intTypePromotion=3

Báo cáo " Phân hoá trách nhiệm hình sự - một số vấn đề lý luận cơ bản "

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
53
lượt xem
11
download

Báo cáo " Phân hoá trách nhiệm hình sự - một số vấn đề lý luận cơ bản "

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Phân hoá trách nhiệm hình sự - một số vấn đề lý luận cơ bản "

  1. nghiªn cøu - trao ®æi PGS.TSKH. Lª c¶m * ThS. Cao ThÞ Oanh * * trong ho t ng áp d ng pháp lu t hình s 1. Khái ni m và các c i m cơ b n (ch bao g m ho t ng quy t nh hình ph t c a vi c phân hoá trách nhi m hình s hay bao g m c i u tra, truy t và ch p hành 1.1. Khái ni m phân hoá trách nhi m hình s hình ph t) nhưng u kh ng nh nguyên t c Phân hoá trách nhi m hình s (TNHS) là này v a ư c th hi n trong lu t v a ư c m t trong nh ng khái ni m thu hút ư c s th hi n trong ho t ng áp d ng lu t.(1) quan tâm nghiên c u c a nhi u nhà khoa h c + Nhóm 2: Các tác gi có s phân bi t rõ trong và ngoài nư c. Xung quanh v n n i ràng khái ni m phân hoá TNHS v i khái hàm c a khái ni m này các tác gi ã nêu ra ni m cá th hoá TNHS và xác nh phân hoá nhi u quan i m khác nhau mà i n hình là TNHS là nguyên t c ư c th hi n trong lu t hai nhóm quan i m sau: còn cá th hoá TNHS là nguyên t c ư c th + Nhóm 1: Các tác gi không có s phân hi n trong ho t ng áp d ng lu t. PGS. TS. bi t gi a nguyên t c phân hoá TNHS và Nguy n Ng c Hoà ã th hi n rõ quan i m nguyên t c cá th hoá TNHS mà cho r ng này khi kh ng nh: “V n phân hoá và cá chúng là nguyên t c t n t i xuyên su t t th hoá TNHS ư c t ra và ư c coi là ho t ng xây d ng pháp lu t (mà k t qu là m t nguyên t c c a lu t hình s Vi t Nam. các quy ph m pháp lu t hình s ) n ho t Nguyên t c này không ch có ý nghĩa khi áp ng áp d ng pháp lu t hình s (k t qu là d ng lu t hình s mà òi h i trư c h t ph i b n án, quy t nh c a toà án). Theo quan có s phân hoá TNHS ngay trong lu t và ó i m này có th s d ng các tên g i khác là cơ s có th cá th hoá TNHS trong nhau như nguyên t c cá th hoá hình ph t, th c ti n áp d ng lu t”.(2) Theo T i n gi i nguyên t c phân hoá và cá th hoá TNHS thích thu t ng lu t h c thì phân hoá TNHS nhưng chúng u ư c hi u là nh ng khái và cá th hoá hình ph t ư c xác nh là ni m th hi n thái x lí có phân bi t c a nh ng nguyên t c c l p v i quan i m Nhà nư c i v i các trư ng h p ph m t i “ cá th hoá hình ph t trong khi áp d ng khác nhau, chúng ư c th hi n trong các quy lu t òi h i ph i có s phân hoá TNHS ph m pháp lu t hình s , trong các văn b n trong lu t và gi i thích lu t. Trách nhi m gi i thích, hư ng d n áp d ng pháp lu t hình hình s càng ư c phân hoá trong lu t và s cũng như trong ho t ng áp d ng pháp trong gi i thích lu t thì càng có cơ s cho lu t hình s . Gi a quan i m thu c nhóm này ch t n t i s khác bi t ph n n i hàm * Khoa lu t i h c qu c gia Hà N i c a khái ni m có liên quan n ph n th hi n ** Gi ng viên Khoa lu t hình s , Trư ng H Lu t Hà N i T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006 3
  2. nghiªn cøu - trao ®æi vi c cá th hoá hình ph t trong áp d ng”.(3) nguyên t c riêng bi t trong ó phân hoá Nh ng nghiên c u trên cho th y hi n nay TNHS là nguyên t c xuyên su t trong pháp các nhà khoa h c pháp lí hình s chưa có quan lu t hình s th hi n vi c quy nh ư ng l i x lí có phân bi t i v i các lo i trư ng h p i m th ng nh t trong vi c xác nh khái ni m phân hoá TNHS. S không th ng nh t ph m t i khác nhau v tính ch t, m c này có th là m t trong nh ng nguyên nhân nguy hi m cho xã h i c a t i ph m và các c i m v nhân thân ngư i th c hi n t i h n ch vi c nghiên c u sâu m c cn thi t nguyên t c quan tr ng này v m t lí lu n ph m còn cá th hoá TNHS là nguyên t c nh m t o cơ s chúng phát huy h t giá tr th hi n trong ho t ng áp d ng lu t hình s , là vi c cơ quan áp d ng pháp lu t v n trong th c ti n l p pháp và áp d ng pháp lu t. T vi c phân tích các quan i m trên d ng các quy ph m pháp lu t hình s ( ã ư c xây d ng theo nguyên t c phân hoá chúng tôi cho r ng vi c tách riêng hai khái ni m phân hoá TNHS và cá th hoá TNHS (cá TNHS) xác nh TNHS (v i lo i và m c c th ) cho t ng ngư i ph m t i trong t ng th hoá hình ph t) v i các n i hàm khác nhau trư ng h p ph m t i riêng bi t v i yêu c u: s làm cho cách hi u v m i khái ni m phù “Làm cho hình ph t ư c tuyên phù h p v i h p chính xác v i tên c a m i khái ni m ó. Khái ni m phân hoá TNHS ư c th hi n tính ch t, m c nguy hi m cho xã h i c a trong lu t v i n i dung quy nh ư ng l i x hành vi ph m t i, phù h p v i nhân thân lí có phân bi t i v i t ng lo i trư ng h p ngư i ph m t i cũng như hoàn c nh ph m t i c a h ”.(4) Như v y, có th th y hai ph m t i nh t nh còn khái ni m cá th hoá TNHS ư c th hi n trong ho t ng áp d ng nguyên t c này có m i liên h ch t ch v i lu t v i n i dung v n d ng ư ng l i x lí nhau trong ó nguyên t c phân hoá TNHS t o ra cơ s , n n t ng theo nguyên t c phân hoá TNHS gi i quy t có th ti n hành cá TNHS cho t ng trư ng h p ph m t i th hoá TNHS và ngư c l i, nguyên t c cá vn riêng bi t. Ch trong th c ti n áp d ng pháp th hoá TNHS chính là s tri n khai v n lu t, g n v i t ng trư ng h p ph m t i c th , d ng trong th c ti n xét x tư tư ng phân g n v i t ng ngư i th c hi n hành vi ph m t i hoá TNHS, là c u n i tr c ti p nguyên t c c th m i có th s d ng khái ni m cá th hoá phân hoá TNHS th hi n giá tr . TNHS. Ngư c l i, khi xây d ng các quy ph m 1.2. Các c i m c a phân hoá trách pháp lu t hình s , nhà làm lu t ch có th d nhi m hình s li u và phân nh ra các lo i trư ng h p ph m T nh ng phân tích nêu trên có th xác t i có th x y ra trong th c ti n khác nhau v nh các c i m c a nguyên t c phân hoá TNHS như sau: tính ch t, m c nguy hi m cho xã h i ho c do nh ng nhóm i tư ng khác nhau th c 1.2.1. Phân hoá TNHS là nguyên t c c a hi n. Trong trư ng h p này s d ng khái ni m ho t ng xây d ng pháp lu t (hình s ) phân hoá TNHS l i là phù h p. Phân hoá TNHS v i n i dung t o ra các Như v y, nguyên t c phân hoá TNHS và quy ph m pháp lu t hình s th hi n ư ng l i x lí có phân bi t c a Nhà nư c i v i nguyên t c cá th hoá TNHS là nh ng 4 T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006
  3. nghiªn cøu - trao ®æi nh ng lo i trư ng h p ph m t i có s khác khác bi t cơ b n gi a các trư ng h p ph m bi t nh t nh òi h i ph i ư c nhà làm lu t t i khác nhau, chúng th hi n các quan h xã s d ng như là m t nguyên t c cơ b n khi h i c n ư c b o v b t vào các tình tr ng th c hi n ho t ng xây d ng pháp lu t. ng th i cũng th nguy hi m khác nhau Tinh th n c a nguyên t c này c n ph i ư c TNHS mà Nhà nư c c n hi n lo i và m c th hi n xuyên su t trong pháp lu t hình s , ph i áp d ng i v i ngư i ph m t i trong c trong các quy nh thu c ph n chung và trư ng h p ó. các quy nh thu c ph n các t i ph m m t 2. Các căn c c a vi c phân hoá trách cách th ng nh t nh m t o ra ư ng l i x lí nhi m hình s có phân hoá rõ nét mà cơ quan áp d ng pháp Căn c ti n hành phân hoá TNHS lu t có th v n d ng d dàng gi i quy t ư c hi u là nh ng tiêu chí giúp nhà làm lu t TNHS i v i t ng trư ng h p ph m vn xác nh ư c nh ng nhóm trư ng h p ph m t i c th trong th c ti n. t i khác nhau mà xu t phát t òi h i c a các 1.2.2. Phân hoá TNHS có n i dung là vi c nguyên t c cơ b n c a lu t hình s như quy nh ư ng l i x lí có phân bi t i v i nguyên t c nhân o, nguyên t c công b ng, các lo i trư ng h p ph m t i khác nhau nhà làm lu t c n quy nh i v i t ng nhóm Trong i s ng th c ti n, các hành vi “li u lư ng” TNHS phù h p. Khi bàn n v n ph m t i ư c th c hi n r t phong phú, a TNHS, nhà làm lu t bao gi cũng ph i tính d ng và có th òi h i ph i có nh ng cách n tính ch t, m c nguy hi m cho xã h i th c x lí khác nhau nh m t ư c m c c a t i ph m và nh ng c i m nhân thân ích b o v các quan h xã h i, giáo d c ngư i ph m t i. Nói cách khác, ây chính là ngư i ph m t i. Th c tr ng ó òi h i nhà các căn c c a vi c phân hoá TNHS. làm lu t ph i d li u ư c m t cách cơ b n Trư c h t, tính ch t, m c nguy hi m v s khác bi t gi a các trư ng h p ph m t i cho xã h i c a t i ph m ư c xác nh là căn có th x y ra trong th c ti n và quy nh cho c quan tr ng hàng u mà nhà làm lu t ph i chúng m t “li u lư ng” TNHS c n thi t, h p cân nh c trong m i trư ng h p phân hoá phân hoá trong ư ng l i x lí mà lí. M c TNHS. V i vai trò là chu n ánh giá so sánh nhà làm lu t quy nh òi h i ph i tương tính nguy hi m cho xã h i gi a các trư ng ng v i s a d ng, ph c t p c a các hành vi h p ph m t i khác nhau, tính ch t, m c ph m t i ư c th c hi n trong th c ti n sao nguy hi m cho xã h i c a t i ph m th hi n cho các quy ph m pháp lu t có th là cơ s rõ m c c n thi t c a vai trò b o v c a pháp lí xác nh úng TNHS phù h p cho Nhà nư c i v i các quan h xã h i b xâm m i trư ng h p ph m t i riêng bi t. h i. Hành vi có tính ch t, m c nguy hi m 1.2.3. Phân hoá TNHS ư c th c hi n cho xã h i càng cao càng òi h i m c d a trên s khác bi t v tính ch t, m c l n hơn s can thi p, b o v c a Nhà nư c nguy hi m cho xã h i c a t i ph m và các thông qua vi c quy nh TNHS. Khi s d ng c i m nhân thân ngư i ph m t i căn c này nhà làm lu t c n l a ch n nh ng ây chính là nh ng d u hi u th hi n s T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006 5
  4. nghiªn cøu - trao ®æi trư ng h p ph m t i có cùng tính ch t, m c v các quan h xã h i trư c các hành vi nguy hi m cho xã h i x p vào cùng ph m t i thông qua vi c tác ng giáo d c ngư i ph m t i, ngăn ng a h ph m t i m i m t nhóm (ví d : Nh ng hành vi xâm ph m an ninh qu c gia không th ư c quy nh cũng như giáo d c, răn e các thành viên khác trong xã h i. V i m i nhóm ã ư c chung nhóm v i nh ng hành vi ph m t i khác; nh ng hành vi xâm ph m tính m ng phân hoá nói trên nhà làm lu t c n cân nh c không th x p vào cùng nhóm v i nh ng quy nh m t cách phù h p nh t lo i và hành vi xâm ph m s c kho c a con ngư i), có th c kho ng m c TNHS nên áp d ng tránh tình tr ng x p nh ng hành vi khác i v i h . Nhà làm lu t ph i xác nh rõ nhóm ư c mi n ho c có th ư c mi n nhau v tính ch t, m c nguy hi m vào cùng m t nhóm. Vi c phân nhóm úng các TNHS, nhóm không c n áp d ng hình ph t, hành vi có cùng tính ch t, m c nguy hi m nhóm c n phái áp d ng hình ph t (theo lo i, cho xã h i là yêu c u quan tr ng u tiên c a kho ng m c hình ph t) v.v.. Tính ch t, m c nguyên t c phân hoá TNHS, ây chính là cơ nguy hi m cho xã h i c a t i ph m t o ra s khác bi t cơ b n gi a các hành vi ph m t i s quy nh TNHS phù h p i v i t ng ư c th c hi n trên th c t và theo nguyên nhóm. i u này cho th y i v i nh ng trư ng h p tính ch t, m c t c v s tương x ng gi a TNHS v i tính nguy hi m cho xã h i c a t i ph m tương ương nhau thì ch t, m c nguy hi m cho xã h i c a t i ph m ư c th c hi n, nhà làm lu t c n ph i không nên chia tách thành nhi u nhóm, i u ó có th d n n tình tr ng quy ph m pháp quy nh TNHS t l thu n v i tính ch t, m c lu t tr nên v n v t, ngư c l i, cũng không nguy hi m cho xã h i c a t i ph m. nên nh p nh ng trư ng h p ph m t i có s Ngoài căn c trên, khi ti n hành phân hoá TNHS nhà làm lu t cũng c n tính n khác nhau rõ r t v tính ch t, m c nguy các c i m v nhân thân ngư i th c hi n hi m cho xã h i vào cùng m t nhóm và quy t i ph m. Căn c này ư c tính n trong nh cho chúng m t khung ch tài có biên trư ng h p nhà làm lu t th y r ng các c dao ng l n vì i u ó l i t o ra nh ng quy i m v nhân thân c a ngư i ph m t i nói ph m pháp lu t có tính phân hoá (TNHS) không cao, d d n n s v n d ng tuỳ ti n, chung ho c c a ngư i th c hi n hành vi không th ng nh t trong th c ti n xét x . ph m t i nh t nh có th ph n ánh tính ch t, ng th i v i vi c phân nhóm hành vi, nhà mc nguy hi m cho xã h i c a t i ph m làm lu t cũng c n cân nh c tính ch t, m c (ví d : Tái ph m, tái ph m nguy hi m), ph n nguy hi m cho xã h i c a t ng nhóm trư ng ánh kh năng giáo d c i v i ngư i ph m t i (ví d : Ngư i ph m t i thành kh n khai h p ph m t i quy nh cho chúng “li u lư ng” TNHS phù h p. TNHS phù h p ư c báo, ăn năn h i c i) ho c th hi n hoàn c nh quy nh và áp d ng i v i ngư i ph m t i c bi t c a h (ví d : Ngư i ph m t i là ph n có thai). Trư ng h p các c i m v là m t trong nh ng i u ki n gi vai trò th c hi n ư c m c tiêu b o nhân thân ngư i th c hi n t i ph m nh quy t nh 6 T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006
  5. nghiªn cøu - trao ®æi hư ng n tính ch t, m c nguy hi m cho yêu c u quan tr ng g n li n v i vi c t xã h i c a t i ph m thì ương nhiên nh ng ư c m c ích c a nguyên t c này. có c i m này ph i ư c cân nh c như căn c th t o ra cơ s pháp lí c n thi t ph c v cho th nh t nói trên. Trư ng h p các c i m vi c cá th hoá TNHS trong th c ti n, vi c v nhân thân ph n ánh kh năng giáo d c phân hoá TNHS ph i ng th i gi i quy t c a ngư i th c hi n t i ph m cũng òi h i ư c hai yêu c u liên quan n gi i h n c a nhà làm lu t cân nh c khi xác nh TNHS vi c phân hoá TNHS sau ây: 1. Ph i th i v i h tương ng v i m c kh năng hi n ư c ư ng l i x lí khác bi t m c giáo d c ư c ph n ánh vì m c ích hàng t i a i v i các lo i trư ng h p ph m t i u c a vi c áp d ng TNHS i v i ngư i khác nhau v tính ch t, m c nguy hi m cho xã h i và các c i m nhân thân ngư i ph m t i là nh m giáo d c h . i u ó th hi n r ng n u kh năng giáo d c ph m t i; 2. Ph i tránh hi n tư ng quy nh ivi nhóm ngư i ph m t i nào ó càng cao thì c th hư ng x lí i v i t ng nhóm trư ng lo i và m c TNHS áp d ng i v i h càng h p ph m t i quá nh , làm cho quy ph m nên h n ch . Ngoài ra, TNHS còn c n ư c pháp lu t tr thành v n v t. M t m t, có th phân hoá d a trên các c i m nhân thân kh ng nh r ng vi c phân hoá TNHS càng ph n ánh hoàn c nh c bi t c a ngư i ph m tri t thì càng t o thu n l i cho vi c cá th t i mà xu t phát t nguyên t c nhân o xã hoá TNHS. Khi ti n hành cá th hoá TNHS, h i ch nghĩa Nhà nư c c n quy nh i v i ngư i áp d ng pháp lu t ph i s d ng các h TNHS nh hơn so v i nh ng trư ng h p quy ph m pháp lu t ã ư c xây d ng theo khác. Tương t như khi phân hoá TNHS d a nguyên t c phân hoá TNHS gi i quy t vào các c i m nhân thân thu c các trư ng TNHS cho t ng trư ng h p ph m t i vn c th . Trong th c ti n xét x nh ng trư ng h p nói trên, khi phân hoá TNHS d a vào các c i m v nhân thân ph n ánh hoàn h p này l i r t phong phú, a d ng, gi a c nh c bi t c a ngư i ph m t i nhà làm chúng có th t n t i s khác bi t r t l n tính lu t cũng c n cân nh c m c c bi t c a ch t, m c nguy hi m cho xã h i c a t i hoàn c nh ư c ph n ánh phân hoá ph m ho c v các c i m c a nhân thân ngư i th c hi n t i ph m. Trong khi ó, vi c TNHS t i a i v i h . ánh giá các căn c này các ch th khác 3. Các gi i h n c a vi c phân hoá nhau l i có th không gi ng nhau, th m chí trách nhi m hình s Phân hoá TNHS là ho t ng góp ph n có th khác nhau m t cách rõ r t. i u ó có t o ra ư ng l i x lí có phân bi t i v i th d n n tình tr ng TNHS ư c áp d ng các lo i trư ng h p ph m t i khác nhau, i i v i ngư i ph m t i không phù h p v i v i các nhóm ch th th c hi n t i ph m yêu c u gi i quy t v vi c ó (quá n ng ho c khác nhau và là cơ s ti n hành cá th hoá quá nh ). Vì v y, có th kh ng nh r ng s TNHS trong áp d ng lu t hình s . Vi c xác phân hoá TNHS trong lu t càng cao thì càng t o cơ s pháp lí h n ch tình tr ng tuỳ nh úng các gi i h n phân hoá TNHS là T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006 7
  6. nghiªn cøu - trao ®æi ti n trong áp d ng pháp lu t hình s và do h n sau ây: ó nguyên t c cá th hoá TNHS càng ư c 3.1. Phân hoá gi a các trư ng h p ư c mi n trách nhi m hình s v i các trư ng th c hi n m t cách tri t và th ng nh t. V i nh ng quy ph m pháp lu t mà nguyên h p ph i ch u trách nhi m hình s t c phân hoá TNHS th hi n m t cách m Theo gi i h n này, nhà làm lu t c n quy nh t, ư ng l i x lí mang tính khái quát, nh rõ nhóm nh ng trư ng h p hành vi tuy c u thành t i ph m nhưng có nh ng d u chung chung thì vi c v n d ng chúng gi i TNHS i v i t ng trư ng h p quy t v n hi u ph n ánh m c gây nguy h i cho xã ph m t i riêng bi t g p r t nhi u khó khăn h i ho c các c i m c a nhân thân ngư i t ưc và khó có th i n th ng nh t. M t khác, th c hi n hành vi cho th y có th cũng c n kh ng nh r ng g n li n v i tính m c ích giáo d c ngư i ph m t i, b o v các quan h xã h i tương ng mà không c n khái quát c a các quy ph m pháp lu t hình s nơi mà nguyên t c phân hoá TNHS ư c bu c h ph i ch u TNHS và ngư c l i là th hi n vi c phân hoá TNHS cũng không nhóm nh ng trư ng h p ph m t i nh t thi t th ư c th c hi n m t cách quá chi ti t, c ph i áp d ng TNHS i v i ngư i ph m t i. th . Phân hoá TNHS ch ư c d ng l i n c Khi quy nh nhóm th nh t nói trên nhà cu i cùng vi c t o ra ư ng l i x lí có làm lu t không nh ng ph i ch rõ các i u phân hoá (khác bi t) tương x ng v i t ng ư c x p vào nhóm ó mà còn c n ki n nhóm trư ng h p ph m t i tương ương ph i phân hoá thành nh ng trư ng h p ư c mi n TNHS và nh ng trư ng h p ch nhau v tính ch t, m c nguy hi m cho xã có th ư c mi n TNHS. h i hay gi ng nhau v các c i m c a nhân thân ngư i th c hi n hành vi. N u nhà 3.2. Phân hoá gi a các trư ng h p làm lu t vư t qua ranh gi i này không ph i ch u bi n pháp cư ng ch v quy nh c th phương án gi i quy t v n hình s v i các trư ng h p ph i ch u bi n TNHS cho t ng trư ng h p ph m t i riêng bi t pháp cư ng ch v hình s và mang án tích ho c t ng nhóm nh các trư ng h p ph m N u hi u TNHS là m t d ng trách nhi m pháp lí, bao g m: Nghĩa v ph i ch u s tác t i riêng bi t s d n n tình tr ng h làm thay công vi c cá th hoá TNHS c a ngư i ng c a ho t ng truy c u TNHS, ch u b áp d ng pháp lu t. i u ó cũng có nghĩa là k t t i, ch u bi n pháp cư ng ch v hình s quy ph m pháp lu t b tư c m t tính khái (hình ph t, bi n pháp tư pháp) và ch u mang án tích(5) thì trong các quy ph m pháp lu t quát c n thi t, khi ó nh ng quy ph m này s tr thành v n v t và hoàn toàn có th tr hình s nhà làm lu t c n ti p t c phân hoá thành nguyên nhân c a hi n tư ng ngư i áp ư ng l i x lí i v i nh ng hành vi cùng d ng pháp lu t b trói tay trư c nh ng tình ph i ch u TNHS thành nh ng hành vi c n ph i áp d ng hình ph t hay các bi n pháp tư pháp hu ng a d ng, ph c t p trong th c ti n. và ch u mang án tích v i nh ng trư ng h p Xu t phát t hai yêu c u ó, vi c phân hoá TNHS ph i ư c ti n hành theo các gi i không c n áp d ng bi n pháp cư ng ch này. 8 T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006
  7. nghiªn cøu - trao ®æi 3.3. Phân hoá gi a nh ng trư ng h p ư c ti n hành theo nhi u m c khác nhau. ph i ch u hình ph t v i nh ng trư ng h p Tính theo s thu h p d n v ph m vi phân hoá áp d ng bi n pháp tư pháp TNHS, có th xác nh các m c phân hoá V i vai trò là bi n pháp cư ng ch sau ây: Phân hoá TNHS theo ch nh, phân nghiêm kh c nh t c a Nhà nư c có n i dung hoá TNHS theo quy ph m pháp lu t và phân tư c b ho c h n ch quy n, l i ích c a hoá TNHS trong ph m vi t ng quy ph m. ngư i ph m t i (ngư i b k t án), hình ph t 4.1. Phân hoá trách nhi m hình s theo th hi n tính cư ng ch nghiêm kh c cao ch nh hơn rõ r t so v i các bi n pháp tư pháp. Vì Vi c phân hoá TNHS theo ch nh ư c v y, i v i nh ng trư ng h p c n ph i áp hi u là vi c nhà làm lu t t o ra ư ng l i x d ng bi n pháp cư ng ch c a TNHS cũng i v i m t lo i trư ng h p lí khác bi t òi h i ph i ư c phân hoá m c cao ph m t i b ng cách xây d ng ch nh riêng hơn cơ quan áp d ng có th phân nh liên quan n vn TNHS c a nh ng ư c nh ng trư ng h p c n áp d ng hình ngư i th c hi n nh ng hành vi ph m t i d a ph t và nh ng trư ng h p ch c n áp d ng trên nh ng c i m nhân thân c a ngư i bi n pháp tư pháp. ph m t i, cách th c th c hi n hành vi ph m 3.4. Phân hoá gi a các trư ng h p ch u t i c a h ho c d a trên tính ch t c a nhóm quan h xã h i mà hành vi ph m t i xâm h i. các lo i hình ph t ho c các lo i bi n pháp tư pháp khác nhau phân hoá này, t t c nh ng trư ng mc h p ph m t i c n ư c x lí b ng ư ng l i ây là gi i h n cu i cùng c a vi c phân hoá TNHS. Gi i h n này cũng xu t phát riêng, ư c x p vào cùng m t ch nh v i chính t tính a d ng, phong phú c a các nh ng quy nh rõ ràng v i u ki n áp d ng, hành vi ph m t i ư c th c hi n. Gi i h n lo i và m c TNHS ư c áp d ng i v i ngư i ph m t i. Bi u hi n rõ r t c a vi c này th hi n qua vi c nhà làm lu t ti p t c phân thành nhóm nh hơn nh ng hành vi ã phân hoá TNHS m c này là vi c xây ư c l a ch n và x p vào nhóm áp d ng d ng các ch nh TNHS i v i ngư i chưa hình ph t hay nhóm áp d ng bi n pháp tư thành niên ph m t i, ng ph m hay vi c tách pháp. Theo quy nh c a pháp lu t hình s , riêng các nhóm t i thu c ph n các t i ph m. c hình ph t và bi n pháp tư pháp u có th 4.2. Phân hoá trách nhi m hình s theo bao g m nhi u lo i khác nhau, chúng th quy ph m cư ng ch nghiêm kh c Trên cơ s phân hoá TNHS theo ch hi n nh ng m c nh, TNHS i v i ngư i ph m t i ti p t c khác nhau và vì v y nhà làm lu t c n quy ư c phân hoá m c nh rõ t ng lo i hình ph t hay lo i bi n th hai: Phân hoá pháp tư pháp c th ư c áp d ng g n v i trong ph m vi ch nh hay phân hoá theo t ng nhóm hành vi ph m t i nh t nh. các quy ph m pháp lu t c th . mc này, nh ng lo i trư ng h p ph m t i ã 4. Các m c phân hoá trách nhi m ư c x p theo ch nh nói trên l i ti p t c hình s ư c chia tách thành các l p khác nhau v i Trong lu t hình s vi c phân hoá TNHS T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006 9
  8. nghiªn cøu - trao ®æi “li u lư ng” TNHS khác nhau d a trên m c thành nhi u khung tăng n ng khác nhau v i ch tài tương x ng. Ngoài ra, m c c bi t c a các c i m nhân thân phân ngư i ph m t i hay s khác bi t v tính ch t hoá này còn òi h i nhà làm lu t quy nh nguy hi m cho xã h i c a t i ph m ư c TNHS khác bi t i v i nh ng trư ng h p th c hi n. Ví d : Nh ng hành vi xâm h i ph m t i có cùng tính ch t nguy hi m cho xã quan h s h u sau khi ư c x p vào cùng h i nhưng khác nhau v m c nguy hi m m t nhóm (theo m c phân hoá nói trên) cho xã h i b ng cách quy nh các tình ti t l i ti p t c ư c tách ra và quy nh thành (d u hi u) gi m nh TNHS ho c tăng n ng các t i danh riêng như t i cư p tài s n, t i t o cơ s pháp lí cho vi c cá th TNHS hoá TNHS i v i nh ng trư ng h p ph m tr m c p tài s n v.v.. t i c th khác nhau vi c có hay không có 4.3. Phân hoá trách nhi m hình s trong ho c gi a có ít hay có nhi u các tình ti t ph n ph m vi quy ph m mc th ba, nhà làm lu t ti n hành ánh s khác bi t v m c nguy hi m cho xã h i theo các hư ng khác nhau. phân hoá TNHS trong ph m vi t ng quy Như v y, có th kh ng nh r ng phân ph m. ây là s phân hoá th hi n m c chi ti t cao nh t, nó òi h i nhà làm lu t trên hoá TNHS là m t nguyên t c cơ b n c a lu t cơ s d li u và chi ti t hoá các tình hu ng hình s Vi t Nam, t n t i trong ho t ng ph m t i i v i m t lo i t i c th , t ó xác xây d ng pháp lu t nh m t o ra ư ng l i x nh nh ng trư ng h p ph m t i có cùng tính lí ngư i ph m t i d a trên tính ch t, m c ch t nguy hi m cho xã h i tách thành nguy hi m cho xã h i c a t i ph m ư c nh ng nhóm nh v i m c TNHS phù h p. th c hi n và nh ng c i m nhân thân phân hoá này ư c th hi n thông Mc ngư i ph m t i. V i vai trò quan tr ng này, qua vi c nhà làm lu t xây d ng các c u thành nguyên t c phân hoá TNHS òi h i ph i t i ph m khác nhau cho các i u lu t ph n ư c ti p t c nghiên c u m t cách toàn di n, các t i ph m. i v i nh ng t i có th có sâu s c, t ó v n d ng nh ng hi u bi t nh ng trư ng h p ph m t i có tính nguy hi m tương ng vào vi c hoàn thi n lu t hình s cao hơn ho c th p hơn so v i nh ng trư ng t o ra cơ s pháp lí t t nh t cho ho t ng h p thông thư ng khác thì c n ph i xây d ng cá th hoá TNHS trong th c ti n xét x ./. cho chúng các c u thành t i ph m tăng n ng ho c c u thành t i ph m gi m nh tương ng (1).Xem: Ph m Hùng Vi t, “Nguyên t c phân hoá và bên c nh c u thành t i ph m cơ b n. Trong cá th hoá TNHS trong lu t hình s Vi t Nam”, Lu n trư ng h p n u ch xây d ng m t c u thành văn th c sĩ lu t h c, Hà N i, 1998, tr. 9-24. (2).Xem: Nguy n Ng c Hoà, “T i ph m và c u thành t i ph m tăng n ng mà chưa phân hoá tri t t i ph m”, Nxb. Công an nhân dân, Hà N i, 2005, tr. 24. ư c TNHS c a nh ng ngư i th c hi n nhóm (3).Xem: “T i n gi i thích thu t ng lu t h c”, hành vi (thu c lo i tăng n ng) ó vì trong Nxb. Công an nhân dân, Hà N i, 1999, tr. 22. nhóm hành vi này v n có nh ng hành vi có (4).Xem: “T i n gi i thích thu t ng lu t h c”, tính ch t nguy hi m cho xã h i cao hơn các S d, tr. 22. (5).Xem: S d, tr.126. hành vi khác thì nhà làm lu t c n tách chúng 10 T¹p chÝ luËt häc sè 2/2006

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản