BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
VIỆN KHKT NÔNG LÂM NGHIỆP MIỀN NÚI PHÍA BẮC
BÁO CÁO TỔNG KẾT
KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI THUỘC DỰ ÁN KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP VỐN VAY ADB
Tên đề tài:
NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG CÁC GIẢI PHÁP KỸ THUẬT VÀ
THỊ TRƯỜNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT
NGÔ VÀ ĐẬU TƯƠNG HÀNG HÓA TẠI MỘT SỐ TỈNH
MIỀN NÚI PHÍA BẮC
Cơ quan chủ quản dự án: Bộ Nông nghiệp và PTNT
Cơ quan chủ trì đề tài: Viện KHKT NLN miền núi phía Bắc
Chủ nhiệm đề tài: ThS. Nguyễn Quang Tin
Thời gian thực hiện đề tài: 2009 - 2011
Phú Thọ, 12/2011
1
LỜI CẢM ƠN
Chủ nhiệm đề tài và nhóm thực hiện xin chân thành cảm ơn:
Các cơ quan chức năng của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ban quản
lý dự án Khoa học công nghệ nông nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ Chủ nhiệm đề tài
và nhóm thực hiện trong suốt quá trình triển khai thực nghiệm.
Lãnh đạo và các Phòng chức năng của Viện KHKT nông lâm nghiệp miền núi
phía Bắc đã động viên, tạo mọi điều kiện giúp đỡ để Chủ nhiệm và nhóm thực hiện đề
tài hoàn thành các nội dung nghiên cứu.
Trung tâm Nghiên cứu và phát triển hệ thống nông nghiệp - Viện Cây lương
thực cây thực phẩm, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Sơn La đã giúp đỡ, phối hợp với
nhóm thực hiện đề tài trong quá trình nghiên cứu.
Lãnh đạo, cán bộ và bà con nông dân các tỉnh Sơn La, Yên Bái và Cao Bằng đã
cộng tác giúp đỡ nhiệt tình nhóm thực hiện đề tài trong quá trình triển khai thực hiện
các thí nghiệm, mô hình tại địa phương.
Các cán bộ, nhân viên Bộ môn Khoa học đất và Sinh thái vùng cao – Viện
KHKT nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc đã nhiệt tình tham gia thực hiện các nội
dung nghiên cứu của đề tài.
Chủ nhiệm đề tài
Nguyễn Quang Tin
2
MỤC LỤC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ ...................................................................................................................... 10
II. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI................................................................................................. 12
2.1. Mục tiêu tổng quát ............................................................................................................. 12
2.2. Mục tiêu cụ thể .................................................................................................................. 12
III. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC ............... 12
3.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới................................................................................. 12
3.1.1. Các nghiên cứu về canh tác đất dốc bền vững ........................................................ 12
3.1.2. Thực sản xuất và tiêu thụ ngô và đậu tương trên thế giới....................................... 13
3.1.2.1. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ ngô trên thế giới .......................................... 13
3.1.2.2. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ đậu tương trên thế giới ................................ 14
3.1.3. Về sơ chế bảo quản.................................................................................................. 16
3.2. Tình hình nghiên cứu trong nước................................................................................... 17
3.2.1.1. Hiện trạng sử dụng đất dốc tại Việt Nam. ..................................................... 17
3.2.1.2. Các nghiên cứu về canh tác đất dốc bền vững .............................................. 17
3.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngô tại Việt Nam ..................................................... 19
3.2.2.1. Tình hình sản xuất ......................................................................................... 19
3.2.2.2. Tình hình tiêu thụ .......................................................................................... 20
3.2.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ đậu tương tại Việt Nam........................................... 21
3.2.3.1. Tình hình sản xuất đậu tương tại Việt Nam .................................................. 21
3.2.3.2. Tình hình tiêu thụ đậu tương tại Việt Nam ................................................... 22
3.2.4. Tình hình nghiên cứu về sơ chế bảo quản đậu tương tại Việt Nam ........................ 23
IV. NỘI DUNG, VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.................................. 25
4.1. Nội dung nghiên cứu ...................................................................................................... 25
4.2. Vật liệu nghiên cứu ........................................................................................................ 25
4.3. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................... 26
4.3.1. Phương pháp thu thập số liệu.................................................................................. 26
4.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi ................................................................................................ 26
4.3.3. Phương pháp thực hiện các nội dung của đề tài ..................................................... 26
4.3.4. Địa điểm thực hiện .................................................................................................. 35
4.3.5. Thời gian thực hiện.................................................................................................. 35
4.3.6. Quy mô thực hiện của đề tài .................................................................................... 35
4.3.7. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi..................................................................... 35
4.3.8. Phương pháp phân tích ........................................................................................... 37
V. KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI .................................................................................... 38
5.1. Kết quả nghiên cứu khoa học......................................................................................... 38
3
5.1.1. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ ngô và đậu tương hàng hóa tại một số tỉnh miền núi
phía Bắc ............................................................................................................................. 38
5.1.1.1. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ ngô .............................................................. 38
5.1.1.2. Tình hình sản xuất tiêu thụ đậu tương tại Cao Bằng ..................................... 50
5.1.2. Kết quả nghiên cứu áp dụng các kỹ thuật thâm canh tổng hợp trong sản xuất ngô và
đậu tương bền vững trên đất dốc ....................................................................................... 52
5.1.2.1. Kết quả nghiên cứu áp dụng các kỹ thuật thâm canh tổng hợp trong sản xuất
ngô bền vững trên đất dốc .......................................................................................... 52
5.1.2.1.1. Kết quả thử nghiệm đánh giá một số giống ngô triển vọng vụ Xuân hè
năm 2009................................................................................................................ 52
5.1.2.1.2. Kết quả thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật thâm canh tổng hợp trong
sản xuất ngô bền vững trên đất dốc........................................................................ 55
5.1.2.2. Kết quả thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật thâm canh tổng hợp trong sản
xuất đậu tương bền vững tại Cao Bằng vụ Hè thu năm 2009..................................... 63
5.1.2.2.1. Kết quả khảo nghiệm, lựa chọn một số giống đậu tương tại Cao Bằng vụ
Hè thu năm 2009 .................................................................................................... 63
5.1.2.2.2. Kết quả thử nghiệm một số biện pháp kỹ thuật canh tác đậu tương bền
vững tại Cao Bằng vụ Hè thu năm 2009 .................................................................... 65
5.1.3. Nghiên cứu áp dụng các kỹ thuật sơ chế nông sản, đặc biệt trong mùa thu hoạch
nhằm nâng cao giá trị hàng hóa cho cây ngô và cây đậu tương ...................................... 70
5.1.3.1. Nghiên cứu áp dụng các kỹ thuật sơ chế nông sản, đặc biệt trong mùa thu
hoạch nhằm nâng cao giá trị hàng hóa cho cây ngô ................................................... 70
5.1.3.2. Nghiên cứu áp dụng các kỹ thuật sơ chế nông sản, đặc biệt trong mùa thu
hoạch nhằm nâng cao giá trị hàng hóa cho cây đậu tương ......................................... 75
5.1.4. Kết quả nghiên cứu áp dụng các giải pháp về thị trường nhằm thúc đẩy hoạt động
tiêu thụ nông sản trên địa bàn một số tỉnh MNPB ............................................................ 78
5.1.4.1. Mục đích của thiết lập thông tin .................................................................... 78
5.1.4.2. Kết quả thành lập mạng lưới hoạt động thông tin thị trường tại Sơn La, Yên
Bái và Cao Bằng ......................................................................................................... 79
5.1.5. Kết quả xây dựng mô hình áp dụng các giải pháp kỹ thuật và thị trường nhằm nâng
cao hiệu quả sản xuất ngô và đậu tương hàng hóa tại một số tỉnh miền núi phía Bắc ...... 86
5.1.5.1. Mô hình áp dụng các giải pháp kỹ thuật canh tác ngô và đậu tương bền vững
.................................................................................................................................... 86
5.1.5.2. Mô hình áp dụng các kỹ thuật sơ chế ngô và đậu tương hàng hóa và bảo quản
sau thu hoạch .............................................................................................................. 91
5.1.5.3. Kết quả xây dựng mô hình các giải pháp thị trường trong tiêu thụ ngô và đậu
tương hàng hóa ........................................................................................................... 94
5.2. Tổng hợp các sản phẩm của đề tài ................................................................................. 96
5.2.1. Các sản phẩm khoa học ........................................................................................... 96
5.2.2. Kết quả đào tạo/tập huấn cho cán bộ hoặc nông dân .............................................. 97
5.3. Đánh giá tác động kết quả nghiên cứu ........................................................................... 97
4
5.3.1. Hiệu quả môi trường ............................................................................................... 97
5.3.2. Hiệu quả kinh tế - xã hội ......................................................................................... 98
5.4. Tổ chức thực hiện và sử dụng kinh phí .......................................................................... 99
5.4.1. Tổ chức thực hiện .................................................................................................... 99
5.4.2. Sử dụng kinh phí (từ 2009 – 2011) ........................................................................ 101
VI. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ ............................................................................................ 102
6.1. Kết luận ........................................................................................................................ 102
6.1.1. Kết quả điều tra đánh giá hiện trạng sản xuất ngô và đậu tương hàng hóa tại các
tỉnh miền núi phía Bắc..................................................................................................... 102
6.1.2. Kết quả nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật ........................................................... 102
6.1.3. Kết quả xây dựng các mô hình áp dụng các giải pháp kỹ thuật và thị trường...... 103
6.1.4. Kết quả tập huấn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật ..................................................... 103
6.2. Đề nghị ......................................................................................................................... 103
6.2.1. Về giống ................................................................................................................. 103
6.2.2. Về giải pháp kỹ thuật ............................................................................................. 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................... 105
PHỤ LỤC .............................................................................................................................. 107
