intTypePromotion=1
ADSENSE

Báo cáo tổng kết dự án cấp nhà nước: Hoàn thiện kỹ thuật sản xuất cá rô phi chất lượng cao đạt tiêu chuẩn xuất khẩu

Chia sẻ: Minh Nguyet | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:203

114
lượt xem
18
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu của dự án là hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất cá rô phi đơn tính với tỉ lệ đực đạt >95%, giá thành hạ ở quy mô sản xuất lớn, tạo ra sự ổn định về sản lượng giống chất lượng cao phục vụ nghề nuôi cá rô phi thương phẩm; xây dựng quy trình công nghệ nuôi cá rô phi thương phẩm cao sản, chất lượng cao trong ao và lồng bè theo hướng công nghiệp mở rộng để áp dụng vào sản xuất. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo tổng kết dự án cấp nhà nước: Hoàn thiện kỹ thuật sản xuất cá rô phi chất lượng cao đạt tiêu chuẩn xuất khẩu

  1. Bé thñy s¶n ViÖn nghiªn cøu nu«i trång thñy s¶n I ===================================== B¸o c¸o tæng kÕt dù ¸n cÊp nhµ n−íc Hoµn thiÖn kü thuËt s¶n xuÊt c¸ r« phi chÊt l−îng cao ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu M· sè: KC.06 – DA. 12 NN Thuéc ch−¬ng tr×nh KH&CN träng ®iÓm cÊp nhµ n−íc giai ®o¹n 2001-2005: øng dông c«ng nghÖ tiªn tiÕn trong s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm xuÊt khÈu vµ s¶n phÈm chñ lùc. M· sè: KC.06 Chñ nhiÖm dù ¸n: TS. NguyÔn C«ng D©n C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn Dù ¸n: ViÖn nghiªn cøu nu«i trång thñy s¶n 1 §Þa chØ: §×nh B¶ng, Tõ S¬n, B¾c Ninh 6464 14/8/2007 B¾c Ninh, th¸ng 3 n¨m 2006
  2. Tµi liÖu nµy ®−îc chuÈn bÞ trªn c¬ së kÕt qu¶ thùc hiÖn Dù ¸n s¶n xuÊt thö cÊp Nhµ n−íc, m· sè KC.06 – DA.12 NN. Danh s¸ch nh÷ng ng−êi thùc hiÖn Hä vµ tªn Häc vÞ Chøc danh Tªn c¬ quan phèi hîp NguyÔn C«ng D©n TiÕn sü Chñ nhiÖm Dù ¸n ViÖn NCNTTS 1 TrÇn §×nh Lu©n Th¹c sü Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 1 Bïi Huy Céng Kü s− Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 1 NguyÔn V¨n ChiÕn Ký s− Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 1 Lª Minh To¸n Kü s− Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 1 NguyÔn V¨n H¶o TiÕn sü Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 2 NguyÔn V¨n S¸ng Th¹c sü Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 2 §inh ThÞ Thñy Th¹c sü Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 2 Ph¹m §×nh Kh«i Kü s− Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 2 Vò H¶i §Þnh Th¹c sü Thµnh viªn ViÖn NCNTTS 2
  3. Tãm t¾t b¸o c¸o Dù ¸n s¶n xuÊt thö: Hoµn thiÖn kü thuËt s¶n xuÊt c¸ r« phi chÊt l−îng cao ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu, thuéc ch−¬ng tr×nh KHCN cÊp nhµ n−íc (øng dông c«ng nghÖ tiªn tiÕn trong s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm xuÊt khÈu vµ s¶n phÈm chñ lùc) ®−îc Bé Khoa häc vµ C«ng nghÖ phª duyÖt, cho phÐp tiÕn hµnh thùc hiÖn tõ th¸ng 1/2003 ®Õn th¸ng 12/2004 vµ ®−îc Bé cho phÐp kÐo dµi ®Õn 30/6/2005 ®Ó hoµn tÊt mäi néi dung nghiªn cøu cña dù ¸n. Môc tiªu cña Dù ¸n nµy lµ: 1) Hoµn thiÖn quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt c¸ r« phi ®¬n tÝnh víi tû lÖ ®ùc ®¹t > 95 %, gi¸ thµnh h¹ ë quy m« s¶n xuÊt lín, t¹o ra sù æn ®Þnh vÒ s¶n l−îng gièng chÊt l−îng cao phôc vô nghÒ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm vµ 2) X©y dùng quy tr×nh c«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi cao s¶n, chÊt l−îng cao trong ao vµ lång bÌ, theo h−íng c«ng nghiÖp më réng ®Ó ¸p dông vµo s¶n xuÊt. §Ó ®¹t ®−îc môc tiªu trªn, ph−¬ng ¸n tiÕp cËn cña Dù ¸n lµ phèi hîp thùc hiÖn víi 2 ViÖn NCNTTS 1, 2 vµ mét sè c¬ së s¶n xuÊt cã kh¶ n¨ng ®Çu t− vèn vµ lao ®éng cho môc tiªu s¶n phÈm khoa häc vµ c«ng nghÖ cña Dù ¸n. T¹i ViÖn NCNTTS 1, Dù ¸n ®· sö dông 5 tÊn c¸ r« phi bè mÑ (1-3 n¨m tuæi, cì 250-500g/con) ®Ó s¶n xuÊt c¸ r« phi h−¬ng ®¬n tÝnh (cì 2-3 cm/con), trong ®ã c¸c chØ tiªu kü thuËt nu«i vç c¸ bè mÑ, mïa vô sinh s¶n, mËt ®é −¬ng c¸ con thÝch hîp trong thêi gian vµ sau khi xö lý hormon cÇn ®−îc nghiªn cøu bæ sung ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt sinh s¶n vµ tû lÖ sèng cña c¸ con nh»m hoµn thiÖn quy tr×nh s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh. T¹i Trung t©m gièng thñy s¶n C¸i BÌ (TiÒn Giang) thuéc ViÖn NCNTTS 2, 1,2 triÖu c¸ h−¬ng r« phi ®¬n tÝnh ®· ®−îc Dù ¸n chuyÓn tõ ViÖn NCNTTS 1 vµo ®Ó −¬ng thµnh c¸ gièng (cì 7-10 g/con) råi phèi hîp víi 1 chñ bÌ vµ C«ng ty l−¬ng thùc VÜnh Long nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong bÌ trªn s«ng TiÒn Giang, VÜnh Long. Dù ¸n cßn phèi hîp víi chñ nu«i c¸ lång-Lª Thµnh Trung ®Ó nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong 98 lång l−íi trªn hå chøa §ång Quan, Sãc S¬n (Hµ Néi), phèi hîp víi tr¹i c¸ §ång Kþ, Tõ S¬n (B¾c Ninh) ®Ó nu«i c¸ thÞt trong 1,35 ha ao ®Êt. Nh÷ng chØ tiªu kü thuËt chÝnh trong nu«i c¸ ao, lång bÌ nh− mËt ®é th¶ thÝch hîp, chÕ ®é dinh d−ìng, thøc ¨n, qu¶n lý m«i tr−êng vµ dÞch bÖnh ®−îc tiÕn hµnh nghiªn cøu nh»m ®−a ra quy tr×nh nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong c¸c hÖ thèng nu«i nµy víi gi¸ thµnh s¶n xuÊt h¹, dÔ dµng ¸p dông trong s¶n xuÊt vµ mang l¹i lîi Ých kinh tÕ cao. Sau 30 th¸ng thùc hiÖn, Dù ¸n ®· thu ®−îc ®Çy ®ñ c¸c s¶n phÈm khoa häc vµ s¶n phÈm c«ng nghÖ theo nh− Hîp ®ång khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ mµ dù ¸n ®· ký víi Bé Khoa häc vµ C«ng nghÖ. Cô thÓ lµ trªn c¬ së hoµn thiÖn c¸c chØ tiªu kü thuËt, dù ¸n ®· x©y dùng ®−îc quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh ®¹t tû lÖ c¸ ®ùc trªn 95 % vµ tû lÖ sèng trªn 80 %, kü thuËt nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm c«ng nghiÖp trong lång bÌ vµ ao ®Êt ®¹t n¨ng suÊt 60-70 kg/m3 bÌ, 40-45 kg/m3 lång l−íi vµ 20 tÊn/ha ao ®Êt. VÒ s¶n phÈm c«ng nghÖ, Dù ¸n ®· s¶n xuÊt ®−îc 8,7 triÖu c¸ h−¬ng r« phi ®¬n tÝnh ®¹t c¸c yªu cÇu kü thuËt ®Ò ra (v−ît 45 % so víi môc tiªu: 6 triÖu c¸ h−¬ng r« phi ®¬n tÝnh), 345,5 tÊn c¸ thÞt (trong ®ã 295,9 tÊn c¸ nu«i bÌ ®¹t kÝch th−íc 500-700g/con, 25 tÊn c¸ thÞt nu«i lång l−íi trªn s«ng vµ 24,6 tÊn nu«i ao; cì trªn 500g/con) ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu. Trong tæng sè 345,5 tÊn c¸ thÞt cã 190 tÊn xuÊt khÈu vµ 155,5 tÊn tiªu thô ë thÞ tr−êng néi ®Þa. So víi chØ tiªu (250 tÊn) th× Dù ¸n ®· v−ît 38,2%. Nh÷ng quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt gièng r« phi ®¬n tÝnh vµ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm theo h−íng c«ng nghiÖp tËp trung ®· ®−îc x©y dùng xong vµ sÏ®−îc chuyÓn giao cho c¸c c¬ së s¶n xuÊt.
  4. Môc lôc Trang 1. §Æt vÊn ®Ò (xuÊt xø cña dù ¸n) 1 2. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n−íc vµ trong n−íc 1 3. Môc tiªu vµ néi dung dù ¸n 4 3.1 Môc tiªu 4 3.2 Néi dung 4 3.2.1 Hoµn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh. 4 3.2.2 X©y dùng c¸c chØ tiªu kü thuËt vµ c«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi trong ao, lång bÌ 4 4. VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 5 4.1 VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña néi dung Hoµn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh 5 4.1.1 VËt liÖu 5 4.1.2 Ph−¬ng ph¸p 6 4.2 VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña néi dung nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu 7 4.2.1 Nu«i c¸ trong ao 7 4.2.2 Nu«i c¸ trong bÌ (trªn s«ng TiÒn Giang) 8 4.2.3 Nu«i c¸ trong lång l−íi trªn hå chøa 9 5. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn 10 5.1 KÕt qu¶ nghiªn cøu, s¶n xuÊt thö ®Ó hoµn thiÖn quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh 10 5.1.1 ThÝ nghiÖm vÒ n¨ng suÊt sinh s¶n cña c¸ bè mÑ 10 5.1.2 ThÝ nghiÖm −¬ng c¸ h−¬ng trong thêi gian xö lý hormone (n¨m 2003 -2004) 10 5.1.3 ThÝ nghiÖm −¬ng c¸ gièng sau thêi gian xö lý hormone 11 5.1.4 KÕt qu¶ nghiªn cøu sö dông c¸c liÒu hormone kh¸c nhau ®Ó n©ng cao tû lÖ c¸ ®ùc 12 5.1.5 KÕt qu¶ s¶n xuÊt c¸ h−¬ng r« phi ®¬n tÝnh (KÕt qu¶ chi tiÕt xem trong phô lôc 1: S¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh) 13 5.1.6 HiÖu qu¶ kinh tÕ cña s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi 16 5.1.7 Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng r« phi ®¬n tÝnh (xem quy tr×nh) 17 5.2 KÕt qu¶ nghiªn cøu, nu«i c¸ r« phi th©m canh trong ao, trong bÌ trªn s«ng vµ trong lång l−íi trªn hå 16 5.2.1 KÕt qu¶ nu«i th©m canh c¸ r« phi trong ao ®Êt 17 5.2.2 KÕt qu¶ nu«i c¸ th©m canh trong bÌ trªn s«ng (kÕt qu¶ chi tiÕt xem trong phô luc: Nu«i th©m canh c¸ r« phi trong bÌ trªn s«ng TiÒn Giang n¨m 2003 vµ 2004) 18 5.2.3 KÕt qu¶ nu«i th©m canh c¸ r« phi trong lång l−íi trªn hå chøa 21 5.3 Tæng hîp toµn bé c¸c kho¶n ®Çu t− chi phÝ, thu nhËp vµ lîi nhuËn cña Dù ¸n s¶n xuÊt thö 22
  5. 6. KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 23 6.1 KÕt luËn 23 6.2 KiÕn nghÞ 25 7. Lêi c¶m ¬n 25 8. Tµi liÖu tham kh¶o 26 Phô lôc 1: S¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh 27 1. Giíi thiÖu 28 2. §Þa ®iÓm vµ ph−¬ng tiÖn s¶n xuÊt thö 28 3. Nu«i vç thµnh thôc c¸ bè mÑ 30 4. Sinh s¶n, −¬ng Êp vµ xö lý hormone 30 5. KÕt qu¶ s¶n xuÊt cña dù ¸n 30 5.1 KÕt qu¶ s¶n xuÊt n¨m 2003 30 5.2 KÕt qu¶ s¶n xuÊt n¨m 2004 32 5.3 KÕt qu¶ s¶n xuÊt c¸ r« phi ®¬n tÝnh 6 th¸ng ®Çu n¨m 2005 33 5.4 HiÖu qu¶ kinh tÕ cña s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh 34 6. KÕt luËn 35 Phô lôc 2: Nu«i th©m canh c¸ r« phi trong ao ®¹t n¨ng suÊt trªn 20 tÊn/ha/vô 37 1. Më ®Çu 37 2. VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 38 2.1. VËt liÖu nghiªn cøu 38 2.2. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 38 3. KÕt qu¶ nghiªn cøu 41 3.1 Sù biÕn ®éng cña c¸c yÕu tè m«i tr−êng trong ao nu«i th©m canh c¸ r« phi 41 3.2 Tèc ®é t¨ng tr−ëng c¸ nu«i trong ao 48 3.3 C¸c chØ tiªu kü thuËt nu«i th©m canh c¸ r« phi trong ao 50 3.4 Ph©n tÝch c¸c chØ tiªu kinh tÕ trong c«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm (cho 1 ha ao, n¨ng suÊt ®¹t 20 tÊn/vô nu«i vµ cì c¸ ®¹t > 500g/con) 50 4. KÕt luËn vµ ®Ò xuÊt 51 Phô lôc 3.1: nu«i th©m canh c¸ r« phi trong bÌ trªn s«ng TiÒn Giang n¨m 2003 52 1. Giíi thiÖu 53 2. Nguyªn liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 54 3. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn 55
  6. 3.1 BiÕn ®éng c¸c yÕu m«i tr−êng xung quanh vµ trong bÌ c¸ 55 3.2 Tû lÖ sèng vµ t¨ng tr−ëng c¸ r« phi dßng GIFT nu«i th©m canh trong bÌ 59 3.3 C¬ cÊu ®µn c¸, chÊt l−îng thøc ¨n ¶nh h−ëng ®Õn n¨ng suÊt bÌ nu«i 59 3.4 HiÖu qu¶ kinh tÕ cña viÖc nu«i c¸ bÌ 61 4. KÕt luËn 62 Phô lôc 3.2: Nu«i th©m canh c¸ r« phi trong bÌ trªn s«ng TiÒn Giang n¨m 2004 63 1. Giíi thiÖu 63 2. Néi dung thùc hiÖn 63 2.1 ThiÕt kÕ lång bÌ víi viÖc sö dông vËt liÖu thÝch hîp 63 2.2 Nhu cÇu dinh d−ìng, thøc ¨n vµ ph−¬ng ph¸p cho ¨n ®Ó gi¶m hÖ sè thøc ¨n 63 2.3 Ph−¬ng ph¸p qu¶n lý m«i tr−êng nu«i vµ s¶n phÈm nu«i s¹ch 63 2.4 Ph−¬ng ph¸p phßng trÞ bÖnh cho c¸ 64 2.5 Thu ho¹ch vµ tiªu thô s¶n phÈm 64 3. VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p 64 3.1 ChuÈn bÞ c¬ së vËt chÊt 64 4. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn 65 4.1 KÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ c¸c chuyªn ®Ò 65 4.2 KÕt qu¶ nu«i c¸ r« phi trong bÌ 65 5. KÕt luËn 67 Phô lôc 4: Nu«i th©m canh c¸ r« phi trong lång l−íi trªn s«ng vµ hå 68 1. Më ®Çu 69 2. VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 70 2.1 §Þa ®iÓm vµ thêi gian nghiªn cøu 70 2.2 VËt liÖu nghiªn cøu 70 2.3 Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 70 2.4 Thu thËp vµ xö lý sè liÖu 3. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn 72 3.1 KÕt qu¶ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong lång trªn hå chøa 72 3.2 KÕt qu¶ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong lång trªn s«ng 74 3.3 Ph©n tÝch hiÖu qu¶ kinh tÕ cña nu«i c¸ r« phi nu«i trong lång l−íi 75 4. KÕt luËn vµ ®Ò xuÊt 77 4.1 KÕt luËn 77 4.2 §Ò xuÊt 77
  7. B¶ng chó gi¶i c¸c ch÷ viÕt t¾t BW: Khèi l−îng c¬ thÓ §BSCL: §ång b»ng s«ng Cöu Long KHCN: Khoa häc c«ng nghÖ NCNTTS: Nghiªn cøu nu«i trång thñy s¶n MT: Methyltestosterone
  8. Bé Khoa häc vµ c«ng nghÖ B¸o c¸o tæng kÕt dù ¸n Tªn Dù ¸n: Hoµn thiÖn kü thuËt s¶n xuÊt c¸ r« phi chÊt lîng cao ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu M· sè: KC.06 – DA. 12 NN Thuéc ch¬ng tr×nh KH&CN träng ®iÓm cÊp nhµ níc giai ®o¹n 2001-2005: øng dông c«ng nghÖ tiªn tiÕn trong s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm xuÊt khÈu vµ s¶n phÈm chñ lùc M· sè: KC.06 Chñ nhiÖm dù ¸n: TS. NguyÔn C«ng D©n C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn Dù ¸n: ViÖn nghiªn cøu nu«i trång thñy s¶n 1 §Þa chØ: §×nh B¶ng, Tõ S¬n, B¾c Ninh B¾c Ninh, th¸ng 3 n¨m 2006
  9. 1. §Æt vÊn ®Ò (xuÊt xø cña dù ¸n) Dù ¸n s¶n xuÊt thñ nµy ®−îc thùc hiÖn dùa trªn kÕt qu¶ nghiªn cøu cña 3 ®Ò tµi chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ nghiªn cøu vÒ c¸ r« phi sau ®©y: - §Ò tµi “¸p dông c«ng nghÖ ®iÒu khiÓn giíi tÝnh c¸ r« phi” nhËp tõ Häc viÖn C«ng nghÖ ch©u ¸ (AIT). §Ò tµi thùc hiÖn trong 2 n¨m 1995 – 1997 vµ ®· ¸p dông thµnh c«ng c«ng nghÖ ®iÒu khiÓn giíi tÝnh c¸ r« phi t¹i ViÖn NCNTTS 1 víi tû lÖ c¸ ®ùc ®¹t > 95 %. Cho ®Õn nay, c«ng nghÖ s¶n xuÊt c¸ r« phi ®¬n tÝnh ®· ®−îc chuyÓn giao cho mét sè trung t©m gièng thñy s¶n cÊp tØnh vµ tr¹i c¸ gièng t− nh©n. Tuy nhiªn, c«ng nghÖ nµy ch−a ®−îc thùc hiÖn ë ph¹m vi s¶n xuÊt lín, thªm vµo ®ã c¸c trung t©m s¶n gièng thñy s¶n tiÕp nhËn c«ng nghÖ vÉn ch−a cã kh¶ n¨ng s¶n xuÊt gièng ®¹t tû lÖ chuyÓn giíi tÝnh cao vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n xuÊt. Mét sè chØ tiªu kü thuËt cÇn ®−îc nghiªn cøu thªm ®Ó hoµn chØnh quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng r« phi ®¬n tÝnh nh−: x¸c ®Þnh tuæi c¸ bè mÑ vµ kü thuËt nu«i vç thÝch hîp ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt sinh s¶n vµ tû lÖ sèng cña c¸ con trong vµ sau khi xö lý hormon 17 α - Methyltestossterone. - §Ò tµi “Nghiªn cøu kü thuËt nu«i c¸ r« phi cao s¶n” víi gièng th¶ lµ c¸ r« phi ®¬n tÝnh ®· ®−îc thùc hiÖn t¹i ViÖn NCNTTS 1 trong 3 n¨m (1998-2000), vµ ®· thu ®−îc n¨ng suÊt c¸ nu«i ®¹t > 20 tÊn/ha/vô (5-6 th¸ng) víi cì c¸ ®¹t b×nh qu©n lµ 400g/con. Tuy nhiªn, gi¸ thµnh s¶n xuÊt cßn kh¸ cao trong ®ã chi phÝ cho thøc ¨n chiÕm tíi 80 %, nªn s¶n xuÊt kh«ng cã l·i. Víi kÕt qu¶ nghiªn cøu nµy th× ®Ò tµi ch−a thÓ ®−a ra ®−îc h−íng dÉn kü thuËt ®Ó ¸p dông trong s¶n xuÊt. Tõ n¨m 2001 ®Õn nay, ViÖn vÉn tiÕp tôc ®Ò tµi nghiªn cøu nµy vµ ®· thu ®−îc kÕt qu¶ kh¶ quan h¬n, n¨ng suÊt c¸ nu«i ®¹t 20 tÊn/ha/vô (6 th¸ng), cì c¸ th−¬ng phÈm b×nh qu©n ®¹t 500 g vµ ®· gi¶m ®−îc hÖ sè thøc ¨n, nªn ®· thu ®−îc l·i suÊt 60 triÖu ®ång/ha/vô. §Ó thu ®−îc cì c¸ nu«i lín h¬n víi chÊt l−îng th−¬ng phÈm ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu, ®ång thêi thu ®−îc lîi nhuËn cao trong m« h×nh nu«i th©m canh tËp trung ë c¸c hÖ thèng nu«i lång, bÌ, ao ®Êt th× c¸c chØ tiªu kü thuËt nh− mËt ®é c¸ th¶, dinh d−ìng thøc ¨n, qu¶n lý m«i tr−êng vµ dÞch bÖnh cÇn ®−îc tiÕp tôc nghiªn cøu, thö nghiÖm, tõ ®ã hoµn thiÖn thªm quy tr×nh c«ng nghÖ nu«i ®Ó chuyÓn giao cho c¸c c¬ së s¶n xuÊt. - §Ò tµi “Chän gièng c¸ r« phi Oreochromis niloticus dßng GIFT nh»m n©ng cao søc sinh tr−ëng vµ kh¶ n¨ng chÞu l¹nh” ®· ®−îc thùc hiÖn t¹i ViÖn NCNTTS 1 tõ n¨m 1998 ®Õn 2000. Sau 3 n¨m thùc hiÖn, ®Ò tµi ®· chän ®−îc dßng c¸ cã søc sinh tr−ëng cao h¬n dßng c¸ gèc lµ 20 %. Dßng r« phi GIFT chän gièng ®· ®−îc ph¸t t¸n réng trong c¶ n−íc ®Ó thay thÕ c¸c dßng c¸ r« phi ®Þa ph−¬ng, gãp phÇn n©ng cao n©ng suÊt vµ s¶n l−îng c¸ r« phi nu«i. C¸ r« phi dßng GIFT vÉn ®ang ®−îc ViÖn tiÕn hµnh nghiªn cøu chän gièng vµ sö dông ®Ó s¶n xuÊt c¸ gièng ®¬n tÝnh phôc vô nu«i th−¬ng phÈm. 2. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n−íc vµ trong n−íc Trong thËp kû qua, s¶n l−îng c¸ r« phi cña thÕ giíi ®· t¨ng lªn gÊp ®«i; tõ 830.000 tÊn (n¨m 1990) t¨ng lªn 1,6 triÖu tÊn (n¨m 1999) (Helga, 2001). Trong ®ã s¶n l−îng c¸ nu«i t¨ng tõ 400,000 tÊn lªn h¬n 1 triÖu tÊn. Tæ chøc N«ng nghiÖp vµ L−¬ng thùc cña Liªn hîp quèc (FAO) ®· dù b¸o r»ng trong n¨m 2001, s¶n l−îng c¸ r« phi cña thÕ giíi sÏ 2
  10. ®¹t 2 triÖu tÊn, riªng s¶n l−îng c¸ nu«i ®¹t kho¶ng 1,4 triÖu tÊn. C¸c n−íc ch©u ¸ ®ãng gãp tíi 80 % tæng s¶n l−îng c¸ r« phi nu«i cña thÕ giíi (Helga, 2001). Trung Quèc, Ai CËp, Th¸i Lan, Philippines, §µi Loan, Indonesia lµ nh÷ng n−íc ®ang ®øng ®Çu thÕ giíi vÒ s¶n l−îng c¸ r« phi nu«i (Pullin vµ Capili 1988, Capili 1995, Macintosh vµ Little 1995, Guerrero 1996). Trong n¨m 1999, S¶n l−îng c¸ r« phi nu«i cña Trung Quèc ®¹t 600.000 tÊn, vµ sÏ cßn t¨ng h¬n nhiÒu trong nh÷ng n¨m tíi khi mµ c¸ r« phi ®· ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®èi t−îng nu«i quan träng ë n−íc nµy. S¶n l−îng c¸ r« phi nu«i hiÖn nay ë Th¸i Lan chiÕm trªn 50 % tæng s¶n l−îng c¸ nu«i n−íc ngät. C¸ r« phi lµ loµi c¸ ®øng thø 10 trong sè nh÷ng loµi c¸ nu«i cã gi¸ trÞ kinh tÕ trªn thÕ giíi. ë Mü, c¸ r« phi phi ®−îc xÕp vµo hµng thø 3 sau c¸ håi vµ c¸ nheo. C«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi trªn thÕ giíi ngµy cµng ®−îc ph¸t triÓn nh»m thu ®−îc n¨ng suÊt cao vµ t¹o ra l−îng s¶n phÈm tËp trung. C¸c hÖ thèng nu«i bao gåm nu«i th©m canh trong ao x©y, hÖ thèng bÓ n−íc ch¶y, trong lång bÌ trªn s«ng hå. HÖ thèng nu«i c¸ r« phi th©m canh trong ao x©y ®−îc ¸p dông réng r·i ë c¸c n−íc nh− §µi Loan, Trung Quèc vµ Th¸i Lan. HÖ thèng nu«i nµy ®· cho n¨ng suÊt tõ 10-50 tÊn/ha/n¨m. Nu«i c¸ r« phi trong lång bÌ lµ rÊt phæ biÕn ë §µi Loan, Indonesia, Phillipines, Malaysia. N¨ng suÊt c¸ r« phi nu«i lång dao ®éng tõ 40-300kg/m3tuú thuéc vµo kÝch th−íc lång vµ tr×nh ®é th©m canh. Lång cã kÝch th−íc nhá sÏ cho n¨ng suÊt cao h¬n lång nu«i cã kÝch th−íc lín do kh¶ n¨ng trao ®æi n−íc trong vµ ngoµi lång cao h¬n. Lång nu«i c¸ r« phi cã kÝch th−íc giíi h¹n tõ 5-20m3 lµ phï hîp nhÊt (Schmittou vµ ctv 1998). Nu«i c¸ r« phi trong hÖ thèng n−íc ch¶y cho n¨ng suÊt t−¬ng ®−¬ng víi nu«i trong lång bÌ, song cÇn ®Çu t− nhiÒu vÒ c¬ së h¹ tÇng vµ kü thuËt nªn Ýt ®−îc ¸p dông. C¸ r« phi võa lµ ®èi t−îng nu«i phôc vô tiªu thô néi ®Þa, cung cÊp nguån ®¹m ®éng vËt rÎ tiÒn cho ng−êi d©n nghÌo, võa cã thÓ xuÊt khÈu thu ngo¹i tÖ. ThÞ tr−êng tiªu thô c¸ r« phi lín nhÊt trªn thÕ giíi lµ Mü. HiÖn thêi, gi¸ 1 pound (0,45 kg) fi lª c¸ r« phi dao ®éng tõ 2,5-3 §« la (Helga, 2001) ë thÞ tr−êng Mü. C¸c n−íc xuÊt khÈu c¸ r« phi lín nhÊt trªn thÕ giíi gåm cã §µi Loan, Th¸i Lan, Indonesia, Singapore, Costa Rica vµ Ecuador (Helga, 2001). Trong tæng s¶n l−îng c¸ r« phi nu«i cña thÕ giíi th× s¶n l−îng c¸ r« phi v»n (Nile tilapia) Oreochromis niloticus chiÕm tíi 80 %. Loµi c¸ cã nguån gèc tõ s«ng Nile (Ai CËp) nµy cã tèc ®é sinh tr−ëng nhanh, cì c¸ th−¬ng phÈm lín vµ cho tû lÖ thÞt cao h¬n so víi c¸c loµi r« phi kh¸c, chÝnh v× thÕ mµ nã ®−îc nu«i ë hÇu hÕt c¸c n¬i trªn thÕ giíi. N¨m 1973, loµi c¸ r« phi v»n ®· ®−îc nhËp vµo miÒn nam n−íc ta tõ §µi Loan, sau ®ã nã ®−îc ph¸t t¸n nu«i trong c¶ n−íc ë thËp kû 70-80. Tuy nhiªn, do sù t¹p giao víi loµi c¸ r« phi ®en Oreochromis mossambicus trong c¸c hÖ thèng nu«i, khiÕn cho chÊt l−îng di truyÒn cña loµi c¸ r« phi v»n nµy ®· bÞ tho¸i ho¸, kÐo theo s¶n l−îng c¸ r« phi cña n−íc ta trong nh÷ng n¨m cuèi 80 ®Çu 90 bÞ gi¶m sót nghiªm träng (NguyÔn C«ng D©n vµ ctv, 1997). §Ó gãp phÇn kh«i phôc vµ ph¸t triÓn nghÒ nu«i c¸ r« phi ë n−íc ta, trong nh÷ng n¨m 1994-1997, ViÖn NCNTTS 1 ®· nhËp néi vµ thuÇn ho¸ 3 dßng r« phi Oreochromis niloticus tõ Philippines vµ Th¸i Lan. Trong ®ã, dßng GIFT lµ dßng cã søc sinh tr−ëng cao nhÊt, nã ®−îc s¶n xuÊt tiÕp nhËn vµ ph¸t triÓn ë nhiÒu n¬i, ®Æc biÖt lµ ë c¸c tØnh ®ång b»ng s«ng Hång (NguyÔn C«ng D©n vµ ctv, 2000). §Ó æn ®Þnh vµ n©ng cao phÈm gièng cña dßng r« phi (GIFT) míi nhËp, tõ n¨m 1998 ®Õn nay, ViÖn ®· tiÕn hµnh ch−¬ng tr×nh chän gièng dßng c¸ nµy nh»m t¨ng søc sinh tr−ëng vµ kh¶ n¨ng chÞu l¹nh. 3
  11. Sau 3 n¨m thùc hiÖn, ®Õn n¨m 2000 ®· chän ®−îc ®µn c¸ r« phi cã søc sinh tr−ëng cao h¬n 16,6 % so víi ®µn c¸ GIFT th−êng (NguyÔn C«ng D©n vµ ctv, 2001). Ch−¬ng tr×nh chän gièng nµy vÉn ®ang ®−îc tiÕn hµnh ë ViÖn NCNTTS 1 víi nguån kinh phÝ cña dù ¸n NORAD. Tõ n¨m 2000 ®Õn nay, dßng c¸ GIFT chän gièng ®· ®−îc c«ng nhËn lµ −u viÖt vµ ®Ò nghÞ ph¸t t¸n nu«i trong c¶ n−íc. Trong n¨m 2004, thùc hiÖn dù ¸n ph¸t t¸n gièng r« phi dßng GIFT cña Trung t©m khuyÕn ng− Quèc gia, ViÖn NCNTTS 1 ®· cÊp h¬n 1,5 triÖu c¸ GIFT gièng thÕ hÖ thø 3-4 cho 60 tØnh thµnh ®Ó nu«i thµnh c¸ bè mÑ, s¶n xuÊt gièng, cung cÊp cho ng−êi nu«i. Cïng víi ch−¬ng tr×nh chän gièng, ®iÒu khiÓn giíi tÝnh c¸ r« phi dßng GIFT còng ®· ®−îc tiÕn hµnh vµ tèc ®é sinh tr−ëng cña r« phi GIFT ®¬n tÝnh trong nu«i th−¬ng phÈm còng ®· ®−îc kh¶o nghiÖm t¹i ViÖn NCNTTS 1 ë c¶ hai hÖ thèng nu«i trong ao ®Êt vµ bÓ xi m¨ng. KÕt qu¶ cho thÊy r»ng c¸ r« phi ®¬n tÝnh dßng GIFT lín nhanh h¬n dßng Th¸i Lan vµ ®Æc biÖt lµ cã thÓ nu«i ®Õn cì c¸ th−¬ng phÈm lín (> 1 kg). Trong nh÷ng n¨m 2000-2003, ViÖn NCNTTS 1 ®· s¶n xuÊt ®−îc 3-4 triÖu con r« phi ®¬n tÝnh/n¨m, cung cÊp cho nhiÒu tØnh thµnh trong c¶ n−íc ®Ó nu«i th−¬ng phÈm trong ao ®Êt, lång bÌ trªn s«ng ®¹t cì c¸ xuÊt khÈu (500 g/con). Theo b¸o c¸o cña së n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n tØnh An Giang th× c¸ r« phi ®¬n tÝnh dßng GIFT (mua tõ ViÖn NCNTTS 1 n¨m 2001) nu«i th−¬ng phÈm trong lång bÌ trªn s«ng TiÒn Giang ®· cho kÕt qu¶ rÊt kh¶ quan. §ã lµ c¸ lín nhanh, ®¹t kÝch th−íc th−¬ng phÈm lín, gi¸ thµnh s¶n xuÊt 1 kg c¸ th−¬ng phÈm chØ cã d−íi 10.000 ®ång, trong khi ®ã gi¸ b¸n cho c«ng ty xuÊt khÈu lµ 13.000 ®ång/kg (c¸ nguyªn con), v× thÕ ng−êi nu«i ®· thu ®−îc 3.000 ®ång l·i /kg c¸. Còng tõ n¨m 2000 - 2003, ViÖn NCNTTS 1 ®· chuyÓn giao c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh cho kho¶ng 24 tØnh, trong ®ã mét sè tØnh ®· s¶n xuÊt ®−îc con gièng vµ mét sè c«ng ty t− nh©n ®· s¶n xuÊt ®−îc mét sè l−îng lín c¸ gièng r« phi ®¬n tÝnh. T×nh h×nh nu«i c¸ r« phi ë n−íc ta trong nh÷ng n¨m võa qua ch−a ®−îc ph¸t triÓn do c¸ r« phi vÉn chØ ®−îc coi lµ loµi c¸ thø yÕu trong c¬ cÊu ®µn c¸ nu«i n−íc ngät. ë miÒn b¾c, c¸ r« phi ®−îc nu«i ë 1 sè tØnh nh− Hµ Néi, H¶i Phßng, H¶i D−¬ng, H−ng Yªn, B¾c Ninh VÜnh Phóc vµ B¾c Giang. ë miÒn nam, c¸ r« phi ®−îc nu«i chñ yÕu ao ®Çm thuéc c¸c tØnh miÒn §«ng, thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ trong lång bÌ trªn s«ng TiÒn vµ s«ng HËu. Theo b¸o c¸o cña Bé Thñy s¶n t¹i héi nghÞ c¸ r« phi tæ chøc ë tØnh An Giang (ngµy 12/8/2002), s¶n l−îng c¸ r« phi nu«i cña c¶ n−íc trong n¨m 2001 chØ ®¹t kho¶ng 1000 tÊn, trong ®ã tiªu thô ë thÞ tr−êng néi ®Þa lµ chñ yÕu. T×nh h×nh xuÊt khÈu c¸ r« phi th−¬ng phÈm míi chØ b¾t ®Çu trong vßng 2 n¨m trë l¹i ®©y do 1 sè c«ng ty xuÊt nhËp khÈu ë An Giang, VÜnh Long xuÊt sang thÞ tr−êng Mü vµ ch©u ¢u. S¶n l−îng c¸ r« phi xuÊt khÈu −íc tÝnh míi chØ ®¹t kho¶ng vµi tr¨m tÊn/n¨m. HiÖn nay, phong trµo nu«i c¸ r« phi ®ang ph¸t triÓn m¹nh, nhÊt lµ tõ khi cã nghÞ ®Þnh 80 CP cña chÝnh phñ vÒ khuyÕn khÝch tiªu thô s¶n phÈm n«ng s¶n xuÊt khÈu. Thùc tÕ lµ nhu cÇu vÒ gièng r« phi ®¬n tÝnh ngµy cµng t¨ng trong khi s¶n l−îng gièng ch−a ®¸p øng nhu cÇu cña s¶n xuÊt. MÆt kh¸c, do sö dông c¸c dßng r« phi ®Þa ph−¬ng ®Ó s¶n xuÊt gièng ®¬n tÝnh nªn chÊt l−îng con gièng cña nhiÒu c¬ së s¶n xuÊt còng ch−a ®¶m b¶o khiÕn cho ng−êi nu«i gÆp nhiÒu rñi ro nh− c¸ chËm lín, cì c¸ th−¬ng phÈm nhá dÉn ®Õn n¨ng suÊt nu«i thÊp vµ kh«ng cã l·i. ViÖc ph¸t triÓn nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm ë c¸c hÖ thèng ao, lång bÌ trªn s«ng, hå theo h−íng c«ng nghiÖp tËp trung ®ßi hái cÇn cã quy tr×nh c«ng nghÖ tiªn tiÕn, æn ®Þnh ®Ó ¸p dông. HiÖn t¹i, ViÖn NCNTTS 1 ®ang nu«i ®µn c¸ bè mÑ dßng GIFT chän gièng bao gåm hµng v¹n con, cã kh¶ n¨ng t¹o ra mét l−îng lín c¸ gièng phôc vô nghiªn cøu vµ s¶n xuÊt. MÆt kh¸c, ë hÇu hÕt c¸c tØnh ®· nhËn ®−îc 4
  12. gièng r« phi dßng GIFT ®Ó nu«i thµnh c¸ bè mÑ. NÕu c¸c ®Þa ph−¬ng qu¶n lý tèt ®µn gièng vµ cã kü thuËt s¶n xuÊt gièng æn ®Þnh th× dßng c¸ r« phi GIFT sÏ ®−îc ph¸t triÓn nu«i trong c¶ n−íc. Dù ¸n “Hoµn thiÖn kü thuËt s¶n xuÊt c¸ r« phi chÊt l−îng cao ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu” ®−îc thùc hiÖn sÏ bæ sung hoµn chØnh vµ n©ng cao thªm tr×nh ®é c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng r« phi ®¬n tÝnh vµ c«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi cao s¶n. Sau ®ã, nh÷ng quy tr×nh nµy sÏ mau chãng ®−îc chuyÓn giao, ®¸p øng yªu cÇu cÊp thiÕt cña s¶n xuÊt hiÖn nay. MÆt kh¸c, ®−a nhanh mét dßng c¸ r« phi (GIFT) cã chÊt l−îng cao vµo s¶n xuÊt ®Ó cã ®−îc hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n lµ rÊt cÇn thiÕt. 3. Môc tiªu vµ néi dung dù ¸n 3.1 Môc tiªu Hoµn thiÖn quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh víi tû lÖ ®ùc ®¹t > 95 %, gi¸ thµnh h¹ ë quy m« s¶n xuÊt lín, t¹o ra sù æn ®Þnh vÒ s¶n l−îng gièng chÊt l−îng cao phôc vô nghÒ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm. X©y dùng quy tr×nh c«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi cao s¶n, chÊt l−îng cao trong ao vµ lång bÌ, theo h−íng c«ng nghiÖp më réng ®Ó ¸p dông vµo s¶n xuÊt. 3.2 Néi dung 3.2.1 Hoµn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh §Ó hoµn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh, mét sè chØ tiªu kü thuËt cÇn ph¶i ®−îc nghiªn cøu bæ sung nh−: x¸c ®Þnh tuæi, ph−¬ng ph¸p nu«i vç vµ thêi gian cho ®Î phï hîp ®Ó thu ®−îc n¨ng suÊt sinh s¶n cao. X¸c ®Þnh mËt ®é −¬ng c¸ bét, c¸ h−¬ng hîp lý trong thêi gian vµ sau khi xö lý hormone ®Ó n©ng cao tû lÖ sèng cña c¸. Nh÷ng chØ tiªu kü thuËt bæ sung nµy ®−îc nghiªn cøu ®ång thêi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt thö. Nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu kÞp thêi ®−îc kiÓm nghiÖm trong s¶n xuÊt thö víi s¶n l−îng lín c¸ gièng ®Ó kh¶ng ®Þnh tÝnh æn ®Þnh cña c«ng nghÖ vµ lµm c¬ së cho viÖc x©y dùng quy tr×nh kü thuËt. S¶n phÈm khoa häc c«ng nghÖ cña néi dung nghiªn cøu nµy lµ: 1) Quy tr×nh s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh chÊt l−îng cao vµ 2) S¶n l−îng c¸ h−¬ng r« phi ®¬n tÝnh lµ 6 triÖu con (cì c¸: 2-3 cm/con, tû lÖ c¸ ®ùc ®¹t: > 95%, tû lÖ sèng ®¹t > 80%. 3.2.2 X©y dùng c¸c chØ tiªu kü thuËt vµ c«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi trong ao, lång bÌ Nh÷ng chØ tiªu kü thuËt cÇn x¸c ®Þnh lµ: mËt ®é c¸ gièng th¶, thøc ¨n vµ ph−¬ng ph¸p cho ¨n, søc sinh tr−ëng, theo dâi m«i tr−êng vµ bÖnh c¸ trong c¸c hÖ thèng nu«i ao, lång/bÌ trªn s«ng vµ hå. Nh÷ng chØ tiªu kü thuËt nµy ®−îc theo dâi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt thö. Trong ®ã mét sè thÝ nghiÖm so s¸nh vÒ hiÖu qu¶ cña c¸c lo¹i thøc ¨n kh¸c nhau lªn tèc ®é sinh tr−ëng cña c¸ nu«i trong bÌ, lång l−íi ®· ®−îc tiÕn hµnh. HÖ sè sö dông thøc ¨n vµ gi¸ thµnh s¶n xuÊt trong c¸c hÖ thèng nu«i còng ®· ®−îc x¸c ®Þnh. 5
  13. S¶n phÈm khoa häc c«ng nghÖ cña néi dung nghiªn cøu nµy lµ: 1) Quy tr×nh c«ng nghÖ nu«i c¸ r« phi cao s¶n chÊt l−îng cao ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu (n¨ng suÊt nu«i ®¹t 100 kg/m3 bÌ, 20-25 tÊn/ha ao, cì c¸ th−¬ng phÈm ®¹t 800g vµ 2) S¶n l−îng 250 tÊn c¸ th−¬ng phÈm ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu. 4. VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 4.1 VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña néi dung: Hoµn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh 4.1.1 VËt liÖu C¸ bè mÑ: ®µn c¸ bè mÑ r« phi dßng GIFT lÊy tõ ViÖn NCNTTS 1, løa tuæi tõ 1-3 n¨m, tû lÖ c¸ ®ùc: c¸ c¸i lµ 1:2. Sè l−îng c¸ bè mÑ ®· sö dông trong s¶n xuÊt thö ®−îc tr×nh bµy trong B¶ng 1. B¶ng 1: Sè l−îng c¸ bè mÑ ®· dïng ®Ó s¶n xuÊt c¸ gièng N¨m §µn c¸ bè mÑ Sè l−îng Khèi l−îng TB Tæng khèi l−îng (con) (g/con) (kg) 2003 6.480 250 1.780 2004 9.600 400 3.840 2005 12.000 450 5.420 Ao sö dông ®Ó nu«i vç c¸ bè mÑ vµ −¬ng c¸ con: Dù ¸n ®· sö dông 6 ao t¹i ViÖn NCNTTS 1, cã diÖn tÝch tõ 1000 m2 - 6000 m2 ®Ó nu«i vç c¸ bè mÑ, cho c¸ ®Î vµ −¬ng c¸ con. Ao cã ®é s©u tõ 1,5 -3,5 m, cã nguån n−íc s¹ch, kh«ng bi « nhiÔm ®¶m b¶o cho viÖc sinh s¶n, Êp trøng vµ −¬ng c¸ con (B¶ng 2). B¶ng 2: Sè l−îng, diÖn tÝch ao nu«i vç vµ −¬ng c¸ con N¨m Ao nu«i vç c¸ bè mÑ Ao −¬ng c¸ con Sè l−îng (c¸i) T.diÖn tÝch (m2) Sè l−îng (c¸i) T.diÖn tÝch (m2) 2003 3 10.000 2 2.500 2004 3 10.000 3 3.700 2005 3 10.000 3 3.700 Giai sö dông ®Ó nu«i vç, cho c¸ ®Î vµ −¬ng c¸ con: Giai nu«i vç vµ cho c¸ ®Î ®−îc lµm b»ng l−íi c−íc, m¾t l−íi dÇy, kÝch th−íc giai: 8 x 5 x 1,2 m. Giai −¬ng c¸ con trong thêi gian xö lý hormone còng ®−îc lµm b»ng l−íi c−íc m¾t dÇy, kÝch th−íc: 2 x 2 x 1 m. 6
  14. B¶ng 3: Sè l−îng, thÓ tÝch giai nu«i vç, cho ®Î vµ −¬ng c¸ con N¨m Giai cho c¸ ®Î Giai −¬ng c¸ con Sè l−îng (chiÕc) ThÓ tÝch (m3) Sè l−îng (chiÕc) ThÓ tÝch (m3) 2003 16 48 50 4,5 – 1,8 – 0,9 2004 40 48 70 4,5 – 1,8 – 0,9 2005 50 48 120 4,5 – 1,8 – 0,9 Thøc ¨n dïng nu«i c¸ bè mÑ vµ −¬ng c¸ con: Thøc ¨n viªn dïng ®Ó nu«i c¸ bè mÑ ®−îc s¶n xuÊt t¹i ViÖn NCNTTS 1 tõ nh÷ng nguyªn liÖu ®Þa ph−¬ng nh−: bét c¸ nh¹t, bét ®Ëu t−¬ng, kh« ®ç, c¸m g¹o vµ c¸c lo¹i vitamine cÇn thiÕt. Hµm l−îng ®¹m th« cña lo¹i thøc ¨n tù chÕ nµy dao ®éng tõ 25- 30 %. Thøc ¨n cã ®é ®¹m cao ®−îc cho c¸ ¨n trong thêi gian nu«i vç thµnh thôc. Thøc ¨n cho c¸ bét trong giai ®o¹n xö lý hormone lµ mét lo¹i thøc ¨n ®Æc biÖt, thøc ¨n nµy chØ cã 2 thµnh phÇn chÝnh lµ bét c¸ mÞn trén víi hormone 17α - Methyltestossterone (17α - MT). ¸p dông 3 c«ng thøc phèi trén lo¹i thøc ¨n nµy øng víi 3 liÒu l−îng hormone: 35, 50 vµ 60 mg 17α - MT ®−îc hoµ tan trong 0,5 lÝt cån tuyÖt ®èi råi trén vµo 1 kg bét c¸ mÞn, ph¬i trong bãng m¸t cho ®Õn khi cån bay hÕt vµ thøc ¨n kh«. C¶ 2 lo¹i thøc ¨n ®Òu ®−îc b¶o qu¶n n¬i kh« r¸o ®Ó kh«ng bÞ mèc. (B¶ng 4). B¶ng 4: L−îng thøc ¨n dïng nu«i c¸ bè mÑ vµ −¬ng c¸ bét trong giai ®o¹n xö lý hormone N¨m Thøc ¨n sö dông nu«i vç c¸ bè Thøc ¨n sö dông −¬ng c¸ con trong mÑ (kg) giai ®o¹n xö lý hormone (kg) 2003 5.887 890 2004 28.449 1.000 2005 11.760 1.178 Nhµ x−ëng, hÖ thèng Êp trøng vµ −¬ng c¸ bét (®· ®−îc n©ng cÊp x©y dùng phôc vô dù ¸n s¶n xuÊt thö) bao gåm: - DiÖn tÝch nhµ x−ëng: 120 m2. - Sè l−îng khay −¬ng Êp: 150 chiÕc. - C«ng suÊt −¬ng Êp: 4-6 triÖu c¸ bét/mïa sinh s¶n 4.1.2 Ph−¬ng ph¸p • Hoµn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh ®−îc thùc hiÖn t¹i ViÖn NCNTTS 1, n¬i cã ®Çy ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt (c¸ bè mÑ, nhµ −¬ng Êp, ao hå, nguån n−íc s¹ch, phßng thÝ nghiÖm) vµ nh©n lùc kü thuËt ®Ó tiÕn hµnh néi dung nµy. • Sö dông c¸ r« phi dßng GIFT chän gièng (cña Hîp phÇn chän gièng c¸ r« phi, Dù ¸n NORAD ®ang thùc hiÖn t¹i ViÖn NCNTTS 1) ®Ó nu«i thµnh c¸ bè mÑ. • Nu«i vç c¸ bè mÑ trong ao ®Êt ®Õn khi c¸ ph¸t dôc th× chuyÓn vµo giai ®Ó nu«i vç thµnh thôc, cho c¸ ®Î vµ thu trøng. Tr−íc khi ®−a vµo nu«i vç, c¸ bè mÑ ®−îc tuyÓn chän theo nh÷ng tiªu chuÈn sau: chän nh÷ng c¸ thÓ c¸ bè mÑ khoÎ m¹nh, kh«ng bÞ di h×nh, løa tuæi tõ 1-3 n¨m tuæi, khèi l−îng c¸ thÓ dao ®éng tõ 250-500g/con, tû lÖ c¸ ®ùc: c¸ c¸i lµ 1:2. §· bè trÝ thÝ nghiÖm so s¸nh kh¶ n¨ng sinh s¶n cña c¸ bè mÑ ë c¸c løa tuæi kh¸c nhau ®Ó x¸c ®Þnh løa tuæi phï hîp, cho n¨ng suÊt sinh s¶n cao. 7
  15. • X¸c ®Þnh mïa vô sinh s¶n chÝnh ®Ó cho c¸ ®Î tËp trung. Trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu nãng quanh n¨m nh− ë miÒn nam, c¸ r« phi cã thÓ ®Î mçi th¸ng mét løa. Cßn ë c¸c tØnh phÝa b¾c cã khÝ hËu l¹nh vµo mïa ®«ng th× c¸ ngõng ®Î trong thêi gian tõ th¸ng 11 ®Õn th¸ng 3 n¨m sau. Tuy nhiªn, vµo nh÷ng th¸ng hÌ khi nhiÖt ®é n−íc t¨ng trªn 30oC th× rÊt Ýt c¸ ®Î vµ trong thùc tÕ khi c¸ ®· ®Î 3 løa liªn tôc, n¨ng suÊt sinh s¶n gi¶m ®i râ rÖt ë nh÷ng løa ®Î tiÕp theo. §Ó cho c¸ ®Î tËp trung vµ cho n¨ng suÊt cao, sau 3 th¸ng cho ®Î liªn tôc, c¸ bè mÑ ®· ®−îc ngõng cho ®Î b»ng c¸ch th¶ c¸ ra ao ®Êt vµ nu«i b×nh th−êng trong kho¶ng 1 th¸ng, sau ®ã c¸ bè mÑ l¹i ®−îc nu«i vç tÝch cùc ®Ó cho ®Î ë chu kú tiÕp theo. • ThÝ nghiÖm so s¸nh liÒu l−îng hormone (17α-MT) vµ mËt ®é −¬ng c¸ con kh¸c nhau (trong vµ sau giai ®o¹n xö lý hormone) nh»m x¸c ®Þnh liÒu l−îng hormone vµ mËt ®é −¬ng hîp lý ®Ó n©ng cao tû lÖ sèng ®· ®−îc bè trÝ thùc hiÖn. KÕt qu¶ thÝ nghiÖm ®· ®−îc ¸p dông ®Ó kiÓm nghiÖm trong s¶n xuÊt thö. • Tû lÖ c¸ ®ùc cña mçi ®ît s¶n xuÊt gièng ®Òu ®· ®−îc kiÓm tra (soi tiªu b¶n tuyÕn sinh dôc nhuém mÇu d−íi kÝnh hiÓn vi) vµ ghi chÐp l¹i tû lÖ c¸ ®ùc cña tÊt c¶ c¸c ®ît s¶n xuÊt ®Ó x¸c ®Þnh møc ®é æn ®Þnh cña c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh. TÊt c¶ nh÷ng gi¶i ph¸p kü thuËt bæ sung trªn nh»m n©ng cao n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng c¸ gièng, gi¶m gi¸ thµnh s¶n xuÊt so víi quy tr×nh c«ng nghÖ hiÖn hµnh. D©y truyÒn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh ®−îc m« t¶ tãm t¾t nh− sau: Nu«i vç c¸ bè Thu trøng Êp trøng nh©n mÑ vµ cho ®Î t¹o −¬ng thµnh c¸ Xö lý hormon −¬ng c¸ bét gièng trong 21 ngµy trong 3 ngµy • Nh÷ng sè liÖu vÒ m«i tr−êng ao nu«i vç vµ −¬ng c¸ con ®· ®−îc thu vµ xö lý: NhiÖt ®é, « xy hoµ tan, pH, CO2, H2S. • Nh÷ng sè liÖu vÒ n¨ng suÊt sinh s¶n vµ tû lÖ sèng cña c¸ con ®· ®−îc thu vµ xö lý: Sè l−îng trøng/c¸ thÓ/®ît ®Î, tû lÖ thô tinh, tû lÖ c¸ në vµ ra bét, tû lÖ sèng cña c¸ 21 ngµy tuæi (sau thêi gian xö lý hormone), tû lÖ sèng cña c¸ gièng (3-5g/con) −¬ng sau giai ®o¹n xö lý hormone, tû lÖ c¸ ®ùc trong c¸c lÇn s¶n xuÊt thö. 4.2 VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña néi dung nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm ®¹t tiªu chuÈn xuÊt khÈu 4.2.1 Nu«i c¸ trong ao - §Þa ®iÓm: §ång Kþ, §ång Quang, Tõ S¬n, B¾c Ninh - Thêi gian nu«i: 6 th¸ng (15/4/2003 – 15/10/2003) - Sè l−îng ao: 2 c¸i. DiÖn tÝch: 1,35 ha. - Sè l−îng c¸ gièng th¶: 67.500. Cì c¸: 3-5 g/con. - Thøc ¨n c«ng nghiªp : 22-26 % ®¹m. Khèi l−îng: 31.300 kg. - Lo¹i thøc ¨n tù chÕ: 22-26 % ®¹m. Khèi l−îng: 10.000 kg. 8
  16. Dù ¸n ®· phèi hîp víi Tr¹i nu«i c¸ §ång Kþ, Tõ S¬n (B¾c Ninh) ®Ó nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong ao. Dù ¸n chÞu nh÷ng tr¸ch nhiÖm sau: - −¬ng c¸ gièng r« phi ®¬n tÝnh dßng GIFT (®¶m b¶o tû lÖ c¸ ®ùc ®¹t trªn 95 %) ®Ó cung cÊp cho c¬ së th¶ nu«i tõ ®Çu th¸ng 3 khi nhiÖt ®é n−íc t¨ng trªn 20oC. - H−íng dÉn kü thuËt chuÈn bÞ ao, th¶ c¸, cho c¸ ¨n, thay n−íc, qu¹t n−íc, thu ho¹ch vµ tiªu thu s¶n phÈm. - Theo dâi c¸c yÕu tè m«i tr−êng ao nu«i nh−: nhiÖt ®é, « xy hoµ tan, pH, ®é trong, H2S, NH3. - KiÓm tra tèc ®é sinh tr−ëng cña c¸ hµng th¸ng, ®iÒu chØnh luîng thøc ¨n cho phï hîp víi khèi l−îng t¨ng tr−ëng cña c¸ trong ao. - Thu mÉu ®Ó kiÓm tra bÖnh c¸, ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p phßng trÞ thÝch hîp. - H−íng dÉn c¬ së ghi chÐp c¸c lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt, thu nhËp vµ ph©n tÝch hiÖu qu¶ kinh tÕ vÒ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong ao. - X©y dùng nh÷ng chØ tiªu kü thuËt, kinh tÕ trong nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong ao ®Ó cho c¬ së s¶n xuÊt ¸p dông vµ nh©n nh©n réng m« h×nh nu«i. - Ph©n tÝch gi¸ thµnh s¶n xuÊt, thu nhËp vµ lîi nhuËn cña m« h×nh nu«i. Tr¹i nu«i c¸ §ång Kþ chÞu tr¸ch nhiÖm: - Cung cÊp ao cã nguån n−íc tèt ®¶m b¶o nu«i c¸ ®¹t chÊt l−îng cao. - Cung cÊp nh©n lùc lao ®éng. - §Çu t− kinh phÝ ®Ó mua c¸ gièng, thøc ¨n cho c¸, mua m¸y qu¹t n−íc. - Chi phÝ ®iÖn, n−íc, giao th«ng liªn l¹c. - Thu ho¹ch vµ tiªu thô s¶n phÈm. 4.2.2 Nu«i c¸ trong bÌ (trªn s«ng TiÒn Giang) - §Þa ®iÓm: VÜnh Long. - Thêi gian: Tõ th¸ng 2/2003 -2/2005. - Sè l−îng bÌ: 16 c¸i. - KÝch th−íc bÌ: 96 – 382 m3. Tæng thÓ tÝch: 5.255 m3. - Sè l−îng c¸ gièng th¶: 775.276 con, Cì c¸ th¶: 7-10g/con. - Lo¹i thøc ¨n c«ng nghiªp: 25-30 % ®¹m, Tæng sè: 250.000 kg. - Lo¹i thøc ¨n tù chÕ: 25% ®¹m. Khèi l−îng: 310.500 kg. Dù ¸n ®· phèi hîp víi mét chñ bÌ vµ C«ng ty l−¬ng thùc VÜnh Long ®Ó nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong bÌ. Dù ¸n chÞu nh÷ng tr¸ch nhiÖm sau: - ChuyÓn c¸ h−¬ng r« phi ®¬n tÝnh dßng GIFT (®¶m b¶o tû lÖ c¸ ®ùc ®¹t trªn 95 %) tõ ViÖn NCNTTS 1 vµo −¬ng ë Trung t©m thñy s¶n C¸i BÌ, TiÒn Giang (thuéc ViÖn NCNNTS 2) thµnh c¸ gièng lín råi cung cÊp cho c¬ së s¶n xuÊt. - H−íng dÉn kü thuËt chuÈn bÞ bÌ, th¶ c¸, cho c¸ ¨n, thu ho¹ch vµ tiªu thu s¶n phÈm. - Theo dâi c¸c yÕu tè m«i tr−êng n−íc trong bÌ nh−: nhiÖt ®é, « xy hoµ tan, pH. - KiÓm tra tèc ®é sinh tr−ëng cña c¸ hµng th¸ng, ®iÒu chØnh luîng thøc ¨n cho phï hîp víi khèi l−îng t¨ng tr−ëng cña c¸ trong bÌ. - Nghiªn cøu tËp tÝnh ¨n, dinh d−ìng, so s¸nh hiÖu qu¶ cña c¸c lo¹i thøc ¨n c«ng nghiÖp vµ thøc ¨n tù chÕ ®èi víi c¸ r« phi nu«i th−¬ng phÈm trong bÌ - Nghiªn cøu bÖnh c¸ nu«i trong bÌ, ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p phßng trÞ kÞp thêi vµ thÝch hîp. 9
  17. - H−íng dÉn c¬ së ghi chÐp c¸c lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt, thu nhËp vµ ph©n tÝch hiÖu qu¶ kinh tÕ vÒ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong bÌ. - X©y dùng nh÷ng chØ tiªu kü thuËt, kinh tÕ trong nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong bÌ ®Ó cho c¬ së s¶n xuÊt ¸p dông vµ nh©n réng m« h×nh nu«i. - Ph©n tÝch gi¸ thµnh s¶n xuÊt, thu nhËp vµ lîi nhuËn cña m« h×nh nu«i Chñ bÌ vµ C«ng ty l−¬ng thùc chÞu tr¸ch nhiÖm: - Cung cÊp ®ñ sè l−îng vµ khèi l−îng bÌ, ®¶m b¶o nu«i c¸ an toµn. - Cung cÊp nh©n lùc lao ®éng. - §Çu t− kinh phÝ ®Ó mua c¸ gièng, thøc ¨n cho c¸ vµ thuèc phßng trÞ bÖnh. - Chi phÝ ®iÖn, n−íc, giao th«ng liªn l¹c. - Thu ho¹ch vµ tiªu thô s¶n phÈm.. 4.2.3 Nu«i c¸ trong lång l−íi trªn hå chøa - §Þa ®iÓm: §ång Quan, Sãc S¬n, Hµ Néi. - Thêi gian: 10/6/2004 ®Õn 10/12/2004. - Sè l−îng lång: 98 chiÕc. - KÝch th−íc lång: 2 x 2 x 2 m. Tæng thÓ tÝch: 588 m3. - Sè l−îng c¸ gièng th¶: 58.800 con. Cì c¸: 20-50 g/con. - Lo¹i thøc ¨n c«ng nghiªp (22-26 % ®¹m). Khèi l−îng: 10.000 kg. - Lo¹i thøc ¨n tù chÕ: (22-26 % ®¹m). Khèi l−îng: 38.640 kg. Dù ¸n ®· phèi hîp víi mét chñ nu«i c¸ lång Lª Trung Thµnh ®Ó nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong lång l−íi trªn hå. Dù ¸n chÞu nh÷ng tr¸ch nhiÖm sau: - Cung cÊp c¸ gièng r« phi ®¬n tÝnh dßng GIFT (®¶m b¶o tû lÖ c¸ ®ùc ®¹t trªn 95 %,) cho c¬ së s¶n xuÊt. - H−íng dÉn kü thuËt lµm lång vµ ®Æt lång trªn s«ng vµ hå chøa, th¶ c¸, cho c¸ ¨n, thu ho¹ch vµ tiªu thu s¶n phÈm. - Theo dâi c¸c yÕu tè m«i tr−êng n−íc trong lång nh−: nhiÖt ®é, « xy hoµ tan, pH, ®é trong. - KiÓm tra tèc ®é sinh tr−ëng cña c¸ hµng th¸ng, ®iÒu chØnh luîng thøc ¨n cho phï hîp víi khèi l−îng t¨ng tr−ëng cña c¸ trong lång. - Nghiªn cøu tËp tÝnh ¨n, dinh d−ìng, so s¸nh hiÖu qu¶ cña c¸c lo¹i thøc ¨n c«ng nghiÖp vµ thøc ¨n tù chÕ ®èi víi c¸ r« phi nu«i th−¬ng phÈm trong lång. - Nghiªn cøu bÖnh c¸ nu«i trong lång, ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p phßng trÞ kÞp thêi vµ thÝch hîp. - H−íng dÉn c¬ së ghi chÐp c¸c lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt, thu nhËp vµ ph©n tÝch hiÖu qu¶ kinh tÕ vÒ nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong lång. - X©y dùng nh÷ng chØ tiªu kü thuËt, kinh tÕ trong nu«i c¸ r« phi th−¬ng phÈm trong bÌ ®Ó cho c¬ së s¶n xuÊt ¸p dông vµ nh©n nh©n réng m« h×nh nu«i. - Ph©n tÝch gi¸ thµnh s¶n xuÊt, thu nhËp vµ lîi nhuËn cña m« h×nh nu«i Chñ nu«i c¸ lång chÞu tr¸ch nhiÖm: - Lµm ®ñ sè l−îng vµ khèi l−îng lång, ®¶m b¶o nu«i c¸ an toµn. - Cung cÊp nh©n lùc lao ®éng. - §Çu t− kinh phÝ ®Ó mua c¸ gièng, thøc ¨n cho c¸ vµ thuèc phßng trÞ bÖnh. - Chi phÝ ®iÖn, n−íc, giao th«ng liªn l¹c. - Thu ho¹ch vµ tiªu thô s¶n phÈm. 10
  18. 5. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn 5.1 KÕt qu¶ nghiªn cøu, s¶n xuÊt thö ®Ó hoµn thiÖn quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh 5.1.1 ThÝ nghiÖm vÒ n¨ng suÊt sinh s¶n cña c¸ bè mÑ Nghiªn cøu vÒ n©ng cao n¨ng suÊt sinh s¶n cña c¸ bè mÑ ®−îc tiÕn hµnh trªn 3 thÝ nghiÖm so s¸nh: 1) Nu«i vç riªng vµ nu«i vç chung c¸ bè mÑ; 2) Cho c¸ ®Î trong giai cã m¾t l−íi dÇy vµ giai cã m¾t l−íi th−a vµ 3) So s¸nh n¨ng suÊt sinh s¶n cña c¸ bè mÑ ë c¸c ®é tuæi kh¸c nhau. Kªt qu¶ cña c¸c thÝ nghiÖm nghiªn cøu nµy ®−îc tr×nh bµy chi tiÕt trong chuyªn ®Ò: N©ng cao n¨ng suÊt sinh s¶n cña c¸ r« phi (xem trong chuyªn ®Ò). Trong 3 thÝ nghiÖm th× thÝ nghiÖm 3 lµ thÝ nghiÖm quan träng nhÊt. ThÝ nghiÖm nµy ®−îc tiÕn hµnh trong 2 th¸ng (tõ 27/4 ®Õn 7/6/2004). KÕt qu¶ thÝ nghiÖm 3 ®−îc tr×nh bµy tãm t¾t trong b¶ng 5 d−íi ®©y: B¶ng 5. So s¸nh n¨ng suÊt sinh s¶n cña c¸ bè mÑ thuéc 3 løa tuæi (1, 2 vµ trªn 3 n¨m tuæi). Løa tuæi SL c¸ Tû lÖ Khèi l−îng TB KÕt qu¶ sinh s¶n N¨ng suÊt c¸ bét (n¨m ) bè ®ùc: (g/con) (SL: trøng + c¸ bét) (SL c¸ bét/c¸ c¸i) mÑ c¸i 1+ 300 1:3 213 - 261 363.381 + 35.298 3.230 2+ 300 1:3 488 - 585 425.669 + 60.606 3.793 > 3+ 300 1:3 550 - 700 335.319 + 83.476 2.987 Dùa vµo kÕt qu¶ cña 3 néi dung nghiªn cøu trªn, mét sè kÕt luËn ®· ®−îc ®Ò xuÊt nh− sau ; - Nu«i vç c¸ ®ùc, c¸ c¸i riªng rÏ trong ao, trong thêi gian 1 th¸ng víi lo¹i thøc ¨n cã chøa 26 -30% ®Ëm, khÈu phÇn cho ¨n b»ng 3% khèi l−îng c¸/ngµy, sau ®ã chän c¸c c¸ c¸i, c¸ ®ùc thµnh thôc ®−a vµo giai sinh s¶n sÏ thu ®−îc sè l−îng c¸ ®Î tËp trung vµ n¨ng suÊt trøng cao. - Giai c−íc m¾t l−íi dÇy (kÝch th−íc: 4 m x 5m x 1 m = 20m3) dïng lµm giai sinh s¶n ®· thu ®−îc trøng vµ toµn bé c¸ bét míi në trong giai. Xö lý hormone trªn c¸ bét thu ®−îc trong giai cho tû lÖ c¸ ®ùc vµ tû lÖ sèng cao, nhê ®ã ®· thu ®−îc n¨ng suÊt c¸ h−¬ng ®¬n tÝnh cao. - Sö dông c¸ bè mÑ 1+ hoÆc 2+ cho n¨ng suÊt sinh s¶n cao h¬n so víi c¸ > 3 tuæi do tÇn sè ®Î dÇy h¬n. C¸ 1-2 tuæi cã kÝch th−íc c¬ thÓ nhá nªn sö dông thøc ¨n Ýt h¬n c¸ lín, v× thÕ ®· gi¶m ®−îc chi phÝ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gièng. 5.1.2 ThÝ nghiÖm −¬ng c¸ h−¬ng trong thêi gian xö lý hormone (n¨m 2003 -2004) Trong 2 n¨m 2003 -2004, Dù ¸n ®· tiÕn hµnh 5 ®ît −¬ng c¸ bét thµnh c¸ h−¬ng (trong giai ®o¹n xö lý hormone) ®Ó x¸c ®Þnh mËt ®é −¬ng thÝch hîp. KÕt qu¶ cña 5 ®ît 11
  19. −¬ng ®−îc tr×nh bµy trong b¶ng 6. (xem chi tiÕt trong chuyªn ®Ò: N©ng cao tû lÖ sèng cña c¸ h−¬ng, c¸ gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh. B¶ng 6: Tû lÖ sèng vµ sinh tr−ëng cña c¸ h−¬ng −¬ng ë c¸c mËt ®é kh¸c nhau §ît MËt ®é th¶ Cì c¸ bét khi Cì c¸ h−¬ng Tû lÖ sèng (%) (con/m3) th¶ (g/con) khi thu (g/con) 1 200 0,025 0,81 95,5 400 0,025 0,60 97,3 600 0,025 0,57 94,3 2 800 0,025 0,55 95,3 10.000 0,025 0,34 86,5 12.000 0,025 0,25 64,0 3 6.000 0,022 0,71 92,7 8.000 0,022 0,61 89,1 10.000 0,022 0,36 84,0 4 5.000 0,022 0,77 87,6 7.000 0,022 0,63 84,2 9.000 0,022 0,47 78,5 5 10.000 0,022 0,12 89,5 15.000 0,022 0,08 88,0 20.000 0,022 0,07 87,0 Tû lÖ sèng cña c¸ −¬ng tõ bét lªn h−¬ng kh¸ cao, ®¹t møc trung b×nh cña 4 ®ît −¬ng lµ >80%. Tû lÖ sèng trung b×nh cña c¸ trong ®ît 1 ®¹t cao nhÊt (95,3%), gi¸ trÞ t−¬ng øng cña ®ît 2, ®ît 3, ®ît 4 lµ: 81,9%; 88,6%; 84,1 vµ 88,1%. Trong khi ®ã mËt ®é th¶ cña ®ît 1 lµ thÊp nhÊt, tiÕp ®Õn lµ ®ît 4, ®ît 3 vµ ®ît 2. Tû lÖ sèng cña c¸c mËt ®é −¬ng cã sù kh¸c biÖt cã ý nghÜa (p < 0,05) gi÷a mËt ®é 12.000 con/m3 víi c¸c mËt ®é tõ 2.000 ®Õn 10.000 con/m3. Cßn gi÷a c¸c mËt ®é tõ 2.000 ®Õn 10.000 con/m3 th× sù sai kh¸c vÒ tû lÖ sèng kh«ng cã ý nghÜa thèng kª (p > 0,05). KÕt qu¶ thÝ nghiÖm víi mËt ®é −¬ng thay ®æi tõ 2.000 ®Õn 12.000 con/m3 cho thÊy khi mËt ®é cµng t¨ng th× tû lÖ sèng cã chiÒu h−íng gi¶m. §Ó ®¶m b¶o tû lÖ sèng cña c¸ −¬ng ®¹t > 80% th× mËt ®é −¬ng cÇn ®−îc duy tr× ë møc 8.000 con/m3. KÝch th−íc c¸ h−¬ng −¬ng ë mËt ®é cao: 10.000 -20.000/m3 lµ nhá h¬n ®¸ng kÓ (p > 0,05) so víi kÝch th−íc c¸ h−¬ng −¬ng ë c¸c mËt ®é thÊp tõ 200 -8000 con/m3 (B¶ng 6). 5.1.3 ThÝ nghiÖm −¬ng c¸ gièng sau thêi gian xö lý hormone KÕt qu¶ cña 3 ®ît thÝ nghiÖm −¬ng c¸ h−¬ng lªn c¸ gièng trong giai víi c¸c mËt ®é kh¸c nhau ®ù¬c tr×nh bÇy ë B¶ng 7. 12
  20. B¶ng 7: Tû lÖ sèng vµ sinh tr−ëng cña c¸ −¬ng tõ c¸ h−¬ng lªn c¸ gièng §ît MËt ®é K.l−îng tb lóc K.l−îng tb lóc Tû lÖ sèng T¨ng tr−ëng (con/m3) th¶ (g/con) thu (g/con) (%) (g/ngµy) 1 200 0,66 ± 0,04 5,50 ± 0,24 98,0 0,173 400 0,66 ± 0,04 4,10 ± 0,13 98,3 0,123 500 0,66 ± 0,04 3,40 ± 0,10 96,8 0,098 2 400 0,45 ± 0,04 4,06 ± 0,07 89,6 0,103 500 0,45 ± 0,04 3,60 ± 0,08 85,5 0,090 600 0,45 ± 0,04 3,25 ± 0,07 89,6 0,080 3 200 0,63 ± 0,05 5,25 ± 0,13 98,0 0,165 300 0,63 ± 0,05 4,17 ± 0,13 97,7 0,127 400 0,63 ± 0,05 4,01 ± 0,15 97,5 0,121 Tû lÖ sèng vµ sinh tr−ëng Trong c¶ 3 ®ît −¬ng ë c¸c mËt ®é −¬ng kh¸c nhau ®Òu cã tû lÖ sèng kh¸ cao ®¹t > 85% sau 28 ngµy. Tû lÖ sèng trung b×nh cña ®ît 1, ®ît 2 vµ ®ît 3 t−¬ng øng lµ 97,7%; 88,2%; 97,7%. KÕt qu¶ nµy cho thÊy 3 mËt ®é −¬ng trªn ®Òu ë møc thÝch hîp. Tuy nhiªn, nÕu t¨ng qu¸ 600 con/m3 th× tû lÖ sèng sÏ gi¶m ®i. Do ®ã, ®Ó n©ng cao tû lÖ sèng cña c¸ −¬ng giai ®o¹n sau xö lý hormone th× mËt ®é −¬ng nªn duy tr× ë møc 600 con/m3. Trong thùc tÕ s¶n xuÊt, giai ®o¹n −¬ng c¸ h−¬ng lªn c¸ gièng th−êng ®−îc −¬ng trong ao, cßn −¬ng trong giai th−êng ®−îc ¸p dông ë s«ng hå, n¬i mµ c¸ gièng ®−îc chuyÓn trùc tiÕp sang nu«i ë hÖ thèng lång bÌ. Qua 3 ®ît −¬ng tõ h−¬ng lªn gièng ë c¸c mËt ®é −¬ng kh¸c nhau cho thÊy mËt ®é cã ¶nh h−ëng ®Õn søc sinh tr−ëng cña c¸. Cì c¸ gièng ë mËt ®é −¬ng 200 con/m3 lµ 5,5g/con, con cì c¸ gièng −¬ng ë mËt ®é 600 con/m3 lµ 3,2g/con. §Ó cã hiÖu qu¶ −¬ng c¸ gièng th× cÇn lùa chän mËt ®é th¶ sao cho phï hîp víi cì c¸ th¶ ban ®Çu vµ cì c¸ dù kiÕn khi thu còng nh− thêi gian −¬ng. NÕu −¬ng ng¾n ngµy (d−íi 28 ngµy) ®Ó thu ®−îc c¸ gièng cì nhá h¬n th× mËt ®é −¬ng cã thÓ cao h¬n 400 con/m3. Cßn nÕu −¬ng trong kho¶ng 4 - 5 tuÇn th× mËt ®é −¬ng phï hîp lµ 400 con/m3 ®Ó æn ®Þnh tû lÖ sèng vµ søc sinh tr−ëng c¸, ®ång thêi t¨ng hiÖu qu¶ sö dông mÆt n−íc −¬ng nu«i. 5.1.4 KÕt qu¶ nghiªn cøu sö dông c¸c liÒu hormone kh¸c nhau ®Ó n©ng cao tû lÖ c¸ ®ùc ThÝ nghiÖm ®−îc thùc hiÖn víi c¸c nång ®é hormone kh¸c nhau lµ 30, 35, 50 vµ 60 mg 17α-MT/kg thøc ¨n. KÕt qu¶ thÝ nghiÖm ®−îc tr×nh bÇy ë B¶ng 8. MËt ®é c¸ −¬ng lµ 10 con/lÝt cho tÊt c¶ c¸c c«ng thøc thÝ nghiÖm, chÕ ®é cho c¸ ¨n dùa vµo quy tr×nh s¶n xuÊt gièng c¸ r« phi ®¬n tÝnh. 13
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2