intTypePromotion=1
ADSENSE

Báo cáo " Vị thế và vai trò của các nước thành viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc "

Chia sẻ: Phung Han | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:11

69
lượt xem
9
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Vị thế và vai trò của các nước thành viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc Về nguyên tắc, HĐLĐ có thể được giao kết dưới bất kì hình thức nào (bằng văn bản, bằng lời nói hoặc bằng hành vi (thoả thuận ngầm) song pháp luật hoặc thoả ước lao động tập thể có thể quy định những trường hợp nhất định phải giao kết HĐLĐ bằng văn bản (ví dụ khoản 1 Điều 74 Luật thương mại quy định:...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Vị thế và vai trò của các nước thành viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc "

  1. nghiªn cøu - trao ®æi ths. ph¹m thÞ lan dung * H i ng b o an (H BA) là m t trong các cơ quan chính và quan tr ng nh t c a Liên h p qu c (LHQ) - t ch c toàn c u tr c (E10) H BA trư c s thành viên thư ng tr c (P5). c tôn c a các C n ph i th y r ng hi n nay H BA ang có nh hư ng l n n m i m t c a i s ng là tiêu i m c a không ít ch trích. Nh ng ý qu c t . V i trách nhi m hàng u trong vi c ki n bình lu n như: “H BA Liên h p qu c - gìn gi hoà bình và an ninh qu c t , H BA t ch c l i th i, vô d ng và ch ph c v là cơ quan duy nh t c a LHQ có th ưa ra riêng cho m c ích c a các nư c thành viên nh ng quy t nh có tính ràng bu c i v i thư ng tr c. ã n lúc xoá b th xa x t t c các qu c gia.(1) Do v trí và c i m (5) này” không ph i là hi m g p trong các c a H BA, nhìn chung các qu c gia u coi cu c tranh lu n v t ch c này. Nh ng phê vi c ư c b u làm thành viên không thư ng phán ch y u i v i H BA LHQ t p trung tr c(2) H BA LHQ là cơ h i, vinh d i vào ba v n chính: 1) Không m b o tính v i qu c gia, góp ph n nâng cao v th c a bình ng vì ch năm thành viên thư ng tr c qu c gia trên trư ng qu c t . Theo Kishore H BA có quy n ph quy t;(6) 2) S lư ng Mahbubani, c u i s Singapore t i LHQ, 15 qu c gia thành viên H BA không m “H BA LHQ là cơ quan quy n l c nh t th b o tính i di n;(7) và 3) Th t c ho t ng gi i và vi c tham gia H BA có th ư c so c a H BA quá ph c t p và thi u tính minh sánh v i vi c thi u t i Vòng chung k t Cúp b ch, c bi t khó khăn cho các nư c E10. bóng á th gi i”.(3) Vi t Nam ã ư c b u Ngư c l i, có không ít quan i m, trên làm thành viên không thư ng tr c c a cơ s tính n nh ng gì H BA ã và ang H BA và ang tích c c m nhi m v khó làm ư c, c bi t k t sau Chi n tranh khăn này.(4) l nh,(8) l i l p lu n như sau: 1) Quy n ph 1. Tr thành thành viên không thư ng quy t hi n nay ch t n t i trên hình th c;(9) 2) tr c H BA - Nhìn t các góc khác nhau Tăng cư ng tính i di n c a H BA có th Như ã kh ng nh trên, nhìn chung nh hư ng n tính hi u qu c a cơ quan các nư c u coi vi c tr thành thành viên này; 3) H BA ang th c hi n nhi u bi n không thư ng tr c H BA là cơ h i và vinh d l n. Tuy nhiên, v n t n t i các tranh lu n * Gi ng viên Khoa lu t qu c t v v th th c c a thành viên không thư ng H c vi n quan h qu c t 14 t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009
  2. nghiªn cøu - trao ®æi pháp hi u qu hoàn thi n th t c ho t H BA có ph i là phương ti n không t n ng c a mình. kém cao v th qu c t không ho c li u M i l p lu n trong hai lu ng quan i m vi c tham gia này có “l i b t c p h i” không.(11) nêu trên u có th là ch cho không ít Ngư c l i, cũng có th do h chưa th c các cu c tranh lu n. Tuy nhiên, không ph i l c tham gia vào cơ quan này ho c có ng u nhiên mà các cu c ch y ua vào H BA nh ng trư ng h p các qu c gia ng c thư ng căng th ng và quy t li t. Các nư c nhưng không có s phi u b u. thư ng ph i ăng kí ng c t r t s m, n Vi c trong t ng s 57% qu c gia ã t ng nay ã có nư c ăng kí cho nhi m kì 2037 - tham gia vào H BA có 9,4% (18 qu c gia) 2038. Trong các nư c ASEAN, Philippines ã gi gh thành viên không thư ng tr c ã ba l n, Malaysia ba l n, Indonesia hai H BA t 8 năm tr lên cũng nói lên nhi u l n, Singapore và Thái Lan m i nư c ã i u. D nh n th y là a s trong 18 qu c m t l n làm thành viên không thư ng tr c gia này là nh ng nư c l n ch ng m c nào H BA. Trên th c t , 43% các qu c gia ó. Và li u v i th c ti n này có th chia ra thành viên LHQ chưa bao gi là thành viên thành nhóm các thành viên không thư ng không thư ng tr c H BA (kho ng 83 qu c tr c “h ng 1” và nhóm các thành viên không gia). Trong khi ó l i có nh ng qu c gia ã thư ng tr c “h ng 2” không? i u này ph c v v trí này khá nhi u năm (xem không khác nhi u so v i vi c g i M là P1 b ng dư i ây).(10) c a H BA gi a năm nư c P5. 2. Thách th c i v i E10 do nh ng Tên qu c gia T ng s năm ph c khác bi t v v th c a E10 so v i P5 v t i H BA 2.1. Quy n ph quy t Brazil , Nh t B n 18 Do nh hư ng c a cơ ch quy n ph Argentina 16 quy t n ho t ng c a H BA, nh t là n , Canada, 12 trong giai o n Chi n tranh l nh, H BA g n Colombia, Pakistan, Italy như b tê li t hoàn toàn nên i m khác bi t B , Panama, 10 rõ nét nh t gi a thành viên thư ng tr c và Ba Lan, Hà Lan 9 thành viên không thư ng tr c H BA là quy n ph quy t. Theo quy nh c a i u 27 Australia, c, Na Uy, 8 Hi n chương LHQ: 1) M i quy t nh c a Tây Ban Nha, Venezuela H BA v các v n th t c ư c thông qua Có nhi u cách phân tích và gi i thích n u có 9 phi u thu n; 2) M i quy t nh c a nh ng s li u nêu trên. Con s 43% các H BA v các v n không ph i là v n nư c chưa t ng tr thành thành viên không th t c ư c thông qua n u có 9 phi u thu n, thư ng tr c H BA có th là do các nư c trong ó có phi u(12) c a năm thành viên này còn băn khoăn li u vi c tham gia vào thư ng tr c. Như v y, n u ch c n b t kì t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009 15
  3. nghiªn cøu - trao ®æi thành viên thư ng tr c nào b phi u ch ng quy t u ư c thông qua b i s phi u ng i v i quy t nh c a H BA (v các v n h tuy t i. Quy n ph quy t ư c s không ph i v n th t c(13) thì quy t nh d ng trong m t s trư ng h p r t hãn h u: ó không ư c thông qua. Quy n ph quy t 15 l n t năm 1991 n 2004,(17) ít hơn r t v n là trung tâm c a nhi u ý ki n phê phán nhi u so v i t ng s quy n ph quy t ã m i khi bàn v c i t H BA vì ây v n b ư c s d ng trong giai o n Chi n tranh coi là m t trong nh ng b t bình ng l n l nh là 264 l n t năm 1945 n năm (18) nh t gi a các qu c gia thành viên c a cơ 1990. Nh ng s li u này cho th y trong quan này, cho dù có l p lu n r ng cơ ch ch ng m c nào ó, ho t ng c a H BA quy n ph quy t ư c hình thành phù h p sau Chi n tranh l nh hi u qu hơn. Tuy v i nguyên t c t nguy n tho thu n gi a nhiên, trên th c t quy n “ph quy t ng m” các qu c gia bình ng ch quy n. ho c “ e d a dùng quy n ph quy t” v n Câu h i ư c t ra hi n nay là quy n còn t n t i vì có nh ng v n không ư c ph quy t có còn ý nghĩa trên th c t hay ưa vào chương trình ngh s ho c d th o không? Trong giai o n Chi n tranh l nh, do ngh quy t n u mâu thu n v i quy n l i c a s i u gi a các phe nên vi c th o lu n m t nư c P5 nào ó, nh t là P1.(19) m iv n H BA thư ng r t căng th ng. Khi bàn v tương lai c a quy n ph Vì v y, trên th c t , H BA luôn c g ng quy t, các phương án xu t c i t H BA (20) ưa các v n và các d th o ngh quy t ra c a “nhóm làm vi c m ” ho c phương án th o lu n trong các cu c tham v n toàn c a các nhóm qu c gia thành viên LHQ(21) th (14) trư c khi ưa ra th o lu n ho c b h u như không ng ch m n quy n ph phi u t i các cu c h p công khai v i m c quy t c a các nư c P5 tr phương án m i ích c g ng dàn x p ph n nào nh ng b t ây nh t c a nhóm 5 nư c Costa Rica, ng trư c khi công khai v i dư lu n qu c Jordan, Liechtenstein, Singapore và Th y Sĩ, t . T sau Chi n tranh l nh, th c ti n b còn g i là phương án S5.(22) M t trong các lí phi u và s d ng quy n ph quy t c a các do là vì i u 108 Hi n chương LHQ quy nư c thành viên thư ng tr c H BA cũng có nh m i s a i, b sung Hi n chương s có nh ng bi n i l n. Hi n nay, H BA luôn hi u l c n u có 2/3 s qu c gia thành viên c g ng giành ư c ng thu n v m t d tán thành và phê chu n, trong ó có các th o ngh quy t trong các cu c tham v n thành viên thư ng tr c H BA. toàn th trư c khi ưa ra b phi u t i các 2.2. Ph quy t ngư c(23) cu c h p công khai.(15) Theo quy nh c a i u 27 Hi n chương Theo s li u th ng kê, t năm 1991 n LHQ, m i quy t nh c a H BA ư c thông nay, s lư ng ngh quy t ư c H BA thông qua n u có 9/15 phi u thu n. Như v y, cũng qua tăng g p 2 - 3 l n so v i giai o n Chi n có nghĩa Hi n chương cho phép ít nh t 7 tranh l nh,(16) c bi t là h u h t các ngh phi u ch ng c a các nư c E10 có th c n tr 16 t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009
  4. nghiªn cøu - trao ®æi vi c thông qua b t kì quy t nh nào c a ng trên th c t . Th t c ho t ng c a H BA. Hay nói cách khác, 7 phi u ch ng H BA không ch ư c quy nh trong hai c a các nư c E10 tương ương v i phi u văn b n pháp lí qu c t nêu trên mà còn ph quy t c a m t nư c P5. Quy n h n này, ư c ghi nh n r i rác trong r t nhi u các văn dù r t h n ch n u so v i quy n ph quy t b n gi y t khác nhau su t quá trình t n t i c a các nư c P5 như phân tích trên nhưng c a cơ quan này t năm 1945 n nay. Ngoài n u ư c s d ng hi u qu có th tăng v th ra, nhi u nguyên t c ho t ng c a H BA c a các nư c E10. Tuy nhiên, cùng v i quy ư c hình thành t th c ti n ho t ng và nh này thì Hi n chương cũng quy nh không ư c ghi nh n b t kì văn b n nào. nhi m kì c a E10 ch có hai năm l i l ch Th c ti n này khi n ch có các nư c P5 m i nhau và không ư c b u l i liên t c(24) làm có i u ki n hi u và n m v ng hơn các gi m kh năng các nư c này có th liên k t, nguyên t c ho t ng, c thành văn và b t ph i h p ho t ng v i nhau H BA. thành văn c a H BA. Rõ ràng, vi c m t Thêm vào ó, m i nư c E10 l i ư c b u công s c n m ư c các nguyên t c ho t ch n t các khu v c a lí khác nhau nên ng, nh t là trong th i gian u c a nhi m b n thân quy n l i c a các nư c E10 kì là không tránh kh i và nh hư ng l n n thư ng khó hoà nh p. Có th nói ngay c hi u qu ho t ng c a các nư c E10. ây th c ti n v s d ng ng thu n trong ho t cũng là nh ng lí do khi n các nư c E10 khó ng c a H BA cũng ph n nào nh m h n phát huy ư c vai trò. ch kh năng ph quy t ngư c này. M t Vai trò c a các cu c tham v n toàn th khác, các nư c P5 c bi t là P1, ý th c r t trong ho t ng c a H BA ã ư c kh ng rõ ý nghĩa c a quy nh này nên không nh. Tuy nhiên, b n thân khái ni m tham ng n ng i “khi giơ cây g y, khi chìa c cà v n toàn th không h ư c quy nh trong r t” tìm m i cách gây s c ép lên các b t kì văn b n pháp lí qu c t nào, chưa nói nư c E10 nh m ngăn ng a kh năng này có n th t c, nguyên t c ti n hành các cu c th x y ra. Trên th c t , tình hu ng t m g i tham v n này và c bi t là n i dung, di n là có kh năng d n n ph quy t ngư c bi n và k t qu c a các cu c tham v n ó. m i x y ra có m t l n vào năm 2003.(25) Chương trình ngh s c a H BA cũng là 2.3. Th t c ho t ng v n nan gi i cho các nư c E10. Khái Hi n chương LHQ và Th t c ho t ng ni m chương trình ngh s c a H BA v i t m th i c a H BA - hai văn b n pháp lí chương trình ngh s theo cách hi u thông qu c t quy nh v ho t ng c a cơ quan thư ng ã và ang gây nhi u ph c t p. này - v cơ b n không c p b t kì s khác Chương trình ngh s c a H BA là danh bi t chính th c nào gi a các nư c P5 và sách t t c các v n mà H BA ang xem E10. Tuy nhiên, s bình ng trên lí thuy t xét (bao g m c nh ng v n mà H BA ã này không ph i lúc nào cũng i ôi v i bình xem xét nhưng chưa chính th c ưa ra kh i t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009 17
  5. nghiªn cøu - trao ®æi danh sách).(26) Danh sách các v n ang i u này khi n cho các nư c E10 khó có th ư c H BA xem xét lên n con s 148 vào n m b t phát huy h t vai trò c a mình. th i i m ngày 1/3/2006.(27) M t nư c E10 3. Kh năng phát huy vai trò và nh l n u tiên m nhi m v trí này s th y quá hư ng c a các nư c E10 t i H BA t i trư c chương trình ngh s như v y. Có Các cu c h i th o trong khuôn kh c a nh ng nư c chu n b trư c r t công phu, bài H BA nh m trao i ph bi n kinh nghi m b n h sơ v h u h t m i v n trong cho các nư c E10 m i ư c b u ã t ng k t chương trình ngh s nhưng sau nhi m kì hai m t s trư ng h p c th mà các nư c E10 năm thì m i hi u r ng có nh ng v n t n có th phát huy vai trò và kh năng c a t i “ o” trong chương trình ngh s mà các mình.(29) Tuy nhiên, các khuy n ngh do các nư c E10 có th khó phân bi t ư c v i v n di n àn này nêu ra thư ng ch c pv n t n t i “th c” ho c v n “nóng”. trên cơ s các nguyên t c và quy nh pháp lí Chương trình công tác tháng và b n d mà né tránh phân tích nh ng y u t chính tr báo chương trình tháng ư c hình thành như có th nh hư ng ho c c n tr E10 phát huy th nào, vào th i i m nào, có gì khác nhau vai trò c a mình. cũng là câu h i mà m i nư c E10 u ph i Khi tham gia vào H BA, ngoài vi c b o hi u rõ khi m nhi m v trí Ch t ch H BA. v quy n l i qu c gia, các nư c E10 còn có kh c ph c tình tr ng này, H BA ã nghĩa v : 1) quan tâm, lưu ý n nh ng v n có nh ng n l c nh t nh như gi m b t nh hư ng n quy n l i c a khu v c ph n nào s lư ng các cu c h p kín và tham mình i di n; 2) Giúp H BA hi u nh ng v n toàn th , m t khác c g ng tăng s lư ng v n ó t t hơn; và 3) N u c n thi t c các cu c h p công khai. G n ây, sau m i g ng ưa v n ó ra th o lu n (30) cu c tham v n toàn th , Ch t ch H BA H BA. Vi c th hi n tinh th n trách thư ng c các thông cáo báo chí tóm t t l i nhi m i v i các v n hoà bình, an ninh k t qu c a bu i làm vi c. Bên c nh ó, t th gi i và th c hi n nghĩa v c a “công dân năm 2006, H BA b t u ti n hành t ng k t qu c t ” s góp ph n nâng cao uy tín qu c t các quy nh v th t c ho t ng ư c c a các nư c E10. Nh ng nư c có óng góp H BA áp d ng trên th c ti n b ng cách li t cho các ho t ng gìn gi hoà bình c a kê s , kí hi u và tên g i c a các tuyên b và LHQ có cơ h i nh t nh quan i m c a lưu ý c a Ch t ch H BA có liên quan n mình ư c cân nh c trong các quy t nh có các quy nh ó trong t ng giai o n.(28) M c liên quan c a H BA.(31) Nhìn chung, tham dù n l c này ph n nào giúp các nư c E10 gia vào H BA, các nư c E10 u kì v ng làm quen v i ho t ng c a H BA tuy có th nâng cao uy tín qu c t và thúc y nhiên trong tài li u S/2006/78 t ng k t cho l p trư ng quan i m qu c gia. c bi t, giai o n t 6/1993 n 12/2005, ã c p ây là cơ h i các nư c có th t o th m c 11 nhóm v n và 57 tài li u có liên quan. c trong các v n qu c t . M c dù các 18 t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009
  6. nghiªn cøu - trao ®æi nư c E10 ph i ch u s c ép r t l n t phía ôi khi, kh năng này còn th hi n c vi c P5, c bi t là P1 và các qu c gia h u quan E10 có th kéo dài quá trình àm phán d nhưng h v n có vai trò trong các cu c m c th o ngh quy t c a H BA. c gi a các thành viên H BA. N u x lí t t, Nhìn chung, kinh nghi m c a E10 nh m nh ng cu c thương lư ng, m c c ó s em t o ra nh ng nh hư ng th c ch t n công l i l i ích chính tr và kinh t nh t nh cho vi c c a H BA t p trung ch y u vào vi c các nư c E10. s d ng th t hi u qu vai trò ch t ch Bên c nh ó, E10 có th góp ph n thúc H BA c a mình. M i tháng, m t qu c gia y nh ng n l c công khai hoá và minh thành viên H BA s m nh n vai trò Ch (34) b ch hoá ho t ng c a H BA như t ch c t ch H BA và có trách nhi m d th o nhi u hơn các bu i tranh lu n công khai, các chương trình công tác c a tháng ó. Vi c cu c h p t ng k t, ánh giá c a H BA. d th o này trư c tiên d a trên b n d báo Singapore là nư c E10 g n ây có nhi u chương trình tháng do b ph n ch c năng sáng ki n và n l c trong lĩnh v c này, ã c a Ban thư kí m nh n.(35) Sau ó, qu c ti n hành ăng t i các b n tóm t t n i dung gia chu n b gi vai trò ch t ch H BA s c a các cu c tham v n toàn th lên m ng c a g p g và trao i v i các thành viên khác phái oàn mình trong giai o n h gi gh c a H BA xem còn v n nào c n ư c Ch t ch H BA. c bi t, có nh ng ý ki n ưa vào chương trình công tác tháng không, cho r ng New Zealand và Argentina có th c bi t là có nh ng v n m ic n ư c t hào là ã t o nên s khác bi t áng k xu t không? ây chính là cơ h i thu n trong các v n v th t c t i H BA. M c ti n E10 phát huy vai trò c a mình, ch dù theo ánh giá chung thì các n l c c a ng chu n b và xu t ưa vào th o lu n E10 trong lĩnh v c này là khá khiêm trong chương trình ngh s m t v n ho c (36) t n. Tuy nhiên, n u phát huy t t, E10 có th v n ch mà h th y c n thi t. V n em l i nh ng cách nhìn nh n và ti p c n ch m i, n u ư c ch p nh n th o m i m và năng ng hơn trong ho t ng lu n H BA s l i d u n trong ho t c a H BA.(32) ng c a H BA và thư ng g n li n v i tên Kh năng E10 có th t o ra nh hư ng tu i c a qu c gia xu t. E10 có th t n th c ch t n công vi c c a H BA tương d ng cơ h i này phát huy uy tín c a i h n ch so v i vi c góp ph n hoàn thi n mình, thúc y b o v quy n l i c a qu c th t c ho t ng c a cơ quan này.(33) m c gia ho c khu v c. Tuy nhiên, cũng c n lưu nh t nh, E10 có th nh hư ng n vi c ý là chương trình công tác tháng s ư c xây d ng các d th o ngh quy t. Tuy nhiên, thông qua b ng ng thu n t i bu i tham vai trò này thư ng ư c phát huy rõ r t trong v n toàn th vào ngày làm vi c th hai c a các trư ng h p có liên quan n khu v c tháng. Như v y, E10 c n có nh ng tính toán ho c quy n l i tr c ti p c a nư c E10 ó. khéo léo và chu n b kĩ càng m b o t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009 19
  7. nghiªn cøu - trao ®æi t ư c ng thu n. thu n i u v quy n l i tr c ti p c a các Ngoài ra, các nư c E10 m nh thư ng nư c thành viên, trư c tiên là gi a P5 thì có vai trò quan tr ng trong các cơ quan ph vi c óng vai trò trung gian dàn x p tr c a H BA. H có th tham gia vai trò nh ng khác bi t nh là không quá khó. ch t ch các y ban tr ng ph t, các nhóm Trong trư ng h p ngư c l i, các nư c P5 s làm vi c và các cơ quan ph tr khác.(37) bi t rõ hơn ai h t vi c m c c ho c dàn x p Tuy t t c 15 thành viên H BA u là quy n l i gi a h v i nhau, hi m khi nh thành viên c a các cơ quan ph tr và b t kì n E10. Vi c tăng ng thu n gi a các nư c E10 nào cũng có th phát huy vai trò nư c E10 v cơ b n ít thách th c hơn P5, tuy các y ban c a H BA nhưng trên th c t nhiên, do nhi m kì ng n l i l ch nhau nên thì kh năng này d t n d ng hơn v i nh ng b n thân các nư c E10 thư ng thi u cơ ch nư c E10 có các chuyên gia gi i trong lĩnh ho t ng, liên k t v i nhau ch t ch thư ng v c liên quan. xuyên như các nư c P5. Tuy nhiên, thành M i nh hư ng n công vi c hàng ngày công trong vai trò này, nhìn chung, s giúp c a H BA dù trong lĩnh v c nào, m c các nư c E10 c ng c quan h v i các nư c, nào cũng u ph thu c vào v n r t cơ c bi t là P5 và góp ph n áng k nâng cao b n là E10 có th làm gì trong quá trình v th c a h . thông qua quy t nh H BA. Cũng do th c ti n ng thu n trong ho t 4. Các nư c E10 có th làm gì tác ng c a H BA, các nư c E10 có th gây ng n quá trình thông qua quy t nh trì hoãn vi c t ư c ng thu n. Theo quy H BA? nh t i i u 27 Hi n chương LHQ, dù m t Tăng cư ng s ng thu n là vai trò mà ho c m t vài nư c E10 H BA b phi u nhìn chung các nư c P5, c bi t là P1, ch ng cũng không c n tr ư c vi c thông mu n nh hư ng cho các nư c E10. M c qua ngh quy t c a cơ quan này, n u ã t dù v nguyên t c nh ng quy nh v b ư c s phi u ng h c n thi t. Tuy nhiên, phi u và thông qua quy t nh c a H BA n u m t nư c E10 chưa ng ý t i cu c v n có giá tr nhưng trên th c t H BA hi n tham v n toàn th thì có th trì hoãn vi c t nay ho t ng h u như d a trên ng thu n. ư c ng thu n và trong m t m c nh t Vai trò c a E10 trong vi c tăng ng thu n nh, trì hoãn quá trình ra quy t nh c a ư c nhìn nh n c t góc làm c u n i và H BA. V nguyên t c, vi c trì hoãn quá gi m i u gi a các nư c E10 v i nhau trình ra quy t nh c a H BA b ng trì hoãn cũng như gi a các nư c P5. M c dù v y, ng thu n ch có tác d ng m c h n trong c hai trư ng h p u có nh ng thách ch , khi mà H BA còn mu n giành ư c th c không nh , òi h i E10 ph i r t khéo ng thu n và th y có kh năng giành ư c léo và linh ho t t ư c k t qu nh t ng thu n, n u không, H BA có th ti n nh. Thông thư ng, n u không có mâu hành b phi u theo yêu c u c a m t ho c 20 t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009
  8. nghiªn cøu - trao ®æi m t s thành viên. Tuy nhiên, trên th c t trư ng c l p t i H BA ng th i t o nh ây chính là m t trong nh ng vai trò mà E10 hư ng chính tr nh t nh, các nư c E10 có có th d dàng khai thác nh t gây nh th b phi u ch ng ơn l . Kh năng b hư ng n công vi c c a H BA và quan phi u ch ng ơn l này tho t tiên nghe có tr ng hơn là t o th m c c trong các v n v vô h i nhưng u trư ng kh c li t như qu c t . V cơ b n, trì hoãn ng thu n, H BA thì các nư c, c bi t là P1 không E10 thư ng vi n d n các lí do như ch xin ý ng n ng i gây s c ép, i v i các nư c E10 ki n ch o t th ô, chưa b ng ch ng n u m t vài phi u ch ng có th gây tác và s li u ưa ra k t lu n, c n thu th p ng nh t nh v m t chính tr i v i dư thêm thông tin th c t v.v.. lu n qu c t . Hơn n a, do Hi n chương quy Thư ng m t nư c E10 không mu n ho c nh 7 phi u ch ng c a các nư c E10 có th không dám b phi u ch ng và i u v i c n tr vi c thông qua quy t nh c a m t nư c P5, tuy nhiên, vì các lí do chính tr H BA khi n các nư c P5, nh t là P1 lo như quan h truy n th ng v i qu c gia ng i, tìm m i cách phòng ng a trư c và do ương s ho c s c ép t phía m t nư c P5 ó ngăn c n ngay c vi c b phi u ch ng khác, có th quy t nh b phi u tr ng. Như ơn l .(39) Do ó, v i tương quan l c lư ng v y, h v n gi ư c th di n m c nh t trong quan h qu c t như hi n nay, các nh v i qu c gia ương s ho c trư c dư nư c E10 thư ng ki m ch s d ng bi n lu n qu c t mà v nguyên t c không c n tr pháp này. Th c t b phi u t i H BA g n quy t nh c a H BA, c bi t không gây ây, như ã phân tích trên cũng minh i u v i các nư c P5 có liên quan. Phi u ch ng cho xu hư ng ó. Trong trư ng h p tr ng có v là công c h u hi u cho các nư c b t ng quan i m, E10 có th l a ch n s E10 trong trư ng h p này m c dù có l các d ng bi n pháp trì hoãn ng thu n và gây nư c E10 ch s d ng trong nh ng trư ng tác ng nh t nh n quá trình thông qua h p hãn h u. Trong th c ti n ho t ng c a quy t nh. Sau ó, n u c n thi t h có th H BA, ngay c m t s nư c P5, i n hình quy t nh b phi u tr ng. là Trung Qu c, cũng thư ng xuyên s d ng E10 cũng có th b m t nư c P5 “lôi n phương pháp này, m c dù n u chi u kéo” ng h khi nư c này nh s d ng theo quy nh c a Hi n chương LHQ thì quy n ph quy t. Phi u ch ng c a các nư c cũng không h n là các nư c P5 có th b E10 trong trư ng h p này không có ý nghĩa phi u tr ng mà không c n tr vi c thông qua v m t pháp lí mà ch y u là vì lí do chính quy t nh c a H BA.(38) tr . M t nư c P5 có th không mu n vi c Theo quy nh c a Hi n chương, n u s ơn phương s d ng quy n ph quy t vì b lư ng phi u ch ng c a các nư c E10 không lên án là i ngư c l i ý chí, nguy n v ng lên n 7 thì vi c thông qua quy t nh c a chung c a t t c các thành viên còn l i c a H BA không b c n tr . N u mu n gi l p H BA hay c a c ng ng qu c t nói chung t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009 21
  9. nghiªn cøu - trao ®æi nên c g ng tìm ki m thêm phi u ch ng c a tr ng duy nh t hi n nay trong trư ng h p các nư c E10. Tuy nhiên, các nư c E10 c tôn c a các nư c P5. thư ng tìm cách khéo léo tránh trư ng h p Cũng t góc lu t pháp qu c t , vi c này không b m t nư c P5 lôi kéo ch ng s a i Hi n chương là khó kh thi n u nh l i nư c P5 khác. hư ng n quy n l i c a các nư c P5 nhưng Cu i cùng, các nư c E10 có th liên k t vi c hình thành nh ng t p quán qu c t v i nhau giành ph quy t ngư c. trong th t c ho t ng c a H BA l i không Như v y, t góc pháp lí qu c t , luôn b h n ch . Trong quá trình tham gia vào t n t i m t vài i m sáng khi n các nư c H BA, dù ch ng hay th ng thì các E10 có th l c quan v v th c a h . N u nư c E10 v n ang, ã và s tr c ti p hình nghiên c u kĩ Hi n chương LHQ, i u d thành nên nh ng t p quán qu c t trong lĩnh nh n ra là quy n ph quy t c a các nư c P5 v c này. V nguyên t c, lu t qu c t không g n như ư c cài t m i nơi m i ch . Các c m các nư c tham gia vào quá trình thay nư c P5 ư c s d ng quy n ph quy t khi i nh ng t p quán qu c t ã ư c hình thông qua quy t nh c a H BA v các v n thành.(40) ây là i m r t kh quan t góc hoà bình và an ninh qu c t . Các nư c P5 pháp lí qu c t . N u các nư c E10 và các còn ư c s d ng quy n ph quy t v i c nư c khác ch n m t t m nhìn “dài hơi” vư t nh ng v n khó có th kh ng nh là liên ra ngoài hai năm nhi m kì c a h thì v i n quan tr c ti p n hoà bình và an ninh qu c l c chung, h có kh năng t ư c nh ng t như k t n p thành viên m i vào LHQ. thay i t ng bư c trong th t c ho t ng th t an toàn, h còn ư c s d ng quy n ph c a H BA, góp ph n nâng cao hơn v th và quy t v i m i s a i Hi n chương. Có th vai trò c a các nư c E10. nói i m sơ h l n nh t mà các nư c P5 ã Tuy nhiên, như ã phân tích trên, v th sót chính là vi c b u các nư c thành viên th c c a các nư c E10 không ch ph thu c không thư ng tr c H BA. Vi c b u này vào các quy nh pháp lí qu c t mà còn ch u hoàn toàn thu c th m quy n c a i h i tác ng c a tương quan l c lư ng trong ng LHQ và ây chính là lĩnh v c mà các quan h qu c t hi n nay. Nh ng nghiên c u nư c P5 không th dùng quy n ph quy t trong bài vi t này cho th y vi c quy t nh áp tác ng tr c ti p. M c dù có quy nh c a d ng kh năng nào, trong ch ng m c lu t Hi n chương gi i h n nhi m kì c a E10 và pháp và th c ti n qu c t cho phép, òi h i nh t là th t c ho t ng c a H BA do các nh ng tính toán kĩ lư ng t nhi u góc , nư c P5 góp ph n t o ra c nh m h n ch có tính n c các y u t chính tr , kinh t b t ph n nào vai trò c a các nư c E10 và quan h qu c t . Các nư c E10 có th nhưng cùng v i kh năng v quy n ph làm gì H BA, có th phát huy vai trò và quy t ngư c, v th c a các nư c E10 tuy nh hư ng c a mình n âu còn ph thu c ph n nhi u mang tính lí thuy t v n là i r t nhi u vào vi c xác nh m c tiêu và 22 t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009
  10. nghiªn cøu - trao ®æi công vi c chu n b c a m i nư c./. phi u ph quy t. Do ó ây tác gi t m d ch là “trong ó có phi u c a năm thành viên thư ng tr c”. (1).Xem i u 25 Hi n chương LHQ. (13). Lưu ý r ng Hi n chương LHQ không quy nh (2). Trong Hi n chương LHQ b n ti ng Anh s d ng nh ng v n nào là v n th t c ho c v n thu t ng “non-permanent members”, tuy nhiên thu t không ph i th t c. i u này d n n th c ti n ã x y ng “elected members” cũng ư c s d ng ph bi n ra H BA là các nư c thành viên thư ng tr c dùng trong các sách ch khái ni m này và ôi khi ư c quy n “ph quy t kép” ngăn c n quy t nh c a vi t t t thành E10 (ten elected members) phân bi t H BA không phù h p v i l i ích c a h . v i P5 (five permanent members). (14). Tham v n toàn th (consultation of the whole) là (3).Xem: Kishore Mahbubani, “In the United Nations hình th c làm vi c c bi t và có ý nghĩa r t quan Security Council”, The Little Red Dot: Reflections by tr ng trong ho t ng c a H BA, trên th c t là m t Singapore’s Diplomats, edited by Tommy Koh & cu c “h p” c a 15 thành viên H BA nhưng l i không Chang Li Lin, Institute of Policy Studies and World g i là h p vì nó khác v i các lo i cu c h p c a Scientific Publishing Co.Pte.Ltd., 2005. H BA ư c quy nh trong Hi n chương cũng như (4). Vi t Nam ăng kí ng c v trí thành viên không trong “Th t c làm vi c t m th i” c a cơ quan này. thư ng tr c H BA t tháng 2/1997 và n ngày 16/10/2007, (15). ây chính là lí do d n n nh ng ý ki n phê Vi t Nam ã chính th c ư c b u làm thành viên phán r ng vi c th o lu n và b phi u các cu c h p không thư ng tr c H BA LHQ v i 183 phi u ng h trên t ng s 190 qu c gia có m t và tham gia b phi u. chính th c c a H BA theo nh n xét chung ch ng (5). Bodh, Sprringfield, M - trên chương trình “BBC’s khác gì “fait accompli” (vi c ã r i). Th m chí, có tài News Forum: Why Reform”. li u miêu t r ng các d th o ngh quy t trư c khi ưa (6).Xem: i u 27 Hi n chương LHQ. ra th o lu n và b phi u các cu c h p công khai ã (7). Khi mà con s các qu c gia thành viên LHQ ã ư c bàn lu n kĩ và rà soát các cu c tham v n toàn tăng t 51 vào th i i m thông qua Hi n chương lên th m b o m i ch “i” ã ư c ánh d u ch m 192 thành viên hi n nay. và m i ch “t” ã ư c g ch ngang. (8).Xem Wallensteen and Johansson, “Security Council (16).Xem: Wallensteen and Johansson, “Security Council Decisions in Perspective”, in David M. Malone (ed.), Decisions in Perspective”, in David M. Malone (ed.), The UN Security Council: From the Cold War to the 21st The UN Security Council: From the Cold War to the Century (Lynne Rienner Publishers, 2004), p. 17-33. 21st Century (Lynne Rienner Publishers, 2004). (9). B ng ch ng cho l p lu n này là s nh t trí khá (17).Xem b ng th ng kê các trư ng h p ph quy t cao c a H BA t sau Chi n tranh l nh n nay. H u trong tài li u A/58/47 (p. 13-19). h t các ngh quy t c a H BA u ư c thông qua (18). Không k n s cu c h p c a H BA trong giai v i s phi u ng h 100% và vi c s d ng quy n ph o n nh ng năm 60 gi m xu ng áng k , ví d ch có quy t là r t hãn h u. 5 cu c h p trong năm 1959. (10).Xem: http://www.securitycouncilreport.org. (19). Do th c ti n H BA c g ng giành ư c ng thu n (11).Xem phân tích trư ng h p c a Yemen trong các cu c tham v n toàn th t sau Chi n tranh ph n sau. l nh nên ch s e d a dùng quy n ph quy t c a m t (12). Trong b n ti ng Anh, i u 27 Hi n chương LHQ thành viên thư ng tr c thôi cũng ã có tác d ng như s dùng thu t ng “including the concurring votes of the d ng quy n ph quy t và có th ngăn ch n vi c xu t permanent members” nên ã x y ra vi c tranh lu n trong nh ng v n trái v i quy n l i c a thành viên ó. H BA r ng “concurring votes” có ph i là phi u thu n (20).Xem phương án A và B c a nhóm làm vi c m . không? Li u phi u tr ng có ư c tính là “concurring (21).Xem phương án c a nhóm 4 nư c Brazil, c, votes” không? Trong th c ti n ho t ng c a H BA, Nh t B n và n (D th o Ngh quy t A/59/L.64); phi u tr ng c a thành viên thư ng tr c không b tính là c a nhóm 3 nư c Brazil, c và n (D th o t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009 23
  11. nghiªn cøu - trao ®æi Ngh quy t A/59/L.46); c a nhóm châu Phi th ng (31). Trong giai o n hi n nay, H BA thư ng xuyên nh t (D th o Ngh quy t A/59/L.67); c a nhóm Liên t ch c các cu c h p v i các qu c gia óng góp quân minh vì ng thu n (D th o Ngh quy t A/59/L.68). cho ho t ng gìn gi hòa bình (meeting with TCC). (22).Xem: D th o Ngh quy t A/60/L.49. (32). Bình lu n thêm v ph n này xem chi ti t hơn (23). Khái ni m “ph quy t ngư c” (reverse veto) ph n cu i bài. trong bài này ch trư ng h p 7 phi u ch ng c a (33). Bên c nh ó, các nư c E10 “h ng 1” có th có các nư c E10 có th ph quy t m t ngh quy t c a nhi u cơ h i hơn các nư c E10 “h ng 2”. H BA. Tuy nhiên, cũng có m t s trư ng h p, khái (34). Vi c ch t a H BA ư c xác nh theo tên g i ni m “reverse veto” ch vi c s d ng quy n ph quy t các nư c theo th t b ng ch cái ti ng Anh. Vi t duy trì/“không cho phép ch m d t” m t bi n pháp Nam ch t a H BA vào tháng 7/2008. cư ng ch mà H BA ã thông qua trư c ó. (35). B n d th o này ư c xây d ng d a trên ti n (24). i u 23 Hi n chương LHQ. nh ng công vi c mà H BA ang th c hi n. Ví (25). Trên th c t , trong trư ng h p Iraq năm 2003, s d , theo ngh quy t (S/.../...), s m nh c a l c lư ng ph n i c a Pháp ã gi m b t gánh n ng cho sáu nư c gìn gi hòa bình qu c gia (X) s h t h n vào ngày thành viên không thư ng tr c “middle six”. Xem Carol (N) c a tháng. Như v y, vào giai o n g n ngày (N), M. Glen, “Multilateralism in a unipolar world: the UN H BA c n th o lu n v v n gia h n ho c ch m Security Council and Iraq”, International Relations of d t nhi m kì c a l c lư ng gìn gi hòa bình này. the Asia-Pacific, Vol. 6, No. 2. (36). Các v n như “Vai trò c a xã h i dân s trong (26).Xem: Ph m Lan Dung, Legal and Institutional vi c tái thi t hòa bình sau xung t” hay “Vai trò c a Aspects of the UN Security Council (Hanoi, The Gioi gi i kinh doanh trong vi c ngăn ng a xung t, gìn Publisher, 2006). gi và tái thi t hòa bình sau xung t” v.v... Khái (27).Xem tài li u S/2006/10 “Summary Statement by ni m này trong ti ng Anh g i là “thematic issues”. the Secretary-General on matters of which the Thư ng thì E10 s xu t nh ng ch liên quan Security Council is seized”. n vi c gi gìn hòa bình và an ninh qu c t mà h có (28). Ban thư kí LHQ s so n th o và c p nh t danh nhi u kinh nghi m ho c ưu th trong lĩnh v c ó. sách các tài li u và v n có liên quan. Danh sách (37). c có nh ng óng góp quan tr ng trong ho t này s ư c công b dư i d ng b n lưu ý c a Ch ng c a các y ban tr ng ph t v i vi c ch ng t ch H BA. Xem tài li u S/2006/78. nghiên c u xây d ng ngh quy t m u v các bi n pháp (29).Xem tài li u “Opportunities for leadership: where tr ng ph t liên quan n du l ch, hàng không và c m v n and how elected members of the Security Council can vũ khí. Xem tài li u v “Born-Berlin Process”. make a difference”, Session I (pp. 3-6), in Report of the (38). Hi n chương không quy nh rõ ràng v v n workshop for newly elected and current Security này. Xem chú thích s 12 phân tích thu t ng Council members, 13-14 November 2003 (S/2004/135). “concurring votes” trong i u 27 Hi n chương LHQ. (30). Ví d : M t nư c E10 ã có ý ki n r ng v n (39). L y ví d c a Yemen trong nhi m kì 1991, Trung ông c n ư c th o lu n thư ng xuyên hơn Yemen và Cuba ã b phi u ch ng, trong khi Trung H BA và v n này sau ó thành l ã ư c th o Qu c ch b phi u tr ng i v i Ngh quy t s 678 lu n nh kì hàng tháng. Hay m t nư c E10 khác vào (29/11/1990) cho phép các nư c s d ng vũ l c giai o n trư c s ki n 11/9/2001 ã lưu ý H BA bu c Iraq ph i rút quân kh i Kuwait. Sau ó các nư c r ng v n Apghanistan và các nư c o H i khác ng minh c a Kuwait ã có nh ng bi n pháp tr ũa c n ư c quan tâm thích áng hơn. M c dù ngay vào Yemen, M ã c t toàn b vi n tr cho Yemen. th i i m xu t, ý ki n không ư c ch p nh n (40). V i nh ng quy ph m có tính m nh l nh chung nhưng sau ó ã l i n tư ng cho các nư c P5 th y (“jus cogens”) thì c n có nh ng quy ph m có cùng c n quan tâm hơn n nh ng xu t c a E10. tính ch t như v y thay i. 24 t¹p chÝ luËt häc sè 7/2009
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


ERROR:connection to 10.20.1.100:9312 failed (errno=113, msg=No route to host)
ERROR:connection to 10.20.1.100:9312 failed (errno=113, msg=No route to host)

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2