Bệnh gout thứ phát
I. ĐẠI CƯƠNG
Bệnh Gout, còn gọi là thống phong, là bệnh lý ứ đọng tinh thể
monosodium urate tại khớp và mô liên kết nơi khác do tăng quá độ acid uric
trong máu. Biểu hiện lâm sàng thường là hội chứng viêm một hoặc nhiều
khớp cấp tính, tái diễn và một số biến chứng ở cơ quan khác. Khi triệu
chứng lâm sàng xuất hiện là bệnh nhân đã có tăng acid uric trong máu một
thời gian dài; tuy nhiên, cũng có một số ngừơi chỉ có hội chứng tăng acid
uric/máu màkhông hề đưa đến viêm khớp gout. Hội chứng tăng acid uric và
bệnh gout có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau.
II. NGUỒN GỐC VÀ THẢI TRỪ ACID URIC
• Nguồn cung cấp và sản xuất
- Ngoại sinh: ăn nhiều chất đạm gốc purin
- Nội sinh: cơ thể tự tổng hợp từ acid nucléotid có sẵn.
• Đào thải:
- Thận: chủ yếu (70%)
- Ruột
III. CHẨN ĐOÁN (NewYork 1966)
Khi có 2/4 tiêu chuẩn sau:
1. Viêm cấp 1 khớp ≥ 2 lần
2. Viêm khớp bàn-đốt ngón chân 1
3. Tôphy
4. Đáp ứng với điều trị colchicin
IV. NGUYÊN NHÂN:
A. Gout nguyên phát (95%)
- Di truyền (25%)
- Hội chứng X (rối loạn chuyển hóa glucid- protid-
lipid)
- Nam giới- tuổi trung niên- tầng lớp được ưu đãi
B. Gout thứ phát:
BỆNH LÝ THUỐC
- Huyết học
(++)
- Thận (suy
thận)(+++)
- Ngộ độc (chì,
beryllium)
- Vảy nến
- Suy giáp,
- Lợi tiểu (+++)
- Thuốc lao
(PZA, etham)
- Nhóm
salicylat
- Corticoid +
độc tế bào
- Acid nicotinic
cường cận giáp
- Đái tháo
đường nhiễm toan, đái tháo
nhạt
- Hội chứng
Down
- Ung thư phổi,
cao huyết áp
- Levodopa
- Acid uric có thể tăng khi: nhịn đói, hoạt động thể lực nặng,
ngộ độc rượu cấp.
V. MỘT SỐ BIỂU HIỆN LÂM SÀNG NGOÀI KHỚP:
- Viêm mạch máu, bệnh lý tắc nghẽn động mạch thường gặp ở chi
dưới
- Viêm màng ngoài tim
- Viêm kết mạc, viêm mống mắt
- Viêm tuyến mang tai
- Viêm thanh quản, viêm thực quản
- Viêm tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, tình trạng priaprisme.
- Viêm màng não, hội chứng não cấp, hội chứng thần kinh ngoại biên
do tophi chèn ép
VI. MỘT SỐ BỆNH LÝ GOUT THỨ PHÁT:
Gout thứ phát chiếm tỷ lệ thấp (5-10%) so với gout nguyên phát,
nhưng thường nặng và khó điều trị hơn. Trong nhóm bệnh gout phụ nữ, gout
thứ phát lại chiếm tỉ lệ khá cao. Nghiên cứu của Massé và De Sèze, với gần
500 bệnh nhân, nhận xét:
- Nam: gout thứ phát là 6%
- Nữ: gout thứ phát xác định là 17%, nghi ngờ là 33%
Gout Do Suy Thận
Khi urê huyết vượt quá 1g/l thì hầu hết bệnh nhân đều có tình trạng
tăng acid uric máu kèm theo. Tăng acid uric cũng rất thường gặp trong
nhiễm độc thai nghén và ngộ độc chì, thông qua tổn thương ở cầu thận.