BỆNH HỌC THẬN - BÀNG QUANG
(Kỳ 15)
* Phân tích bài thuốc Củng đê hoàn:
Bài thuốc có xuất xứ từ “Trương Trọng Cảnh”.
Tác dụng điều trị: Ôn bổ Thận dương, cố trường sáp tinh.
Phân tích bài thuốc: (Pháp Bổ - Ôn)
Vị thuốc Dược lý YHCT Vai trò của
các vị thuốc
Phá cố chỉ Cay, đắng, đại ôn. Bổ mệnh môn
tướng hỏa. Nạp Thận khí. Quân
Phụ tử Cay, ngọt, đại nhiệt, có độc. Quân
Hồi dương, cứu nghịch, bổ hỏa trợ
dương, trục phong hàn thấp tà.
Thỏ ty tử Ngọt, cay, ôn. Bổ Can Thận, ích tinh
tủy, mạnh gân cốt Quân
Ngũ vị
Chua, mặn, ôn. Cố Thận, liễm Phế.
Cố tinh, chỉ mồ hôi. Cường gân ích
khí, bổ ngũ tạng thêm tính trừ nhiệt.
Quân
Thục địa Ngọt, hơi ôn. Nuôi Thận dưỡng âm,
bổ Thận, bổ huyết. Thần
Cửu tử
(hẹ)
Cay, ngọt. Bổ Can Thận, làm ấm lưng
gối, chữa tiểu tiện nhiều lần, đái són. Quân
Ích trí
nhân Cay, ôn, ấm Thận vị. Cầm tiêu lỏng Thần - Tá
Bạch truật Ngọt, đắng ấm vào Tỳ Vị. Kiện Tỳ, Thần - Tá
táo thấp, chỉ hãn, lợi tiểu.
Phục thần
Ngọt, nhạt, bình. Lợi thủy, thảm thấp.
Bổ Tỳ, định Tâm.
Tá
* Công thức huyệt sử dụng
Tên
huyệt
Cơ sở lý luận Tác dụng điều
trị
Thận du Du huyệt của Thận ở lưng. Ích
Thủy Tráng Hỏa
Tư âm bổ Thận,
chữa chứng đau lưng
Tam âm
giao
Giao hội huyệt của 3 kinh
âm/chân.
Tư âm
Mệnh
môn
Đặc hiệu dùng chữa chứng chân
hỏa hư. Bổ mệnh môn tướng hỏa.
Ôn bổ Tỳ Thận
Trung Mộ huyệt của Thái dương Bàng Lợi Bàng quang.
R/L tiểu tiện. Điều huyết
cực quang.
Hội của Tam âm kinh và Nhâm
mạch.
thất bào cung, ôn tinh
cung. Di tinh
Can du Du huyệt của Can ở lưng Bổ Can huyết
Thái
xung
Du Thổ huyệt/Can → Tả tử → tả
Can hỏa
Thanh Can hỏa,
chữa chứng đầu choáng,
mắt hoa.
Dũng
tuyền Tĩnh Mộc huyệt/Thận
Ôn - Bổ. Khai
khiếu định thần, giải
quyết nghịch
Quan
nguyên
Cửa của nguyên khí, nguyên
dương. Bồi Thận cố bản, bổ khí hồi
dương
Chữa chứng Thận
dương suy.
Cấp cứu chứng
thoát của trúng phong.
Khí hải
Bể của khí. Bổ huyệt này giúp
ích được cho chân tạng vãn hồi được
sinh khí, ôn hạ nguyên, chấn được Thận
dương
Điều khí ích
nguyên. Bồi Thận bổ hư.
Chữa chứng mệt mỏi,
suy nhược, ăn uống khó
tiêu.
Kinh nghiệm người xưa có dùng phối hợp Thận du, Trung cực, Tam âm
giao: trị tiểu nhiều lần (Châm cứu Đại thành).
(Bài giảng Bệnh học và điều trị - Tập 1. Bộ môn YHCT. Trường ĐHYD TP
Hồ Chí Minh)