intTypePromotion=1
ADSENSE

Bênh học thủy sản tập 1 part 1

Chia sẻ: Asg Ahsva | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

157
lượt xem
35
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nuôi trồng thuỷ sản ngμy cμng có vị trí quan trọng trong ngμnh kinh tế của n−ớc ta. Để có năng suất vμ sản l−ợng tôm, cá, ba ba, các địa ph−ơng đã ứng dụng nhiều loại hình nuôi tôm, cá vμ mở rộng diện tích nuôi, do đó việc đảm bảo chất l−ợng sản phẩm vμ bệnh của tôm, cá, các thuỷ đặc sản khác có nhiều vấn đề phát sinh.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bênh học thủy sản tập 1 part 1

  1. ViÖn nghiªn cøu nu«i trång thñy s¶n I TS. Bïi Quang TÒ BÖnh häc thñy s¶n N¨m 2006
  2. 1 BÖnh häc thñy s¶n BÖnh häc thñy s¶n bïI QUANG TÒ BI£N SO¹N: vIÖN NGHI£N CøU NU¤I TRåNG THUû S¶N 1 §ÞA CHØ: §×NH B¶NG-Tõ S¥N-B¾C NINH §iÖn tho¹i: 0241 841934 & 0241 841 524 Mobile: 0912016959 E-mail buiquangte@sbcglobal.net N¨m 2006
  3. 2 Bïi Quang TÒ Lêi nãi ®Çu Nu«i trång thuû s¶n ngμy cμng cã vÞ trÝ quan träng trong ngμnh kinh tÕ cña n−íc ta. §Ó cã n¨ng suÊt vμ s¶n l−îng t«m, c¸, ba ba, c¸c ®Þa ph−¬ng ®· øng dông nhiÒu lo¹i h×nh nu«i t«m, c¸ vμ më réng diÖn tÝch nu«i, do ®ã viÖc ®¶m b¶o chÊt l−îng s¶n phÈm vμ bÖnh cña t«m, c¸, c¸c thuû ®Æc s¶n kh¸c cã nhiÒu vÊn ®Ò ph¸t sinh. Trong mÊy n¨m gÇn ®©y, bÖnh t«m, c¸ vμ c¸c thuû ®Æc s¶n kh¸c ®· xuÊt hiÖn ë nhiÒu vïng trong c¶ n−íc. BÖnh ®· g©y nhiÒu tæn thÊt cho phong trμo nu«i trång thuû s¶n. S¶n phÈm lμm ra kh«ng ®−îc thu ho¹ch hoÆc chÊt l−îng gi¶m kh«ng phôc vô cho tiªu dïng vμ xuÊt khÈu, cho nªn c«ng t¸c phßng chèng dÞch bÖnh cho nu«i trång thuû s¶n ®ang ®ßi hái cÊp b¸ch. §Ó gãp phÇn h¹n chÕ nh÷ng thiÖt h¹i do bÖnh t«m, c¸ g©y ra, chóng t«i ®· biªn so¹n cuèn s¸ch BÖnh häc thuû s¶n. Cuèn s¸ch nh»m phôc vô cho c«ng t¸c gi¶ng d¹y, häc tËp cña sinh viªn chuyªn ngμnh nu«i trång thuû s¶n, ®ång thêi cung cÊp th«ng tin cÇn thiÕt cho c¸n bé nghiªn cøu vÒ bÖnh t«m, c¸, c¸c c¬ së s¶n xuÊt ®Ó tham kh¶o. Néi dung cña cuèn s¸ch ®−îc biªn so¹n dùa trªn c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ bÖnh t«m, c¸ cña n−íc ta trong thêi gian qua, ®Æc biÖt tõ n¨m 1990 trë l¹i ®©y. Bè côc cuèn s¸ch dùa trªn c¬ së tμi liÖu n−íc ngoμi vÒ bÖnh c¸, bÖnh gi¸p x¸c, bÖnh nhuyÔn thÓ, bÖnh l−ìng thª, bÖnh bß s¸t,... ®Ó biªn so¹n, tõng b−íc bæ sung nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu trong n−íc. Qua kinh nghiÖm nghiªn cøu vμ trùc tiÕp nu«i trång thñy s¶n, chóng t«i m¹nh d¹n viÕt chung c¸c bÖnh cña ®éng vËt thuû s¶n th−êng gÆp ë ViÖt nam vμo mét cuãn s¸ch BÖnh häc thñy s¶n, gåm c¸c n«i dung sau: PhÇn 1: Tæng quan vÒ bÖnh häc thñy s¶n PhÇn 2: BÖnh truyÒn nhiÔm cña ®éng vËt thñy s¶n PhÇn 3: BÖnh ký sinh trïng cña ®éng vËt thñy s¶n PhÇn 4: BÖnh dinh d−ìng vμ m«i tr−êng cña ®éng vËt thñy s¶n Cuèn s¸ch ®−îc biªn so¹n cho kh¸o ®μo t¹o k÷ s− nu«i trång thuû s¶n ,ngoμi ra cã thÓ tham kh¶o cho s¶n xuÊt vμ nghiªn cøu. Cuèn s¸ch hoμn thμnh nhê sù cæ vò vμ t¹o ®iÒu kiÖn cña ViÖn Nghiªn cøu nu«i trång thuû s¶n 1, Häc ViÖn kü thuËt ch©u ¸ (AIT), Tr−êng §¹i häc thuû s¶n Nha Trang, Tr−êng ®¹i häc n«ng nghiÖp I vμ c¸c b¹n ®ång nghiÖp chuyªn nghiªn cøu vÒ bÖnh t«m, c¸, nh©n ®©y chóng t«i xin tr©n thμnh c¶m ¬n. Cuèn s¸ch nμy ch¾c ch¾n cßn nhiÒu h¹n chÕ, chóng t«i hy väng nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp ®Ó kÞp thêi bæ sung söa ch÷a tèt h¬n. N¨m 2006 T¸c gi¶
  4. 3 BÖnh häc thñy s¶n Môc lôc Néi dung Trang 2 Lêi nãi ®Çu 3 Môc lôc Ch−¬ng më ®Çu 8 PhÇn 1: Tæng quan vÒ bÖnh häc thñy s¶n 11 Ch−¬ng 1: Nh÷ng kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ bÖnh thñy s¶n 12 1. BÖnh truyÒn nhiÔm & bÖnh ký sinh trïng 12 1.1. BÖnh truyÒn nhiÔm 12 1.2. BÖnh ký sinh trïng 14 2. BÖnh lý 20 2.1. Sù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña bÖnh 20 2.2. Qu¸ tr×nh c¬ b¶n cña bÖnh lý 24 3. Mèi quan hÖ gi÷a c¸c nh©n tè g©y bÖnh cho thñy s¶n 32 3.1. M«i tr−êng sèng 32 3.2. MÇm bÖnh 39 3.3. VËt chñ 39 3.4. Mèi quan hÖ gi÷a c¸c nh©n tè g©y bÖnh cho thñy s¶n 39 4. Ph−¬ng ph¸p chÈn ®o¸n 42 4.1. §iÒu tra hiÖn tr−êng 42 4.2. KiÓm tra c¬ thÓ ®éng vËt thñy s¶n 42 4.3. Thu mÉu cè ®Þnh ph©n lËp vi khuÈn, nÊm virus, ký sinh trïng 44 Ch−¬ng 2: Nguyªn lý phßng bÖnh tæng hîp cho nu«i trång thñy s¶n 45 1. T¹i sao ph¶i phßng bÖnh cho ®éng vËt thuû s¶n 45 2. BiÖn ph¸p phßng bÖnh tæng hîp cho ®éng vËt thuû s¶n 45 2.1. C¶i t¹o vµ c¶i thiÖn m«i tr−êng nu«i ®éng vËt thuû s¶n 45 2.2. Tiªu diÖt c¸c nguån gèc g©y bÖnh cho ®éng vËt thuû s¶n 48 2.3. T¨ng c−êng søc ®Ò kh¸ng bÖnh cho ®éng vËt thuû s¶n 49 Ch−¬ng 3: Thuèc dïng cho nu«i trång thñy s¶n 53 1. Kh¸i niÖm vÒ thuèc dïng trong nu«i trång thñy s¶n 53 2. Ph−¬ng ph¸p dïng thuèc 53 2.1. Ph−¬ng ph¸p cho thuèc vµo m«i tr−êng n−íc 54 2.2. Ph−¬ng ph¸p trén thuèc vµo thøc ¨n 55 2.3. Ph−¬ng ph¸p tiªm thuèc 55 3. T¸c dông cña thuèc vµ c¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn t¸c dông cña thuèc 55 3.1. T¸c dông cña thuèc 55 3.2. C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn t¸c dông cña thuèc 57 4. Ho¸ chÊt vµ thuèc dïng phßng trÞ bÖnh cho nu«i trång thuû s¶n 60 4.1. Ho¸ d−îc 60 4.2. Kh¸ng sinh 65 4.3. Sulphamid 68 4.4 . Vitamin 71 4.5. ChÕ phÈm vi sinh 72 4.6. Thuèc vµ c©y th¶o méc ViÖt Nam 76 Danh môc thuèc cÊm sö dông vµ h¹n chÕ sö dông 85 Tµi liÖu tham kh¶o 87
  5. 4 Bïi Quang TÒ Néi dung Trang PhÇn 2: BÖnh truyÒn nhiÔm ë ®éng vËt thñy s¶n 88 Ch−¬ng 4: BÖnh virus 89 91 1. BÖnh xuÊt huyÕt do virus ë c¸ chÐp- SCV 94 2. BÖnh Herpesvirrus ë c¸ chÐp- KHV 96 3. BÖnh xuÊt huyÕt do virus ë c¸ tr¾m cá GCRV 4. BÖnh xuÊt huyÕt do virus ë c¸- VHS 101 5. Bönh virus c¸ trª s«ng- CCVD 103 6. BÖnh khèi u tÕ bµo lympho 106 109 7. BÖnh Indivirus ë c¸ biÓn 8. BÖnh ho¹i tö thÇn kinh c¸ biÓn- VNN 110 9. BÖnh MBV ë t«m só 114 10. BÖnh ®èm tr¾ng ë gi¸p x¸c- WSSV 119 11. BÖnh ®Çu vµng ë t«m- YHD 125 12. BÖnh liªn quan ®Õn mang cña t«m- GAV 129 13.BÖnh nhiÔm virus d−íi da vµ ho¹i tö m¸u- IHHVN 134 14. BÖnh Parvovirus ë gan tuþ t«m- HPV 136 15. BÖnh ho¹i tö m¾t cña t«m 138 16. BÖnh ®u«i ®á- TSV 141 17. BÖnh BMN ë t«m 146 18. BÖnh virus g©y chÕt t«m bè mÑ khi l−u gi÷- SMVD 148 19. BÖnh ®u«i tr¾ng cña t«m cµng xanh- WTD 149 20. BÖnh cua s÷a 149 21. BÖnh run ch©n ë cua 150 22. BÖnh môn rép ë mµng ¸o cña hÇu 151 Ch−¬ng 5: BÖnh Rickettsia vµ Clamydia 153 1. BÖnh u nang biÓu b× ë mang c¸ 153 2. BÖnh Rickettsia vµ Clamydia ë t«m 155 157 3. BÖnh run ch©n do Rickettsia ë cua Ch−¬ng 6: BÖnh vi khuÈn 159 161 1. BÖnh nhiÔm trïng do vi khuÈn Aeromonas spp. ë c¸ n−íc ngät 165 2. BÖnh vi khuÈn Vibrio ë §VTS biÓn 171 3. BÖnh do vi khuÈn Pseudomonas sp 173 4. BÖnh do vi khuÈn Edwardsiella sp 175 5. BÖnh do vi khuÈn gram d−¬ng- Streptococcus 6. BÖnh ®ôc c¬ ë t«m cµng xanh 177 180 7. BÖnh do vi khuÈn Mycobacterium 8. BÖnh vi khuÈn d¹ng sîi ë c¸ 182 9. BÖnh bÖnh do vi khuÈn d¹ng sîi ë t«m 185 10. BÖnh thèi mang ë c¸ n−íc ngät 187 11. BÖnh ®èm tr¾ng do vi khuÈn ë t«m só 188 Ch−¬ng 7: BÖnh do nÊm 192 1. BÖnh nÊm h¹t Dermocystidiosis 195 2. BÖnh nÊm h¹t- Ichthyophonosis 198 3. Héi chøng dÞch bÖnh lë loÐt ë c¸- EUS 201 4. BÖnh nÊm mang ë c¸ 208 5. BÖnh nÊm thuû my ë c¸, t«m n−íc ngät 209 6. BÖnh nÊm ë c¸ t«m n−íc mÆn 213 Tµi liÖu tham kh¶o 216
  6. 5 BÖnh häc thñy s¶n Néi dung Trang PhÇn 3: BÖnh ký sinh trïng ë ®éng vËt thñy s¶n 220 Ch−¬ng 8: BÖnh ký sinh trïng ®¬n bµo (Protozoa)- ë ®éng vËt thñy s¶n 221 1. BÖnh ngµnh trïng roi- Mastigophora 222 1.1. BÖnh trïng roi trong m¸u- Trypanosomosis 222 1.2. BÖnh trïng roi - Cryptobiosis 224 1.3. BÖnh trïng roi- Costiosis 225 2. BÖnh do ngµnh Opalinata 227 BÖnh- Protoopalinosis 227 3. BÖnh ngµnh Dinozoa 228 BÖnh cua s÷a- Hematodinosis 228 4. BÖnh ngành Haplosporidia 232 4.1. Bệnh bào tử đơn bội ký sinh trong máu của hàu- Bonamiosis 232 4.2. Bệnh bào tử hình cầu đa nhân Haplosporidiosis 235 239 5. BÖnh ngµnh Paramyxea 5.1. Bệnh Marteiliosis 239 5.2. BÖnh Mikrocytosis 250 253 6. BÖnh ngµnh Apicomplexa Bệnh Perkinsiosis 253 7. BÖnh do ngµnh trïng bµo tö- Sporozoa 260 7.1. BÖnh trïng bµo tö- Gousiosis 260 7.2. BÖnh trïng hai tÕ bµo- Gregarinosis 263 8. BÖnh do ngµnh trïng vi bµo tö- Mycrosporidia 265 8.1. BÖnh trïng vi bµo tö ë c¸- Glugeosis 265 8.2. BÖnh t«m b«ng- Microsporosis 266 9. BÖnh do ngµnh bµo tö sîi- Cnidosporidia 269 9.1. BÖnh trïng bµo tö sîi cã 2 cùc nang- Myxobolosis 269 9.2. BÖnh trïng bµo tö sîi cã ®u«i- Henneguyosis 272 9.3. BÖnh trïng bµo tö sîi cã 1 cùc nang- Thelohanellosis 274 10. BÖnh do ngµnh trïng l«ng- Ciliophora 276 10.1. BÖnh trïng miÖng lÖch ë c¸ n−íc ngät- Chilodonellosis 276 10.2. BÖnh trïng miÖng lÖch ë c¸ n−íc mÆn- Brooklynellosis 278 10.3. BÖnh trïng l«ng ngo¹i ký sinh- Hemiophirosis 278 10.4. BÖnh trïng l«ng néi ký sinh- Balantidiosis 279 10.5. BÖnh trïng l«ng néi ký sinh- Ichthyonyctosis 281 10.6. BÖnh trïng l«ng néi ký sinh- Inferostomosis 283 10.7. BÖnh trïng qu¶ d−a ë n−íc ngät- Ichthyophthyriosis 286 10.8. BÖnh trïng l«ng n−íc mÆn- Cryptocaryonosis 289 10.9. BÖnh trïng b¸nh xe 290 10.10. BÖnh trïng loa kÌn 294 10.11. BÖnh trïng èng hót 298 Ch−¬ng 9: BÖnh do giun s¸n ë ®éng vËt thñy s¶n 299 1. BÖnh do ngµnh giun dÑp- Plathelminthes 301 1.1. BÖnh do líp s¸n l¸ ®¬n chñ- Monogenea 302 1.1.1. BÖnh s¸n l¸ ®¬n chñ 16 mãc- Dactylogyrosis 302 1.1.2. BÖnh s¸n l¸ ®¬n chñ ë mang c¸ n−íc ngät- Ancyrocephalosis 306 1.1.3. BÖnh s¸n l¸ ®¬n chñ ruét ®¬n ë mang c¸ n−íc ngät- 308 Sundanonchosis 1.1.4. BÖnh s¸n l¸ ®¬n chñ ë mang c¸ biÓn 309 1.1.5. BÖnh s¸n l¸ ®¬n chñ ®Î con (18 mãc)- Gyrodactylosis 313 1.1.6. BÖnh s¸n l¸ song th©n- Diplozoosis 315
  7. 6 Bïi Quang TÒ Néi dung Trang 1.2. BÖnh do líp s¸n l¸ song chñ- Trematoda 317 1.2.1. BÖnh s¸n l¸ song chñ- Aspidogastosis 320 1.2.2. BÖnh s¸n l¸ song chñ trong m¸u- Sanguinicolosis 321 1.2.3. BÖnh s¸n l¸ song chñ ký sinh ë bang h¬i c¸- Isoparorchosis 323 1.2.4. BÖnh Êu trïng s¸n l¸ song chñ ký sinh ë m¾t c¸- Diplostomulosis 325 1.2.5. BÖnh Êu trïng s¸n l¸ song chñ ký sinh ë trong c¬ thÓ c¸- 327 Clinostomosis 1.2.6. BÖnh s¸n l¸ song chñ ký sinh trong ruét c¸- Carassotremosis 328 1.2.7. BÖnh s¸n l¸ song chñ ký sinh trong ruét c¸- Azygirosis 329 1.2.8. BÖnh Êu trïng s¸n l¸ gan nhá ë c¬ c¸- Clonorchosis 330 1.2.9. BÖnh Êu trïng s¸n l¸ gan nhá ë c¬ c¸- Opisthorchosis 331 1.2.10. BÖnh Êu trïng s¸n l¸ song chñ ë mang c¸- Centrocestosis 333 1.2.11. BÖnh Êu trïng s¸n l¸ phæi ë cua- Paragonimosis 335 1.3. BÖnh do líp s¸n d©y- Cestoides 336 1.3.1. BÖnh s¸n d©y kh«ng ph©n ®èt- Caryophyllaeosis vµ Khawiosis 338 1.3.2. BÖnh s¸n d©y ph©n ®èt- Bothriocephalosis 339 1.3.3. BÖnh Êu trïng s¸n d©y trong n«i t¸ng c¸- Diphyllobothriosis 341 1.3.4. BÖnh s¸n d©y- Ligulosis 342 2. BÖnh do ngµnh giun trßn- Nemathelminthes 343 2.1. BÖnh giun trßn- Philometrosis 345 2.2. BÖnh giun trßn- Spironourosis 347 2.3. BÖnh giun trßn- Spectatosis 348 2.4. BÖnh giun trßn- Contracaecosis 350 2.5. BÖnh giun trßn Spinitectosis 351 2.6. BÖnh giun trßn- Camallanosis 352 2.7. BÖnh giun trßn- Cucullanosis 353 2.8. BÖnh giun trßn- Cucullanellosis 354 3. BÖnh do ngµnh giun ®Çu gai- Acanthocephala 355 3.1. BÖnh giun ®Çu gai- Rhadinorhynchosis 358 3.2. BÖnh giun ®Çu gai- Pallisentosis 358 3.3. BÖnh giun ®Çu gai- Neosentosis 359 4. BÖnh do ngµnh giun ®èt Annelida 361 4.1. BÖnh ®Øa ë c¸- Piscicolosis 361 4.2. BÖnh ®Øa- Trachelobdellosis 362 4.3. BÖnh ®Øa ë c¸ sÊu- 363 5. BÖnh do ngµnh nhuyÔn thÓ- Mollusca 364 366 Ch−¬ng 10: BÖnh do ph©n ngµnh gi¸p x¸c- Crustacea 367 1. BÖnh do ph©n líp ch©n chÌo- Copepoda 1.1. BÖnh gi¸p x¸c ch©n chÌo- Ergasilosis 367 1.2. BÖnh gi¸p ch©n chÌo- Sinergasilosis 370 1.3. BÖnh gi¸p ch©n chÌo- Neoergasis 372 1.4. BÖnh gi¸p x¸c ch©n chÌo- Paraergaslosis 373 1.5. BÖnh gi¸p ch©n chÌo- Lamproglenosis 374 1.6. BÖnh trïng má neo n−íc ngät- Lernaeosis 375 380 1.7. BÖnh trïng má neo n−íc mÆn/lî- Therodamosis 1.8. BÖnh rËn c¸ - Caligosis 381 383 2. BÖnh do bé Branchiura 2.1. BÖnh rËn c¸ - Argulosis 383
  8. 7 BÖnh häc thñy s¶n Néi dung Trang 3. BÖnh do bé ch©n ®Òu- Isopoda 388 3.1. BÖnh rËn c¸- Ichthyoxenosis 388 3.2. BÖnh rËn c¸- Alitroposis 391 3.2. BÖnh rËn c¸ - Coranallosis 392 3.4. BÖnh rËn t«m - Probopyrosis 393 394 4. BÖnh do gi¸p x¸c ch©n t¬ Cirripedia 4.1. BÖnh gi¸p x¸c ch©n t¬ néi ký sinh ë t«m cua 394 400 4.2. BÖnh sen biÓn ký sinh ë cua ghÑ- Dichelaspis 4.3. BÖnh sun b¸m trªn ®éng vËt thñy s¶n 402 Tµi liÖu tham kh¶o 405 PhÇn 4: BÖnh dinh d−ìng vµ m«i tr−êng cña ®éng vËt thñy s¶n 408 409 Ch−¬ng 11: BÖnh dinh d−ìng 1. BÖnh dinh d−ìng ë c¸ 409 2. BÖnh dinh d−ìng ë t«m 412 413 Ch−¬ng 12: BÖnh do m«i tr−êng 1. BÖnh do yÕu tè v« sinh 413 2. BÖnh do yÕu tè h÷u sinh 421 426 Ch−¬ng 13: Sinh vËt h¹i c¸, t«m 1. Thùc vËt h¹i c¸ 426 2. Gi¸p x¸c ch©n chÌo h¹i c¸ 427 3. Søa g©y h¹i trong ao nu«i t«m 428 4. C«n trïng h¹i c¸ 430 5. C¸ d÷ ¨n §VTS 435 6. L−ìng thª ¨n t«m c¸ 437 7. Bß s¸t ¨n t«m c¸ 428 8. Chim ¨n t«m c¸ 428 Tµi liÖu tham kh¶o 439
  9. 8 Bïi Quang TÒ ch−¬ng Më ®Çu 1. VÞ trÝ, néi dung vμ nhiÖm vô cña m«n bÖnh häc thuû s¶n 1.1. VÞ trÝ m«n häc: NghÒ nu«i trång thuû s¶n trong mÊy n¨m gÇn ®©y ph¸t triÓn rÊt nhanh. Môc ®Ých cña ng−êi nu«i trång thuû s¶n lµ thu ®−îc hiÖu qu¶ cao nhÊt, sö dông mäi ®iÒu kiÖn cã thÓ huy ®éng ®−îc. Do vËy, c¸c ®èi t−îng nu«i rÊt dÔ bÞ m¾c bÖnh. C¸c yÕu tè m«i tr−êng chÊt l−îng n−íc xÊu, nhiÖt ®é kh«ng thÝch hîp, mËt ®é nu«i dµy, thøc ¨n nghÌo, con gièng kh«ng ®¶m b¶o chÊt l−îng vµ qu¶n lý ch¨m sãc kÐm lµm cho ®éng vËt thuû s¶n bÞ yÕu ®i, c¸c t¸c nh©n g©y bÖnh ph¸t triÓn. §ång thêi do sèng trong m«i tr−êng n−íc víi mËt ®é cao lµm cho bÖnh cã ®iÒu kiÖn l©y lan nhanh chãng vµ g©y thiÖt h¹i lín. ViÖc nghiªn cøu t×m hiÓu c¸c lo¹i bÖnh thuû s¶n vµ t×m c¸c biÖn ph¸p phßng trÞ bÖnh cã hiÖu qu¶ ®· gãp phÇn quan träng trong viÖc ®¶m b¶o vµ chÊt l−îng, s¶n l−îng ®éng vËt thuû s¶n nu«i. Trong nghÒ nu«i trång thuû s¶n, bªn c¹nh c¸c m«n häc chuyªn m«n kh¸c nh−: s¶n xuÊt gièng, nu«i c¸ t«m th−¬ng phÈm, c«ng tr×nh,... th× m«n bÖnh ®éng vËt thuû s¶n lµ mét m«n quan träng, nh»m trang bÞ cho c¸n bé nu«i trång thuû s¶n mét kiÕn thøc toµn diÖn ®Ó t¹o ra c¸c ®µn c¸, ®µn t«m nu«i cã s¶n l−îng cao vµ chÊt l−îng tèt. 1.2. Néi dung m«n häc: Ch−¬ng tr×nh m«n bÖnh häc thuû s¶n gåm c¸c néi dung sau: - Giíi thiÖu nh÷ng kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ bÖnh truyÒn nhiÔm vµ bÖnh ký sinh trïng. - Nh÷ng kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ bÖnh lý ë ®éng vËt thuû s¶n - Giíi thiÖu c¸c biÖn ph¸p tæng hîp ®Ó phßng trÞ bÖnh cho ®éng vËt thuû s¶n - Giíi thiÖu mét sè bÖnh phæ biÕn vµ g©y t¸c h¹i lín ë ®éng vËt thuû s¶n, ®Æc biÖt c¸c bÖnh ë ViÖt Nam, bao gåm c¸c bÖnh: bÖnh truyÒn nhiÔm do virus, vi khuÈn, nÊm, bÖnh ký sinh trïng, bÖnh do dinh d−ìng, bÖnh do m«i tr−êng, sinh vËt h¹i c¸, t«m. 1.3. NhiÖm vô cña m«n häc: Khi phong trµo nu«i trång thuû s¶n ch−a ph¸t triÓn c¸c ®èi t−îng nu«i chñ yÕu lµ c¸, do ®ã bÖnh chØ nghiªn cøu trªn ®èi t−îng c¸ vµ cã tªn lµ m«n bÖnh c¸ häc (Ichthyopathology). Sau thËp kû 70 trë l¹i ®©y phong trµo nu«i trång thuû s¶n ph¸t triÓn, ngoµi ®èi t−îng nu«i c¸, c¸c ®èi t−îng kh¸c ®−îc nghiªn cøu ®Ó nu«i: t«m, cua, nhuyÔn thÓ,... cho nªn m«n häc ph¶i nghiªn cøu c¸c bÖnh cña ®éng vËt thuû s¶n (Pathology of Aquatic Animal ) míi ®¸p øng ®−îc cho s¶n xuÊt. M«n bÖnh häc ®éng vËt thuû s¶n cã nhiÖm vô trang bÞ cho häc viªn nh÷ng kiÕn thøc toµn diÖn vÒ kü thuËt nu«i trång thuû s¶n nãi chung vµ kiÕn thøc chuyªn s©u: kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ bÖnh häc, c¸c yÕu tè liªn quan ®Õn bÖnh, ph−¬ng ph¸p chÈn ®o¸n bÖnh, c¸c ph−¬ng ph¸p phßng trÞ bÖnh tæng hîp, nh÷ng bÖnh th−êng gÆp g©y nguy hiÓm cho nghÒ nu«i trång thuû s¶n ë ViÖt Nam.
  10. 9 BÖnh häc thñy s¶n II. Mèi quan hÖ gi÷a m«n bÖnh häc thuû s¶n víi c¸c m«n häc kh¸c - Liªn quan ®Õn c¸c m«n sinh häc c¬ b¶n vµ c¬ së: sinh häc ®¹i c−¬ng, ®éng vËt häc, thùc vËt häc, thuû sinh häc, vi sinh vËt häc, ng− lo¹i häc,... - Liªn quan ®Õn m«n ho¸ häc: v« c¬, h÷u c¬, ho¸ sinh, ho¸ lý,... - Liªn quan ®Õn kü thuËt nu«i: s¶n xuÊt gièng thuû s¶n, nu«i th©m canh c¸ t«m trong ao, lång bÌ, c«ng tr×nh nu«i thuû s¶n - Liªn quan ®Õn ngµnh thó y, y häc III. LÞch sö cña m«n bÖnh häc thuû s¶n: 3.1.Trªn thÕ giíi: Tõ l©u c¸c nhµ khoa häc ®· m« t¶ mét sè bÖnh c¸ nh−: cuèi thÕ kû 19 mét sè t¸c gi¶ ®· xuÊt b¶n cuèn s¸ch h−íng dÉn bÖnh cña c¸ nh−ng c¬ b¶n vÉn m« t¶ c¸c triªô chøng l©m sµng lµ chñ yÕu. Sang ®Çu thÕ kû 20 c¸c nhµ khoa häc thÕ giíi ®· b¾t ®Çu nghiªn c−ó vµ viÕt s¸ch h−íng dÉn c¸c bÖnh c¸. N¨m 1904, Bruno Hofer ng−êi §øc viÕt cuèn s¸ch “T¸c nh©n g©y bÖnh ë c¸” (Father of Fish Pathology) ViÖn sÜ V.A.Dogiel (1882-1955) thuéc ViÖn hµn l©m khoa häc Liªn X« cò lµ ng−êi cã c«ng lín ®ãng gãp nghiªn cøu khu hÖ ký sinh trïng c¸. ¤ng ®· viÕt ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ký sinh trïng c¸ (1929); BÖnh vi khuÈn cña c¸ (Bacterial Diseases of Fish) -1939. Nh÷ng n¨m 1930 bÖnh truyÒn nhiÔm cña c¸ ®· ®−îc nghiªn cøu trong c¸c phßng thÝ nghiÖm. N¨m 1949 cuèn s¸ch gi¸o khoa vÒ bÖnh c¸ häc ®−îc xuÊt b¶n lÇn ®Çu tiªn ë Liªn X« cò chñ biªn lµ t¸c gi¶ E.M.Lyaiman. TiÕp theo ®ã lµ c¸c thËp kû 50 vµ 60 c¸c t¸c gi¶ chuyªn nghiªn cøu vÒ bÖnh c¸ ®−îc tiÕp tôc ph¸t triÓn ë c¸c n−íc: Bychowsky, Bauer, Mysselius, Gussev - Liªn X« cò, Schaperclaus §øc, Yamaguti - NhËt, Hoffman - Mü. Phong trµo nu«i trång thuû s¶n trªn thÕ giíi ngµy cµng ph¸t triÓn m¹nh mÏ, nhÊt lµ nghÒ nu«i t«m ë c¸c n−íc Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng vµo nh÷ng n¨m cña thËp kû 80 th× lÞch sö bÖnh t«m g¾n liÒn víi phong trµo nu«i t«m. KÕt qu¶ nghiªn cøu c¸c t¸c nh©n g©y bÖnh cho ®éng vËt thuû s¶n ®Õn nay rÊt phong phó: bÖnh virus cña c¸ ®Õn nay ®· ph©n lo¹i ®−îc h¬n 60 lo¹i virus thuéc 5 hä cã cÊu tróc ADN hoÆc ARN. BÖnh virus ë nhuyÔn thÓ cã 12 loµi thuéc 8 hä, bÖnh virus ë gi¸p x¸c cã 15 lo¹i ë t«m vµ 3 lo¹i ë cua thuéc 5 hä. Trong ®ã hä Baculoviridae gÆp nhiÒu nhÊt lµ 7 bÖnh Baculovirus. Vi khuÈn g©y bÖnh ë ®éng vËt thuû s¶n ®· ph©n lËp ®−îc vµi tr¨m loµi vi khuÈn g©y bÖnh thuéc 9 hä vi khuÈn ®iÓn h×nh lµ nhãm vi khuÈn Aeromonas spp, Pseudomonas spp g©y bÖnh ë n−íc ngät vµ nhãm Vibrio spp g©y bÖnh ë n−íc mÆn. NÊm g©y bÖnh ë n−íc ngät: Saprolegnia, Achlya, Aphanomyces; n−íc mÆn: Lagenidium sp, Fusarium, Halipthoros sp, Sirolpidium. Ký sinh trïng cña ®éng vËt thuû s¶n ®Õn nay chóng ta ph©n lo¹i ®−îc sè l−îng rÊt lín vµ phong phó. ChØ tÝnh ký sinh trïng c¸ n−íc ngät thuéc khu vùc Liªn X« cò ®· ph©n lo¹i h¬n 2000 loµi (1984-1985)
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2