intTypePromotion=1

Biến tấu hay khả năng tạo sinh của nhạc điệu thơ lục bát (Từ nền tảng của ca dao)

Chia sẻ: An Thach Luu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
17
lượt xem
2
download

Biến tấu hay khả năng tạo sinh của nhạc điệu thơ lục bát (Từ nền tảng của ca dao)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung bài viết với các công trình nghiên cứu khi nói đến thể thơ, luật thơ đã đặt lục bát vào hệ thống phân loại với các thể thơ, luật thơ khác nhau song thất lục bát, cổ thể, cận thể, hõn hợp, tự do… cấu trúc luận, kết cục quy chuẩn và biến tấu khác của lục bát. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Biến tấu hay khả năng tạo sinh của nhạc điệu thơ lục bát (Từ nền tảng của ca dao)

BIÏËN TÊËU HAY KHAÃ NÙNG TAÅO SINH<br /> CUÃA NHAÅC ÀIÏÅU THÚ LUÅC BAÁT<br /> (tûâ nïìn taãng cuãa ca dao)<br /> . Chêu Minh Huâng*<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Khöng roä úã àêu, tûå bao giúâ luåc baát ra taåi cuãa caác cêëu truác, thò àïën cêëu truác luêån taåo<br /> àúâi vaâ trúã thaânh êm hûúãng chuã àaåo cuãa sinh vaâ giaãi cêëu truác, vúái N. Chomsky vaâ J.<br /> thi ca dên töåc. Duâ hiïån taåi coá nhiïìu quan Derrida, àaä hoaá giaãi sûå cûåc àoan êëy bùçng sûå phaát<br /> àiïím khaác nhau vïì göëc gaác cuãa thú luåc baát1, hiïån tñnh vêån àöång chuyïín hoaá liïn tuåc trong<br /> nhûng coá thïí thöëng nhêët rùçng luåc baát töìn taåi vaâ baãn thên caác cêëu truác vaâ sûå tûúng taác xêm thûåc<br /> coá sûác söëng lêu bïìn nhêët trong lõch sûã thi ca Viïåt giûäa caác hïå thöëng taåo nïìn taãng cho nhûäng phên<br /> Nam. Noá tûâng àûúåc mïånh danh laâ "quöëc phong", tñch ngön ngûä - vùn hoåc àûúng àaåi. Vúái N.<br /> "quöëc tuyá" cuãa thi phaáp thú Viïåt. Chomsky, möåt trong nhûäng phöí quaát ngön ngûä<br /> Caác cöng trònh nghiïn cûáu khi noái àïën thïí laâ qui tùæc caãi biïën (giöëng nhû trong toaán hoåc söë<br /> thú - luêåt thú àaä àùåt luåc baát vaâo hïå thöëng phên 2 taåo sinh ra möåt daäy söë 2, 4, 8, 16..., söë 2 laâ cú<br /> loaåi vúái caác thïí thú - luêåt thú khaác nhau nhû söë vaâ laâ cêëu truác àûúåc taåo sinh tûâ 2, coân n laâ biïën<br /> song thêët luåc baát, cöí thïí, cêån thïí, höîn húåp, tûå söë) [2]; vúái J. Derrida, giûäa caái biïíu àaåt (signifier)<br /> do… Sûå khu biïåt naây chó mang tñnh tûúng àöëi vaâ caái àûúåc biïíu àaåt (signified) laâ möåt quan hïå<br /> khi baãn thên luåc baát (cuäng nhû möåt thïí thú göëc - ài tûâ öín àõnh sang bêët àõnh (differance) [3], dêîn<br /> chuêín khaác) coá nhûäng biïën thïí vaâ chuyïín hoaá àïën hiïån tûúång möîi tûâ ngûä khöng chó quan hïå coá<br /> vïì mùåt loaåi hònh àïí töìn taåi nïëu khöng muöën àaánh qui tùæc vúái nhûäng tûâ khaác trong vùn caãnh maâ<br /> mêët tñnh àa daång cuãa noá. coân coá nhûäng quan hïå bêët qui tùæc vúái nhûäng tûâ<br /> Vïì cêëu truác luêån, bêët cûá hïå thöëng naâo cuäng khaác ngoaâi vùn caãnh (chùèng haån löëi thú Àaáy àôa<br /> coá haåt nhên caác giaá trõ bêët biïën (coá thïí xem nhû muâa ài nhõp haãi haâ/ Nhaâi àaân roát nguyïåt vuá àöi<br /> nhûäng tïë baâo göëc) àïí tûâ àoá phaát sinh nhûäng biïën thúm cuãa nhoám Xuên Thu nhaä têåp laâ nhûäng kïët<br /> àöíi vúái nhûäng giaá trõ múái trong àúâi söëng sinh húåp bêët qui tùæc àiïín hònh). Àöëi vúái thú ca, sûå caãi<br /> àöång cuãa chuáng. Cêëu truác luêån cöí àiïín, tûâ F. de biïën hay nhûäng kïët húåp bêët qui tùæc laâ saáng taåo<br /> Saussure [9] àïën C. Leávi-Strauss [8], àaä àöëi lêåp vö haån, vaâ chó coá thïí giaãi quyïët tñnh qui luêåt cuãa<br /> tuyïåt àöëi giûäa caác hïå thöëng vaâ tñnh àöåc lêåp nöåi noá trïn phûúng diïån cêëu truác êm thanh.<br /> <br /> * NCS chuyïn ngaânh Vùn hoåc Viïåt Nam<br /> 1. Theo Nguyïîn Vùn Hoaân (1974), "thïí luåc baát, súám nhêët cuäng chó xuêët hiïån vaâo khoaãng cuöëi thïë kó XV" [7]. Coân<br /> theo Lam Giang (1967), coá nhûäng chûáng cúá khùèng àõnh luåc baát Viïåt coá tûâ thúâi thuöåc Haán maâ tiïìn thên vöën àaä nùçm<br /> trong ca dao Mûúâng, vaâ caã nhûäng àiïåu haát Champa [4].<br /> <br /> <br /> <br /> 26♦K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N<br /> 2. Biïën thïí cuãa luåc baát, theo chuáng töi, trûúác hay vêìn lûng" [1], vaâ theo chuáng töi, noá seä àõnh<br /> hïët laâ nhûäng biïën têëu vaâ taåo sinh vïì êm hònh hònh vïì cêëu truác tûâ sú giaãn àïën tinh tïë, tûâ phi<br /> nhaåc àiïåu. Nïëu xem thïí thú - luêåt thú laâ möåt chuêín àïën chuêín hoaá vaâ bùæt àêìu nhûäng caãi biïën<br /> kiïíu cêëu truác êm thanh (tûúng àûúng vúái caác vaâ taåo sinh vïì giai àiïåu, tiïët têëu trong quaá trònh<br /> cêëu truác ngûä phaáp) thò nhûäng biïën thïí cuãa luåc phaát triïín thïí thú. Rêët dïî nhêån ra, yïu vêån cuãa<br /> baát chñnh laâ khaã nùng biïën têëu vaâ taåo sinh cuãa thú Viïåt àaä tûâng xuêët hiïån trong tuåc ngûä, àöìng<br /> "ngûä phaáp êm thanh". dao möåt caách tûå do: Khön cho ngûúâi vaái/ Daåi<br /> 2.1. Caái phöi àêìu tiïn cuãa thú luåc baát cho ngûúâi ta thûúng/ Dúã dúã ûúng ûúng chó töí<br /> Saáng taåo naâo cuäng vêån àöång theo hûúáng: phi ngûúâi ta gheát; Dung dùng dung deã/ Dùæt treã ài<br /> chuêín, chuêín hoaá, phaá chuêín (têët nhiïn seä coá chúi/ Àïën cûãa nhaâ trúâi/ Laåy cêåu laåy múå/ Cho<br /> hiïån tûúång quay ngûúåc laåi nhûng úã möåt trònh àöå chaáu vïì quï/ Cho dï ài hoåc/ Cho coác úã nhaâ/ Cho<br /> khaác). Vïì mùåt lõch sûã, sûå vêån àöång naây laâ caã gaâ búái bïëp/ Ngöìi xïåp xuöëng àêy. Nhûng àïën khi<br /> möåt quaá trònh lêu daâi, tûâ saáng taåo caá nhên àïën löëi thú naây leo thang bùçng caách núái giaän êm tiïët<br /> phöí quaát xaä höåi, röìi nhû möåt cuöåc bûát phaá ngoaån thò yïu vêån àaä dêìn dêìn ài vaâo trêåt tûå: Quaã cau<br /> muåc, caá nhên laåi laâm ra nhûäng giaá trõ múái trïn nho nhoã/ Caái voã vên vên/ Nay anh hoåc gêìn/ Mai<br /> caái nïìn cuãa nhûäng phöí quaát êëy àïí chûáng toã sûå anh hoåc xa/ Em lêëy anh tûâ thuúã mûúâi ba/ Àïën<br /> töìn taåi àöåc àaáo àa daång cuãa nghïå thuêåt. Vïì mùåt nay mûúâi taám thiïëp àaâ nùm con. Giaã thuyïët luåc<br /> cêëu truác, nhûäng gò àaåt àïën chuêín mûåc chùåt cheä baát gieo vêìn lûng úã êm tiïët 4 cuãa doâng baát cöí<br /> seä àöng cûáng laåi (nhû thêët ngön baát cuá Àûúâng hún loaåi gieo vêìn lûng úã êm tiïët thûá 6 nghe chûâng<br /> luêåt chùèng haån) thêåm chñ bõ diïåt vong trong sûå húåp lñ. Nïëu xem vêìn laâ hònh thûác kiïën taåo caác<br /> caånh tranh sinh töìn cuãa thïí loaåi. "tiïëng voång" theo chu kò cuãa soáng êm thanh laâm<br /> Möåt phaát hiïån khaá thuá võ cuãa taác giaã Lam nïn sûå hoaâ êm mang tñnh nhaåc thò buöåc noá phaãi<br /> Giang, yïu vêån laâ möåt neát àùåc thuâ cuãa thi phaáp àùåt àuáng võ trñ cho möåt quaäng caách êm thanh<br /> thú Viïåt vaâ tûâ caái haåt nhên khu biïåt naây, thú ca vûâa àuã cho möåt bûúác thú. Nhû thïë, trong quaá<br /> Viïåt Nam vêån àöång qua nhûäng thïí thûác khaác trònh ài àïën chuêín hoaá êm thanh, sûå àiïìu chónh<br /> nhau: "Ngoaâi cûúác vêån, thi luêåt cuãa Quöëc Phong vêìn lûng trong tuåc ngûä, àöìng dao möåt caách coá trêåt<br /> coân sûã duång möåt löëi gieo vêìn khöng hïì coá trong tûå vaâ dõch chuyïín àïën võ trñ êm tiïët thûá 4 (röìi sau<br /> thi phaáp Trung Hoa: yïu vêån"; "Quöëc Phong yïu àoá chuyïín sang êm tiïët thûá 6 trong luåc baát) laâ möåt<br /> vêån bònh sau naây àûúåc vùn chûúng baác hoåc àiïín quaá trònh coá chuã àñch. Hiïín nhiïn, khi dõch chuyïín<br /> chïë thaânh thú luåc baát"; "Quöëc Phong yïu vêån vêìn, hiïåu ûáng tiïëp theo seä laâ sûå àiïìu chónh êm<br /> trùæc sau naây àûúåc àiïín chïë thaânh thú song thêët hònh cuãa giai àiïåu lêîn tiïët têëu.<br /> luåc baát hay luåc baát giaán thêët" [4]. Hiïín nhiïn, Êm hònh luåc baát gieo vêìn úã êm tiïët thûá 4 cuãa<br /> luåc baát khöng chó coá yïu vêån maâ coân sûã duång doâng baát coá mùåt roä nhêët trong ca dao:<br /> cûúác vêån, nhûng cûúác vêån chó laâ sûå chi viïån àïí "Thuâng thuâng tröëng àaánh nguä liïn<br /> nöëi kïët caác cùåp luåc baát vúái nhau2. Xeát vïì mùåt Chên bûúác xuöëng thuyïìn nûúác mùæt nhû<br /> cêëu truác, cûúác vêån chó laâ nhên töë ngoaåi biïn, maâ mûa".<br /> haåt nhên chñnh cuãa luåc baát vêîn laâ yïu vêån. "Ai ài búâ coã möåt mònh<br /> Phaát hiïån naây coá giaá trõ khi chuáng ta ài tòm Coá núå ên tònh phaãi gheá thùm nhau".(Xin xem<br /> möëi quan hïå giûäa caác thïí thú thuêìn Viïåt (àöëi lêåp baãng 1)<br /> vúái thú baác hoåc göëc Haán) trong tû duy saáng taåo Êm hònh luåc baát gieo vêìn úã êm tiïët thûá 6 cuãa<br /> êm hònh nhaåc àiïåu cuãa dên töåc. Vêìn coá thïí xem cêu baát xuêët hiïån phöí biïën hún, cuäng tûâ ca dao:<br /> laâ caái phöi àêìu tiïn cuãa thú, theo Jakobson laâ "Ta vïì ta tùæm ao ta<br /> "tiïëng vang", "hònh tûúång êm thanh" àûúåc cêëu Duâ trong duâ àuåc ao nhaâ vêîn hún".<br /> truác bùçng "pheáp song haânh" [6], theo Nguyïîn "Coân duyïn keã àoán ngûúâi àûa<br /> Phan Caãnh laâ "caái nuát cuãa àöång lûåc êm thanh" Hïët duyïn ài súám vïì trûa möåt mònh". (Xin<br /> "seä giaän núã vïì moåi phña: söë lûúång êm tiïët cuãa xem baãng 2)<br /> cêu thú, hiïåp vêìn bùçng hay vêìn trùæc vaâ vêìn chên Nhòn chiïìu doåc, thanh àiïåu caác êm tiïët úã võ<br /> <br /> 2. Baâi ca dao: "Trong àêìm gò àeåp bùçng sen…" khöng cêìn coá vêìn chên giûäa hai cùåp luåc baát maâ vêîn tûå nhiïn.<br /> <br /> <br /> <br /> K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N ♦27<br /> Doâng thú Võ trñ tiïëng<br /> 1 2 3 4 5 6 7 8<br /> Doâng 6 Bùçng Trùæc Bùçng<br /> (hiïåp vêìn)<br /> Doâng 8 Trùæc Bùçng (thêëp) Bùçng<br /> (hiïåp vêìn) Trùæc (cao)<br /> Baãng 1<br /> <br /> Doâng thú Võ trñ tiïëng<br /> 1 2 3 4 5 6 7 8<br /> Doâng 6 Bùçng Trùæc Bùçng<br /> (hiïåp vêìn)<br /> Doâng 8 Bùçng Trùæc Bùçng (cao/thêëp) Bùçng<br /> (hiïåp vêìn) (thêëp/cao)<br /> Baãng 2<br /> <br /> trñ chùén trong loaåi luåc baát gieo vêìn úã êm tiïët thûá Em lêëy chöìng anh tiïëc lùæm thay!<br /> 4 khöng niïm vaâo nhau (cuâng bùçng hay cuâng Ba àöìng möåt múá trêìu cay<br /> trùæc) nhû luåc baát gieo vêìn úã êm tiïët thûá 6 maâ laåi Sao anh khöng hoãi nhûäng ngaây coân khöng?<br /> àöëi nghõch nhau, cho nïn bûúác soáng maånh hún, Bêy giúâ em àaä coá chöìng<br /> vang hún. Têët nhiïn, dûúái caái nhòn cuãa êm luêåt Nhû chim vaâo löìng nhû caá cùæn cêu"…<br /> cöí àiïín thò phûúng thûác húåp êm naây chûa àaåt "Traách loâng cha meå cö dò<br /> chuêín cuãa sûå hoaâ phöëi nhõp nhaâng uyïín chuyïín Àïí con lúä thò nhû giïëng muâa àöng.<br /> trong giai àiïåu vaâ tiïët têëu: giûäa cêu luåc vaâ cêu Giïëng muâa àöng ngûúâi ta coân muác,<br /> baát gêìn nhû laâ möåt nghõch êm giûäa thêëp vaâ cao, Gaái lúä thò nhû suác tröi söng!<br /> nheå vaâ maånh; nhõp cuãa doâng baát hoùåc giaän ra Suác tröi söng ngûúâi ta coân vúát,<br /> hoùåc thu ngùæn laåi (maâ Nguyïîn Phan Caãnh goåi laâ Gaái lúä thò nhû úát chñn cêy"…<br /> phuát ngêåp ngûâng) àïí cho vêìn úã võ trñ thûá 4 cuãa Khi baãn dõch Chinh phuå ngêm, Cung oaán<br /> doâng baát nùçm trong quaäng thúâi gian vûâa àuã möåt ngêm khuác ra àúâi, thïë höîn húåp kia ài vaâo trêåt tûå,<br /> bûúác soáng 6 êm tiïët. Phaãi àïën khi dõch chuyïín thïí song thêët luåc baát ra àúâi àaä thaânh àiïín chïë<br /> gieo vêìn sang võ trñ thûá 6 thò êm hònh luåc baát àïën khùæc nghiïåt vaâ söë phêån cuãa noá khöng khaác<br /> chuêín theo nghôa cöí àiïín múái thûåc sûå hònh thaânh thêët ngön baát cuá Àûúâng luêåt. Mùåc duâ khöng phaãi<br /> trong thïë nhõp nhaâng tïì chónh giûäa caác truåc êm boá buöåc trong baãy chûä taám cêu vúái nhûäng niïm<br /> thanh. luêåt traái phaãi, trïn dûúái chónh tïì nhû Àûúâng luêåt,<br /> Tuy nhiïn, caái phi chuêín laåi mang trong mònh nhûng sûå múã röång àún võ tïë baâo chuêín (böën doâng<br /> noá tñnh àöåc àaáo àïí khöng rêåp vaâo khuön khöí thú: möåt cùåp luåc baát, möåt cùåp song thêët vúái vêìn<br /> chung, luåc baát gieo vêìn úã êm tiïët thûá 4 cuãa doâng vûâa lûng vûâa chên, vûâa bùçng vûâa trùæc cûåc kò khoá<br /> baát seä coân söëng àöång vaâ chó laâm möåt caãi biïën chõu, chûa noái phaãi duâng pheáp àöëi trïn - dûúái,<br /> nûäa tûâ yïu vêån bònh sang yïu vêån trùæc, thïm traái - phaãi) àaä laâm cho song thêët luåc baát phaãi<br /> möåt cho doâng luåc, búát möåt cho doâng baát, cuâng söëng eâo uöåt trong tiïën trònh thú Viïåt.<br /> vúái cú chïë tûå àöång cuãa baãn hoaâ êm bùçng trùæc vaâ 2.2. Luåc baát lûåa choån con àûúâng sinh töìn<br /> nhõp, möåt êm hònh múái xuêët hiïån trong thïë höîn bùçng caái tïë baâo göëc - chuêín laâ cêu saáu - taám<br /> húåp: vúái caách gieo vêìn úã êm tiïët thûá 6 cuãa doâng baát.<br /> "Treâo lïn cêy bûúãi haái hoa Rêët dïî àöìng tònh vúái caác nhaâ ngön ngûä hoåc<br /> Bûúác xuöëng vûúân caâ haái nuå têìm xuên. vaâ folklore, "cùåp 6 tiïëng + 8 tiïëng laâ möåt chónh<br /> Nuå têìm xuên núã ra xanh biïëc, thïí töëi thiïíu cuãa thïí luåc baát" [7]. Búãi vò noá hoaân<br /> <br /> <br /> 28♦K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N<br /> chónh vïì mùåt ngûä nghôa vaâ nhêët laâ hoaân chónh Toám laåi, sûå böë trñ doâng 6 - doâng 8 duâ êën àõnh<br /> vïì mùåt cêëu êm theo chiïët àoaån trong qui luêåt möåt êm hònh so le vïì söë lûúång êm tiïët nhûng laåi<br /> hoaâ thanh cuãa êm nhaåc. Cho nïn, ca dao chó cêìn àïìu àùån vïì tiïët àiïåu: troång êm, keáo theo luêåt<br /> möåt cùåp 6 - 8 laâ àuã: bùçng trùæc vúái sûå àöëi lêåp cao thêëp, trêìm böíng vaâ<br /> "Anh ài anh nhúá quï nhaâ caã nhõp seä vêån àöång möåt caách àïìu àùån. Caách<br /> Nhúá canh rau muöëng nhúá caâ dêìm tûúng". hiïåp vêìn, vïì mùåt êm võ hoåc laâ "sûå tûúng àöìng"<br /> Chuêín úã àêy àûúåc hiïíu laâ caái töìn taåi öín àõnh trong chuöîi nhûäng "dõ biïåt" [5]; vïì ngûä phaáp êm<br /> vaâ mang tñnh phöí quaát. Söë lûúång cuãa êm hònh thanh laâ hònh thûác àiïåp nöëi kïët hai ngûä àoaån vúái<br /> luåc baát naây chiïëm àa söë trong saáng taác dên gian nhau; vïì mùåt nhaåc àiïåu laâ "sûå àöìng voång" cuãa<br /> lêîn baác hoåc, vaâ quan troång hún, trúã thaânh cú chïë möåt chuöîi soáng êm mang laåi chûác nùng thi ca vaâ<br /> tûå àöång trong nghïå thuêåt cêëu êm. Trûúác tiïn laâ caãm xuác thêím myä cuãa noá. Vúái êm hònh cú baãn<br /> cú chïë tûå àöång trong cêëu truác nöåi taåi cuãa thïí thú. êëy, luåc baát àaåt trònh àöå mêîu mûåc cuãa nhaåc thú cöí<br /> Vúái sûå böë trñ doâng thú coá söë lûúång chùén vïì êm àiïín: giai àiïåu, tiïët têëu àaåt àïën sûå haâi hoaâ, nhõp<br /> tiïët àaä êën àõnh cho troång êm - ngûä àiïåu rúi hùèn nhaâng vaâ trêåt tûå nhû chñnh caái chuêín mûåc cuãa<br /> vaâo caác êm tiïët úã võ trñ chùén vaâ hiïín nhiïn dïî thú Àûúâng luêåt.<br /> keáo theo khuön nhõp chùén. Luêåt bùçng trùæc maâ Êm hònh trïn chó coá thïí àûúåc thay àöíi roä neát<br /> hiïåu quaã êm thanh laâ àöå cao - thêëp, trêìm - böíng qua sûå caãi biïën nhõp àiïåu búãi thiïn taâi xûã lñ cuãa<br /> cuäng chó àûúåc tñnh àïën caác êm tiïët úã caác võ trñ taác giaã Truyïån Kiïìu. Vúái caái böåi söë chung 6 - 8,<br /> chùén êëy. Àiïìu thuá võ laâ yïu vêån bònh khöng phaãi luåc baát chuêín êm khöng nhêët thiïët phaãi laâ nhõp<br /> àùåt úã võ trñ naâo khaác maâ úã ngay chñnh êm tiïët thûá chùén. Thi haâo hoå Nguyïîn àaä laâm möåt pheáp phên<br /> 6 cuãa caã hai doâng thú taåo nïn húåp êm nhõp nhaâng àöi vúái thïë àöëi xûáng êm thanh:<br /> cên àöëi àïën chuêín mûåc: quaäng caách vêìn (kïí caã "Mai cöët caách/ tuyïët tinh thêìn<br /> khi doâng 6 sau hiïåp vêìn chên vúái doâng 8 trûúác) Möîi ngûúâi möåt veã/ mûúâi phên veån mûúâi".<br /> luön luön laâ 6 àún võ êm tiïët. Noái theo caách cuãa "Duyïn höåi ngöå/ àûác cuâ lao<br /> F. de Saussure, caái cú chïë tûå àöång naây trúã thaânh Bïn tònh bïn hiïëu/ bïn naâo nùång hún".<br /> möåt "khïë ûúác xaä höåi" trong sûå töìn taåi cuãa luåc Löëi tiïíu àöëi naây khöng phaãi khöng coá trong<br /> baát. Ngûúâi saáng taác vaâ caã ngûúâi àoåc thú nïëu ca dao nhûng àïën Truyïån Kiïìu múái thûåc sûå hoaân<br /> khöng coá möåt yá thûác caãi biïën caá nhên seä khöng chónh möåt caách mêîu mûåc cöí àiïín. Nhûng chûâng<br /> thoaát khoãi caái cú chïë tûå àöång êëy. Nguyïîn Phan nhû caãm thêëy löëi chuêín hoaá naây coá nguy cú rúi<br /> Caãnh chó ra "hiïån tûúång kñ sinh úã vêìn lûng thïí vaâo khuön khöí àiïín chïë kiïíu Àûúâng luêåt, taác<br /> luåc baát àaä chuã yïëu laâ möåt vêën àïì cuãa cêëu truác giaã Truyïån Kiïìu àaä tòm caách thoaát ra àïí ài tòm<br /> trûúác khi laâ möåt vêën àïì lõch sûã" [1], "ÚÃ luåc baát, nhiïìu biïën thïí sinh àöång khaác nhau cho taác phêím<br /> ngay sau tiïëng chuöng baáo kïët thuác cêu luåc thò luåc baát daâi húi cuãa mònh.<br /> söë phêån ngûä êm cuãa êm tiïët thûá 6 cêu baát àaä bõ 2.3. Caác biïën têëu vaâ khaã nùng taåo sinh vïì<br /> àõnh àoaåt röìi; vaâ, sau noá coân hai àún võ mang mùåt nhaåc àiïåu cuãa luåc baát<br /> nghôa nûäa. Möåt cêu thú göìm coá 8 êm tiïët chûá 2.3.1. Khaác vúái song thêët luåc baát, vúái ûu thïë<br /> khöng phaãi 8 êm tiïët laâ möåt cêu thú!" [1]. Chuáng vïì mùåt cêëu truác êm thanh: tônh maâ àöång, kheáp<br /> töi noái thïm, vïì khuön nhõp cuäng thïë, cú chïë êm maâ múã, thïí thú luåc baát vêîn söëng àöång bùçng chñnh<br /> thanh àaä gêy aáp lûåc phaá vúä qui tùæc kïët húåp ngûä noá vaâ bùçng nhûäng biïën thïí vaâ taåo sinh trong doâng<br /> nghôa. Trong trûúâng húåp: Gioá luâa/ maái toác/ hoa chaãy liïn tuåc cuãa tiïën trònh thú Viïåt.<br /> rêm/. Múái hay/ àöi súåi/ vêîn lêìm/ luäi xanh Caái ûu thïë cuãa yïu vêån so vúái cûúác vêån chñnh<br /> (Nguyïîn Ngoåc Hûng), biïët laâ löîi vïì ngûä nghôa laâ caái öín àõnh nhûng laåi bêët àõnh cuãa noá. Cûúác<br /> khi cuåm tûâ "lêìm luäi" nùçm trong hai khuön nhõp vêån, úã thú cêån thïí, vúái võ trñ aáp àùåt úã cuöëi möîi<br /> khaác nhau, nhûng khöng coá caách àiïìu chónh töët doâng thú; möåt laâ taåo nïn sûå chónh tïì vïì hònh<br /> hún. Trûúâng húåp caá nhên cöë tònh biïën àöíi khuön thûác; hai laâ tiïëng voång êm thanh vò thïë bõ ngûng<br /> nhõp: AÁo chaâm àûa/ buöíi phên li. Cêìm tay nhau/ laåi khi doâng thú kïët thuác; ba laâ êën àõnh nïn möåt<br /> biïët noái gò/ höm nay (Töë Hûäu) thò laåi coi chûâng löëi thú àöåc vêån tai haåi, noá khöng coân coá khaã<br /> ngûúâi àoåc àoåc theo quaán tñnh, cûá phên àöi nhõp nùng vêån àöång àïí coá nhûäng biïën thïí vaâ taåo sinh<br /> maâ àoåc nhû caái cú chïë tûå àöång cuãa thïí thú. xoay quanh caái haåt nhên cêëu truác cuãa thïí loaåi.<br /> <br /> <br /> K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N ♦29<br /> Coá chùng, noá chó coá thïí phaá vúä toaân böå hïå thöëng chuyïín cuãa luåc baát khöng coân nûäa, búãi vò noá<br /> cêëu truác nhû àaä tûâng nùçm trong thú cöí thïí vaâ khöng cêìn sûå truyïìn caãm maâ chó cêìn àuác kïët<br /> àöìng dao, sau naây laâ hiïån tûúång caách tên cuãa kinh nghiïåm: chùæc chùæn, cö àoång, khaái quaát.<br /> Thú Múái. Têët nhiïn, cûúác vêån úã hònh thûác tûå do . Phöí biïën hún laâ chó giaãm söë lûúång êm tiïët<br /> nhêët, vêîn coá khaã nùng taåo sinh tûâ möåt haåt nhên úã doâng luåc, coân doâng baát giûä nguyïn àïí duy trò<br /> cêëu truác nhûng haån chïë theo hai caách: möåt laâ, êm hûúãng chuã àaåo cuãa thïí loaåi:<br /> tòm caách giaãi toãa sûå bïë tùæc cuãa hònh thûác àöåc vêån "Trùm hoa àua núã thaáng Giïng<br /> bùçng caách chuyïín àöíi khöí thú (möåt baâi thú göìm Coá böng hoa caãi núã riïng thaáng mûúâi<br /> nhiïìu khöí tûá tuyïåt, möîi khöí tûá tuyïåt coá möåt vêìn Trùm caánh hoa cûúâi<br /> riïng); hai laâ, thay giaán caách àöåc vêån thaânh liïn Trùm nuå hoa núã laâ muâa xuên sang"…<br /> hoaân chuyïín vêån (möåt cùåp vêìn bùçng tiïëp liïìn Hiïån tûúång giaãm söë lûúång êm tiïët seä dêîn àïën<br /> vúái möåt cùåp vêìn trùæc) theo kiïíu àöìng dao: Têåp sûå co laåi hay núái giaän trûúâng àöå êm thanh. Àïën<br /> têìm vöng/ Chõ coá chöìng/ Em úã goaá/ Chõ ùn caá/ àêy seä thêëy möåt lêìn nûäa, yïu vêån laâ haåt nhên<br /> Em muát xûúng/ Chõ nùçm giûúâng/ Em nùçm àêët/ tônh taåi cuãa cêëu truác luåc baát, nhûng laåi laâ trung<br /> Chõ uöëng mêåt/ Em muát ve/ Chõ ùn cheâ/ Em liïëm têm àöång lûåc cuãa tiïën trònh thi phaáp. Vúái võ trñ<br /> baát… Trong khi àoá, yïu vêån, mùåc duâ êën àõnh võ cuãa noá, möåt khi coá sûå dõch chuyïín, lêåp tûác tiïët<br /> trñ hiïåp vêìn úã êm tiïët naâo ài nûäa, xeát vïì mùåt êm têëu, giai àiïåu thú seä biïën àöång theo cú chïë tûå<br /> hònh vêîn coá sûå so le vaâ möåt àöå dû nhêët àõnh cho àöång. Trûúâng húåp luåc baát gieo vêìn úã êm tiïët 4<br /> sûå tiïëp biïën vaâ vêån àöång. Àöìng dao laâ möåt àiïín àaä noái trïn kia laâ möåt àiïín hònh, àöå cao thêëp,<br /> hònh cho sûå nöëi daâi khöng mïåt moãi: Öng giùèng trêìm böíng, daâi ngùæn khaác hùèn luåc baát chuêín. Coân<br /> öng giùng/ Xuöëng chúi vúái töi/ Coá bêìu coá baån/ úã hai vñ duå trïn: úã vñ duå thûá nhêët, caã hai êm tiïët<br /> Coá vaán cúm xöi/ Coá nöìi cúm nïëp/ Coá neåp baánh "ngay", "chay" nùçm úã võ trñ 4, hiïín nhiïn doâng<br /> chûng/ Coá lûng huä rûúåu/ Coá khûúáu àaánh àu/ thûá hai phaãi kïët thuác bùçng thanh trùæc vaâ tiïët nhõp<br /> Thùçng cu vöî chaâi/ Bùæt trai boã gioã... Àöëi vúái thú cuãa noá phaãi biïën àöång, co bïn naây giaän bïn kia<br /> luåc baát, cùåp luåc baát chuêín nhû möåt àún võ tïë baâo (hoùåc Coân hún/ ùn chay noái döëi hoùåc Coân hún<br /> göëc àêìu tiïn, xeát vïì mùåt êm hònh tûúãng chûâng ùn chay/ noái döëi); úã vñ duå thûá hai, sau cùåp luåc<br /> kheáp laåi cho möåt doâng chaãy êm thanh hoaân chónh, baát chuêín laâ möåt biïën thïí, êm tiïët "cûúâi" úã võ trñ<br /> nïëu tiïëp tuåc seä lùåp laåi möåt caách àún àiïåu, nhûng thûá 4 (do doâng luåc bõ giaãm vïì lûúång êm tiïët) laåi<br /> xeát úã chiïìu sêu cêëu truác, caái àún võ tïë baâo göëc êëy hiïåp vêìn vúái êm tiïët "muâa" úã võ trñ thûá 6 cuãa<br /> laåi mang mêìm möëng taåo sinh vö têån. Àoá laâ do doâng baát (nguyïn daång), cho nïn, hoùåc trûúâng<br /> yïu vêån nùçm taåi caái "eo" cuãa doâng thú thuöåc àöå cuãa doâng luåc - böën êm tiïët phaãi giaän ra vúái<br /> nhõp yïëu àïí bùæc cêìu sang nhõp maånh, sau noá coân trûúâng àöå tûúng àûúng vúái 6 êm tiïët, hoùåc trûúâng<br /> thûâa hai êm tiïët àïí cho tiïëng voång êm thanh vêîn àöå cuãa doâng baát phaãi tûå co laåi àïí taåo nïn thïë cên<br /> coân, vaâ àùåc biïåt, khöng bao giúâ àêíy àïën hiïån bùçng vïì nhõp trong baãn phöí êm chung.<br /> tûúång àöåc vêån, vêìn naây chïët, vêìn khaác laåi tiïëp - Nhûng gia tùng söë lûúång êm tiïët múái laâ qui<br /> tuåc naãy sinh, vaâ nhû thïë noá àaä phaá vúä thïë àún luêåt àñch thûåc cuãa nguyïn lñ taåo sinh.<br /> àiïåu vïì tiïëng voång êm thanh. Sûå so le 6 - 8 vúái . Gia tùng doâng luåc, doâng baát giûä nguyïn:<br /> hònh thûác thùæt lûng ong àaä taåo nïn sûå tùng giaãm "Chaâng trêíy ài nûúác mùæt thiïëp töi chaãy quanh<br /> vaâ àöå co giaän vïì êm thanh biïën caái tônh thaânh Chên ài thêët thïíu lúâi anh dùån doâ".<br /> àöång, vaâ àêy chñnh laâ nhên töë chuã àaåo àïí luåc baát . Doâng luåc giûä nguyïn, doâng baát gia tùng:<br /> naãy sinh haâng loaåt caác biïën thïí vaâ taåo sinh trong "Àïën àêy àêët nûúác laå luâng<br /> "ngûä nùng" cuãa noá. Con chim kïu phaãi súå, con caá vêîy vuâng phaãi<br /> - Giaãm söë lûúång êm tiïët laâ möåt neát khaã dô lo".<br /> cuãa biïën thïí luåc baát. . Gia tùng caã hai:<br /> . Giaãm caã doâng luåc lêîn doâng baát thaânh möåt "Súám mûa, trûa baäo, töëi nöìm àöng<br /> cùåp 4 - 6: Öng trúâi kia coân thay àöíi nûäa laâ têëm loâng<br /> "Ùn mùån noái ngay àöi ta".<br /> Coân hún ùn chay noái döëi". Theo chuáng töi, àiïìu quan troång khöng phaãi<br /> Trûúâng húåp naây êm hûúãng mûúåt maâ uyïín gia tùng söë lûúång êm tiïët bao nhiïu (coá thïí lïn<br /> <br /> <br /> 30♦K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N<br /> 9, 10, 11, 12, 13, thêåm chñ nhiïìu hún theo nguyïn Ai ngöìi ai cêu, ai sêìu, ai thaãm, ai thûúng, ai<br /> lñ taåo sinh) maâ úã chêët lûúång cuãa sûå biïën àöíi. Gia caãm, ai nhúá, ai tröng?<br /> tùng nhiïìu hay ñt söë lûúång êm tiïët seä keáo theo sûå Thuyïìn ai thêëp thoaáng bïn söng,<br /> biïën àöíi vïì giai àiïåu, tiïët têëu. Cêu ca dao sau coá Àûa cêu maái àêíy, chaånh loâng nûúác non".<br /> vaâi baãn khaác nhau úã söë lûúång êm tiïët: (Ca Huïë)<br /> "Tûúãng nûúác giïëng sêu, nöëi súåi gaâu daâi Röìi, möåt caách lùång leä, nhûäng luåc baát biïën thïí<br /> Hay àêu giïëng caån, tiïëc hoaâi súåi dêy". laåi chui vaâo thú caác nhaâ thú baác hoåc thúâi trung -<br /> "Tûúãng nûúác giïëng sêu, em nöëi súåi gaâu daâi cêån àaåi, vaâ taái sinh trong thú hiïån àaåi:<br /> Hay àêu giïëng caån, em tiïëc hoaâi súåi dêy". "Búãi vò em maâ anh phaãi ra ài<br /> Caái khaác cuãa caác dõ baãn, theo caác nhaâ folklore, Treâo non röìi lùån suöëi, anh chùèng coá quaãn gò<br /> laâ do quaá trònh truyïìn miïång (tam sao thêët böín), caái têëm thên".<br /> hay do quaá trònh diïîn xûúáng; úã àêy coá thïí noái (Taãn Àaâ - Cêu haát àûúâng trûúâng)<br /> thïm, laâ do nguyïn lñ caãi biïën vaâ taåo sinh cuãa "Súå chi soáng gioá taâu bay<br /> ngûä phaáp êm thanh. ÚÃ baãn thûá hai trong vñ duå Têy kia mònh àaä thùæng, Myä naây ta chùèng<br /> trïn, vïì ngûä phaáp ngûä nghôa, viïåc thïm "em" thua!"<br /> vaâo ngûä àoaån thûá hai àaä xuêët hiïån roä neát, cuå thïí (Töë Hûäu - Meå Suöët)<br /> chuã thïí diïîn xûúáng àöìng thúâi laâ chuã thïí trûä tònh; "Àaãng ta vô àaåi nhû biïín röång nhû söng sêu<br /> vïì ngûä phaáp êm thanh laåi laâ viïåc taåo sinh thïm Ba mûúi nùm phêën àêëu vaâ thùæng lúåi biïët bao<br /> möåt àún võ ngûä êm (tûúng àûúng vúái möåt nöët nhiïu tònh".<br /> nhaåc trong möåt khuön nhõp) dêîn àïën hiïåu ûáng: (Höì Chñ Minh)<br /> nïëu hai ngûä àoaån êm thanh theo baãn 1 àang giaán 3. Möåt kïët cuåc qui chuêín vaâ biïën têëu khaác<br /> caách thò úã baãn 2 laåi tiïëp liïìn nhau, êm hûúãng trúã cuãa luåc baát<br /> nïn ngên nga, mïìm maåi vaâ quyïën ruä hún. Nhû Biïën thïí luåc baát, theo caách hiïíu lêu nay, chuã<br /> thïë viïåc thïm nhûäng tûâ àïåm trong caác baãn dên ca yïëu dûâng laåi úã sûå gia giaãm söë lûúång êm tiïët hay<br /> nhû "êëy", "mêëy", "tang tònh"..., hay àiïåp nhêën möåt caách hiïåp vêìn. Vïì cêëu hònh nhaåc àiïåu, biïën thïí -<br /> ngûä àoaån naâo àoá (daång nhû êëy mêëy vöng nïn noái theo thuêåt ngûä êm nhaåc laâ biïën têëu - sûå caãi<br /> vöng...) chùèng qua laâ viïåc taåo sinh cuãa ngûä phaáp biïën úã nghôa röång nhêët vïì giai àiïåu lêîn tiïët têëu.<br /> êm thanh trong sûå cho pheáp cuãa luêåt hoaâ thanh. Trong yá nghôa naây, biïën thïí luåc baát khöng nhêët<br /> 2.3.2. Trong cuöåc chaåy àua vúái thi ca baác thiïët phaãi giaãm thiïíu hay gia tùng êm tiïët maâ chó<br /> hoåc, nhûäng doâng luåc baát biïën thïí vúái caác daång cêìn biïën têëu thanh àiïåu, tiïët àiïåu. Coá nghôa laâ<br /> taåo sinh trïn àaä sinh söi liïn tuåc, trûúác tiïn noá noá coá thïí qui chuêín úã hònh thaái chung nhûng laåi<br /> nùçm sùén trong caác loaåi hoâ, haát dên gian... úã traång biïën têëu úã nhûäng àún võ cêëu truác khaác.<br /> thaái nguyïn húåp: thú vaâ nhaåc laâ möåt: Giai àiïåu laâ àöå cao thêëp, trêìm böíng cuãa doâng<br /> "Meå ra ài maâ cûãa song loan trïn àoáng dûúái chaãy êm thanh. Chûâng nhû luåc baát àõnh hònh luêåt<br /> caâi bùçng trùæc úã caác êm tiïët chùén khöng àûúåc chùåt cheä<br /> Anh thûúng em chi cho lùæm thò cuäng àûáng cho lùæm, cho nïn nhaâ thú khi cêìn rêët dïî phaá luêåt.<br /> ngoaâi ngoá vö". Loaåi luåc baát gieo vêìn úã êm tiïët thûá 4 cuãa doâng baát,<br /> (Hoâ giaä gaåo miïìn Trung) vïì nguyïn tùæc, êm tiïët thûá 2 phaãi mang thanh trùæc<br /> "Nguä sûå lû hûúng àöìng, àïí taåo nïn thïë quên bònh tam phên:<br /> Anh muöën chúi hûúng aán phaãi vïì chöìng tiïìn 2 4 6<br /> trùm T B T<br /> Anh àêy hai baân tay trùæng, hai nùæm tay Nhûng sûå thûåc, êm tiïët naây coá thïí mang thanh<br /> khöng, bùçng maâ khöng phaá vúä luêåt hoaâ êm:<br /> Tiïìn trùm àêu coá maâ em baão chöìng, "Boáng ai thêëp thoaáng vûúân àaâo<br /> Anh vïì tùæm saåch nöìi àöìng, Phaãi duyïn cö naâo thò cûá viïåc ra".<br /> Röìi treâo lïn hûúng aán daåo böën voâng cho em (Ca dao)<br /> coi". Coi nhû boã qua luêåt cho êm tiïët naây vaâ thay<br /> (Haát phûúâng vaãi) vaâo àoá thïë quên bònh tam phên úã võ trñ khaác cho<br /> "Chiïìu chiïìu trûúác Phuá Vùn Lêu; doâng thú:<br /> <br /> <br /> K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N ♦31<br /> 4 6 8 - Da chiïìu/ múái toã sao höm<br /> B T B Maâu thanh thiïn/ àaä vaâo öm giûäa höìn<br /> Möåt khi doâng baát àoáng vai troâ chuã àaåo vïì (Huy Cêån - Tröng lïn)<br /> luêåt quên bònh trong nguyïn tùæc hoaâ thanh, thò - AÁo chaâm àûa/ buöíi phên ly<br /> doâng luåc coá thïí bêët chêëp moåi qui tùæc: Cêìm tay nhau/ biïët noái gò/ höm nay<br /> "Caách mêëy mûúi con söng sêu (Töë Hûäu - Viïåt Bùæc)<br /> Vaâ trùm ngaân vaån nhõp cêìu chïnh vïnh". - Bao giúâ/ cho túái ngaây xûa<br /> (Nguyïîn Bñnh - Lúä bûúác sang ngang) yïu nhû caác cuå/ cho vûâa loâng ta<br /> "ÚÁ Àõch úi! Lïå coá nguöìn caái thúâi/ chûa nhiïîm SIDA<br /> Haäy chia búát nûãa nöîi buöìn sang töi". yïu lùn yïu loác/ la àaâ/ àaä chûa.<br /> (Haân Mùåc Tûã- Naây àêy lúâi ngoåc song song) (Nguyïîn Duy - Àûúåc yïu nhû thïí ca dao)<br /> "Höìn bay! höìn bay! höìn bay! Vúái sûác söëng maånh meä tûå nhiïn êëy, luåc baát<br /> Ngûã a nghiïng tùæ m maá t vaâ n g lay nhaå c khöng cêìn biïën thïí - taåo sinh vïì êm hònh nhaåc<br /> hûúâng". àiïåu nûäa. Chó cêìn chuöìi theo doâng chaãy cuãa êm<br /> (Bñch Khï - Mú tiïn) thanh theo cú chïë tûå àöång, Buâi Giaáng trong cún<br /> Têët nhiïn, àöëi vúái thú Viïåt, luêåt bùçng trùæc mï - höìn nhiïn - vö thûác - tuöíi thú àaä laâm nïn<br /> chó laâ möåt caách mö phoãng êm luêåt hoåc Trung nhûäng vêìn thú bêët chêëp moåi qui tùæc kïët húåp ngûä<br /> Hoa, noá coân möåt thûá luêåt hoaâ thanh khaác nhúâ hïå nghôa:<br /> àöëi lêåp cao thêëp trong cuâng möåt hïå thanh bùçng Möåt höm gêìu guöëc gêìm ghò<br /> hoùåc hïå thanh trùæc cuäng nhû caác àöëi lêåp êm võ Hai höm gêìn guäi cuäng vò ba höm<br /> hoåc khaác maâ tiïëng Viïåt cho pheáp. Böm ha? Àaån haã? bao göìm<br /> Tiïët têëu laâ àöå daâi ngùæn, nhùåt khoan cuãa caác Böìm gao gaåo àoã boã göìm gaåo àen<br /> àún võ êm thanh trong nhûäng khoaãng caách thúâi (Ngêîu hûáng)<br /> gian bùçng nhau. Nïëu xem tiïët têëu laâ neát khu biïåt Giai nhên tinh thïí mùåt trúâi<br /> roä nhêët cuãa chûác nùng thi ca, thò nhûäng biïën thïí Nam nhi chñ khñ muön àúâi mùåt trùng<br /> vïì tiïët têëu múái laâ hònh thûác taåo sinh cao nhêët cuãa Mùåt trúâi yïu dêëu mùåt trùng<br /> thú luåc baát. Thaánh nhên yïu dêëu mùåt trùng mùåt trúâi<br /> Ta trúã laåi Nguyïîn Du vúái kiïåt taác Truyïån (Chuyïån giai nhên)<br /> Kiïìu. Nhûäng luác cêìn hònh thûác nghiïm trang, Cêu chuyïån Xuên Thu nhaä têåp möåt thúâi bõ<br /> nhaâ thú duâng löëi àöëi xûáng tïì chónh trïn kia. Khi xem laâ "tùæc tõ", "huä nuát" àaä àûúåc nhaâ thú kò dõ naây<br /> muöën taåo nïn nhûäng àöåt biïën bêët thûúâng, nhaâ laâm cho noá höìi sinh vaâ söëng àöång bùçng chñnh thïí<br /> thú lêåp tûác thay àöíi tiïët nhõp taåo nïn àöå co giaän luåc baát. Noá coá thïí tùæc tõ vïì ngûä nghôa nhûng khöng<br /> maånh meä cuãa soáng êm: tùæc tõ vïì êm thanh. Trong khi caác qui tùæc kïët húåp<br /> "Ngûúâi lïn ngûåa/ keã chia baâo ngûä nghôa coá thïí bõ "phên maãnh" dûúái caãm quan<br /> Rûâng phong thu/ àaä nhuöëm maâu quan san". hêåu hiïån àaåi thò möåt qui tùæc kïët húåp khaác hònh<br /> "Kiïëp höìng nhan/ coá mong manh thaânh: sûå hoaâ àiïåu cuãa caác àún võ êm thanh.<br /> Nûãa chûâng xuên/ thoùæt/ gaäy caânh thiïn Troâ chúi ngûä nghôa cuãa thi ca coá xu hûúáng<br /> hûúng". quay vïì troâ chúi ngûä êm cuãa möåt thúâi àöìng dao.<br /> Luåc baát tûúãng chûâng àaä bõ vùæt kiïåt sûác khi R. Jakobson khùèng àõnh rùçng "vêën àïì cùn baãn<br /> noá leo tûâ ca dao lïn àïën àónh cao kiïåt taác Truyïån cuãa thi ca laâ sûå song haânh", "Thú ca khöng phaãi<br /> Kiïìu, thïë maâ noá vêîn cûá àuã sûác àïí söëng àöång, lônh vûåc duy nhêët trong àoá yá nghôa tûúång trûng<br /> trûúâng töìn. Noá nghiïîm nhiïn vêîn múái trong cuãa êm thanh böåc löå ra hiïåu ûáng cuãa chuáng,<br /> phong traâo Thú Múái vaâ hiïån àaåi trong thú ca nhûng àoá laâ vuâng àêët maâ möëi liïn hïå giûäa êm<br /> hiïån àaåi: thanh vaâ yá nghôa tûâ chöî tiïìm êín trúã thaânh hiïín<br /> "Lúån khöng nuöi/ àùåc ao beâo nhiïn - vaâ àûúåc biïíu hiïån ra roä rïåt vaâ àêåm àaâ<br /> Giêìu khöng dêy/ chùèng buöìn leo vaâo giaân nhêët" [6]. Coá leä àêy laâ lñ do maâ qui tùæc kïët húåp<br /> Giïëng thúi/ mûa ngêåp nûúác traân ngûä nghôa dûúái caái nhòn cuãa ngûä phaáp hònh thûác<br /> Ba gian/ àêìy caã ba gian/ nùæng chiïìu". bõ rúi vaâo thûá yïëu, caác chûác nùng khaác, nhêët laâ<br /> (Nguyïîn Bñnh - Qua nhaâ) chûác nùng qui chiïëu hiïån thûåc, cuãa ngön ngûä<br /> <br /> <br /> 32♦K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N<br /> nhûúâng bûúác cho chûác nùng thi ca. Àiïìu maâ J. thanh cuãa ngön tûâ cho pheáp coá nhûäng kïët húåp<br /> Derrida quan têm vïì "tñnh chêët bêët àõnh cuãa cêëu àöåc àaáo nùçm ngoaâi lögic thöng thûúâng àïí tûâ àoá<br /> truác ngön ngûä" [3], vúái ngön ngûä thöng thûúâng, taåo nïn möåt thûá lögic ngûä nghôa ngêìm êín bïn<br /> coân coá chöî mú höì, nhûng vúái ngön ngûä thi ca laâ trong. Àiïìu naây khöng àún giaãn, chuáng ta seä<br /> coá thûåc. Sûå liïn tûúãng vö têån giûäa caác lúáp êm baân trong möåt dõp khaác.<br /> <br /> TAÂI LIÏÅU THAM KHAÃO<br /> 1. Nguyïîn Phan Caãnh, 1987, Ngön ngûä thú, Àaåi hoåc vaâ Giaáo duåc chuyïn nghiïåp, Haâ Nöåi.<br /> 2. Àöî Hûäu Chêu, Buâi Minh Toaán, 1993, Àaåi cûúng ngön ngûä hoåc, Giaáo duåc, Haâ Nöåi (taái baãn 2006)<br /> 3. J. Derrida, 1974, Of Grammatology, John Hopkins University Press.<br /> 4. Lam Giang, 1967, Khaão luêån luêåt thú, Sún Quang xuêët baãn, Saigon.<br /> 5. R. Jakobson, 1937, Six Lectures on Sound & Meaning, MIT Press, Cambridge, Mass.<br /> 6. R. Jakobson, 1960, Thi phaáp hoåc (trñch Tiïíu luêån ngön ngûä hoåc àaåi cûúng - Trêìn Duy Chêu dõch 1994), Trûúâng<br /> Àaåi hoåc Sû phaåm thaânh phöë Höì Chñ Minh.<br /> 7. Nguyïîn Xuên Kñnh, 2006, Thi phaáp ca dao, Nxb. Khoa hoåc xaä höåi, Haâ Nöåi.<br /> 8. C. Leávi-Strauss, 1968, Structural Anthropology, Allen Lane, The Penguin Press.<br /> 9. F. Saussure, 1910, Giaáo trònh ngön ngûä hoåc àaåi cûúng, (Cao Xuên Haåo dõch), Nxb. Khoa hoåc xaä höåi, Haâ Nöåi (taái<br /> baãn 2005).<br /> <br /> SUMMARY<br /> <br /> VARIATIONS OR GENERATIVE ABILITY<br /> OF VIETNAMESE SIX-AND-EIGHT WORD VERSES<br /> (ON THE BASIC OF FOLK VERSES)<br /> . Chêu Minh Huâng, M.A.<br /> <br /> The writing focuses on the following issues:<br /> 1. Elucidating the structural kinetic mechanism of six-and-eight word verses: with<br /> the nucleus of medial rhyme the verses go through several changes of rhyme position,<br /> number of syllables... resulting in changes of rhythm, tune and hence the diversified<br /> vitality of the verses.<br /> 2. Notwithstanding a generative from, the six-eight word verses are not self-<br /> destructible. In its evolution, the six-eight word verses have returned to itself as a self-<br /> assertion in the struggle for existence among other forms.<br /> 3. Once achieving the natural beauty of rhythm, poets of six-eight word verses tend<br /> to renew it with irregular semantic combination, the semantic game of poetry in its<br /> turn tends to get back to the phonological game.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N ♦33<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2