intTypePromotion=3

Các nguyên lý quản lý dự án part 4

Chia sẻ: Dasjhd Akdjka | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:24

0
493
lượt xem
334
download

Các nguyên lý quản lý dự án part 4

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'các nguyên lý quản lý dự án part 4', kỹ thuật - công nghệ, kiến trúc - xây dựng phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Các nguyên lý quản lý dự án part 4

  1. 1.1.1. Sơ ñ ngang (sơ ñ Gantt) Henrry Gantt là tên m t k sư ngư i Pháp, ngư i ñ u tiên dùng sơ ñ này trong công vi c l p k ho ch vào ñ u th k 19. Gi s c n ph i xây d ng m ngôi nhà gi ng nhau ta có th t ch c xây d ng theo 3 phương pháp: tu n t , song song và dây chuy n. T ch c xây d ng theo phương pháp tu n t và song song ñư c di n t b ng sơ ñ ngang theo hình 5.1. ð th hi n m t sơ ñ ngang, ch c n m t h to ñ vuông góc, trong ñó tr c tung th hi n các công vi c, tr c hoành th hi n th i gian. Sơ ñ ngang di n t ñư c m t phương pháp t ch c s n xu t, m t k ho ch tương ñ i ñơn gi n và rõ ràng. Chính vì v y, phương pháp này ñư c s d ng ñ u tiên ñ l p k ho ch ti n ñ xây d ng. Ưu ñi m cơ b n c a sơ ñ ngang là dùng ñư c cho nhi u ñ i tư ng, d l p, d ñi u ch nh, b sung... nên ñư c dùng ph bi n. Tuy nhiên, nó có như c ñi m là không th hi n ñư c các d án ph c t p, không th y rõ m i liên h lô-gic c a các công vi c trong d án. 1.1.2. Sơ ñ xiên Sơ ñ xiên là sơ ñ không nh ng di n t ti n trình công vi c theo th i gian mà còn th hi n ñư c m i liên quan gi a các công vi c trong không gian. Vì v y, nó r t thích h p ñ th hi n d án t ch c theo phương pháp dây chuy n, nh m ñ m b o tính liên t c và ñi u hoà, s ph i h p nh p nhàng trong s n xu t. 1 2 3 ... ... m Ph−¬ng ph¸p d©y chuyÒn I II III IV m ... ... 3 2 1 H×nh 5.2. C¸c d©y chuyÒn x©y dùng m ng«i nhµ Tr l i v i ví d xây d ng m ngôi nhà gi ng nhau, s n xu t xây d ng ñư c t ch c theo phương pháp dây chuy n. Nghĩa là chia nh công ngh xây d ng m t ngôi nhà thành nhi u 73
  2. công vi c (trong hình 5.2 là 4 công vi c); m i công vi c ñư c thi t l p m t dây chuy n, các dây chuy n này ñi qua m ngôi nhà. T h to ñ vuông góc, tr c tung th hi n các ngôi nhà hay còn g i là phân ño n; tr c hoành th hi n th i gian, các ñư ng xiên th hi n các dây chuy n (4 dây chuy n). Tuy nhiên sơ ñ xiên cũng như sơ ñ ngang, ch là mô hình tĩnh, có tính toán trư c các tham s (v không gian: chia thành các phân ño n; v th i gian: v i chu kỳ là s ngày, th i gian làm vi c c a m i dây chuy n) r i th hi n lên sơ ñ . ð i v i các d án l n, ph c t p, sơ ñ xiên không th hi n h t nh ng v n ñ ñ t ra, nh t là khi gi i quy t nh ng bài toán t i ưu, như rút ng n th i gian xây d ng, ho c ñ i v i nh ng d án không tính ñư c th i h n xây d ng theo các phương pháp thông thư ng, mang nhi u y u t ng u nhiên. Sơ ñ m ng có th giúp ta gi i quy t các v n ñ này. 1.1.3. Sơ ñ m ng Sơ ñ m ng là m t mô hình toán h c ñ ng, th hi n toàn b d án thành m t th th ng nh t, ch t ch , trong ñó th y rõ v trí c a t ng công vi c ñ i v i m c tiêu chung và s nh hư ng l n nhau gi a các công vi c. ð i v i sơ ñ m ng ngư i ta có th áp d ng các phương pháp toán h c vào vi c phân tích, xây d ng và ñi u khi n k ho ch. Sơ ñ m ng là tên chung c a nhi u phương pháp có s d ng lý thuy t m ng như: phương pháp ñư ng găng (CPM - Critical Path Method); phương pháp "k thu t ư c lư ng và ki m tra chương trình" (PERT - Program Evaluation and Review Technique)... Có r t nhi u phương pháp sơ ñ m ng, nhưng ñư c dùng ph bi n hơn c là 2 phương pháp CPM và PERT. Hai phương pháp này xu t hi n g n như ñ ng th i vào nh ng nănm 1958 - 1960, khi phòng d án ñ c bi t c a H i quân M l p k ho ch ñ ch t o tên l a Polaris. D tính th c hi n trong 5 năm, nhưng nh phát minh ra sơ ñ m ng ñ l p k ho ch và ñi u khi n nên ñã hoàn thành trong 3 năm. T ñó, các phương pháp sơ ñ m ng ñư c ph bi n r ng rãi, không ch trong lĩnh v c quân s mà c trong các lĩnh v c khác như khoa h c - k thu t, kinh t - xã h i... Hai phương pháp CPM và PERT cơ b n là gi ng nhau v hình th c, v trình t l p m ng, ch khác v tính toán th i gian. Th i gian trong CPM là là m t ñ i lư ng xác ñ nh, có th tính toán ñư c t các ñ nh m c lao ñ ng, còn th i gian trong PERT không xác ñ nh, không có ñ nh m c ñ tính toán mà ph i ư c lư ng, vì v y mang nhi u y u t ng u nhiên. 1.2. Tác d ng c a sơ ñ m ng Sơ ñ m ng là k thu t trình bày k ho ch ti n ñ , mô t dư i d ng sơ ñ m i quan h liên t c gi a các công vi c ñã ñư c xác ñ nh c v th i gian và th t trư c sau. Sơ ñ m ng là s k t n i các công vi c và các s ki n. Sơ ñ m ng có các tác d ng ch y u sau: - Ph n ánh m i quan h tương tác gi a các nhi m v , các công vi c c a d án; - Xác ñ nh ngày b t ñ u, ngày k t thúc, th i h n hoàn thành, trên cơ s ñó xác ñ nh các công vi c găng và ñư ng găng c a d án; - Là cơ s ñ tính toán th i gian d tr c a các công vi c, các s ki n; 74
  3. - Cho phép xác ñ nh nh ng công vi c nào c n ph i ñư c th c hi n k t h p nh m ti t ki m th i gian và ngu n l c, các công vi c nào có th th c hi n ñ ng th i nh m ñ t ñư c m c tiêu v ngày hoàn thành d án; - Là cơ s ñ l p k ho ch, ki m soát, theo dõi k ho ch ti n ñ và ñi u hành d án. 2. THI T L P SƠ ð M NG 2.1. Các m i quan h ph thu c gi a các công vi c trong sơ ñ m ng ð xây d ng sơ ñ m ng, c n xác ñ nh m i quan h ph thu c l n nhau gi a các công vi c c a d án. Có m t s lo i quan h ph thu c ch y u gi a các công vi c c a d án như sau: 1. Ph thu c b t bu c là m i quan h ph thu c b n ch t, t t y u (ch y u là v m t k thu t) gi a các công vi c c a d án. ñây, có bao hàm c ý gi i h n v ngu n l c v t ch t. Ví d , ph i làm xong c p-pha thì m i có th ñ bê-tông. Có 4 th thì công vi c có th hoàn thành trong 2 ngày, n u ch có 2 th thì ph i kéo dài thành 4 ngày... 2. Ph thu c tuỳ ý là m i quan h ph thu c ñư c xác ñ nh b i nhóm qu n lý d án. M i quan h này ñư c xác ñ nh d a trên cơ s hi u bi t th c ti n v các lĩnh v c kinh t - xã h i - k thu t liên quan ñ n d án và trên cơ s ñánh giá ñúng nh ng y u t r i ro và các gi i pháp ñi u ch nh m i quan h cho phù h p. 3. Ph thu c hư ng ngo i là m i quan h ph thu c gi a các công vi c d án v i các công vi c không thu c d án, các y u t bên ngoài. Có 2 phương pháp chính ñ bi u di n sơ ñ m ng công vi c. ðó là phương pháp "công vi c trên mũi tên" (AOA - Activities on Arrow) và phương pháp "công vi c trong các nút" (AON - Activities on Nod). C 2 phương pháp ñ u có chung nguyên t c là: trư c khi m t công vi c có th b t ñ u thì t t c các công vi c trư c nó ñ u ph i ñư c hoàn thành và các mũi tên ñư c v theo chi u t trái sang ph i, ph n ánh m i quan h lô-gic trư c sau gi a các công vi c nhưng ñ dài mũi tên l i không có ý nghĩa gì. Tªn c«ng viÖc b Thø tù c«ng viÖc Thêi gian thùc hiÖn c«ng viÖc 2 2d 1 0/15/99 10/16/99 Ngµy b¾t ®Çu Ngµy kÕt thóc H×nh 5.3. C¸c th«ng tin trong mét nót 2.2. Phương pháp công vi c trong các nút AON Trong phương pháp AON các mũi tên ñư c ñư c s d ng ñ th hi n các quan h trình t gi a các công vi c. L i th cơ b n c a phương pháp này là d l p và không c n s d ng các mũi tên công vi c gi . Xây d ng m ng công vi c theo phương pháp AON c n tuân theo các quy t c sau: - Các công vi c ñư c trình bày trong m t nút. Nh ng thông tin trong nút g m tên công vi c, ngày b t ñ u, ngày k t thúc và ñ dài th i gian th c hi n công vi c. Có nhi u phương pháp th hi n thông tin trong m t nút, hình 5.3 là m t ví d ñi n hình: 75
  4. - Các mũi tên xác ñ nh quan h trư c sau c a các công vi c. Có 4 ki u quan h như b ng 5.1; - T t c các ñi m, tr ñi m k t thúc ñ u có ít nh t m t ñi m ñ ng sau, t t c các ñi m tr ñi m b t ñ u ñ u có ít nh t m t ñi m ñ ng trư c; - Trong m ng ch có m t ñi m ñ u tiên và m t ñi m cu i cùng. B ng 5.1. Các d ng quan h th hi n b ng mũi tên trong sơ ñ m ng AON M i quan h Vi t t t Minh h a Di n gi i K t thúc - B t ñ u FS Công tác B không th A b t ñ u trư c khi công Finish-to-Start tác A k t thúc B B tñ u-B tñ u SS Công tác B không th A b t ñ u trư c khi công Start-to-Start tác A b t ñ u B K t thúc - K t thúc FF Công tác B không th A k t thúc trư c khi công Finish-to-Finish tác A k t thúc B B t ñ u - K t thúc SF Công tác B không th A k t thúc trư c khi công Start-to-Finish tác A b t ñ u B Hình 5.4 th hi n m ng công vi c l p theo phương pháp AON. 76
  5. a d 1 2d 4 5d 10/15/99 10/16/99 10/30/99 11/05/99 B¾t KÕt c ®Çu thóc 3 7d 10/21/99 10/29/99 b e 2 4d 5 3d 10/15/99 10/20/99 10/21/99 10/23/99 H×nh 5.4. S¬ ®å m¹ng c«ng viÖc theo ph−¬ng ph¸p AON 2.3. Xây d ng sơ ñ m ng theo phương pháp công vi c trên mũi tên AOA Trong th c t qu n lý d án Vi t nam phương pháp công vi c trên mũi tên AOA ñư c s d ng ph bi n hơn c . Sau ñây s ñơn gi n g i là sơ ñ m ng. 2.3.1. Khái ni m sơ ñ m ng Xét ví d : Gi s ñ l p ghép m t khung nhà công nghi p 1 t ng c n làm các công vi c chính theo b ng 5.2. B ng 5.2. Các công vi c chính ñ l p ghép nhà công nghi p 1 t ng t/t Công vi c N i dung Th i gian th c hi n Trình t ti n hành (ngày) 1 a Làm móng nhà 5 Làm ngay 2 b V n chuy n c n tr c v 1 Làm ngay 3 c L p d ng c n tr c 3 Sau b 4 d V n chuy n c u ki n 4 Làm ngay 5 e L p ghép khung nhà 7 Sau a, c và d Trư c tiên ta l p ti n ñ l p ghép khung nhà ñó theo m t sơ ñ ñơn gi n - sơ ñ ngang (hình 5.5). 77
  6. t/t c/v Néi dung Thêi gian (ngµy) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 a Lµm mãng nhµ 2 b VËn chuyÓn cÇn trôc vÒ 3 c L¾p dùng cÇn trôc 4 d VËn chuyÓn cÊu kiÖn 5 e L¾p ghÐp khung nhµ H×nh 5.5. TiÕn ®é l¾p ghÐp nhµ c«ng nghiÖp theo s¬ ®å ngang Bây gi ta dùng các vòng tròn ñ ñánh d u các th i ñi m b t ñ u hay k t thúc m t công vi c, còn các công vi c thì ñư c ký hi u b ng m t mũi tên n i th i ñi m b t ñ u và k t thúc c a công vi c ñó. ð bi u th m i liên h gi a các công vi c ta dùng mũi tên nét ñ t n i các công vi c. Ta ñư c m t sơ ñ m i (hình 5.6). t/t c/v Néi dung Thêi gian (ngµy) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 a Lµm mãng nhµ 2 b VËn chuyÓn cÇn trôc vÒ 3 c L¾p dùng cÇn trôc 4 d VËn chuyÓn cÊu kiÖn 5 e L¾p ghÐp khung nhµ H×nh 5.6. TiÕn ®é l¾p ghÐp nhµ c«ng nghiÖp theo s¬ ®å ngang Ti p t c bi n ñ i sơ ñ : ghi tên và th i gian các công vi c, g p các vòng tròn cùng xu t phát ban ñ u. Ta ñư c m t sơ ñ m i (hình 5.7) - sơ ñ m ng. 78
  7. 2 a 5 b c e 5 6 1 3 1 3 7 d 4 4 H×nh 5.7. S¬ ®å m¹ng tiÕn ®é l¾p ghÐp nhµ c«ng nghiÖp V y, sơ ñ m ng là m t h th ng các công vi c ñư c s p x p theo m t trình t nh t ñ nh gi a 2 y u t là công vi c (cung) và s ki n (nút/ñ nh), k t khi b t ñ u cho ñ n khi k t thúc quá trình, ñ t o nên m t s n ph m nào ñó. 2.3.2. Các ph n t c a sơ ñ m ng 1. S ki n S ki n là m c ñánh d u s b t ñ u hay k t thúc c a m t hay m t s công vi c. Nó không tiêu hao th i gian và ngu n l c mà ch th hi n v trí c th c a các công vi c trên sơ ñ. Thông thư ng s ki n ñư c th hi n b ng m t vòng tròn (g i là vòng tròn s ki n), hay b ng m t hình tuỳ ý. S ki n ñư c ký hi u b ng s ho c ch cái. - S ki n v trí b t ñ u các công vi c g i là s ki n ti p ñ u, còn s ki n v trí k t thúc công vi c g i là s ki n ti p cu i. c«ng viÖc i j Sù kiÖn tiÕp ®Çu Sù kiÖn tiÕp cuèi Sù kiÖn vµ c«ng viÖc trong s¬ ®å m¹ng - S ki n ch có mũi tên ñi ra là s ki n kh i công, s ki n ch có mũi tên ñi vào là s ki n hoàn thành. 2. Công vi c - Công vi c th c là m t cách g i có tính quy ư c ñ ch m t quá trình hay m t t p h p các quá trình s n xu t nào ñó có tiêu hao th i gian và ngu n l c. Công vi c th c ñư c th hi n b ng mũi tên li n nét. - Quá trình ch ñ i (hay còn g i là công vi c ch ñ i) là m t quá trình th ñ ng ch tiêu hao th i gian mà không tiêu hao các ngu n l c. Công vi c ch ñ i cũng ñư c th hi n b ng mũi tên li n nét. 79
  8. - Công vi c gi ch m i liên h lô-gic gi a 2 ho c nhi u công vi c, nói lên s b t ñ u c a công vi c này ph thu c vào s k t thúc c a công vi c kia. Công vi c o không ñòi h i chi phí v th i gian và ngu n l c, ñư c th hi n b ng mũi tên nét ñ t. Công vi c th c hi n trư c công vi c ñang xét g i là công vi c ti p trư c, công vi c th c hi n sau công vi c ñang xét g i là công vi c ti p sau. Th i gian th c hi n các công vi c ñư c ño b ng ñơn v th i gian ngày, tu n hay tháng tuỳ thu c m c ñ chi ti t c n l p m ng. 3. ðư ng và ñư ng găng - ðư ng trong sơ ñ m ng là s s p x p liên t c c a các mũi tên công vi c ñi t s ki n kh i công ñ n s ki n hoàn thành, chi u dài c a ñư ng là t ng th i gian th c hi n các công vi c n m trên ñư ng ñó. - ðư ng trong sơ ñ m ng bao gi cũng ñi t s ki n kh i công ñ n s ki n hoàn thành, do ñó trong m t sơ ñ m ng có th có r t nhi u ñư ng. ðư ng có ñ dài l n nh t ñư c g i là ñư ng găng. M t sơ ñ m ng có th có nhi u ñư ng găng. Công vi c n m trên ñư ng găng g i là công vi c găng. ð th hi n các công vi c găng và ñư ng găng, thông thư ng trên sơ ñ m ng ta dùng mũi tên nét ñ m hơn ho c nét ñôi. 4. Ngu n l c trong sơ ñ m ng ñư c hi u là th i gian và các v t ch t c n thi t khác ñ th c hi n d án. 5. Th i gian công vi c (thông thư ng ký hi u là tij) là kho ng th i gian ñ hoàn thành công vi c theo ư c lư ng, ñư c n ñ nh trư c hay tính toán. 2.3.3. Các quy t c cơ b n v sơ ñ m ng 1. Sơ ñ m ng ph i là m t mô hình th ng nh t ch b t ñ u b ng m t s ki n (s ki n kh i công) và ch k t thúc b ng m t s ki n (s ki n hoàn thành). Không có s ki n kh i công ho c hoàn thành trung gian. 2. Mũi tên ký hi u công vi c ñi t trái sang ph i S th t c a các s ki n cũng ph i ñư c ñánh tăng d n theo chi u tri n khai các công vi c t trái qua ph i. ð i v i m i công vi c, s ghi s ki n ti p ñ u ph i nh hơn s ghi s ki n ti p cu i c a nó. 3. Nh ng công vi c riêng bi t không ñư c có cùng s ki n ti p ñ u và s ki n ti p cu i, nghĩa là m i công vi c ph i ñư c ký hi u b ng 2 ch s riêng. Sai l m này thư ng m c ph i khi th hi n các công vi c ti n hành song song. G p trư ng h p này ta ph i dùng s ki n ph và công vi c gi (hình 5.8). A k k B B i i j j i j A A B VÏ sai VÏ ®óng H×nh 5.8. Nh÷ng c«ng viÖc riªng ph¶i ®−îc ký hiÖu b»ng 2 chØ sè riªng 80
  9. 4. S p x p các công vi c ph i theo trình t công ngh ho c t ch c. Không ñư c ñ nh ng ph thu c không ñúng làm c n tr các công vi c khác (hình 5.9.và 5.10). Theo hình 5.9a thì l p c a ph i làm sau các công vi c xây tư ng và xây vách ngăn. ði u này không ñúng trình t công ngh vì l p c a ch ph thu c công vi c xây tư ng. Như v y, ñ công vi c l p c a không ph thu c vào xây vách ngăn như hình 5.9a thì ph i thêm s ki n ph và công vi c o như hình 5.9b. Theo hình 5.9b công vi c l p c a có th b t ñ u ngay sau khi xây tư ng. X©y v¸ch ng¨n §iÖn, n−íc 4 2 5 X©y t−êng L¾p cöa 6 3 a. VÏ kh«ng ®óng X©y v¸ch ng¨n §iÖn, n−íc 5 2 6 X©y t−êng L¾p cöa 4 7 3 b. VÏ ®óng H×nh 5.9. Kh«ng ®Ó nh÷ng phô thuéc kh«ng ®óng lµm c¶n trë c«ng viÖc Ho c trong trư ng h p: Công vi c C có th b t ñ u sau công vi c A. Công vi c D có th b t ñ u sau công vi c B. Công vi c E có th b t ñ u sau công vi c A và B. V như hình 5.10a là không ñúng vì như th công vi c C b ph thu c c vào công vi c B và công vi c D ph thu c c vào công vi c A. ð gi i quy t v n ñ này ta ph i thêm s ki n ph và công vi c o như hình 5.10b. C A A C E B E D B D a. VÏ kh«ng ®óng b. VÏ ®óng H×nh 5.10. Kh«ng ®Ó nh÷ng phô thuéc kh«ng ®óng lµm c¶n trë c«ng viÖc 5. Có nh ng công vi c có th b t ñ u khi công vi c trư c chưa k t thúc. ð tránh ph i kéo dài th i gian ch ñ i, có th chia công vi c trư c thành nhi u ph n, m i ph n có ñ kh i 81
  10. lư ng ñ các công vi c sau có th b t ñ u. Quy t c này cho phép ph i h p nhi u công vi c m t cách h p lý (hình 5.11). §µo mãng Cèt thÐp-Cèp pha §µo mãng ®o¹n I §µo mãng ®o¹n II §µo mãng ®o¹n III Cèt thÐp - cèp pha I Cèt thÐp - cèp pha II H×nh 5.11. Chia c«ng viÖc tr−íc ra nhiÒu phÇn cã ®ñ khèi l−îng ®Ó c«ng viÖc sau cã thÓ b¾t ®Çu tr¸nh ph¶i kÐo dµi thêi gian chê ®îi 6. Khi t ch c s n xu t theo phương pháp dây chuy n, s có nhi u công vi c v a làm tu n t , v a làm song song. Trư ng h p này c n thêm nhi u s ki n ph và các công vi c o ñ ch rõ m i liên h c a các công vi c trong dây chuy n. ðây chính là s liên t c và nh p nhàng trong s n xu t. N u th hi n không ñúng s làm cho nhi u công vi c ph i ch m l i vì nh ng ph thu c vô lý. ði u ñó s phá v nh p ñi u c a ñây chuy n. ® µo cèt thÐp mãng I cèp pha I ®æ bªt«ng I 1 2 3 5 cèt thÐp ®µo mãng II cèp pha II ®æ bªt«ng II 6 8 4 cèt thÐp ®µo mãng III cèp pha III ®æ bªt«ng III 10 7 9 a. VÏ kh«ng ®óng ®µo cèt thÐp mãng I cèp pha I ®æ bªt«ng I 3 6 1 2 ®µo cèt thÐp ®æ mãng II cèt pha II bªt«ng II 4 5 7 8 10 cèt thÐp ®µo mãng III cèp pha III ®æ bªt«ng III 11 12 9 b. VÏ ®óng H×nh 5.12. Tæ chøc s¶n xuÊt theo ph−¬ng ph¸p d©y chuyÒn 82
  11. Xét m t ño n sơ ñ m ng như hình 5.12a. Trong ño n sơ ñ này, công vi c 4-7 "ñào móng III" ch sau "ñào móng II", nhưng trên m ng l i th hi n công vi c 4-7 ph i sau c công vi c 2-3 và công vi c 2-4. Nghĩa là vi c ñào móng ño n III c ph i ch công vi c l p c p pha và làm c t thép ño n I. ðó là s ph thu c không ñúng, làm kéo dài th i gian ch ñ i và có th , phá v nh p ñi u dây chuy n. Tương t , công vi c 7-9 "c t thép - c p pha III" ch sau công vi c 4-7 "ñào móng III" và công vi c 4-6 "c t thép - c p pha II" nhưng trên m ng l i th hi n nó ph i th c hi n sau c công vi c 3-5 là "ñ bêtông I". ð th hi n ñúng, tránh ñư c các ph thu c không c n thi t ta ph i thêm các s ki n ph và công vi c áo như hình 5.12b. 7. Trong sơ ñ m ng có th thay m t ño n m ng nh (có m t ñi m ti p ñ u và m t ñi m ti p cu i) b ng m t công vi c ñ ñơn gi n hoá và ngư c l i, thay m t công vi c ph c t p b ng m t m ng nh . 8. Sơ ñ m ng c n th hi n m t cách ñơn gi n nh t có th . Không nên có các công vi c giao c t nhau. Các mũi tên c t nhau không sai, nhưng s r i và d nh m (hình 5.13). 2 1 4 1 2 4 3 3 a. Kh«ng nªn vÏ b. Nªn vÏ H×nh 5.13. Trong s¬ ®å m¹ng kh«ng nªn cã mòi tªn c¾t nhau 9. Không cho phép t n t i m t chu trình kín trong m ng. Không v mũi tên ngư c. 3 1 2 5 6 4 H×nh 5.14. VÏ sai, trong s¬ ®å m¹ng kh«ng ®−îc phÐp cã chu tr×nh kÝn 2.4. Tính toán các tham s th i gian c a sơ ñ m ng Phương pháp ñư ng găng CPM ñư c ng d ng r ng rãi trong qu n lý d án vì ph n l n các công vi c ñ u có th xác ñ nh ñư c th i gian th c hi n, và khi t ng công vi c ñư c xác ñ nh th i gian thì có th xác ñ nh th i gian hoàn thành toàn b d án. ði u quan tr ng là ph i phân tích ñư c các tham s v th i gian ñ có cơ s l p k ho ch ti n ñ cũng như ñi u khi n ti n ñ sau này. M t trong nh ng nguyên t c quan tr ng trong qu n lý ti n ñ là n m ñư c "khâu ch y u". ðư ng găng trong sơ ñ m ng chính là khâu ch y u ñó. ðư ng găng là các công vi c then ch t, ch y u, quy t ñ nh th i gian hoàn thành d án. 83
  12. V m t hình th c, các tham s th i gian trong CPM và PERT là như nhau. 2.4.1. Tham s th i gian c a s ki n i i j Ei Li Ej Lj Ei / Li Kj Ki Hình 5.15. Các tham s s ki n Có th th hi n s ki n b ng m t vòng tròn chia làm 4 ph n ñ ghi các tham s c a s ki n ho c ghi th i ñi m s m và mu n c a s ki n vào m t ô ch nh t g n bên vòng tròn s ki n (hình 5.15). 1. S hi u s ki n i; j là ký hi u s ki n, thông thư ng ñư c ghi b ng s th t s ki n và có v trí góc ph n tư phía trên c a vòng tròn. Nguyên t c ñánh s th t s ki n: S ki n ñ u ghi s 1, sau ñó xoá h t các mũi tên ñi ra kh i nó. Các s ki n ti p cu i ch có công vi c ñi ra, không có công vi c ñi vào thì ghi s t 2 tr lên, có th theo th t trên xu ng ho c dư i lên. Tương t , v i m t s ki n k m i ñánh s , ta xóa h t các mũi tên ñi kh i k. Các công vi c ti p cu i k ch có công vi c ñi ra không có công vi c ñi vào ta ñánh s t k+1 tr lên. 2. Th i ñi m s m s ki n Th i ñi m c a s ki n j ký hi u là Ej là th i ñi m s m nh t có th k t thúc các công vi c ñi vào s ki n j, hay là th i ñi m s m nh t có th b t ñ u các công vi c ñi ra kh i s ki n j ñang xét. Nghĩa là, m t s ki n j ñang xét có nhi u con ñư ng ñi ñ n và th i ñi m s m c a s ki n j s là con ñư ng l n nh t ñi t s ki n 1 ñ n s ki n j. Tuy nhiên ñ có l i cho tính toán thì: - N u ñ ng trư c j ch có m t s ki n i thì Ej = Ei + tij vì th i gian c a ñư ng ñã ñư c c ng d n ñ n i r i. - N u ñ ng trư c j có nhi u s ki n thì Ej b ng con ñư ng l n nh t ñi t các s ki n ñó ñ n j, hay nói khác ñi: Ej = max(Ei + tij) (5.1) - E1 = 0 . Ví d : Cho m t sơ ñ m ng như hình 5.16. Ta có: E2 = 0 + 3 = 3 84
  13. E3 = max [(E1 + t1,3); ( E2 + t2,3)]. Trong ñó: E1 + t1,3 = 0 + 5 = 5 E2 + t2,3 = 3 + 3 = 6 V y E3 = 6 . K t qu tính ñư c ghi góc ph n tư phía trái c a s ki n. 4 2 2 12 12 3 3 3 1 4 3 3 6 16 16 1 6 4 0 0 3 5 5 3 4 12 13 6 6 4 2 Hình 5.16. Tính toán các tham s công vi c c a sơ ñ m ng 3. Th i ñi m mu n c a s ki n Th i ñi m mu n c a s ki n j ñư c ký hi u là Lj là th i ñi m mu n nh t có th k t thúc các công vi c ñi vào s ki n j, hay th i ñi m mu n nh t có th b t ñ u các công vi c ñi kh i s ki n j ñang xét. - N u ñ ng sau j ch có m t s ki n k thì th i ñi m mu n c a s ki n j b ng th i ñi m mu n c a s ki n k tr ñi th i gian c a công vi c j-k: Lj = Lk - tjk. - N u ñ ng sau j có nhi u s ki n có th lùi ñ n s ki n j thì Lj b ng nh nh t c a các hi u s gi a th i ñi m mu n c a các s ki n ñó tr ñi th i gian c a các công vi c ñó: Lj = min(Lk - tjk) (5.2) - Lj = Ej khi j = n, nghĩa là khi j là s ki n hoàn thành c a m ng. Như v y, khi tính các th i ñi m mu n ta ph i tính ngư c t th i ñi m hoàn thành c a m ng. Trong ví d hình 5.16 ta có: L6 = E6 = 16 L4 = min[(L6 - t4,6); (L5 - t5,6)] Mà: L6 - t4,6 = 16 - 4 = 12 L5 - t5,6 = 13 - 0 = 13 V y L4 = 12. 85
  14. K t qu tính ñư c ghi góc ph n tư phía ph i c a s ki n. 4. Tr s Kj Là tr s c a s ki n trư c n m trên ñư ng ñi dài nh t t s ki n ñ u ñ n s ki n j ñang xét. Tr s này có tác d ng ñ tìm ñư ng găng b ng cách l n t s ki n hoàn thành v s ki n kh i công. Trong ví d hình 5.16, ñư ng găng là ñư ng ñi qua các s ki n 6 - 4 - 3 - 2 - 1. 5. Th i gian d tr (Reserve) Rj c a s ki n j Như ta ñã th y, m t s ki n có th có 2 th i ñi m xu t hi n là s m Ej và mu n Lj. Nhưng nó cũng có th xu t hi n b t c lúc nào gi a 2 th i ñi m ñó. Kho ng th i gian chênh l ch gi a 2 th i ñi m ñó là th i gian d tr c a s ki n. Th i gian d tr c a s ki n là kho ng th i gian có th trì hoãn s ki n mà không làm thay ñ i th i gian th c hi n c d án, ñư c tính theo công th c: Rj = Lj - Ej (5.3) Nh n th y r ng, v i các s ki n n m trên ñư ng găng thì th i ñi m s m c a s ki n luôn luôn b ng th i ñi m mu n c a s ki n nên th i gian d tr c a các s ki n n m trên ñư ng găng luôn luôn b ng 0. 2.4.2. Tham s th i gian c a công vi c 1. Th i gian th c hi n công vi c Th i gian th c hi n các công vi c có th ñư c xác ñ nh b ng nhi u cách. Phương pháp tr c ti p: Căn c vào kh i lư ng công tác, l c lư ng huy ñ ng th c hi n công vi c và các ñ nh m c lao ñ ng, xe máy hi n hành ñ tính ra th i gian c n thi t th c hi n công vi c. Phương pháp ng u nhiên: Qua s li u th ng kê quá kh ngư i ta tính ñư c các s li u sau: a - th i gian l c quan khi công vi c ñư c th c hi n trong các ñi u ki n thu n l i nh t. m - th i gian có kh năng nh t khi công vi c ñư c th c hi n trong các ñi u ki n bình thư ng. b- th i gian bi quan khi công vi c ñư c th c hi n trong các ñi u ki n b t l i nh t. Gi ñ nh th i gian hoàn thành công vi c tuân theo quy lu t phân ph i ng u nhiên (quy lu t õ) thì giá tr trung bình c a nó (th i gian th c hi n công vi c trung bình) ñư c tính như sau: a + 4m + b = t (5.4) i, j 6 ho c: 3a + 2b = t (5.5) i, j 5 N u không có ho c không ñ các ñ nh m c c n thi t ñ xác ñ nh th i gian th c hi n công vi c theo phương pháp tr c ti p, không có ñ các s li u th ng kê quá kh ñ có th xác 86
  15. ñ nh th i gian th c hi n công vi c theo phương pháp ng u nhiên thì ngư i ta có th s d ng k thu t mô ñun. K thu t này d a trên vi c phân tích các công vi c thành các ho t ñ ng nh (các mô ñun), ư c tính th i gian th c hi n t ng mô ñun. T ng các k t qu thu ñư c là th i gian g n ñúng ñ th c hi n công vi c ñang xét. Ngoài ra, ngư i ta cũng có th dùng phương pháp h i quy (k thu t tham s ) ho c k thu t công vi c chu n ñ tính toán th i gian th c hi n công vi c. N i dung c a phương pháp h i quy là: - Xác ñ nh các bi n ñ c l p nh hư ng ñ n th i gian th c hi n công vi c; - Thu th p d li u v th i gian th c hi n công vi c trong quá kh ñ i v i các giá tr khác nhau c a các bi n ñ c l p ñó; - Ki m tra m i tương quan gi a các bi n, xây d ng phương trình h i quy. T phương trình h i quy ñã xây d ng, tính toán th i gian th c hi n công vi c ñang xét. K thu t công vi c chu n: Trong th c hi n m t ho c nhi u d án có th có m t s công vi c chu n ñư c l p l i. Trên cơ s th ng kê nh ng s li u này ngư i ta có th tính ñư c th i gian trung bình th c hi n công vi c chu n, và do ñó, tính ñư c th i gian hoàn thành các công vi c c a d án. 2. Th i ñi m kh i công s m c a công vi c Th i ñi m kh i công s m công vi c ij ký hi u là ESij (Early Start) ñư c xác ñ nh b ng th i gian th c hi n ñư ng dài nh t ñi t s ki n kh i công ñ n s ki n ti p ñ u c a công vi c ij ñang xét. M t công vi c là kh i công s m n u nó b t ñ u th i ñi m s m c a s ki n ti p ñ u: ESij = Ei (5.6) 3. Th i ñi m hoàn thành s m c a công vi c Th i ñi m hoàn thành s m c a công vi c ij ñư c ký hi u là EFij (Early Finish) là th i ñi m hoàn thành s m nh t c a công vi c ij. Th i ñi m này b ng th i ñi m kh i công s m c a công vi c ij c ng v i th i gian th c hi n công vi c ñó: EFij = ESij + tij (5.7) 4. Th i ñi m hoàn thành mu n c a công vi c Th i ñi m hoàn thành mu n công vi c ij ñư c ký hi u là LFij (Late Finish) là th i ñi m mu n nh t có th hoàn thành công vi c ij mà không nh hư ng gì ñ n công vi c ti p sau nó: LFij = Lj (5.8) 5. Th i ñi m kh i công mu n c a công vi c Th i ñi m kh i công mu n c a công vi c ij ñư c ký hi u là LSij (Late Start) là th i ñi m không cho phép kh i công mu n hơn n a công vi c ij vì n u mu n hơn n a s ñ y lùi th i ñi m kh i công các công vi c sau nó. LSij = LFij - tij (5.9) 87
  16. 2.4.3. Th i gian d tr c a công vi c Có 4 lo i th i gian d tr c a m t công vi c ij là: 1. D tr chung (d tr toàn ph n, l n nh t) c a công vi c ij ký hi u là GRij (General Reserve) là d tr chung c a t t c các công vi c không găng liên quan k nhau trên ñư ng ñi dài nh t t s ki n kh i công ñ n s ki n hoàn thành qua công vi c ij ñang xét, ñư c tính b ng công th c: GRij = Lj - Ei - tij (5.10) N u công vi c ij s d ng h t d tr chung thì m i công vi c n m trên ñư ng dài nh t t s ki n kh i công ñ n s ki n hoàn thành qua công vi c ij trư c ñó không găng bây gi s tr thành găng. 2. D tr g c (d tr kh i công) c a công vi c ij ký hi u là SRij (Reserve of Start) là th i gian t i ña có th trì hoãn kh i công ho c kéo dài công vi c ij mà không nh hư ng ñ n th i ñi m hoàn thành mu n nh t c a m i công vi c ti p trư c nó (không làm m t th i gian d tr c a các công vi c ti p trư c). Khi s d ng h t d tr này, các công vi c phía sau công vi c ij n m trên ñư ng dài nh t s tr nên găng. SRij = Lj - Li - tij (5.11) 3. D tr ng n (d tr hoàn thành) c a công vi c ij ñư c ký hi u là FRij (Reserve of Finish) là th i gian t i ña có th trì hoãn s hoàn thành c a công vi c ij mà không nh hư ng ñ n th i ñi m kh i công s m nh t c a m i công vi c ti p sau nó (không làm m t th i gian d tr c a các công vi c ti p sau). Khi s d ng h t d tr này, các công vi c n m trên ñư ng dài nh t phía trư c công vi c ij ñang xét s tr nên găng. FRij = Ej - Ei - tij (5.12) i j Ei Li tij Ej Lj Ri Rj tij GRij tij IRij tij FRij tij SRij H×nh 5.17. C¸c lo¹i thêi gian dù tr÷ cña c«ng viÖc 4. D tr riêng (d tr ñ c l p, d tr bé nh t) c a công vi c ij ñư c ký hi u là IRij (Individual Reserve) th i gian t i ña có th trì hoãn công vi c ij mà không nh hư ng t i th i 88
  17. ñi m hoàn thành mu n c a các công vi c ti p trư c nó và cũng không nh hư ng ñ n th i ñi m kh i công s m các công vi c ti p sau nó, nghĩa là không nh hư ng ñ n th i gian d tr c a các công vi c c phía trư c và phía sau c a công vi c ij. IRij = Ej - Li - tij (5.13) Các lo i th i gian d tr này ñư c th hi n trên hình 5.17. 2.4.4. H s găng Trong quá trình th c hi n d án, n u th i h n ti n ñ b kéo dài thì ñi u này có th làm cho m t s công vi c không găng tr nên găng và cu i cùng d n ñ n th i h n hoàn thành d án b ch m l i. V y ph i làm th nào ñ d ñoán ñư c s phát tri n này? Làm th nào ñ bi t ñư c r ng các công vi c nào d tr nên găng ñ quan tâm ch ñ o, ưu tiên sau các công vi c trên ñư ng găng. Thông thư ng, ch c n tìm ñư ng không găng nào có th i h n dài nh t là ñư c. Tuy nhiên, có nh ng trư ng h p có nhi u ñư ng có chi u dài g n tương ñương và trong t ng ñư ng ñó, có nhi u công vi c v i kh năng "tr thành găng" là khác nhau. ð tìm ra ñư c công vi c nào d tr thành găng, ta dùng h s găng. B ng 5.3. Các tham s th i gian c a sơ ñ m ng Các tham s s ki n Các tham s công vi c s Ei Li Ri Ki công tij ESij EFij LSij LFij GRij SRij FRij IRij kij ki n vi c 1 0 0 0 0 1-2 3 0 3 0 3 0 0 0 0 1 2 3 3 0 1 1-3 5 0 5 1 6 1 1 1 1 0.83 3 6 6 0 2 2-3 3 3 6 3 6 0 0 0 0 1 4 12 12 0 3 2-4 2 3 5 10 12 7 7 7 7 0.22 5 12 13 1 4 3-4 6 6 12 6 12 0 0 0 0 1 6 16 16 0 4 3-5 4 6 10 9 13 3 3 2 2 0.70 4-6 4 12 16 12 16 0 0 0 0 1 5-6 3 12 15 13 16 1 0 1 0 0.75 H s găng c a công vi c ij ký hi u là kij là ch tiêu ñánh giá m c ñ kh n trương c a nh ng công vi c không găng. Công th c tính: ' t −t ( Ln ) g ( Ln ) = k (5.14) ' i, j t −t g g ( Ln ) trong ñó: 89
  18. tLn - ñ dài ñư ng n nào ñó dài nh t ñi qua công vi c ij ñang xét; tg - ñ dài ñư ng găng; t'g(Ln) - ñ dài các công vi c găng n m trên ñư ng n ñang xét. Nh ng công vi c n m trên ñư ng găng có h s găng b ng 1 là nh ng công vi c kh n trương c n t p trung th c hi n. Nh ng công vi c có h s găng g n 1 là công vi c g n găng cũng ph i quan tâm ch ñ o. Các k t qu tính toán các tham s th i gian c a sơ ñ m ng ñư c ghi trong b ng 5.3. 2.4.5. S d ng các d tr th i gian trong qu n lý ti n ñ Nh có th i gian d tr s ki n mà m t s ki n i có th xu t hi n b t kỳ lúc nào trong kho ng t th i ñi m s m Ei ñ n th i ñi m mu n Li c a mình. M t công vi c ij nào ñó cũng v y, nó có th thay ñ i th i ñi m kh i công: s m ESij - mu n LSij, th i ñi m hoàn thành: s m EFij - mu n LFij, ho c kéo dài th i gian th c hi n công vi c tij nh có các lo i d tr công vi c. ð i v i d tr riêng IRij vì b h n ch b i ñi u ki n không làm nh hư ng ñ n các th i ñi m b t ñ u ho c k t thúc c a các công vi c trư c và sau nó nên d tr riêng ch dùng ñ kéo dài th i gian tij c a công vi c. D tr chung GRij ñư c s d ng trong các trư ng h p sau: 1. ði u ch nh bi u ñ nhân l c Sau khi tính toán xong m ng và chuy n nó lên tr c th i gian ta có th v ñư c bi u ñ nhân l c. Bi u ñ nh n ñư c lúc ñ u s không ñi u hoà (có ch quá cao do c n nhi u nhân công, có ch quá th p do c n ít nhân công). Ta có th dùng th i gian d tr ñ thay ñ i các th i ñi m kh i công và hoàn thành c a công vi c ñ ñi u ch nh nhân công t ch nhi u xu ng ch ít. Nh ñó s có ñư c m t bi u ñ nhân l c ñi u hoà hơn. 2. Kéo dài th i gian th c hi n công vi c N u m t công vi c vì lý do nào ñó không hoàn thành ñúng th i h n thì ta có th kéo dài th i gian th c hi n nó mà không làm nh hư ng t i th i h n hoàn thành d án. 3. ði u hoà ngu n l c Các ngu n l c ñ th c hi n d án (như nguyên v t li u, nhiên li u, nhân công, máy...) nhìn chung là b h n ch do ñó chúng có th không tho mãn t t c các yêu c u cùng m t lúc. Vì th , ta ph i phân ph i ngu n l c cho các công vi c. Có th ñưa ra m t quy t c ưu tiên phân ph i như sau: Công vi c nào có d tr nh hơn thì ñư c ưu tiên trư c. Như v y, các công vi c găng luôn luôn ñư c ưu tiên s m t vì nó có t t c các lo i d tr b ng 0. Sau ñó th t ưu tiên theo s tăng d n c a h s găng. 2.5. Chuy n sơ ñ m ng lên tr c th i gian Sơ ñ m ng là m t mô hình m ng lư i, nó di n t d án b ng m i liên h gi a các công vi c. Sơ ñ m ng ban ñ u ch chú ý ñ n lô-gic. Nó có như c ñi m là các công vi c không ñư c th hi n theo t l mà ñư c tính b ng ch s ghi mũi tên công vi c. Vì v y, b ng tr c giác r t khó nh n ra t i m t th i ñi m nào có bao nhiêu công vi c ñang làm, công vi c m i b t ñ u và công vi c nào ñã k t thúc và không v ñư c bi u ñ ngu n l c. 90
  19. Vì lý do ñó, sau khi tính toán xong sơ ñ m ng, ngư i ta chuy n nó lên tr c th i gian. Trình t chuy n như sau: 1. K m t tr c th i gian tính b ng ñơn v th i gian khi l p sơ ñ m ng ban ñ u. 2. Căng ñư ng găng lên tr c th i gian, ñư ng găng ñư c v nét ñ m ho c màu. N u có nhi u ñư ng găng thì bi u di n thành nh ng ñư ng song song v i tr c th i gian. 3. S p x p các công vi c không găng thành nh ng ñư ng nét m nh hơn và song song v i tr c th i gian (hình 5.18 là sơ ñ m ng chuy n lên tr c th i gian cho ví d sơ ñ m ng ñã v hình 5.16). y 1 2 3 4 6 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 t H×nh 5.18. S¬ ®å m¹ng chuyÓn lªn trôc thêi gian Nh n th y r ng n u ta cho các công vi c không găng ñ u kh i công mu n thì trên sơ ñ có tr c th i gian s xu t hi n các d tr chung GR ho c d tr kh i công SR c a các công vi c. Các d tr này ñ u d n v phía trư c, không ti n cho vi c s d ng d tr trong qu n lý ti n ñ . Vì v y, thông thư ng khi chuy n lên tr c th i gian ngư i ta ñ u cho các công vi c không găng kh i công s m. Lúc này xu t hi n các d tr chung GR và d tr hoàn thành FR c a các công vi c, tuỳ thu c vào s ki n ñ u và cu i c a công vi c là găng hay không găng. Có th bi u di n các d tr b ng ñư ng v nét m nh hơn ho c ñư ng v nét r i. Các d tr này d n v phía sau, thu n ti n cho vi c s d ng và qu n lý ti n ñ . 2.6. Chuy n sơ ñ m ng sang sơ ñ ngang ð gi i quy t các như c ñi m c a sơ ñ m ng lư i ngư i ta còn chuy n nó sang d ng sơ ñ ngang có tên g i là sơ ñ m ng ngang "PERT - GANTT". Sơ ñ m ng ngang k t h p ñư c nh ng ưu ñi m c a 2 sơ ñ , làm cho phương pháp bi u di n nh ng ý ñ t ch c qu n lý tr nên sinh ñ ng và d hi u, ph c v r ng rãi cho nhi u ngư i s d ng mà không ñòi h i nh ng ki n th c cao v sơ ñ m ng. Chuy n sơ ñ m ng lư i sang sơ ñ ngang ñư c ti n hành như sau: 1. V góc ph n tư th nh t c a h to ñ vuông góc (t0y) v i: - Tr c hoành 0t bi u th th i gian ñư c chia theo ñơn v tính th i gian c a sơ ñ m ng lư i ban ñ u; - Tr c tung 0y là tr c ñ t các công vi c, m i ñơn v tr c tung ñ t m t công vi c. 91
  20. V lư i ô vuông ho c ch nh t b ng nét m nh và m . 2. M i công vi c ñư c bi u di n b i m t ño n th ng song song v i tr c hoành. ð dài ño n th ng chính là th i gian th c hi n công vi c (tij). - Các công vi c o ñư c bi u di n b i m t ñi m (.). - Trên ño n th ng bi u di n công vi c, ñ u mút trái ghi s ki n ti p ñ u, ñ u mút ph i ghi s ki n ti p cu i. - Các công vi c găng ñư c v nét ñ m ho c m c màu. 3. Các công vi c ñư c v l n lư t theo quy t c sau: - Các công vi c ñư c v l n lư t t dư i lên trên theo chi u dương c a tr c tung 0y. - Th t các công vi c tăng d n v ñ l n c a ch s s ki n k t thúc công vi c. N u có nhi u công vi c cùng có 1 s ki n k t thúc thì công vi c nào có s ki n ñ u nh hơn s ñư c v trư c. y 5 6 6' 4 6 45 3 5 5' 3 4 2 4 4' 2 3 1 3 3' 1 2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 t H×nh 5.19. S¬ ®å m¹ng chuyÓn thµnh s¬ ®å ngang 4. N u có nhi u công vi c cùng k t thúc s ki n i thì các công vi c ti p theo s ñư c v b t ñ u ch s i có hoành ñ l n nh t. 5. Xác ñ nh d tr c a các công vi c Sau khi v xong các công vi c trên h tr c to ñ , ta l n lư t ñi t dư i lên trên theo tr c công vi c 0y. Ta th y có th có nhi u công vi c cùng k t thúc m t s ki n cu i, gi s là j nào ñó, song ñi m k t thúc l i có hoành ñ khác nhau. ðó là s chênh l ch v th i gian c a các công vi c găng và không găng. ðó chính là d tr c a các công vi c. ð bi u di n d tr này ta ch vi c kéo dài ño n th ng bi u di n công vi c ñó ñ n s ki n cu i j b ng m t ñư ng nét m ho c nét ñ t và trên dòng c a công vi c ñó và ký hi u là j' (các công vi c 1-3, 2-4, 3-5 và 5-6 trên hình 5.18 và 5.19). Hình 5.19 trình bày sơ ñ m ng ngang cho ví d sơ ñ m ng lư i ban ñ u ñã v hình 5.16 và chuy n lên tr c th i gian hình 5.18. 92
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản