BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
--------


--------
LÊ VÂN CHI
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HOẠT ĐỘNG
CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP SIÊU NHỎ
CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGÀNH TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
HÀ NỘI - 2022
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
--------


--------
LÊ VÂN CHI
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HOẠT ĐỘNG
CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP SIÊU NHỎ
CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
Chuyên ngành: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
Mã số: 9340201
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN HỮU TÀI
HÀ NỘI - 2022
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi
cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi thực hiện và không vi phạm
yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.
Hà Nội, ngày tháng năm 2022
Nghiên cứu sinh
Lê Vân Chi
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...........................................................................................................i
MỤC LỤC ..................................................................................................................... ii
DANH MỤC BẢNG ...................................................................................................... v
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ ..................................................................................vi
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................... vii
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY
DOANH NGHIỆP SIÊU NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ..................... 9
1.1. Các nghiên cứu nước ngoài ................................................................................ 9
1.1.1. Hướng nghiên cứu về các vấn đề trong hoạt động cho vay DNSN của các
NHTM ...................................................................................................................... 9
1.1.2. Hướng nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay doanh
nghiệp siêu nhỏ ...................................................................................................... 15
1.2. Các nghiên cứu trong nước .............................................................................. 18
1.3. Các phương pháp nghiên cứu chính sử dụng trong các nghiên cứu trong và
ngoài nước ................................................................................................................. 22
1.4. Khoảng trống nghiên cứu ................................................................................ 24
TÓM TẮT CHƯƠNG 1 .............................................................................................. 27
CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO
VAY DOANH NGHIỆP SIÊU NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ................................................................................. 28
2.1. Tổng quan về doanh nghiệp siêu nhỏ .............................................................. 28
2.1.1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp siêu nhỏ ..................................... 28
2.1.2. Vai trò của doanh nghiệp siêu nhỏ ............................................................... 32
2.2. Hoạt động cho vay doanh nghiệp siêu nhỏ của Ngân hàng thương mại ...... 34
2.2.1. Khái niệm hoạt động cho vay DNSN của NHTM ....................................... 34
2.2.2. Đặc điểm hoạt động cho vay DNSN của NHTM ........................................ 35
2.3. Các lý thuyết cơ sở liên quan đến hoạt động cho vay doanh nghiệp siêu nhỏ
của Ngân hàng thương mại ..................................................................................... 43
2.3.1. Lý thuyết thông tin không cân xứng (Information Asymmetry Theory) ..... 43
2.3.2. Lý thuyết về hạn chế tín dụng (Credit Rationing Theory) ........................... 46
2.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động cho vay doanh nghiệp siêu nhỏ của
Ngân hàng thương mại ............................................................................................ 49
iii
2.4.1. Các nhân tố vĩ mô ........................................................................................ 50
2.4.2. Các nhân tố đặc trưng của ngân hàng .......................................................... 53
2.4.3. Đặc điểm thị trường ..................................................................................... 58
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 .............................................................................................. 62
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................... 63
3.1. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 63
3.1.1. Thiết kế nghiên cứu ...................................................................................... 63
3.1.2. Quy trình nghiên cứu ................................................................................... 63
3.2. Mô hình nghiên cứu và đo lường các biến trong mô hình ............................ 67
3.2.1. Mô hình nghiên cứu ..................................................................................... 67
3.2.2. Đo lường các biến trong mô hình ................................................................ 67
3.2.3. Khung nghiên cứu ........................................................................................ 77
3.3. Giả thuyết của mô hình .................................................................................... 77
3.3.1 Mô hình tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng cho vay doanh
nghiệp siêu nhỏ ...................................................................................................... 77
3.3.2. Mô hình tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến xu hướng cho vay doanh
nghiệp siêu nhỏ ...................................................................................................... 80
3.4. Dữ liệu nghiên cứu ............................................................................................ 85
3.4.1. Dữ liệu của doanh nghiệp siêu nhỏ .............................................................. 85
3.4.2. Dữ liệu của ngân hàng thương mại .............................................................. 86
3.4.3. Dữ liệu kinh tế vĩ mô ................................................................................... 89
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 .............................................................................................. 90
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .................................................................. 91
4.1. Thực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp siêu nhỏ của các Ngân hàng
thương mại Việt Nam .............................................................................................. 91
4.1.1. Thực trạng doanh nghiệp siêu nhỏ Việt Nam .............................................. 91
4.1.2. Thực trạng hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 ................... 97
4.1.3. Thực trạng hoạt động cho vay DNSN của các NHTM Việt Nam ............. 101
4.2. Kiểm định tác động của các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động cho vay
doanh nghiệp siêu nhỏ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam .................... 113
4.2.1. Thống kê mô tả .......................................................................................... 113
4.2.2. Phân tích hệ số tương quan ........................................................................ 115
4.2.3. Kiểm định đa cộng tuyến ........................................................................... 119
4.2.4. Lựa chọn phương pháp ước lượng với từng mô hình ................................ 119
4.2.5. Kết quả ước lượng các mô hình ................................................................. 123
TÓM TẮT CHƯƠNG 4 ............................................................................................ 129