intTypePromotion=3

Châu bản triều Nguyễn những chứng cứ lịch sử - Pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa - Trường Sa

Chia sẻ: Đặng Thị Tràn | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:15

0
43
lượt xem
6
download

Châu bản triều Nguyễn những chứng cứ lịch sử - Pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa - Trường Sa

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết Châu bản triều Nguyễn những chứng cứ lịch sử - Pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa - Trường Sa trình bày: Qua nghiên cứu 18 tờ Châu bản kết hợp với những tư liệu lịch sử đương thời, có thể thấy, từ thế kỷ XVII, hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa đã là một bộ phận của lãnh thổ Việt Nam và chính quyền các chúa Nguyễn rồi Tây Sơn đã thực sự nắm quyền quản lý và thực thi chủ quyền,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Châu bản triều Nguyễn những chứng cứ lịch sử - Pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa - Trường Sa

CHAU BAN TRIEU NGUYEN<br /> NHUNG CHUMG CUT UCH SUT - PHAP LY VE CHU QUYEN<br /> CUA VIET NAM DQI VflTl HUANG SA-TRU&NG SA<br /> (Tiep theo vd het)<br /> <br /> PHAN HUY LE"<br /> <br /> 3. Li^c litdng t h a m gia d o a n k h a o sat<br /> Liic liidng quan ly Hoang Sa tnide day<br /> chu yeu la doi Hoang Sa kiem quan ca doi<br /> Bac Hai. Doi Hoang Sa nay thcJi chua<br /> Nguyen thudng co 70 ngiiSi (19), do Cai d6i<br /> dting d^u, lay ngilcli xa An VTnh 6 ngay vung<br /> CLia bien Sa K^. Doi BSc Hai lay ngUcfi thon<br /> Tfl Chinh 6 xa Canh Difdng thuoc Binh<br /> ThuSn. Ho la nhGng ngUcfi dan chai ven<br /> bi^n, tUng dung thuyen ra vao danh b5t ca<br /> tr§n ngii triicfng Hoang Sa-TrUdng Sa, rat<br /> am hieu thcfi tiet, thuy trieu, gio bao va co<br /> nhieu kinh nghiem di bien. Ho dUdc miSn<br /> cac loai tien thue vk dUdc cap gia'y phai di<br /> \km nhiim vij ciia nha nUdc. Ho thuong<br /> mang theo lUcJng thuc du an trong 6 thang,<br /> nhan gia'y sai phai vao thang 2, ra di khoang<br /> thang 3 va thang 8 trd ve trUdc miia mUa<br /> bao. Tr§n dao, ho bat chim, ca, cac loai hai<br /> san d l song va lam nhiem vu quan ly, khai<br /> thac hai san. thu lucfm cac via khi va cua cai<br /> cLia nhflng tau thuyen bi dam de lai. Khi trd<br /> ve, ho phai vao ciia Thuan An de'n kinh<br /> thanh Phii Xuan de nop, dUdc gifl lai va dem<br /> ban mpt so san vat, linh bang trd ve que<br /> • GS. Dai hoc Quo'c gia Ha Ndi<br /> <br /> (20). Theo che do tuyen chon va sii dung nhu<br /> vay thi doi Hoang Sa thUc ra la mot doi dan<br /> phu CO to chiic lam nhiem vu cong sai ciia<br /> nha nUdc, gan nhU mot thfl dan binh.<br /> Sang thdi Nguyen, Iiic diu doi Hoang Sa<br /> sdm duoc to' chflc lai va tiep tuc tham gia<br /> boat dong nhu mot luc lUdng dan binh.<br /> Nam 1816, nha Nguyen bat dau dieu thiiy<br /> quan tham gia khao sat Hoang Sa. Chu<br /> trUdng mdi ciia nha Nguyen la diing mot bo<br /> phan quan doi thudng trUc cua nha nUdc,<br /> cu thg' la thiiy binh va ve Giam thanh, lam<br /> luc lUdng chii yeu cung vdi dan phu tien<br /> hanh cac boat dong khao sat.<br /> To chflc quan dpi cua nha Nguyen qua<br /> nhieu lan thay doi va ndi chung dUdc qui<br /> dinh chat che dudi trieu vua Minh Menh.<br /> Quan doi thudng true d kinh thanh gom<br /> Than binh bao ve nha vua. Cam binh bao<br /> ve cung ca'm va Tinh binh bao ve ca kinh<br /> thanh. Trong Tinh binh cd Kinh ky thuy sU<br /> la cac ddn vi thiiy binh va ve Giam thanh.<br /> Thuy sU gom 3 doanh, mdi doanh 5 ve, moi<br /> ve 10 doi, mdi doi 50 ngudi. Chi huy ddn vi<br /> doi cd 1 Cai ddi (chanh ngu phim), 2 Ddi<br /> <br /> Rghien curu XJch s^. so 8.2Q14<br /> trUdng (chanh th^t pham) va 2 Ngoai iiy<br /> doi trudng (21). Chdu bdn va Dgi Nam thiXc<br /> luc ghi chep mdt so trudng hdp dieu thuy<br /> binh 5 kinh thanh di khao sat Hoang Sa<br /> nhU: Cai dpi Ph^m Van Nguyen nam 1835<br /> (Chdu bdn 7, 8), Chanh ddi trudng sua't dpi<br /> thuy quan Pham HQu Nhat (DNTL, T.4,<br /> tr.867), thiiy sU Sua't dpi Pham Van Bidn<br /> (Chdu bdn 12) nam 1836; thuy sU Pham<br /> Van Bi^n (Chdu bdn 11), thuy sU Sua't dpi<br /> Pham v a n Bien (Chdu bdn 12), nam 1836;<br /> thuy sU Sua't dpi Pham Van Bien (DNTL,<br /> T5, tr. 164) nam 1837. Day la nhflng ddn vi<br /> thuy binh cd'p dpi do Cai ddi hay Dpi trudng<br /> chl huy, trong mpt sd' td Chdu bdn ehep rd<br /> "do Kinh phai" (Chdu bdn 11, 12) tflc do<br /> trieu dinh dieu ddng tfl kinh thanh den,<br /> chfl khdng phai lay thuy binh cua tinh.<br /> Vd Giam thanh liic dau vd'n la dpi Tuan<br /> thanh do Giam thanh phd sfl cai quan de<br /> bao vd thanh Gia Dinh. Sau khi trieu<br /> Nguydn thanh lip, dd'i lam ve Giam thanh<br /> gdm mdt sd' dpi T u i n thanh, b kinh thanh<br /> va mpt so' tiinh. Nam 1804, ve Giam thanh<br /> d kinh thanh dUde xep vao tinh binh va<br /> nam 1823 eho thudc vao Hd thanh binh<br /> ma, chuyen ve dd ban vk chi bao each thflc<br /> xay dung (22). NhU vay la ve Giam thanh<br /> da chuyen doi chflc nang thanh mot td'<br /> ehflc mang tfnh ky t h u a t chuyen ve do<br /> dac, lap ban do va ban ve xay dung. Vi vay<br /> trieu Nguyin da dieu mot so' nhan vien ve<br /> Giam thanh tham gia cac dpi khao sat<br /> Hoang Sa de do dae dudng bien, do dac va<br /> ve ban dd cac dao. Chau ban cdn ghi ten<br /> mot so' nh^n vien cua ve Giam thanh nhU<br /> Tran Van Van, Nguydn Van Tien, Nguydn<br /> v a n Hoang (Chdu ban 7), TrUdng Viet<br /> Soai (Chdu bdn 11). Rieng TrUdng Viet<br /> Soai, trUdc da tflng la Dd'c bien trdng viec<br /> luyen thud'e sung bi phat "tram giam hau"<br /> (tdi chem nhung eho giam chd xet), roi eho<br /> di "hieu Itie" (lam de chupc tdi) xay thanh<br /> <br /> Gia Dinh, di khao sat Hoang Sa nam<br /> 1836. Soai da khao sat 11 bai cat va dao,<br /> nhUng do ve ban do khdng dUdc chu dao,<br /> bi phat cho ve lam linh ve Giam thanh de<br /> sau nay di "hieu luc" (Chdu bdn 12). Nam<br /> 1838, theo ldi tau cua Bp Cdng, edn dieu ca<br /> nhan vien Kham thien giam tham gia<br /> khao sat Hoang Sa (Chau bdnl3) (23).<br /> Thdi Nguydn, viec quan t r i e thdi tiet da c6<br /> mpt so tien bp, ngoai tda Kham thien giam<br /> d kinh thanh, cac tinh da phai ghi nhat ky<br /> mUa gid, dfldc ca'p bon bang sanh de do<br /> nUdc mUa, han thfl xich de do dp nong<br /> lanh... Khdng rd nhan vien Kham thien<br /> giam dUdc phai di khao sat Hoang Sa c6<br /> dfldc giao nhidm vu quan trac thdi tiet<br /> khdng va ke't qua the nao?<br /> Vao d i u thdi Nguyin, dpi Hoang Sa<br /> van gifl vai trd quan trpng. Nam 1803, vua<br /> Gia Long sai Thu ngii eiia bien Sa Ky la<br /> Cai ed Vii Van Phu chieu md dan ngoai<br /> tich lap lai ddi Hoang Sa. Theo dd, doi<br /> Hoang Sa lay tfl dan xa An Vinh va do<br /> Thu ngii cL(a Sa Ky td' chflc. Thu ngfl la<br /> chflc cai quan cac eiia bien, cdn goi la exta<br /> tan, ed ddn binh ddng gifl. Ciia Sa Ky la<br /> etta sdng Sa Ky, mot trong nhflng ciia bien<br /> ldn ciia Quang Ngai va dac biet co vi tri<br /> gan dao Ly Sdn hay Cu lao Re, ndi thuyS'n<br /> be ra vao danh ca, budn ban va cung la<br /> con dudng bien g^n nha't ra Hoang Sa. Dgi<br /> Nam nhat thd'ng chi mieu ta eiia bien Sa<br /> Ky: "d phia ddng nam huyen Binh Sdn,<br /> cOa bien rpng 145 trUdng (580m), khi nfldc<br /> len sau 6 thflde (2,4m), nfldc rdng sau 5<br /> thudc (2m) (24), cd ghd'nh da cao n6i len<br /> mat nude, trdng nhU hinh ngfldi dflng. Sau<br /> nay cd ngUdi vinh them eanh Thach ki<br /> dieu t^u (Lao cau ghenh da), thanh 12<br /> canh dep d Quang Ngai". Cach 12 hai ly la<br /> dao Ly Sdn, cd cfla bien Ly Sdn dUdc midu<br /> ta; "Cfla bien Ly Sdn d huyen Binh Sdn,<br /> dd'i dien vdi cfla Sa K^. Bd'n phia deu c6 da<br /> <br /> Chfiu b ^ trieu Rguyen..<br /> ngdm ghenh da, thac da, thuyen di phai<br /> tranh. Khi trudc cd ddn tr^n gifl, nay da<br /> bd. Tfl cuta bien Sa ky, thuyen di thuan gid<br /> de'n ciia Ly Sdn, het 5 khSc" (25).<br /> Sau khi tai lap, nam 1815 nha Nguyin<br /> ''sai bpn Pham Quang Anh thude dpi Hoang<br /> Sa ra Hoang Sa tham dd do dac thuy trinh"<br /> (26). Nhung tfl nam 1816, thuy binh da<br /> tham gia va sau dd, thuy binh cung ve<br /> Giam thSnh ciia trieu dinh gifl vai trd chu<br /> lUc va tuy theo nhu cau tflng ddt khao sat,<br /> huy ddng thdm Iflc lUdng dia phfldng theo<br /> che dp dan phu va thud thuyen. Chau bdn<br /> cho biet cu the ve 4 doan ra khao sat Hoang<br /> Sa vdi cac thanh p h i n nhfl sau:<br /> Nam 1834 doan gom 3 thuye'n gpi la<br /> "chinh thuyen" tflc loai thuyen ldn d l di xa<br /> hay chien da'u, dUdc dieu ddng theo td "tfl"<br /> cua Bd Binh thUc hien td "sac" eua nha vua.<br /> Trdn 3 thuyd^n nay cd phai vidn cua tri^u<br /> dinh va thiiy binh thudc bien binh cua kinh<br /> thanh. Thdm vao dd la 3 thuyen giao cho<br /> tinh Quang Ngai thud thudc loai nhanh<br /> nhe dUde tu bo c£n t h i n cflng cae loai vat<br /> ki^n dem theo. Mdi thuyen cd 8 thuy thu,<br /> cdng 24 ngUdi la "dan phu mien bien am<br /> hieu thanh thuc dudng bien". Trong sd dd,<br /> c6 Dang Van Xiem ngUdi phudng An Hai<br /> huyen Binh Sdn dam dUdng lai thuyen (da<br /> cdng) va danh sach thuy thii trong dd cd 3<br /> ngudi phudng An Hai, An VTnh la Pham Vi<br /> Thanh, Trln Van Kham, Nguydn Van<br /> Manh. NhU vky doan khao sat Hoang Sa<br /> nam 1834 gom 6 thuyen, trong do cd 3<br /> thuyen ldn cua trieu dinh chd phai vien<br /> ciing thiiy quan dieu tfl kinh thanh va 3<br /> thuyd'n thue cflng dan phu, thuy thii, ngudi<br /> lai thuyen do tinh Quang Ngai dieu ddng<br /> (Chdu bdn 6).<br /> Nam 1837, doan khao sat gdm 4 thuyen<br /> do tinh dieu ddng: 2 thuyen cua Quang<br /> Ngai va 2 thuyen cua Binh Dinh. Thanh<br /> <br /> p h i n cua doan gom Thiiy su Pham Van<br /> Bien, ngfldi hUdng dan Vii Van Hung, ngudi<br /> lai thuyan LUu Dflc True, nhan vien ve<br /> Giam thanh TrUdng Viet Soai va thuy binh,<br /> dan phu. Cfidu bdn 12 chdp "phung chieu"<br /> ghi "binh dinh 22 ten, [trong dd] thuy sU 20<br /> ten, Giam thanh 2 ten, dan phu 31 ten"<br /> {Chdu bdn 11, 12). Sd* ngfldi trong doan<br /> cdng 53 ngudi.<br /> Nam 1838, doan gom 4 thuyen trong dd<br /> CO "binh thuyd'n" cua kinh thanh va "dSn<br /> thuyen" cua Binh Dinh. Doan ed Thi ve,<br /> Kham thien giam, ve Giam thanh va thuy<br /> binh la luc lUdng eua trieu dinh (27) va<br /> "dan thuyen" gom thuyen cua dan va dan<br /> phu. Ngudi hudng din la Pham Van Sdnh<br /> (Chdu bdn 13).<br /> Nam 1838, doan gdm 4 thuyen, trong dd<br /> cd 2 thuyan ldn goi la "chinh thuyen" thue<br /> tai Quang Ngai va 2 thuyen ciia Binh Dinh.<br /> Hai thuydn ldn dUdc midu ta cu the nhU<br /> sau.<br /> Thuyen thfl nha't ciia Nguyin Van Chdm<br /> ten la Tin, sinh nam Binh Ngp, 53 tuoi,<br /> ngudi thdn Phd' An, td'ng Nghia Ha, huydn<br /> ChUdng Nghia, phu Tu Nghia. Thuyen<br /> mang "thuyd'n bai" so' 22, dai 2 trUdng 7<br /> thudc (10,8m), rdng 6 thudc 7 tg^c (2,68m),<br /> sSu 2 thudc 2 ta'e (0,88m). Le thue hang<br /> nam la 20 quan tien.<br /> Thuyen thfl hai cua Trln VSn Dflc, ten<br /> la An, sinh nam Canh TJ, 59 tud'i. Thuyen<br /> mang "thuyen bai" sd' 89, dai 2 trUdng 1 ta'c<br /> (8,04m), rdng 6 thUdc 7 ta'c (2,68), sau 2<br /> thudc 3 ta'c (0,92). Ld thud' hang nam la 15<br /> quan tien (Chau ban 16).<br /> Thanh phan cua doan gdm "dan phu",<br /> phai vien cua trieu (finh.<br /> Nhu vay doan khao sat Hoang Sa<br /> thudng 3, 4 thuyen, nhieu nha't la 6<br /> thuydn, trong dd cd thuyen ciia nha nUdc<br /> va thuyen thud cua dan. LUc lUdng tham<br /> <br /> Rghien curu Iiich sJr. s g 8.2014<br /> gia cd bd phan "kinh phai" gdm phai vien,<br /> thiiy binh, ve Giam thanh va "tinh phai"<br /> gdm thuyan thue ciia dan va dan phu. Mdi<br /> doan sd lUdng ngfldi tham gia khdng ed<br /> han ngach, doan nam 1837 cd con sd cu<br /> the la 53 ngUdi. D i n phu khdng phai la lUc<br /> lUdng lao ddng ddn gian ma thudng lam<br /> thuy thu, ngUdi lai thuyin, ngudi hfldng<br /> din. Theo chd^ dp nha Nguydn, hp dupc<br /> miln tien thue', dUdc cap tien gao va khi<br /> trd ve phai qua erta Thuan An len kinh dd<br /> khai ndp cic san vat thu dUdc, trong do hp<br /> dfldc hfldng mdt phan va dUdc quyen dem<br /> ban. Ngoai ra dan phu cdn dfldc hfldng che'<br /> dp thudng phat ciia nha nUdc, thfldng dfldc<br /> flu tien thudng tien va gao. Nam 1837, Bp<br /> Hp tau tinh Quang Ngai da "phung menh<br /> chi tien va gao thue dan.phu phai de'n xfl<br /> Hoang Sa lam cdng vu" (Chdu bdn 10).<br /> Nam 1837, tuy doan khao sat trd ve qua<br /> han va khdng dem ve" ban dd nen thuy sfl<br /> Pham Van Bien bi trach phat, edn binh va<br /> dan deu dUde gia an ban thudng: binh<br /> dupc thudng thdm mdt thang lfldng tien,<br /> dan phu dUde thudng tien 2 quan (Chdu<br /> bdn 11).<br /> Sau hai lan dieu dpi Hoang Sa di khao<br /> sat nam 1815, 1816, trong cac Chau ban<br /> thdi Minh Menh, Thieu Tri khdng tha'y<br /> nhac dd^n dpi Hoang Sa. Ltle lupng khao<br /> sat dupc td chflc lai gdm thuy binh va<br /> nhan vien ve Giam thanh dieu ddng tfl<br /> kinh thanh va dan phu do tinh huy ddng.<br /> Dan phu la nhiing ngUdi dan ven bien, am<br /> hieu va thdng thupc dfldng bien ra Hoang<br /> Sa, chu yeu v i n dan vung cfla bid'n Sa Ky<br /> va dao Ly Sdn, tinh Quang Ngai. Tuy<br /> nhien nha nudc eung dieu ddng ca cae<br /> vung ven bien lan can, trong dd may lan<br /> ndi den thuyen va dan phu tinh Binh<br /> Dinh. Trong Viet sH thong gidm ciidng<br /> mtic khdo liidc do Nguyin Thdng vie't vdi<br /> Ldi tUa de nam 1877, dua ra nhan dinh<br /> <br /> cho rang dpi Hoang Sa t\t trUdc dd (tflc<br /> trfldc nam viet sach 1877) da bi "bai bd"<br /> (28). Day la mdt nhan dinh cd cd sd. Theo<br /> tdi, tfl nam 1816 nha Nguyin da cd chu<br /> trUdng thay dd'i thanh phan trong td' chflc<br /> Iflc lfldng khao sat Hoang Sa, la'y quan dpi<br /> ehu lUe lam thanh p h i n ehu yd'u, tuy luc<br /> dd dpi Hoang Sa van cdn va ke't hdp vdi<br /> thuy q u i n . Sau dd, chfla the xae dinh vao<br /> nam nao, nhUng chac ehan sang thdi Minh<br /> Menh thi khdng cdn tha'y dpi Hoang Sa.<br /> Tuy nhidn c i n nha'n manh la ddi Hoang<br /> Sa du khdng cdn nfla nhUng thanh vien<br /> cua ddi Hoang Sa la cU dan vung cfla bien<br /> Sa Ky va dao Ly Sdn v i n cd mat trong cac<br /> doan khao sat Hoang Sa nhU nhiing dSn<br /> phu gifl vai trd thuy thu, ngUdi lai thuyen,<br /> ngUdi hudng dan va truyen thdng d5i<br /> Hoang Sa vdn khdng ngflng dupe nudi<br /> dudng va phat huy.<br /> Dao Ly Sdn gom Dao Ldn cdn gpi la Cii<br /> lao Re va Dao Nhd cdn gpi la Cu lao Bd Bai.<br /> Tfl lau mdt bp phan cU dan xa An Vinh da<br /> ra dao Ly Sdn sinh sd'ng, lap thanh 2<br /> phUdng An Vinh, An Hai. Nam 1993, dao<br /> Ly Sdn tach ra khdi huyen Binh Sdn, lap<br /> thanh huyen dao Ly Sdn, gom 3 xa: An<br /> Vinh, An Hai tren Dao Ldn va An Binh<br /> tren Dao Nhd. Cfl dan trdn dao sd'ng bing<br /> nghe danh b i t ea ket hpp vdi trdng ngo,<br /> khoai, lac (thdi Nguydn phai ndp thue' dau<br /> lac) va gin day them nghe trdng hanh, toi<br /> no'i tie'ng. Vung cfla bien Sa Ky va trdn dao<br /> Ly Sdn cdn luu gifl nhieu da'u tich cua d6i<br /> Hoang Sa tfl nhflng tU lieu quy ma cac<br /> ddng hp "hung binh Hoang Sa" nhfl ho<br /> Pham, hp Vu, hp Dang... cdn luu gifl den<br /> mie'u Hoang Sa hay Am linh tU, tuc le<br /> "khao le the linh Hoang Sa", nhflng ngoi<br /> "mp gid"... Dieu dd cho tha'y cfl dSn vung<br /> ct(a Sa Ky va dao Ly Sdn cd nhi^u cdng<br /> hien lien tuc eho boat ddng ciia ddi Hoang<br /> Sa keo dai tfl thdi ehua Nguydn, qua thcli<br /> <br /> Chau bin hieu Rguyen..<br /> Tay sdn den thdi d i u Nguyen va ca sau dd,<br /> khi dpi Hoang Sa khdng cdn nhimg hp van<br /> tham gia v^ cd nhieu cdng hien to ldn trong<br /> sfl nghiep khai thac bien va bao vd chu<br /> quyen tren Bien Ddng.<br /> 4. PhUdng thiifc q u a n ly va thi^c t h i<br /> chu q u y e n<br /> Qua tu lidu Chdu bdn ket hpp vdi Dgi<br /> Nam thUc liic, Dgi Nam hoi dien sd le,<br /> phUdng thflc hoat ddng quan ly va thflc thi<br /> chu quyen ciia nha Nguyen ra't phong phii<br /> va nang cao hdn h i n so vdi thdi trUdc.<br /> Thdi han di vd ve<br /> Q u i n dao Hoang Sa-Trudng Sa d gifla<br /> Biln Ddng cd nhieu gid bao nen trong dilu<br /> kidn ky thuat thii cdng, con ngUdi khdng<br /> thd' sinh sd'ng thudng xuydn trdn dao. Vi<br /> vay tfl kinh nghidm eua cfl ddn danh ca ven<br /> bid'n, thdi chua Nguyin da sdm xae lap thdi<br /> gian thich hdp nha't de ra khao sat Hoang<br /> Sa la khoang thang 3 thuyen ra dao va d lai<br /> dd cho den thang 8 am lich, trudc mfla bao<br /> td, trd ve, tfle trong mua hd • thu. Dd la thdi<br /> gian td't nha't cho hoat ddng cua con ngfldi<br /> tren vflng hai dao nay va cung phu hdp vdi<br /> thdi tiet va chd' dp gid de' di va ve. Che dp<br /> gid vflng ven bien va quan dao kha phfle<br /> tap. Ndi chung, trong mua he, gid mua taynam ehiem flu the' ra't thuan tien cho viec<br /> tfl ven bd ra dao, hUdng gid ddng, ddng-bac<br /> va bac ehi xua't hien vdi tan sua't tha'p. Vao<br /> mfla ddng, gid mua ddng - bic ehiem Uu<br /> thd', kd't hdp vdi hudng gid ddng, ddng-nam,<br /> nam va tay - ble (29). Vi vliy thuyen phai<br /> trd vl khoang thang 8, trfldc mua gidng<br /> bao va khi gid mfla tay-nam da yeu va bat<br /> diu gid mfla ddng-bac.<br /> Nhd kinh nghiem di bien day dan eua<br /> dfin chai ven bien Quang Ngai nen cac<br /> doan thuyin da vUpt qua sdng gid bien khdi<br /> <br /> de di va ve an toan, nhUng khdng it hiem<br /> nguy do sfl tha't thUdng cua gid bao va<br /> thuyen nhd yd'u. Nam 1839, doan thuyen do<br /> phai vien Sua't dpi thuy binh Pham Van<br /> Bien cam diu, "bi bao sdng lam tan mat",<br /> dau thang 7 'luc tuc ve tdi kinh dd" (30).<br /> Phai vien ndi nhd cd thuy t h i n cflu giup<br /> nen nha vua sai Bp L l lam le ta dn d ciia<br /> bien Thuan An. Qua nhieu the' he tham gia<br /> dpi Hoang Sa va lam dan phu di khao sat<br /> Hoang Sa, ngfldi dan vung ciia bien Sa K$,<br /> nha't la dao Ly Sdn den nay vin liiu gifl<br /> trong ky flc nhflng hinh anh hiem nguy cua<br /> nhflng con ngUdi ra di khdng ma'y khi trd<br /> ve.<br /> Tfl cfla Sa Ky hay dao Ly Sdn, hau he't<br /> cac tu lieu deu chep thdi gian thuyen ra<br /> dao ma't khoang 3 ngay 3 dem. Theo mdt sd'<br /> td Chau ban, tfl thang 2 b i t diu edng vide.<br /> chuan bi, dieu quan, thue thuyen, tap<br /> trung ve Quang Ngai roi chd gid thuSn se<br /> ra khdi. Thdi ban di va ve qui dinh chat che<br /> la thang 3 khdi hanh va thang 8 trd ve<br /> kinh. Qua thdi ban dd la bi phat. Nhflng<br /> eung CO nam gio khdng thuan cung phai<br /> chd va phai tau bao ve kinh. Vi du nam<br /> 1838, ea doan thuyen 4 chie'e da ehuin bi<br /> va CO mat tai Quang Ngai, binh thuyen cua<br /> kinh thanh ngay 21 thang 3, thuyen va dan<br /> phu ngay 3 thang 4, ngfldi hUdng din<br /> Pham Van Senh ngay 9 thang 4, nhflng<br /> phai vien nhan tha'y "tfl ngay 10 de'n 26<br /> thang 4, gid ddng v i n thd'i, chfla tien ra<br /> khdi" (31) (Chdu bdn 13). Phai vien cua<br /> doan phai bao len tinh, tinh xem xet xae<br /> nhan rdi trinh ldn Bd Cdng de tau len nha<br /> vua. Nhung khdng rd vi ly do gi trong td<br /> Chdu bdn 14 ngay sau dd, ngay 6 thang 4<br /> nhuan, Bd Cdng lai tau, doan thuyen da<br /> nhd' neo ra khdi tai cfla bien Sa Ky ngay 3<br /> thang 4. Tuy ngay thang cd gi dd chua that<br /> khdp nhung hai td Chau ban cho tha'y viec<br /> ra khdi qua ban la bi kiem tra, xem xet rat<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản