BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH
HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
PHÙNG THANH LOAN
CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Tài chính - ngân hàng
Mã số: 9.34.02.01
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS,TS. DƯƠNG ĐĂNG CHINH
2. TS.VŨ ĐÌNH ÁNH
HÀ NỘI - 2019
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên
cứu của riêng tôi. Các số liệu kết quả nêu trong luận án
là trung thực có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy
đủ theo quy định.
Tác giả luận án
Phùng Thanh Loan
ii
MỤC LỤC
Lời cam đoan ...................................................................................................... i
Mục lục .............................................................................................................. ii
Danh mục chữ viết tắt ...................................................................................... vi
Danh mục các bảng ......................................................................................... vii
Danh mục các biểu đồ, hình vẽ ........................................................................ ix
MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU .................................................................................. 6
1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ
VỪA VÀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA ..................................................................................................... 6
1.1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước...................................................... 6
1.1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới .................................................. 12
1.2. NHỮNG GIÁ TRỊ KHOA HỌC, THỰC TIỄN LUẬN ÁN ĐƯỢC KẾ THỪA
VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU ................................................................. 16
1.2.1. Những giá trị khoa học và thực tiễn luận án được kế thừa ............. 16
1.2.2. Những khoảng trống nghiên cứu .................................................... 17
1.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................................................................... 18
1.3.1. Lựa chọn phương pháp nghiên cứu ................................................ 18
1.3.2. Quy trình nghiên cứu ...................................................................... 19
1.3.3. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu sơ cấp ................................ 20
Chương 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA VÀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT
TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA ........................................ 26
2.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA ....... 26
2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa .............................................. 26
2.1.2. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế ................. 28
iii
2.2. CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ
VÀ VỪA ...................................................................................................... 30
2.2.1. Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ................................................ 30
2.2.2. Chính sách tài chính ........................................................................ 35
2.2.3. Chính sách tài chính hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ....... 37
2.2.4. Nội dung của chính sách tài chính hỗ trợ phát triển doanh
nghiệp nhỏ và vừa ..................................................................................... 42
2.2.5. Tác động của chính sách tài chính đến phát triển doanh
nghiệp nhỏ và vừa ..................................................................................... 50
2.2.6. Nhân tố ảnh hưởng đến chính sách tài chính hỗ trợ phát triển
doanh nghiệp nhỏ và vừa .......................................................................... 55
2.3. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT
TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT NAM ..... 58
2.3.1. Kinh nghiệm quốc tế về chính sách tài chính hỗ trợ phát triển
doanh nghiệp nhỏ và vừa .......................................................................... 58
2.3.2. Bài học rút ra cho Việt Nam ........................................................... 70
Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT
TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM .................. 73
3.1. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM ..... 73
3.1.1. Phát triển số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa ................................. 73
3.1.2. Phát triển số lượng lao động làm việc trong doanh nghiệp nhỏ
và vừa ........................................................................................................ 79
3.1.3. Phát triển về nguồn vốn và tài sản của doanh nghiệp nhỏ và vừa ...... 83
3.1.4. Phát triển về doanh thu thuần và lợi nhuận trước thuế của
doanh nghiệp nhỏ và vừa .......................................................................... 86
3.1.5. Một số chỉ tiêu tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa ................. 87
3.1.6. Đánh giá chung về sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa ..... 89
3.2. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN DOANH
NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA ...................................................................................... 90
iv
3.2.1. Thực trạng chính sách thuế hỗ trợ phát triển doanh nghiệp
nhỏ và vừa ................................................................................................. 90
3.2.2. Thực trạng chính sách tín dụng hỗ trợ phát triển doanh nghiệp
nhỏ và vừa ................................................................................................. 94
3.2.3.Thực trạng chính sách tài chính đất đai hỗ trợ phát triển doanh
nghiệp nhỏ và vừa ..................................................................................... 97
3.3. ĐÁNH GIÁ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐẾN PHÁT
TRIỂNDOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA - NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP ĐIỂN
HÌNH TẠI HÀ NỘI ............................................................................................. 99
3.3.1. Mô hình hồi quy kiểm định tác động của chính sách tài chính
đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ................................................... 99
3.3.2. Phân tích tác động của chính sách tài chính đến phát triển
doanh nghiệp nhỏ và vừa ........................................................................ 105
3.4. NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC, HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN ................. 114
3.4.1. Những kết quả đạt được ................................................................ 114
3.4.2. Những hạn chế còn tồn tại ............................................................ 119
3.4.3. Những nguyên nhân ...................................................................... 124
Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ
PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA .............................. 127
4.1. CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ MỚI .................................................................... 127
4.1.1. Bối cảnh kinh tế vĩ mô trong nước ............................................... 127
4.1.2. Cơ hội và thách thức của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối
cảnh kinh tế mới ...................................................................................... 131
4.2. QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ
VỪA ĐẾN NĂM 2030 CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC ........................................... 133
4.3. QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT
TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA ĐẾN NĂM 2030 ................................... 136
4.4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH HỖ TRỢ PHÁT
TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA ........................................................... 138
