Chương IX: SỰ PHANH ÔTÔ

Chia sẻ: Hai Nam Hai | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:28

0
171
lượt xem
70
download

Chương IX: SỰ PHANH ÔTÔ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trên ôtô có trang bị hệ thống phanh nhằm mục đích giảm vận tốc hoặc dừng hẳn khi cần thiết. Luc đó ngườI lái giảm lượng nhiên liệu cung cấp vào động cơ, đồn thờI phanh để hãm xe lại. Nhờ có hệ thống phanh ôtô mà ngườI lái có thể nâng cao vận tốc chuyển động trung bình của ôtô và đảm bảo an toàn khi chuyển động. Do vận tốc chuyển động ngày càng cao cho nên việc đi sâu nghiên cứu để hoàn thiện sự làm việc của hệ thống phanh nhằm đảm bảo an toàn chuyển động của ôtô ngày càng cấp...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chương IX: SỰ PHANH ÔTÔ

  1. Chương IX SỰ PHANH ÔTÔ Trên ôtô có trang bị hệ thống phanh nhằm mục đích giảm vận tốc hoặc dừng hẳn khi cần thiết. Luc đó ngườI lái giảm lượng nhiên liệu cung cấp vào động cơ, đồn thờI phanh để hãm xe lại. Nhờ có hệ thống phanh ôtô mà ngườI lái có thể nâng cao vận tốc chuyển động trung bình của ôtô và đảm bảo an toàn khi chuyển động. Do vận tốc chuyển động ngày càng cao cho nên việc đi sâu nghiên cứu để hoàn thiện sự làm việc của hệ thống phanh nhằm đảm bảo an toàn chuyển động của ôtô ngày càng cấp thiêt. I. LỰC PHANH SINH RA Ở BÁNH XE Trên hình IX-1 trình bày lực và momen tác dụng lên bánh xe khi phanh. Khi ngườI lái tác dụng vào bàn đạp phanhthi ở cơ cấu phanh sẽ tạo r0a momen ma sát con gọI là momen phanh Mp nhằm hãm bánh xe lại. Lúc đó ở bánh xe sẽ xuất hiện phản lực tiếp tuyến Pp ngược vớI chiều chuyển động ( hình IX-1). Phản lực itiếp tuyến này được gọI là lực phanh và xác định theo biểu thức: MP PP = rb Ở đây: Mp : momen phanh tác dụng lên bánh xe Pp: lực phanh tác dụng tạI điểm tiếp xúc giữa bánh xe vớI mặt đường Rb: Bán kính làm việc của bánh xe Lực phanh lớn nhất bị giớI hạn bởI điều kiện bám giữa bánh xe vớI mặt đường, nghĩa là Ppmax = P = Z b .ϕ ϕ ( IX-2) Ở đây: Ppmax: Lực phanh cực đạI có thể sinh ra từ khả năng bám cảu bánh xe vôùi mặt đường Pϕ : lực bám giữa bánh xe vớI mặt đường Zb: phản lực pháp tuyến tác dụng lên bánh xe ϕ : hệ số bám giữa bánh xe vớI mặt đường
  2. Gb Mp p1d . rb Mjb Hình IX-1: sơ đồ lực và momen tác dụng lên bánh xe khi phanh Khi phanh thì bánh xe chuyển động với gia tốc chậm dần, do đó trên bánh xe sẽ có momen quán tính Mjp tác dụng, momen này cùng chiều chuyển động của bánh xe; ngoài ra còn có momen cản lăn Mf tác dụng, momen này ngược với chiều chuyển động và có tác dụng hãm bánh xe lại. Như vậy khi phanh bánh xe thì lực hãm tổng cộng Ppo sẽ là: M p + M f − M jb M f − M jb Ppo = rb = Pp + rb Trong quá trình phanh ôtô, momen phanh sinh ra ở cơ cấu phanh tăng lên, đến một lúc nào đó sẽ dẫn đến sự trượt lê bánh xe. Khi bánh xe bị trượt lê hoàn toàn thi hệ số bám ϕ có giá trị thấp nhất( xem đồ thị hình I- 4d), cho nên khi bánh xe bị trượt lê hoàn toàn thì lực phanh sinh ra giữa bánh xe và mặt đường là nhỏ nhất, dẫn tới hiệu quả phanh thấp nhất. Không những thế, nếu các bánh xe trước bị trượt lê sẽ làm mất tính Dẫn hướng khi phanh, còn nếu các bánh xe sau bị trượt lê sẽ làm mất tính ổn định khi phanh. Vì vậy để tránh hiện tượng trượt lê hoàn toàn bánh xe( tức là không để bánh xe bị hãm cứng khi phanh) thì trên ôtô hiện đại có đặt bộ chống hãm cứng bánh xe khi phanh Từ biểu thức (IX-2) thấy rằng muốn có lực phanh lớn không những cần có hệ số bám ϕ có giá trị cao mà còn phải có phản lực pháp tuyến Z b lớn. Cũng vì vậy để sử dụng hết toàn bộ trọng lượng bám của ôtôcần phải bố trí cơ cấu phanh ở tất cả các bánh xe của ôtô Trong quá trình phanh xe, động năng hoặc thế năng (khi ôtô chuyển động xuống dốc) của xe bị tiêu hao do ma sát giữa trống phanh và má phanh, giữa lốp và mặt đường cũng như để khắc phục sức cản lăn, sức
  3. cản không khí, ma sát trong hệ thống truyền lực, ma sát trong động cơ. Năng lượng bị tiêu hao do quá trình phanh phụ thuộc vào chế độ phanh của xe. Momen phanh càng tăng thì cơ năng biền thanh nhiệt năng giữa trống phanh và má phanh cũng như sự trựt lê giữa lốp và mặt đường càng tăng, còn năng lượng để khắc phục sức cản khác tương đối nhỏ. Khi các bánh xe bị hãm cứng hoàn toàn thì công ma sát giữa trống phanh và má phanh cũng như sự cản lăn hoàn toàn không còn nữa, tất cả năng lượng hầu như biến thành nhiệt ở khu vực tiếp xúc giữa lốp và mặt đường. sự trượt lê sữe làm giảm hiệu quả phanh, tăng độ mòn lốp, tăng độ trượt dọc và ảnh hưởng xấu đến ổn định ngang của xe. II. ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO SỰ PHANH TỐI ƯU. Để xét điều kiện phanh tối ưu( phanh có hiệu quả nhất) chúng ta dùng sơ đồ hìnhIX-2trình bày các lực tác dụng lên ôtô khi phanh ở trường hợp xe không kéo móoc trên mặt phẳng nằm ngang.Khi phanh sẽ có những lực sau tác dụng lên ôtô: Trọng lượng ôtô G đặt tại trọng tâm, lực cản lăn Pf 1 và Pf 2 ở các bánh xe trước và sau, phản lực thẳng góc lên các bánh xe trước và sau( Z1 và Z2) lực phanh ở các bánh xe trước và sau Pp1 và Pp 2 , lực cản không khí Pω , lực quán tính Pj sinh ra do khi phanh sẽ có gia tốc chậm dần Lực phanh Pp1 và Pp 2 đặt taịo điểm tiếp xúc giữa bánh xe với mặt đường và ngược chiều với chiều chuyển động của ôtô, còn lực quán tính Pj dặt tại trọng tâm và cùng chiều chuyển động của ôtô. Lực quán tính Pj được xác định theo công thức sau: G Pj = jp (IX-3) g Ở đây: g – Gia tốc trọng trường( g= 9.81 m s 2 ) j p - Gia tốc chậm dần khi phanh Khi phanh thì lực cản không khí Pω và lực cản lăn Pf 1 và Pf 2 không ÷ đáng kể, có thể bỏ qua. Sự bỏ qua này chỉ gây sai số khoảng 1.5 2%
  4. Bằng cách lập các phương trình momen của các lực tác dụng lên ôtô khi phanh đối với các điểm tiếp xúc giữa bánh xe với mặt đườngA và B, ta cói thể xác định các phản lực thẳng góc Z1 và Z2 như sau: Gb = PJ hg Z1 = (IX – 4) L Ga − Pj hg Z2 = (IX – 5) L Ở đây: A,b, hg toạ độ trọng tâm của ôtô L - chiều dài cơ sở của ôtô Thay gái trị Pj từ công thức(IX-3) vào (IX-4) và(IX-5) ta được: G j p hg Z1 = (b + ) (IX-6) L g G j p hg Z2 = (a − ) (IX-7) L g Để sử dụng hết trọng lượng bám của ôtô thì cơ cấu phanh được bô trí ở các bánh xe trước và sau và lực phanh lớn nhất đối với toàn bộ xe là Pp max = G.ϕ (IX-8) Sự phanh có hiệu quả nhất là khi lực phanh sinh ra ở các banh xe tỷ lệ thuận với tải trọng tác dụng lên chúng, mà tải trọng tác dụng lên các banh xe trong quá trình phanh lại thay đổi Do có lực quán tính Pj tác dụng( xem biểu thức IX-4 và IX-5) Trong trường hợp phanh có hiệu quả nhất thì tỷ số giữa các lực phanh ở các bánh xe trước và lực phanh ở các bánh xe sau là: Pp1 ϕZ Z = = 1 1 (IX-9) Pp 2 ϕZ 2 Z 2 Lắp các biểu thức(IX-4) và (IX-5) vào (IX-9) ta được: Pp1 Gb + Pj hg = (IX-10) Pp 2 Ga − Pj hg Trong quá trình phanh thì lực cản lăn Pf 1 và Pf 2 không đáng kể, có thể bỏ qua, do đó có thể viết: Pj = P p1 + Pp 2 Pj max = Pp max = Gϕ Lắp giá trị Pjmax từ biếu thức(IX-11) vào (IX-10) ta có:
  5. Pp1 b + ϕhg = (IX-12) Pp 2 a − ϕhg Biểu thức (IX-12) chính là điều kiện để đảm bảo sự phanh có hiệu quả nhất, nghĩa là muốn phanh đạt hiệu quả nhất, hoặc gia tốc chậm dần lớn nhất, hoặc thời gian phanh hỏ nhất) thì trong quá trình phanh quan hệ giữa lực phanh và các bánh xe trước Pp1 và lực phanh ở các bánh xe sau Pp 2 phải luôn thoã mãn biễu thức (IX-12) Từ biểu thức (IX-12) thấy rằng, trong điều kiện sử dụng của ôtô thì toạ độ trọng tâm luôn thay đổi do chất tải khác nhau và hệ số bám ϕ cũng thay đổi do ôtô có thể chạy trên các loại đường khác nhau, do vậy tỷ Số Pp1 Pp 2 luôn thay đổi trong điều kiện sử dụng. Nghĩa là để đảm bảo hiệu quả phanh tốt cần phải có lực phanh Pp1 và Pp 2 thích hựop thoã mãn điều kiện nêu ở biểu thức (IX-12). Muôn vậy phải thay đổi được momen phanh M p1 và M p 2 sinh ra ở các cơ cấu phanh trước và phanh sau. Trong điều kiện đối với cơ cấu phanh đã thiêt kế t6hì momen phanh của cơ cấu phanh có thể thay đổi bằng cách thay đổi áp suấp dầu hoặc áp suất khí nén dẫn đến các xylanh banh xe hoặc dẫn đến bầu phanh( phanh khí). Đa số các xe sản xuất trước kia thưoèng có áp suất dầu hoặc khí nén dẫn động ra cơ cấu phanh trước và cơ cấu phanh cau như nhau, như vậy không đảm bảo được điều kiện(IX-12) ở các trường hợp sử dụng khác nhau. Vì thế để thoả mãn tốt hơn điều kiện(IX-12) nhằm tăng hiệu qửa phanh thì ngày nảytên nhiều loại xe đã mbố trí bộ điều hoà lực phanh hoặc bộ chống hãm cứng bánh xe khi phanh. Các cơ cấu này Sẽ tự điều chỉnh lực phanh ở các bánh xe bằng cách thay đổi quan hệ áp suấtdẫn động ra cơ cấu phanh trước và cơ cấu phanh sau. III. CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CỦA QUÁ TRÌNH PHANH Để đánh giá chất lượng của quá trình phanh có thể dùng các chỉ tiêu sau: quãng đường phanh, gia tốc chậm dần, thời tgian phanh, lực phanh. Chúng ta sẽ lần lượt xem xét các chỉ tiêu nói trên. 1. Gia tốc chậm dần khi phanh: Gia tốc chậm dần khi phanh là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng phanh ôtô. Khi phân tích các lực tác dụng lên ôtô có thể Viết phương trình cân bằng lực kéo khi phanh ôtô như sau: Pj = Pp + Pf + Pω + Pι ± Pi (IX-13) Ở đây: Pj : Lực quán tính sinh ra khi phanh ôtô Pp : Lực phanh sinh ra ở các banh xe Pf : Lực cản lăn Pω : Lực cản không khí Pη : Lực để thắng tiêu hao do ma sát cơ khí( ma sát ở ổ bi)
  6. Pi : Lực cản lên dốc. Khi phanh trên đường nằm ngang thì lực cản lên dốc Pi = 0 Thực nghiệm chứng tỏ răng các lực Pf , Pω , Pη cản lại sự chuyển động của ôtô có giá trị rất bé so với lực phanh Pp . Lực phanh Pp chiếm đến 98% của tổng các lực có xu hướng cản SỰ chuyển động của ôtô. Vi thế cho nên có thể bỏ qua các lực Pf , Pω , Pη trong phương trình (IX-13) và khi ôtô phanh trên đường nằm ngang( Pi = 0), ta có phương trình sau: Pj = Pp (IX-14) Lực phanh lớn nhất Pp max được xác định theo điều kiện bám khi csc bánh xe bị phanh hoàn toàn và đồng thời theo biểu thức: Pp max = ϕG Từ đó, phương trình(IX-14) có thể viết như sau: G δ i j p max = ϕG (IX-15) g Ở đây: δ i : hệ số tính đến các ảnh hưởng các trọng khối quay của ôtô Từ biểu thức(IX-15) có thể xác định gia tốc chậm dần cực đại khi phanh ϕg j p max = ( IX-16) δi Để tăng gia tốc chậm dàn khi phanh cần phải giảm hệ số δ i . Vì vậy khi phanh đột ngột người lái cần cắt ly hợp để tách động cơ ra khởi hệ thống truyền lực, lúc đó δ i sẽ giảm và j p max sẽ tăng Gia tốc chậm dần cực đại phụ thuộc vào hệ số bám ϕ giữa lốp và mặt đường mà giá trị của hệ số bám lớn nhất ϕ max = 0.75 ÷ 8 m s 2 trên đường nhựa tốt. Nuế coi δ i ≈ 1 và gia tốc trọng trường g ≈ 10 m s 2 thì gia tốc chậm dần cực đậicủ ôtô khi phanh nặgt trên đường nhựa tốt, khô, năm ngang có thể đạt trị số j p max đến 0.75 ÷ 8 m s 2 Trong quá trình ôtô làm việc, thường phanh với gia tốc chậm dần thấp hưon nhiều, phanh đột ngột( phanh ngặt) chỉ Xảy ra trong những lúc cần thiết. 2. Thời gian phanh Thời gain phanh cũng là một trong các chỉ tiêu để đánh gí chất lượng phanh. Thời gian phanh càng nhỏ thì chất lượng phanh càng tốt. Để xác định thời gian phanh có thể xác định biểu thức(IX-16) viết ở dạng sau: dv ϕg j= = (IX-17) dt δ i từ biểu thức (IX-17) có thể viết: δ dt = i dv ϕg
  7. Muốn xác định thời gian phanh nhỏ nhất cần tích phân dt trỏng giới hạn từ thời điểm ứng với vận Tốc phanh ban đầu v1 tới thời điểm ứng với vận tộc v 2 ở cuối quá trình phanh: v1 δ δ t min = ∫ i dv = i (v1 − v 2 ) v2 ϕg ϕg Khi phanh ôtô đên lúc dừng hẳn thì v 2 =0, do đó: δv t min = i 1 (IX-18) ϕg Ở đây: v1 - vận tốc của ôtô ứng với thời điểm bắt đầu phanh. Từ biểu thức (IX-18) ta thấy rằng thời gian phanh nhỏ nhất phụ thuộc vào vận tốc bắt đầu phanh của ôtô, phụ thuộc vào hệ số δ i và hệ số bám ϕ giữa bánh xe với mặt đường. Để cho thời gain phanh nhỏ cần phải giảm δ i , vì vậy người lái xe nên cắt ly hợp khi phanh. 3. Quãng đường phanh. Quãng đường phanh là chỉ tiêu quan trọng nhất để đánh giá chất lượng phanh của ôtô. Cũng vì vậy mà trong tính năng kỹ thuật của ôtô, các nhà chế tạo thường cho biết quãng đường phanh của ôtô ứng với vận tốc bắt đầu phanh đã định. So với các chỉ tiêu khác thì quãng đường phanh là chie tiêu mà người laía xe có thể nhận thức được một cách trực quan và dễ dàng tạo điều kiện cho người lái xe xử trí tốt trong khi phanh ôtô trên đường. Để xác định quãng đường phanh nhỏ nhất, có thể sử dụng biểu thức(IX-17) bằng cách nhân hai vế với dS (dS- vi phân của quãng đường), ta có: dv ϕg dS = dS dt δi hay là: ϕg vdv = ds δi (IX-19) Quãng ddwowngf phanh nhỏ nhất đực xác định bằng cách tích phân ds trong thời gian từ thời điểm ứng với tốc độ bắt đầu phanh v1 đến thời điểm ứng với vận tốc cuối quá trình phanh v 2 Ta có: v1 δi δi v1 S min = ∫ ϕg v∫2 vdv = vdv v2 ϕg δi 2 S min = (v1 − v 2 ) 2 2ϕg Khi phanh đến lúc ôtô dừng hẳn v 2 = 0
  8. δiv12 S min = (IX-21) 2ϕg Từ biểu thức(IX-21) ta thấy rằng quãng đường phanh nhỏ nhất phụ thuộc vào vận tốc chuyển động củ ôtô lúc bắt đầu phanh( theo hàm bậc hai), phụ thuộc vào hệ số bám ϕ và hệ số tình đến ảnh hưởng của các khối lượng quay δi . Để giảm hệ số phanh của hệ số δi , cho nên nếu người lái cắt ly hợp trước khi phanh thì quãng đường phanh sẽ ngắn hơn. Cần chú rằng các công thức(IX-16), (IX-18) và (IX-21) thì y p max , t min , S p min phụ thuộc vào hệ số bám ϕ , nhưng ϕ có phụ thuộc vào tải trọng tác dụng lên bánh xe( xem hinh I-4c), cho nên gia tốc chậm dần thời gian phanh và quãng đường phanh có phụ thuộc vào trọng lượng toàn bộ G của ôtô. Điều này đã được thực nghiệm chứng minh Để hình dung rõ sự thay đổi của quãng đường phanh nhỏ nhất theo vận tốc bắt đầu phanh theo v1 và theo giá trị hệ số bám ϕ , chúng ta có thể quan sát đồ thị ở hình IX-3. từ đồ thị thấy rằng ở vận tộc phanh ban đầu càng cao thì quãng đường phanh S càng lớn vì quãng đường phanh phụ thuộc vào bình phương của tốc độ v1 ( xem biểu thức IX-21) hệ số bám ϕ càng cao thì quãng đường phanh S càng giảm 4. Lực phanh và lực phanh riêng Lực phanh và lực phanh riêng là chỉ tiêu để đánh giá chất lượng phanh. Chỉ tiêu này được dùng thuận lợi nhất là khi thư phanh ôtô trên bệ thử. Lực phanh sinh ra ở các bánh xe của ôtô xác đinh theo biểu thức Mp Pp = (IX-22) rp Ở đây: Pp : Lực phanh ôtô M p momen phanh của các cơ cấu phanh rp : bán kính làm việc trung bình của các bánh xe Lực phanh riêng P là lực phanh tính trên một đơn vị trọng lượng toàn bộ G của ôtô nghĩa là Pp P= (IX-23) G Lực phanh riêng cực đại ứng với lực phanh cực đại Pp max ϕG Pmax = = =ϕ (IX-24) G G
  9. Từ biểu thức(IX-24) ta thấy rằng lực phanh riêng cực đại bằng hệ số bám ϕ . Như vậy về lý thuyết mà nói, trên mặt đừờng nhựa khô nằm ngang, lực phanh riêng cực đại có thể đạt giá trị 75 ÷ 80% .Trong thực tế giá trị đạt được thấp hơn nhiều, chỉ trong khỏang 45 ÷ 65% Trong các chỉ tiêu để đánh giá chất lượng phanh thì chỉ tiêu quảng đường phanh là đặc trưng nhất và có ý nghĩa quan trọng nhất, vì quãng đường phanh cho người lái hình dung được vị trí xe sẽ dừng trước một chướng ngại vật mà họ phải xử trí đễ khỏi xảy ra tai nạn khi người lái xe phanh ở tốc độ ban đầu nào đấy Cần chú ý rằng bôn chỉ tiêu nêu trên đều có giá trị ngang nhau( giá trị tương đương), nghĩa là khi đánh giá chất lưlưong phanh chỉ cần dùng một trong bốn chỉ tiêu nói trên. IV. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐIỀU HOÀ LỰC PHANH VÀ CHỐNG HÃM CỨNG BÁNH XE KHI PHANH 1 Điều hoà lực phanh Muốn điều hoà lực phanh có hiệu qủa nhất thì lực phanh sinh ra ở các bánh xe trước Pp1 và các bánh xe sau Pp 2 phải tuân theo các biểu thức(IX-12). Nếu coi bán kính xe trước rb1 và bá kinh xe sau rb 2 bằng nhau trong quá trình phanh ta có thể viết quan hệ giữa momen phanh ở bánh xe M p1 Pp 2 rb 2 Pp 2 trước M p1 và ở các bánh xe sau M p 2 như sau: = = (IX-25) M p2 Pp1 rb1 Pp1 Kết hợp biểu thức (IX-12) (IX-25) ta có quan hệ như sau: M p2 a − ϕhg = (IX-26) M p1 b + ϕhg Ở đây: M p1 momen phanh cần sinh ra ở các bánh xe trước M momen phanh cần sinh ra ở các bánh xe sau p2 Như vậy muốn đảm bảo hiệu quả phanh tốt nhất thì momen sinh ra ở các bánh xe trước M p1 và momen sinh ra ở các bánh xe sau M p 2 phải tuân theo biểu thức(IX-26). Các giá trị a,b, hg đối với một ôtô nhất định nào đấy có thể thay đổi tuỳ theo mức độvà vị trí chất tải lên ôtô Momen phanh cần sinh ra ở các bánh xe trước M p1 và ở các bánh xe sau M p 2 có thể xác định từ điều kiện bám theo biểu thức sau: Gr ϕ M p1 = ϕZ 1 rb = b (b + ϕhg ) (IX-27) L Gr ϕ M p2 = ϕZ 2 rb = b (a − ϕhg ) (IX-28) L Đối với ôtô đã chất tải nhất định, ta có a,b, hg cố định.Bằng cách thay đổi giá trị ϕ , dưạ trên biểu thức (IX-27) và (IX-28) ta có thể vẽ đồ thị
  10. M p1 = f 1 (ϕ ) và M p 2 = f 2 (ϕ ) Trên hình IX-4 trình bày đồ thị quan hệ giữa momen phanh M p1 và M p 2 với hệ số bám ϕ . Đường đậm nét ứng với ôtô đầy tải Từ đồ thị IX-4 có thể vẽ đồ thị quan hệ giữa momen phanh ở bánh xe sau M p 2 và momen bánh xe trước M p1 ( hình IX-5) Đồ thị trình bày ở hinh IX-5 được gọi là đường đặc tính phanh lý tưởng của ôtô Đối với ôtô hiện nay thường dùng dẫn động phanh thuỷ lực hoặc dãn động phanh bằng khí nén, quan hệ giữa momen phanh sinh ra ở các bánh xe và áp suấp trong dẫn động phanh biểu thị như sau: M p1 = k1 p1d .d 9 (IX-29) M p 2 = k1 . p 2 d . d 9 (IX-30) Ơ đây: P1d.đđđ, P2d.ñ – áp suất trong dẫn động phanh của cơ cấu phanh trước và cơ cấu phanh sau; k1 và k 2 – hệ số tỉ lệ tương ứng với phanh trước và phanh sau. Từ các biểu thức (IX-29) và (IX-30) có thể xác định quan hệ giữa áp p kM suất trong dẩn động phanh trước và phanh sau; p = k M 2d . 1 P2 1d .d 2 p1 p2 d . k1M P 2 . p =kM (IX-30) 1d .d 2 p1 Trên hình IX-6 trình bày đồ thị quan hệ giữa áp suất P1d.đ, P2d.ñ khi quan hệ giữa các mômen phanh M p1 và M p 2 tuân theo đặc tính phanh lí tưởng Như vậy để đảm bảo phanh lí tưởng thì quan hệ giữa áp suất trong dẩn động phanh sau và trong dẩn động phanh trướcphải tuân theo đồ thị chỉ trên hình IX-6. Đồ thị này được gọi là đường đặc tính lí tưởng của bộ điều hòa lực phanh. Muốn đảm bảo đường đặc tính p2 = f(p1)theo đúng đồ thị trên hình IX-6 thì bộ điều hòa lực phanh phải có
  11. kết cấu rất phức tạp. Các kết cấu trong thực tế chỉ đảm bảo đường đặc tính gần đúng với đường đặt tính lí tưởng Trên hình IX-7 trình bày đường đặc tính của bộ điều hòa lực phanh loại píttông bật. Đường đặc tính lý tưởng đậm nét ứng với tải trọng đầy và đường đứt nét ứng với lúc không tải. Trước hết chúng ta xét trường hợp khi xe đầy tải. ở giai đoạn đầu áp suất p1 dẫn động Hình IX-6:Ñoà thò chæ quan heä ra phanh trước và áp suất p2 ở dẩn động ra giöõa aùp suaát trong daãn phanh sau đều bằng nhau, đường đặt tính ñoäng phanh sau vaø daãn ñoäng phanh tröôùc ñeå ñaûm đi theo đường thẳng OA nghiêng với trục baõo söï phanh lyù töôûùng hoành một góc 450 , lúc đó bộ điều hòa lực 1-Ñaày taûi 2-Khoâng taûi panh chưa làm việc . Khi áp suất trong xi lanh phanh chínhđạt giá trị pđch (áp suất điều chỉnh) thì lúc đó bộ điều hòa lực phanh làm việc. Từ thời điểm đó áp suất p2
  12. 2.Vaán ñeà choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh Trong tính toaùn ñoäng löïc hoïc cuûa quaù trình phanh oâtoâ thöôøng söû duïng giaù trò heä soá baùm trong caùc baûng.Heä soá baùm naøy ñöôïc xaùc ñònh baèng thöïc nghieäm baùnh xe ñang chuyeån ñoäng bò haõm cöùng hoaøn toaøn,nghóa laø khi baùnh xe bò tröôït leâ 100%. Thöïc teá ra,heä soá baùm cuûa baùnh xe oâtoâ vôùi maët ñöôøng ngoaøi vieäc phuï thuoäc vaøo loaïi ñöôøng saù vaø trình traïng maët ñöôøng coøn phuï thuoäc khaù nhieàu bôûi ñoä tröôït cuûa baùnh xe töông ñoái vôùi maët ñöôøng trong quaù trình phanh.Treân hình IX-9 trình baøi ñoà thò chæ söï thay ñoåi heä soá baùm doïc ϕ x vaø heä soá baùm ngang ϕ y cuûa baùnh xe vôùi maët ñöôøng theo ñoä tröôït töông ñoái λ giöõa baùnh xe vaø maët ñöôøng. Ñoä tröôït töông ñoái λ ñöôïc xaùc ñònh theo bieåu thöùc : v − ωb rb λ= (IX-32) v ÔÛ ñaây: v-vaän toác cuûa oâtoâ; ωb -vaän toác goác cuûa baùnh xe ñang phanh; rb -baùn kính laøm vieäc cuûa baùnh xe. Heä soá baùm ñöôïc hieåu laø tæ soá cuûa löïc phanh tieáp tuyeán Pp treân taûi troïng Gb taùc duïng leân baùnh xe : P ϕx = p Gb (Hình  IX­9) Vôùi khaùi nieäm nhö treân thì heä soá baùm doïc baèng khoâng khi löïc phanh tieáp tuyeán baèng khoâng , nghóa laø luùc chöa phanh . Töø hình IX-9 ta thaáy raèng heä soá baùm doïc coù giaù trò cöïc ñaïi ϕ x max ôû giaù trò doä tröôït toái öu λ0 .thöïc nghieäm chöùng toû raèng giaù trò λ0 thöøông naèm trong giôùi haïn 15% ÷ 25% . ÔÛ giaù trò ñoä tröôït toái öu λ0 khoâng nhöõng ñaûm baûo heä soá baùm doïc coù giaù trò cöïc ñaïi maø heä soá baùm ngang ϕ y cuõng coù giaù trò khaù cao .
  13. Nhö vaäy neáu giöõ cho quaù trình phanh xaãy ra ôû ñoä tröôït cuûa baùnh xe laø λ0 thì xeõ ñaït ñöôïc löïc phanh cöïc ñaïi Pp max = ϕ x max Gb nghóa laø hieäh quaû phanh xeõ cao nhaát vaø ñaûm baûo ñoä oån ñònh toát khi phanh . Nhieäm vuï cô baûn cuûa heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh laø giöõ cho baùnh xe trong quaù trình phanh ôû ñoä tröôït thay ñoåi trong moät giôùi haïn heïp quanh giaù trò λ0 , nhôø vaäy seõ ñaûm baûo hieäu quaû phanh , tính oån ñònh vaø tính daãn höôùng khi phanh toát nhaát (do coù giaù trò ϕ x max vaø ϕ y ñaït giaù trò cao ) Cuõng töø hình IX-9 ta thaáy raèng neáu phanh maø caùc baùnh xe bò boù cöùng ngay töø ñaàu thì hieäu quaû phanh , tính oån ñònh, tính daãn höôùng khi phanh seõ giaûm ñoät ngoät (do ϕ x giaûm gaàn moät nöõa vaø ϕ y giaûm ñi vaøi laàn ) Ñeå giöõ cho caùc baùnh xe khoâng bò haõm cöùng vaø ñaûm baûo hieäu quaû phanh cao caàn phaûi ñieàu chænh aùp suaát trong daãn ñoäng phanh sao cho ñoä tröôït cuûa caùc baùnh xe vôùi maët ñöôøng thay ñoåi quanh giaù trò λ0 trong giôùi haïn heïp . Caùc heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh coù theå söû duïng caùc nguyeân lyù ñieàu chænh sau ñaây: -Theo gia toác chaäm daàn cuûa baùnh xe ñöôïc phanh; -Theo giaù trò ñoä tröôït cho tröôùc; -Theo giá1trò cuûa trò soá vaän toác goùc cuûa baùnh xe vôùi gia toác chaäm daàn cuûa noù Söï phaùt trieån maïnh meõ cuûa ngaønh tin hoïc,ngaønh ñieän töû vaø ngaønh töï ñoäng hoùa ñaõ taïo ñieàu kieän cho ngaønh oâtoâ thieát keá,cheá taïo thaønh coâng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh vaø hieän nay ñaõ ñöôïc duøng nhieàu treân caùc oâtoâ cuûa caùc nöôùc phaùt trieån. Heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh goàm caùc phaàn töû sau: -Caûm bieán ñeå phaùt tín hieäu veà tình traïng cuûa ñoái töôïng caàn ñöôïc thoâng tin,cuï theå laø tình traïng cuûa baùnh xe ñang ñöôïc phanh.Tuøy theo söï löïa choïn nguyeân lyù ñieàu chænh coù theå duøng caûm bieán vaän toác goùc,caûm bieán aùp suaát tring daãn ñoäng phanh,caûm bieán gia toác cuûa oâtoâ vaø caùc caûm bieán khaùc -Boä ñieàu khieån ñeå söû lyù caùc thoâng tin vaø phaùt caùc leänh nhaû phanh hoaëc phanh baùnh xe (caùc loaïi ñieàu khieån naøy thöôøng laø loaïi ñieän töû). -Boä thöïc hieän ñeå thöïc hieän caùc leänh do boä ñieàu khieån phaùt ra (boä thöïc hieän coù theå laø boä thuûy löïc,loaïi khí hoaëc loaïi hoån hôïp thuûy khí). Caùc heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe hieän nay thöôøng söû duïng nguyeân lyù ñieàu chænh aùp suaát trong daãn ñoäng phanh
  14. theo gia toác chaäm daàn cuûa baùnh xe vaø ôû baùnh xe coù boá trí vaän toác goùc. Chuùng ta seõ xem xeùt söï laøm vieäc cuûa heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh baèng ngueâyn lyù ñieàu chænh theo gia toác chaäm daàn. Treân hình IX-10 trình baøy ñoà thò chæ söï thay ñoåi moät soá thoâng soá cuûa heä thoáng phanh vaø cuûa chuyeån ñoäng cuûa baùnh xe khi coù trang bò heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh. Khi taùc ñoäng leân baøn ñaïp phanh thì aùp suaát trong daãn ñoäng taêng leân nghóa laø moâmen phanh M p taêng leân laøm taêng giaù trò cuûa gia toác chaïm daàn cuûa baùnh xe vaø laøm taêng ñoä tröôït cuûa noù.Sau khi vöôït qua ñieåm cöïc ñaïi treân ñöôøng cong ϕ x = f( λ ) thì gia toác chaïm daàn cuûa baùnh xe baét ñaàu taêng ñoät ngoät.Ñieàu naøy baùo hieäu baùnh xe coù xu höôùng bò haõm cöùng.Giai ñoaïn naøy cuûa quaù trình phanh coù boä choáng haõm cöùng baùnh xe seõ öùng vôùi caùc ñöôøng cong O-1 treân hình IX- 10a,b vaø c.Giai ñoaïn naøy ñöôïc goïi laø pha Ι (pha baét ñaàu phanh hay laø pha taêng aùp suaát trong daãn ñoäng phanh). Boä ñieàu khieån cuûa heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh luùc naøy gia toác tai ñieåm 1 ñaït giaù trò tôùi haïn (ñoaïn C1 treân hình IX-10c) vaø ra leänh cho boä thöïc hieän phaûi giaûm aùp suaát trong daãn ñoäng.Söï giaûm aùp suaát baét ñaàu vôùi ñoä chaäm treã nhaát ñònh do ñaëc tính cuûa boä choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh.Quaù trình dieãn bieán töø ñieåm 1 ñeán ñieåm 2 ñöôïc goïi laø pha ΙΙ (pha giaûm söï phanh hay laø pha giaûm aùp suaát trong daãn ñoäng phanh).Gia toác cuûa baùnh xe luùc naøy giaûm daàn vaø taïi ñieåm 2 gia toác tieán gaàn giaù trò khoâng..Giaù trò gia toác luùc naøy töông öùng vôùi ñoaïn C2 treân hình IX-10c.Sau khi ghi laïi giaù trò naøy,boä ñieàu khieån ra leänh cho boä thöïc hieän oån ñònh aùp suaát trong daãn ñoäng.luùc naøy baùnh xe seõ taêng toác trong chuyeån ñoäng töông öùng vaø vaän toác cuûa baùnh xe tieán gaàn tôùi vaän toác cuûa oâtoâ,nghóa laø ñoä tröôït
  15. seõ giaûm vaø nhö vaäy heä soá baùm doïc ϕ x taêng leân (ñoaïn 2- 3).Giai ñoaïn naøy ñöôïc goïi laø pha ΙΙΙ (pha giöõ aùp suaát oån ñònh).       Bôûi vì moâmen phanh trong thôøi gian naøy ñöôïc giöõ coá ñònh      cho neân gia toác chaäm daàn cöïc ñaïi cuûa baùnh xe trong chuyeån ñoäng töông öùng seõ phaùt sinh töông öùng vôùi luùc heä soá baùm doïc ϕ x ñaït gia 1trò cöïc ñaïi.Gia toác chaäm daàn cöïc ñaïi naøy ñöôïc choïn laøm thôøi ñieåm phaùt leänh vaø noù töông öùng vôùi ñoaïn C3 treân hình IX-10c.Luùc naøy boä ñieàu khieån ghi laïi giaù tri gia toác naøy vaø ra leänh cho boä thöïc hieän taêng aùp suaát trong daãn ñoäng phanh. Nhö vaäy sau ñieåm 3 laïi baét ñaàu pha Ι cuûa chu kì laøm vieäc môùi cuûa heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh.Töø laäp luaän treân thaáy raèng heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh ñieàu khieån cho moâmen phanh thay ñoåi theo chu kyø kheùp kín 1-2-3-1(Hình IX-10a),luùc aáy banh xe laøm vieäc ôû gaàn heä soá baùm doïc cöïc ñaïi ϕ x max vaø heä soá baùm ngang ϕ y cuõng coù giaù trò cao.Trong tröôøng hôïp baùnh xe bò haõm cöùng thì caùc thoâng soá seõ dieãn bieán theo ñöôøng ñöùt neùt treân hình IX-10a. Treân hình IX-11 trình baøy ñoà thò thay ñoåi vaän toác goùc cuûa baùnh xe,toác ñoä oâtoâ vaø ñoä tröôït baùnh xe theo thôøi gian khi phanh coù boä choáng haõm cöùng baùnh xe. Töø ñoà thò IX-11 ta thaáy raèng trong quaù trình phanh coù heä thoáng haõm cöùng baùnh xe,vaän toác goùc ωb cuûa baùnh Hình IX-11:Söï thay ñoåi toác ñoä goùc ωb cuûa xe thay ñoåi theo chu kyø.(Hình  IX­ baùnh xe, toác ñoä oâtoâ V vaø doä tröôït λ theo thôøi gian t khi phanh coù boä choáng 11) haõm cöùng baùnh xe.       ÔÛ moät soá heä thoáng      choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh aùp xuaát trong daãn ñoäng thay ñoåi, coù luùc taêng luùc giaøm vaø ñoà thò thay ñoåi aùp suaát theo thôøi gian coù daïng hình raêng cöa.Heä thoáng nhö vaäy ñöôïc goïi laø hai pha,noù khaùc vôùi söï laøm vieäc cuûa heä thoáng ñöôïc xeùt ôû treân. Ñeå thaáy roõ hieäu quaû cuûa heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe khi phanh chuùng ta xem xeùt keát quaû thí nghieäm ôû baûng Baûng ΙΧ − 1
  16. Keát quaû thí nghieäm oâ toâ du lòch coù heä thoáng choáng haõm cöùng baùnh xe (moãi baùnh xe ñeàu coù caûm bieán vaø boä ñieàu khieàn rieâng reõ). Quaõng ñöôøng Toác ñoä phanh s p Loaïi ñöôøng baét ñaàu m Lôïi vaø phanh v, Coù heä Khoâng coù hieäu quaû m/s thoáng heä thoáng phanh % choáng choáng haõm haõm cöùng baùnh cöùng xe baùnh xe Ñöôøng beâ 13,88 10,6 13,1 19,1 toâng khoâ 13,88 18,7 23,7 21,1 Ñöôøng beâ toâng öôùt Ñöôøng beâ 27,77 41,1 50,0 17,8 toâng khoâ 27,77 62,5 100,0 37,5 Ñöôøng beâ toâng öôùt V. Giaûn  ñoà   phanh  vaø   æ   ch tieâu  phanh   thöïc  teá Nhöõng coâng thöùc ( Ι ΙΧ − 16 ),( ΙΧ − 18 )vaø( ΙΧ − 21 ) ñöôïc chöùng minh ôø treân ñeå xaùc ñònh gia toác chaäm daàn, thôøi gian phanh vaø quaõng ñöôøngphanh mang tính chaát lyù thuyeát ,töùc laø trong ñieàu kieän lí töôûng ,nghóa laø khi phanh aùp suaát chaát loûng (hoaëc khí neùn) coù giaù trò cöïc ñaïi ngay taïi thôøi ñieåm baét ñaàu phanh vaø thôøi gian phaûn öùng cuûa ngöôøi laùi xe khoâng keå ñeán. Ñeå xaùc ñònh ñöôïc quaõng ñöôøng phanh thöïc teá caàn nghieân cöùu quaù trình phanh qua caùc ñoà thò thöïc nghieäm theå hieän quan heä giöõa löïc phanh Pp sinh ra ôû baùnh xe (hoaëc moâmen phanh M p ) vôùi thôøi gian t.Ñoà thò naøy ñöôïc goïi laø giaûn ñoà phanh
  17. Giaûn ñoà phanh nhaän ñöôïc baèng thöïc nghieäm va qua giaûn ñoà phanh coù theå phaân tích vaø thaáy ñöôïc baûn chaát cuûa quaù trình phanh. Caàn phaûi hieåu raèng giaûn ñoà phanh laø quan heä löïc phanh Pp vôùi thôøi gian t,hay cuõng laø quan heä cuûa gia toác chaäm daàn j vôùi thôøi gian t. Ñieåm O treân hình ΙΧ − 12 öùng vôùi ngöôøi laùi nhìn thaáy chöôùng ngaïi ôû phía tröôùc vaø nhaän thöùc ñöôïc caân phaûi phanh. t1-thôøi gian phaûn xaï cuûa ngöôøi laùi töùc laø töø luùc nhìn thaáy ñöôïc chöôùng ngaïi vaät cho ñeán luùc taùc duïng vaøo baøn ñaïp phanh,thôøi gian naøy phuï thuoäc vaøo trình ñoä cuûa ngöôøi laùi .Thôøi gian t 1 thöôøng naèm trong giôùi haïn t1=0,3 ÷ 0,8s. t 2 –thôøi gian chaäm taùc duïng cuûa daãn ñoäng phanh, töùc laø töø luùc ngöôøi laùi xe taùc duïng vaøo baøn ñaïp phanh cho ñeán khi maù phanh aùp saùt vaøo troáng phanh.thôøi gian naøy ñoái vôùi phanh daàu t2=0,03s vaø ñoái vôùi phanh khí t2=0,3s . t3-thôøi gian taêng(bieán thieân) löïc phanh hoaëc taêng gia toác chaäm daàn. Thôøi gian naøy ñoái vôùi phanh daàu t3=0,2s vaø ñoái vôùi phanh khí t3=0,5 ÷ 1s. t4-thôøi gian phanh hoaøn toaøn,öùng vôùi löïc phanh cöïc ñaïi.thôøi gian naøy ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc ( ΙΧ − 18 ).Trong thôøi gian naøy löïc phanh Pp hoaëc gia toác chaäm daàn j coù giaù trò khoâng ñoåi. t5-thôøi gian nhaû phanh ,löïc phanh giaûm ñeán 0.thôøi gian naøy coù giaù trò t5=0,2s ñoái vôùi phanh daàu vaø t5=1,5 ÷ 2s ñoái vôùi phanh khí. Khi oâtoâ döøng hoaøn toaøn roài môùi nhaû phanh thì thôøi gian t5 khoâng aûnh höôûng gì ñeán quaõng ñöôøng phanh nhoû nhaát.Nhö vaäy quaù trình phanh keå töø khi ngöôøi laùi nhaän ñöôïc tín hieäu cho ñeán khi oâtoâ döøng haún keùo daøi trong thoài gian t nhö sau t = t1 + t2 + t3 + t4 ( ΙΧ − 33 ) Töø giaûn ñoà phanh (Hinh IX-12) thaáy raèng thôøi gian t1 vaø t2 löïc phanh hoaëc gia toác chaäm daàn baèng khoâng.Löïc phanh va gia toác chaäm daàn baét ñaàu taêng leân töø thôøi ñieåm A laø thôøi ñieåm khôûi ñaàu cua thôøi gian t3 ,cuoái thôøi gian t3 löïc phanh vaø gia toác chaäm daàn coù giaù trò cöïc ñaïi vaø giöõ khoâng ñoåi trong suoát thôøi gian t4,cuoái thôøi gian t4 thì löïc phanh vaø gia toác chaäm daàn giaûm vaø heát thôøi gian t5 thì chuùng coù giaù trò baèng khoâng. Caàn chuù yù raèng giaûn ñoà phanh trình baøy ôû hình IX-12 ñaõ ñöôïc ñôn giaûn hoùa,coøn giaûn ñoà phanh laáy töø thöïc nghieäm coù daïng ñöôøng gôïn soùng ,nhaáp nhoâ. Neáu keå ñeán thôøi gian chaäm taùc duïng t2 cuûa daãn ñoäng phanh thì quaõng ñöôøng phanh thöïc teá tính töø khi taùc duïng leân
  18. baøn ñaïp phanh cho ñeán khi oâtoâ döøng haún ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc sau: k s v12 s = v1t2 + (IX-34) 2ϕ g ÔÛ ñaây: k s -Heä soá hieäu ñònh quaõng ñöôøng phanh ,xaùc ñònh baèng thöïc nghieäm;ñoái vôùi xe du lich k s =1,1 ÷ 1,2 ;ñoái vôùi xe taûi vaø xe khaùch k s =1,4 ÷ 1,6. S-Quaõng ñöôøng phanh thöïc teá. Trong quaù trình söû duïng thöïc teá phanh do maù phanh bò moøn vaø do ñieàu chænh phanh khoâng ñuùng seõ laøm cho quaõng ñöôøng phanh lôùn hôn vaø gia toác chaäm daàn khi phanh giaûm ñi 10 ñeán 15% so vôùi khi phanh coøn môùi vaø ñieàu chænh ñuùng. Soá lieäu cho pheùp veà hieäu quaû phanh ñeå oâtoâ coù theå chuyeån ñoäng an toøan trong maïng löôùi giao thoâng ñöôøng boä giao thoâng vaän taûi Vieät Nam quy ñònh trong ”Tieâu chuaån an toan kyõ thuaät vaø baûo veä moâi tröôøng cuûa phöông tieän cô giôùi ñöôøng boä” Trình baøy ôû baûng IX-2 Tieâu chuaån trình baøy ôû baûng IX-2 laø öùng vôùi cheá ñoä thöû phanh khi oâtoâ khoâng taûi chaïy treân ñöôøng nhöïa khoâ naèm ngang ôû vaän toác baét ñaàu phanh laø 8,33m/s (30km/gio). Caàn chuù yù raèng tieâu chuaån cho pheùp veà hieäu quaû phanh ôû moãi nöôùc moät khaùc.Vieäc ñeà ra tieâu chuaån cuï theå cho töøng nöôùc tuøy thuoäc vaøo töøng vaán ñeà nhö:nguoàn cung caáp oâtoâ söû duïng (oâtoâ nhieàu chuaån loaïi cuûa nhieàu nöôùc),ñieàu kieän ñöôøng xaù.trình ñoä toå chöùc kieåm tra kyõ thuaät,trang thieát bò kieåm tra v.v. Baûng IX­2  tieâu chuaån veà hieäu quaû phanh cho pheùp oâtoâ löu haønh treân ñöôøng (Boä GTVT Vieât Nam quy ñònh,2000) Loại ô tô Quaõng Gia toác chaäm ñöôøng Daàn cöïc ñaïi Phanh m , m/ s 2 , khoâng Khoâng lôøn nhoû hôn hôn
  19. OÂ toâ con vaø caùc loaïi 7,2 5,8 oâtoâ khaùc thieát keá treân cô sôû oâ toâ con 9,5 5,0 OÂ toâ vaän taûi troïng löôïng toaøn boä nhoû hôn 80kN vaø oâtoâ khaùch coù 11 4,2 chieàu daøi toaøn boä döôùi 7.5m OÂâtoâ taûi hoaëc ñoaøn oâtoâ coù troïng löông toaøn boä lôùn hôn 80kN vaø oâtoâ khaùch coù chieàu daøi toaøn boä >7.5m Do yeâu caàu veà toác ñoä cuûa oâtoâ ngaøy caøng taêng cho neân coù xu höôùng taêng vaän toác thöû phanh ñeå cho pheùp oâtoâ löu haønh treân ñöôøng. Trong tieâu chuaån TCVN 5658-1999 vaø TOCT 25478-82 vaän toác thöû yeâu caàu laø 11,1m/s(40km/h) Vaán ñeà thöû phanh ôû vaän toác cao laø raát nguy hieåm, nhaát laø khi kieåm tra ñònh kyø ñaïi traø maø chöa coù nhöõng baõi thöû chuyeân duøng. Vì vaäy ôû nöôùc ta hieän nay vaãn ñang duøng vaän toác thöû 8,33m/s(30km/h). Ngoaøi vieäc ñaûm baûo hieäu quaû phanh nhö trong baûng IX-2 thì yeâu caàu veà ñoä oån ñònh khi phanh,töùc laø khi phanh oâtoâ khoâng bò xoay ngang laø ñieàu raát caàn thieát.tieâu chuaån cho pheùp veà goác leäch seõ ñöôïc trình baøy ôû phaàn VIII cuûa chöông naøy. Soá lieäu cho ôû baûng IX-2 chæ söû duïng ñeå kieåm tra phanh ñònh kyø nhaèm muïc ñích cho pheùp oâtoâ löu haønh treân ñöôøng ñeå ñaûm baûo an toaøn chuyeån ñoäng.Ñoái vôùi caùc cô sôû nghieân cöùu ,thieát keá cheá taïo oâtoâ thì tieâu chuaån kieåm tra phanh (thöû phanh)coøn nghieâm ngaët hôn nhieàu. Tieâu chuaån cuûa chaâu AÂâu vaø cuûa Lieân Hieäp quoác veà vaán ñeà thöû phanh khi nghieân cöùu thieát keá vaø cheá taïo phaûi ñaûm baûo caùc noäi dung vaø chæ tieâu sau ñaây. Veà cheá ñoä thöû phaûi tieán haønh ôû loaïi O,loaïi Ι vaø loaïi ΙΙ : Thöû phanh loaïi O:duøng ñeå xaùc ñònh hieäu quaû cuûa heä thoáng phanh khi cô caáu phanh nguoäi(nhieät ñoä troáng phanh
  20. Toác ñoä Gia toác Quaõng baét ñaàu Löïc chaäm daàn ñöôøng Loaïi oâtoâ phanh treân oån phanh m/s baøn ñònh khi khoâng (km/h) ñaïp phanh lôùn hôn, phanh, khoâng m N nhoû hôn m/s2 oâ toâ du lòch 22,22 500 7,0 43,2 oâ toâ khaùch vôùi (80) troïng löôïng toaøn boä 700 7,0 25,8 ñeán 50kN 16,66 oâ toâ khaùch vôùi (60) 700 6,0 32,1 troïng löôïng toaøn boä treân 50kN 16,60 700 5,5 44,8 oâ toâ taûi vôùi troïng (60) 700 5,5 25,0 löôïng toaøn boä:ñeán 700 5,5 17,2 35kN 19,44 töø 35kN ñeán (70) 120kN 13,88 treân 120kN (50) 11,11 (40) Ñoaøn xe vôùi troïng löôïng toaøn boä:ñeán 19,44 700 5,5 46,9 35kN (70) 700 5,5 26,5 Töø 35kN ñeán 13,88 700 5,5 18,4 120kN (50) Treân 120kN 11,11 (40) Khi thöû theo loaïi I thì tieâu chuaån veà quaõng ñöôøng phanh taêng leân 25% vaø thöû theo loaïi ΙΙ thì taêng leân 33%. Khi cô caáu phanh bò öôùt (tröôøng hôïp naøy thöôøng xaûy ra ñoái vôùi oâtoâ laøm vieäc ôû vuøng nhieät ñôùi möa nhieàu hö ôû nöôùc ta)thì giaûn ñoà phanh khoâng coøn daïng nhö hình Ix-2 trong laàn ñaïp phanh ñaàu tieân.muoán trôû laïi giaûn ñoà phanh nhö ôû hình IX-12 caàn phaûi ñaïp phanh nhieàu laàn. Treân hình IX-13 trình baøy giaûn ñoà phanh khi cô caáu phanh bò öôùt .ÔÛ laàn ñaïp phanh ñaàu tieân giaûn ñoà phanh coù daïng nhö ñöôøng Ι ,ôû laàn ñaïp phanh thöù hai giaûn ñoà phanh coù dang nhö ñöôøng ΙΙ …vaø phaûi ñeán laàn ñaïp phanh thöù naêm giaûn ñoà phanh môùi trôû laïi daïng bình thöôøng nhö ôû cô caáu phanh khoâ(ñöôøng V).

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản