BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
DỰ ÁN HỖ TRỢ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
TÌM HIỀU
CHƯƠNG TRÌNH
MÔN KHOA HỌC
TỰ NHIÊN
CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
TÌM HIỂU
CHƯƠNG TRÌNH
MÔN KHOA HỌC 
TỰ NHIÊN
2
Ngoài ra, Khoa học tự nhiên là môn học tìm hiểu thế giới tự nhiên,
phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh đáp ứng yêu cầu
phát triển đất nước. Khoa học tự nhiên có ý nghĩa quan trọng đối
với sự phát triển toàn diện của học sinh, có vai trò nền tảng trong
việc phát triển tư duy khoa học và kĩ năng thực hành, góp phần
đáp ứng yêu cầu cung cấp nguồn nhân lực trẻ cho giai đoạn công
nghiệp hóa và hiện đại hóa của đất nước.
Tìm hiểu Chương trình môn Khoa học tự nhiên
?
Vì sao cần xây dựng
môn Khoa học tự nhiên
Trong thế giới tự nhiên, mọi sự vật và hiện tượng là một thể
thống nhất. Việc chia ra các lĩnh vực khoa học (hay các môn học)
là để nghiên cứu sâu sự vật và hiện tượng ở một khía cạnh nhất
định. Khi giải quyết một vấn đề của tự nhiên thì không thể chỉ sử
dụng kiến thức của một khoa học nào, mà cần kiến thức tổng
hợp tích hợp từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Tính thống nhất trong
giáo dục Khoa học tự nhiên được thể hiện ở cả đối tượng, phương
pháp nhận thức, những nguyên lí và khái niệm cơ bản.
Trên thế giới có nhiều nước dạy môn “Khoa học tự nhiên” (Science)
ở cấp Trung học cơ sở (Anh, Thụy Sĩ, Xứ Wales, Australia, Niu Di-lan,
Singapore, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhiều bang ở Mĩ... và
nhiều nước khác) thay cho dạy học 3 môn học riêng rẽ là Vật lí, Hoá
học và Sinh học. Nội dung kiến thức vật lí, hóa học, sinh học liên
kết với nhau thông qua các nguyên lí và khái niệm chung của tự
nhiên. Việc xây dựng môn Khoa học tự nhiên tránh được tình trạng
trùng lặp kiến thức ở các môn học, đồng thời tạo điều kiện thuận
lợi cho việc thiết kế một số chủ đề tích hợp như chủ đề về biến đổi
khí hậu, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên...
3
Tìm hiểu Chương trình môn Khoa học tự nhiên
?
Môn Khoa học tự nhiên là gì
Khoa học tự nhiên là môn học được xây dựng và phát triển trên
nền tảng các khoa học vật lí, hóa học, sinh học và khoa học Trái
Đất. Đối tượng nghiên cứu của Khoa học tự nhiên là các sự vật, hiện
tượng, quá trình, các thuộc tính cơ bản về sự tồn tại, vận động của
thế giới tự nhiên. Trong môn Khoa học tự nhiên, những nguyên lí
và khái niệm chung nhất của thế giới tự nhiên được tích hợp xuyên
suốt các mạch nội dung. Trong quá trình dạy học, các mạch nội
dung được tổ chức sao cho vừa tích hợp theo nguyên lí của tự
nhiên, vừa đảm bảo logic bên trong của từng mạch nội dung.
Khoa học tự nhiên là môn học có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát
triển toàn diện của học sinh, có vai trò nền tảng trong việc hình
thành và phát triển thế giới quan khoa học của học sinh cấp trung
học cơ sở. Cùng với các môn Toán học, Công nghệ và Tin học, môn
Khoa học tự nhiên góp phần thúc đẩy giáo dục STEM (Science,
Technology, Engineering, Mathematics) – một trong những hướng
giáo dục đang được quan tâm phát triển trên thế giới cũng như ở
Việt Nam, góp phần đáp ứng yêu cầu cung cấp nguồn nhân lực trẻ
cho giai đoạn công nghiệp hóa và hiện đại hóa của đất nước. Môn
Khoa học tự nhiên có điều kiện giáo dục những vấn đề toàn cầu
như phát triển bền vững và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên,
biến đổi khí hậu, dân số, bảo vệ môi trường, an toàn, năng lượng,
giới và bình đẳng giới, bảo vệ đa dạng sinh học,...
Môn Khoa học tự nhiên là môn học phát triển từ môn Khoa học ở
lớp 4, 5 (cấp tiểu học), được dạy ở các lớp 6, 7, 8 và 9, tổng số 140
tiết/ năm học.
4
Tìm hiểu Chương trình môn Khoa học tự nhiên
Chương trình môn Khoa học tự nhiên cụ thể hóa những mục tiêu và yêu cầu của Chương trình giáo
dục phổ thông tổng thể, bao gồm: Định hướng chung cho tất cả các môn học và định hướng xây dựng
chương trình môn Khoa học tự nhiên ở cấp trung học cơ sở, bao gồm:
Môn Khoa học tự nhiên được xây dựng
dựa trên những quan điểm nào
Quan điểm hình thành và phát triển phẩm chất và năng lực học sinh: Chương trình đảm bảo sự
phát triển năng lực của người học qua các cấp và các lớp; tạo cơ sở cho học tập tiếp lên, học tập
suốt đời; tạo thuận lợi cho việc chuyển đổi giữa các giai đoạn trong giáo dục.
Quan điểm kế thừa và phát triển: Chương trình môn Khoa học tự nhiên bảo đảm kế thừa và phát
triển những ưu điểm của chương trình các môn học đã có của Việt Nam tiếp thu kinh nghiệm của
những nền giáo dục tiên tiến; bảo đảm kết nối chặt chẽ giữa các lớp học, cấp học với nhau và liên
thông với chương trình của các môn học Vật lí, Hoá học, Sinh học ở cấp trung học phổ thông và
chương trình giáo dục nghề nghiệp.
Quan điểm dạy học tích hợp: Khoa học tự nhiên là một lĩnh vực thống nhất bởi đối tượng, phương
pháp nhận thức, những khái niệm và nguyên lí chung nên việc dạy học môn Khoa học tự nhiên
cần tạo cho học sinh nhận thức được sự thống nhất đó. Mặt khác, định hướng phát triển năng
lực, gắn với các tình huống thực tiễn cũng đòi hỏi tiếp cận quan điểm dạy học tích hợp. Nhiều
nội dung giáo dục cần được lồng ghép vào giáo dục khoa học: tích hợp giáo dục khoa học với kĩ
thuật, với giáo dục sức khoẻ, giáo dục bảo vệ môi trường, phát triển bền vững,...
?
Chương trình môn Khoa học tự nhiên bảo đảm tính khả thi, phù hợp với các nguồn lực để thực hiện
chương trình như giáo viên, thời lượng, cơ sở vật chất,...
Quan điểm giáo dục toàn diện: Chương trình môn Khoa học tự nhiên góp phần hình thành và
phát triển phẩm chất và năng lực học sinh thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ
năng cơ bản, thiết thực, thể hiện tính toàn diện, hiện đại và cập nhật.
Quan điểm kết hợp lí thuyết với thực hành và phù hợp với thực tiễn Việt Nam: Thông qua hoạt
động thực hành trong phòng thực hành và trong thực tế, chương trình môn Khoa học tự nhiên
giúp học sinh nắm vững lí thuyết, đồng thời có khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng khoa học
tự nhiên vào thực tiễn đời sống. Môn Khoa học tự nhiên quan tâm tới những nội dung kiến thức
gần gũi với cuộc sống hằng ngày của học sinh, tăng cường vận dụng kiến thức, kĩ năng khoa học
vào các tình huống thực tế; góp phần phát triển ở học sinh khả năng thích ứng trong một thế
giới biến đổi không ngừng.
Tìm hiểu Chương trình môn Khoa học tự nhiên
5
Tìm hiểu Chương trình môn Khoa học tự nhiên
Trên thế giới, môn Khoa học tự nhiên được gọi là
môn Khoa học (Science) thay cho dạy học môn
học riêng rẽ là Vật lí, Hoá học, Sinh học và Khoa
học Trái Đất. Mỗi nước hoặc mỗi bộ sách có cách
chọn các chủ đề tích hợp và cách tích hợp đặc
trưng khác nhau, nhưng tựu chung đều thể hiện
các kiến thức khoa học cơ bản của 3 lĩnh vực Vật
lí, Hóa học và Sinh học với các chủ đề gần gũi, thiết
thực với cuộc sống hiện tại và tương lai.
Ở Singapre, học sinh được học môn Khoa học (Sci-
ence) từ lớp 1 đến lớp 6 ở tiểu học (primary school)
và ở trung học cơ sở (lower secondary). Những bộ
sách chiếm thị phần cao ở Singapore như i-Sci-
ence, My Pals are here ở cấp tiểu học và nối tiếp
bộ sách này đến cấp trung học cơ sở là những bộ
sách mang tên như Interactive Science, Science
Matters, All about Science,… của các nhà xuất bản
Panpac Education, Marshall Cavendish hay Pear-
son Education,… Môn Khoa học của Singapore
được tích hợp sâu ở tiểu học và trung học cơ sở
qua 5 chủ đề: Đa dạng; Chu trình; Hệ thống; Tương
tác và Năng lượng. Các chủ đề này gồm các nội
dung khoa học cơ bản của 3 môn học Vật lí, Hóa
học và Sinh học được tích hợp ở mức độ sâu
(xuyên môn) và phân hóa thành các môn học
riêng rẽ: Vật lí, Hóa học, Sinh học ở trung học phổ
thông (high school).
Ở Anh, một số cuốn sách giáo khoa như Check-
point, Science Forcus, Science Success,… thường
có các chủ đề về Vật lí, Hóa học và Sinh học để xen
kẽ hoặc để riêng theo từng phân môn và có các
chủ đề tích hợp liên môn.
Môn Khoa học tự nhiên ở một số nước
có nền giáo dục tiên tiến được thực hiện
như thế nào??
STT Tên nước Tên môn học ở từng cấp
Tiểu học THCS THPT
1Hàn Quốc Cuộc sống thông minh
(lớp 1-2); Khoa học (lớp
Khoa học Khoa học gồm: Vật lí, Hóa học, Sinh học (là môn
học tự chọn)
2Anh Khoa học Khoa học Các môn Khoa học được tách riêng Vật lí, Hóa
học, Sinh học
3CH Pháp Khám phá thế giới (lớp
1-2); Khoa học thực
nghiệm và công nghệ
(lớp 4-5)
Khoa học sự sống và
Khoa học Trái Đất; Vật lí –
Hóa học
Vật lí- Hóa học; Khoa học sự sống và Khoa học
Trái Đất (lớp 10); Vật lí – Hóa học (bắt buộc);
Khoa học sự sống và Khoa học Trái Đất (tự chọn)
(lớp 11, 12 ban Khoa học), Khoa học (lớp 11 ban
Văn và ban Kinh tế-Xã hội)
4Singapore Khoa học Khoa học Vật lí, Hóa học, Sinh học (các môn học tự chọn)
5Hungari Môi trường (lớp 1-4); Tự
nhiên (lớp 5, 6)
Tự nhiên (lớp 7, 8). Vật lí,
Hóa học, Sinh học (lớp 9)
Vật lí, Hóa học, Sinh học (các môn học tự chọn)
6Thụy Sĩ KHTN Vật lí, Hóa học, Sinh học (các môn học tự chọn)
7Xứ Wales Khoa học Khoa học Vật lí, Hóa học, Sinh học,... (các môn học tự chọn)
8Canada (CT
một số bang)
Khoa học Khoa học Khoa học gồm Vật lí, Hoá học, Sinh học... (Các
môn học tự chọn)
9Mỹ (CT một
số bang)
Khoa học Khoa học Khoa học gồm Vật lí, Hóa học, Sinh học. (Các
môn học tự chọn)
Bảng: Ví dụ về môn Khoa học tự nhiên của một số nước