b) Bé khung l∙nh thæ cña vïng:
- HÖ thèng ®« thÞ:
Vïng cã hÖ thèng ®« thÞ víi 3 thµnh phè, 8 thÞ x· vµ 78 thÞ trÊn. D©n sè ®« thÞ
t¨ng lªn g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸. C¸c ®« thÞ tËp trung däc tuyÕn trôc ®−êng
quèc lé 1, mét sè ë trung du vµ gi¸p biªn giíi.
- Thµnh phè Thanh Ho¸ lµ h¹t nh©n cña trung t©m c«ng nghiÖp phÝa B¾c B¾c
Trung Bé, víi c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng, chÕ biÕn l−¬ng thùc, thùc
phÈm.
- Thµnh phè Vinh lµ thµnh phè tØnh lþ cña tØnh NghÖ An vµ lµ trung t©m v¨n
ho¸, kinh tÕ, du lÞch, dÞch vô cña c¶ vïng. NghÖ An vµ Hµ TÜnh lµ trung t©m ®µo t¹o
cña vïng B¾c B¾c Trung Bé.
- Thµnh phè HuÕ lµ cè ®« cña ViÖt Nam, cßn gi÷ l¹i nhiÒu di s¶n cã gi¸ trÞ. §©y
lµ n¬i giao l−u héi tô cña giao th«ng B¾c-Nam, ®ång thêi còng lµ trung t©m du lÞch
®µo t¹o cña vïng vµ cña c¶ n−íc.
- ThÞ x· §«ng Hµ cã vÞ trÝ quan träng n»m trªn quèc lé 9 vµ quèc lé 1 t¹o thµnh
hµnh lang kinh tÕ quan träng cña vïng. §©y còng lµ trung t©m th−¬ng m¹i quan
träng nèi luång hµng vÒ c¶ng Cöa ViÖt, Ch©n M©y – §µ N½ng.
- HÖ thèng giao th«ng vËn t¶i:
+ Bao gåm m¹ng l−íi ®−êng bé, ®−êng s¾t, ®−êng s«ng, ®−êng biÓn, ®−êng hµng
kh«ng vµ ®−êng èng víi c¸c bÕn xe, h¶i c¶ng, s©n bay t¹o thµnh nh÷ng ®Çu mèi giao
th«ng, nh÷ng tuyÕn liªn hîp vËn chuyÓn cã ý nghÜa liªn kÕt néi vïng, liªn vïng vµ
quèc tÕ. HiÖn nay hÖ thèng giao th«ng trong vïng ®ang ®−îc c¶i t¹o vµ x©y míi.
+ §−êng bé bao gåm: quèc lé 1 trïng víi ®−êng 15 vµ ®−êng s¾t xuyªn ViÖt lµ
con ®−êng huyÕt m¹ch cña vïng vµ c¶ n−íc. §−êng 15 tõ Suèi Rót (Hoµ B×nh) - Håi
Xu©n (Thanh Ho¸) - Phñ Quú - §« L−¬ng- §øc Thä, nèi ra ®−êng 1. Cã thÓ coi ®©y
lµ con ®−êng võa mang tÝnh chÊt quèc phßng, võa mang tÝnh më mang vïng kinh tÕ
míi. §−êng 217 tõ Thanh Ho¸ - qua biªn giíi ViÖt Lµo. §−êng 7 nèi ®−êng 1 víi
DiÔn Ch©u (NghÖ An). §−êng 8 tõ Vinh ®i H−¬ng S¬n ®Õn thÞ trÊn Napª cña Lµo.
§−êng 12 tõ Ba §ån (Qu¶ng B×nh) ®i Lµo nèi liÒn vïng thiÕc, gç, th¹ch cao cña
Trung Lµo qua ®−êng 1 ®Õn c¶ng Vòng ¸ng. §−êng 9 qua Lµo. Ngoµi ra cßn nhiÒu
tuyÕn ®−êng ®Þa ph−¬ng theo h−íng B¾c - Nam hoÆc T©y - §«ng.
+ §−êng s¾t: tuyÕn xuyªn ViÖt ch¹y qua ®Þa phËn cña vïng dµi 650 km b»ng
1/5 tæng chiÒu dµi ®−êng s¾t Thèng NhÊt. Ngoµi ra cßn cã tuyÕn ®−êng s¾t NghÜa
137
§µn- CÇu Gi¸t dµi 32km, míi ®−îc x©y dùng nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ cña vïng T©y
B¾c NghÖ An vµ cã ý nghÜa quèc phßng.
+ §−êng s«ng: Bao gåm c¸c tuyÕn ®−êng thuû B¾c - Nam theo kªnh than vµ s¾t
trªn s«ng C¶, s«ng M·. TuyÕn nµy ®ãng vai trß cùc kú quan träng trong mïa m−a
b·o khi vËn chuyÓn theo ®−êng biÓn kh«ng an toµn. TuyÕn s«ng M·, s«ng Chu cËp
bÕn Hµm Rång, Hµ Trung, VÜnh Léc, B¸i Th−îng cã ý nghÜa vËn chuyÓn hµng ho¸
gi÷a vïng ®ång b»ng, trung du víi miÒn nói. TuyÕn s«ng C¶ vµ c¸c phô l−u víi
nhiÒu cöa biÓn quan träng.
+ §−êng biÓn: TuyÕn Hµm Rång - H¶i Phßng dµi 129 km nèi khu c«ng nghiÖp
B¾c Thanh Ho¸ víi c¶ng H¶i Phßng; tuyÕn BÕn Thuû - H¶i Phßng dµi 339 km nèi
thµnh phè Vinh víi c¶ng H¶i Phßng. HiÖn nay cã c¶ng Cöa Lß lín nhÊt cã thÓ më
c¸c tuyÕn ®−êng biÓn vÒ phÝa Nam vµ c¸c tuyÕn quèc tÕ.
+ §−êng hµng kh«ng: C¸c tuyÕn bay: HuÕ - T©n S¬n NhÊt; HuÕ - Hµ Néi; Vinh-
Hµ Néi. C¸c tuyÕn bay nµy ho¹t ®éng thÊt th−êng do l−îng hµng vµ hµnh kh¸ch Ýt
céng víi thêi tiÕt kh«ng thuËn lîi.
4.3. §Þnh h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña vïng
§Èy nhanh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i
ho¸; ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng, x©y dùng hÖ thèng ®« thÞ h¹t nh©n, g¾n ph¸t triÓn kinh
tÕ víi c«ng b»ng x· héi, gi¶m sù chªnh lÖch vÒ møc sèng; kÕt hîp ph¸t triÓn kinh tÕ
víi an ninh quèc phßng vµ b¶o vÖ m«i tr−êng sinh th¸i.
a) Ngµnh n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ng− nghiÖp:
* Ngµnh n«ng nghiÖp
- Ph¸t triÓn toµn diÖn dùa vµo thÕ m¹nh cña tõng khu vùc. Chó ý hµng ®Çu c¸c
lo¹i c©y c«ng nghiÖp: L¹c, mÝa, d©u t»m, thuèc l¸, cãi, hå tiªu, cµ phª, cao su, dõa.
C¸c khu ven biÓn vµ ®ång b»ng chó träng th©m canh lóa n−íc vµ trång mµu.
- Ch¨n nu«i: §Èy m¹nh ph¸t triÓn ®µn gia sóc, gia cÇm vµ chó träng nu«i h−¬u,
dª t¹o thªm s¶n phÈm hµng ho¸.
*Ngµnh ng− nghiÖp: Ph¸t triÓn kinh tÕ biÓn, kÕt hîp gi÷a nu«i trång vµ ®¸nh
b¾t h¶i s¶n, tËn dông thÕ m¹nh ven bê, c¸c ®¶o ®Ó khai th¸c tæng hîp vïng biÓn
giµu cã.
*Ngµnh l©m nghiÖp: KÕt hîp khai th¸c, chÕ biÕn, tu bæ vµ trång rõng phñ xanh
®Êt trèng ®åi nói träc; trång rõng ch¾n c¸t ven biÓn; t¹o vµnh ®ai xanh quanh c¸c
khu ®« thÞ, khu c«ng nghiÖp.
138
b) Ngµnh c«ng nghiÖp:
- Ngµnh khai kho¸ng: §Çu t− vµo c¸c ngµnh khai th¸c ®¸ v«i, s¶n xuÊt xi m¨ng
(Thanh Ho¸ - NghÖ An); khai th¸c titan ven biÓn Hµ TÜnh, Qu¶ng B×nh; khai th¸c
thiÕc Quú Hîp; khai th¸c ®¸ èp l¸t c¸c lo¹i.
- C«ng nghiÖp chÕ biÕn: §Èy m¹nh chÕ biÕn n«ng l©m thuû h¶i s¶n trªn c¬ së
®Çu t− c«ng nghÖ, më réng quy m«.
- Ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp dÖt may, h×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp
luyÖn kim ®en Th¹ch Hµ (Hµ TÜnh).
VÒ kh«ng gian l·nh thæ:
- Ph¸t triÓn theo hµnh lang quèc lé 1 x©y dùng víi m« h×nh: C¶ng biÓn-c«ng
nghiÖp - dÞch vô - ®« thÞ. Tõ ®ã h×nh thµnh lªn c¸c côm c«ng nghiÖp, khu du lÞch,
c¸c ®« thÞ h¹t nh©n.
- Ph¸t triÓn theo kh«ng gian hµnh lang xa lé B¾c- Nam ®−êng 15 víi m« h×nh:
Khai th¸c kho¸ng s¶n - c©y c«ng nghiÖp - c«ng nghiÖp - ®« thÞ.
- Kh«ng gian hµnh lang vïng cao biªn giíi víi m« h×nh: Khai th¸c rõng -
th−¬ng m¹i - b¶o vÖ m«i tr−êng - quèc phßng.
- C¸c khu vùc kinh tÕ träng ®iÓm bao gåm:
+ Khu vùc Nam Thanh B¾c NghÖ: Ph¸t triÓn c¶ng biÓn Nghi S¬n th−¬ng m¹i,
c«ng nghiÖp s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng, c¬ khÝ, chÕ biÕn vµ cã kh¶ n¨ng c¬ khÝ, ho¸
läc dÇu.
+ Khu vùc Th¹ch Khª- Vòng ¸ng: C¶ng biÓn th−¬ng m¹i quèc tÕ Vòng ¸ng,
c«ng nghiÖp khai kho¸ng, luyÖn c¸n thÐp, c¬ khÝ, chÕ biÕn,
+ Khu c«ng nghiÖp B¹ch M·- C¶nh D−¬ng - Ch©n M©y - L¨ng C«: C¶ng
th−¬ng m¹i quèc tÕ Ch©n M©y, c«ng nghiÖp nhÑ, chÕ biÕn... Khu th−¬ng m¹i tù
do, khu du lÞch.
V. Vïng Duyªn H¶i Nam Trung Bé
Vïng gåm thµnh phè §µ N½ng vµ c¸c tØnh Qu¶ng Nam, Qu¶ng Ng·i, B×nh
§Þnh, Phó Yªn vµ Kh¸nh Hoµ. Tæng diÖn tÝch tù nhiªn cña vïng lµ 33.067 km2
chiÕm 10,04% diÖn tÝch c¶ n−íc, d©n sè lµ 6.693,7 ngh×n ng−êi n¨m 2001 chiÕm
8,5% d©n sè c¶ n−íc.
139
5.1. TiÒm n¨ng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña vïng
a) VÞ trÝ ®Þa lý:
PhÝa B¾c lµ ®Ìo H¶i V©n, ®iÓm cuèi cña d·y Tr−êng S¬n B¾c, gi¸p víi B¾c
Trung Bé; phÝa T©y lµ d·y Tr−êng S¬n Nam víi hÖ thèng cao nguyªn ®Êt ®á bazan,
gi¸p víi Lµo vµ T©y Nguyªn, phÝa §«ng lµ biÓn §«ng víi hai quÇn ®¶o Hoµng Sa vµ
Tr−êng Sa cã thÒm lôc ®Þa vµ biÓn s©u t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn c¸c c¶ng quèc tÕ; phÝa
Nam gi¸p víi §«ng Nam Bé.
Víi vÞ trÝ cã tÝnh chÊt trung gian vµ b¶n lÒ nh− vËy t¹o ®iÒu kiÖn cho vïng ph¸t
triÓn kinh tÕ, giao l−u kinh tÕ, v¨n ho¸ víi c¸c vïng, vµ giao l−u quèc tÕ.
b) Tµi nguyªn thiªn nhiªn:
* §Þa h×nh
§Þa h×nh cã tÝnh ph©n chia s©u s¾c do sù chuyÓn tiÕp gi÷a miÒn nói cao cña
phÇn cuèi d¶i Tr−¬ng S¬n víi h−íng ®Þa h×nh cong vÒ phÝa biÓn, nói dèc ®øng vÒ
phÝa ®«ng.
* KhÝ hËu
TÝnh chÊt khÝ hËu nhiÖt ®íi Èm giã mïa vµ mang s¾c th¸i cña khÝ hËu ¸ xÝch
®¹o. Biªn ®é dao ®éng nhiÖt thÊp, bøc x¹ lín. M−a Ýt chØ kho¶ng 1200 mm/n¨m. C¸t
vµ n−íc mÆn th−êng xuyªn x©m lÊn vµo ®Êt liÒn do thuû triÒu. §©y còng lµ vïng
th−êng xuyªn bÞ b·o vµ do ®Þa h×nh dèc th−êng kÐo theo lò ¶nh h−ëng lín ®Õn s¶n
xuÊt vµ ®êi sèng. Cµng vµo phÝa Nam mïa kh« cµng kÐo dµi, vïng Kh¸nh Hoµ mïa
kh« dµi tíi 8-9 th¸ng.
Cã thÓ ph©n thµnh 3 tiÓu vïng khÝ hËu: tiÓu vïng Nam - Ng·i; tiÓu vïng B×nh -
Phó vµ tiÓu vïng Kh¸nh Hoµ.
* Tµi nguyªn ®Êt
Trong tæng quü ®Êt tù nhiªn th× cã h¬n 11% diÖn tÝch lµ ®Êt n«ng nghiÖp (409
ngh×n ha), cßn l¹i lµ ®Êt ch−a sö dông (1,7 triÖu ha), ®Êt trèng ®åi nói träc (1,3 triÖu
ha) vµ diÖn tÝch mÆt n−íc.
§Êt cña vïng ®−îc ph©n lµm c¸c nhãm: §Êt ®á vµng chiÕm h¬n 80% diÖn tÝch
®Êt tù nhiªn ph©n bè chñ yÕu trªn khu vùc ®åi nói, víi tÇng ®Êt máng, lÉn ®¸ l¹i dèc
g©y khã kh¨n cho sö dông, chØ cã mét sè chuyÓn tiÕp gi÷a ®ång b»ng vµ nói lµ trång
mµu vµ trång c©y c«ng nghiÖp; ®Êt x¸m, b¹c mµu chiÕm kho¶ng 10% diÖn tÝch tù
140
nhiªn; ®Êt phï sa chiÕm gÇn 10% diÖn tÝch tù nhiªn, ph©n bè däc theo c¸c l−u vùc
s«ng, phÇn lín sö dông vµo c¸c môc ®Ých n«ng nghiÖp.
* Tµi nguyªn rõng
Tr÷ l−îng rõng tù nhiªn cã kho¶ng 94,6 triÖu m3 gç, 325 triÖu c©y tre, nøa. DiÖn
tÝch rõng cña c¶ vïng n¨m 2001 lµ 1168 ngh×n ha. Ngoµi khai th¸c gç, rõng cßn cã
mét sè ®Æc s¶n quÝ nh− quÕ, trÇm h−¬ng, s©m qui, kú nam.
HÖ ®éng vËt rõng mang ®Æc tr−ng cña khu hÖ ®éng vËt Ên §é, M· Lai víi c¸c
loµi ®Æc tr−ng lµ voi, bß rõng, bß tãt, cheo cheo, sãc ch©n vµng,... rÊt phong phó vµ
cã d¹ng ®Æc h÷u.
* Tµi nguyªn biÓn
ChiÒu dµi bê biÓn kho¶ng 900 km kÐo dµi tõ H¶i V©n ®Õn Kh¸nh Hoµ, biÓn
vïng nµy kh¸ s©u ë s¸t bê, nhiÒu eo biÓn, cöa s«ng, vòng, vÞnh thuËn lîi cho ph¸t
triÓn kinh tÕ biÓn: du lÞch, giao th«ng biÓn, ®¸nh b¾t c¸, ph¸t triÓn c¸c h¶i c¶ng
lín.
Ven biÓn cã nhiÒu ®ång muèi chÊt l−îng tèt, kh¶ n¨ng khai th¸c lín nh− ®ång
muèi Sa Huúnh - Qu¶ng Ng·i.
BiÓn cã nhiÒu ®¶o vµ quÇn ®¶o ; ngoµi kh¬i cã quÇn ®¶o Hoµng Sa vµ Tr−êng Sa
cã ý nghÜa chiÕn l−îc vÒ an ninh quèc phßng vµ lµ n¬i c− ngô cña tµu thuyÒn, lµ b×nh
phong ch¾n giã, c¸t biÓn cho ven bê.
Vïng biÓn cã nhiÒu loµi c¸ cã gi¸ trÞ nh− c¸ trÝch, mßi, nhång (tÇng næi) c¸ thu
(tÇng trung), c¸ mËp, mèi... (tÇng ®¸y), t¹o ®iÒu thuËn lîi cho ph¸t triÓn khai th¸c
®¸nh b¾t h¶i s¶n.
* Tµi nguyªn n−íc
Cã trªn 15 con s«ng, phÇn lín lµ ng¾n vµ dèc. Tæng l−îng dßng ch¶y kho¶ng
5.000 km3, vÒ mïa kh« mùc n−íc s«ng rÊt thÊp, dßng ch¶y nhá. Nguån n−íc ngÇm
tr÷ l−îng thÊp. Tµi nguyªn n−íc lî lµ thÕ m¹nh cña vïng, diÖn tÝch kho¶ng 60.990
ha thuËn lîi cho nu«i trång thuû s¶n.
* Tµi nguyªn kho¸ng s¶n
Chñ yÕu lµ cao lanh, sÐt, c¸t x©y dùng, c¸t thuû tinh vµ ®¸ lµm vËt liÖu x©y
dùng. Ngoµi ra cßn cã mét sè kho¸ng s¶n nh− vµng (Bång Miªu), than ®¸ (N«ng
S¬n),... C¸c má kho¸ng s¶n quy m« nhá vµ phÇn lín ch−a ®−îc khai th¸c.
141