Chuyện lãnh đạo và ước mơ của Martin Luther King
Tác giả: Rosabeth Moss Kanter (HBP)
"Tôi có một ước mơ" do Martin Luther King viết là một trong những bài phát biểu
nổi tiếng nhất trong lịch sử. Các nhà lãnh đạo có nhiều tham vọng nghiên cứu nó để
thấy được một cái nhìn đầy thức thuyết phục có thể khơi nguồn cảm hứng cho
những thay đổi quan trọng.
Nhưng năm từ không thể đánh giá một người. Có rất nhiều điều để học hỏi từ hành động
của ông. Con người mà ngày sinh của ông được coi là ngày lễ liên bang tại Mỹ vào thứ
Hai thứ 3 của tháng Một đã phát biểu bài nói trên trong một cuộc diễu hành tại
Washington mùa hè năm 1963. Cuộc mít-ting đã thu hút được con số kỷ lục 1/4 triệu
người ủng hộ quyền dân chủ và chống lại sự phân biệt chủng tộc. Nó đã thúc đẩy việc
thông qua luật quyền bình đẳng và phá bỏ những phân biệt chủng tộc trước đó.
Thay đổi quan trọng
King là luật sư cho những người Mỹ gốc Phi gặp nhiều khó khăn, những người mà theo
tôi nghĩ, có ít điểm chung với hầu hết những người đang nghiên cứu bài phát biểu của
ông tại các trường kinh tế và các khóa đào tạo doanh nghiệp. Tuy vậy King lại có thể lộn
ngược dòng để trở thành người được bầu làm chủ tịch trong lớp học chủ yếu là người da
trắng tại trường học ở Pennsylvania.
Bài phát biểu "Tôi có một ước mơ" sử dụng sự tương đồng trong kinh doanh. Ông nói:
"Theo một cách nào đó, chúng ta đến ngân sách quốc gia để lấy tiền mặt cho một tấm séc.
Khi những người kiến tạo cộng hòa viết ra những từ tuyệt vời trong Hiến pháp và Tuyên
ngôn độc lập, họ đã ký một tín phiếu với mỗi người dân Mỹ là người kế thừa."
Ảnh:
africawithin.com
Ông tiếp tục nói rằng nước Mỹ đã thất bại trong cam kết tín phiếu đó khi đưa cho người
da màu một "tấm séc đen" bị ghi chú "không có khả năng chi trả" ở phía sau. Và giờ, ông
ngụ ý, đã đến lúc phải thu hồi lại những tấm séc lỗi đó. Nhưng trong khi ông hướng đến
thời điểm của sự bồi thường, đền bù cho sự chiếm hữu nô lệ, ông chủ yếu tập trung vào
giáo dục, chế độ lương công bằng và việc tiếp cận thông thoáng mang lại lợi ích cho toàn
bộ xã hội.
King cảm thấy sự công bằng về chủng tộc có thể giúp mọi người đạt được tiềm năng của
họ bởi vì đầu tư vào giáo dục là nền móng của quyền dân chủ. Giấc mơ của ông là bốn
đứa con của mình một ngày nào đó cũng có thể được đánh giá không phải bởi màu da mà
bởi những giá trị bên trong màu da đó của chính con người chúng. Những quan điểm này
mang lại cho ông sự tín nhiệm cả ở bên ngoài phong trào của ông.
Liên minh
Với King, một người lãnh đạo thực sự không phải là người tìm kiếm sự đồng thuận mà là
mô hình đồng thuận. Phong trào quyền dân chủ, giống như những phong trào xã hội khác,
là một tập hợp lộn xộn của nhiều tổ chức độc lập với người lãnh đạo và tham vọng riêng.
King và những đồng sự trong tổ chức không hề có trách nhiệm gì với việc đó nhưng họ
luôn tìm cách để các nhóm riêng rẽ cùng làm việc hướng tới mục tiêu chung.
Một liên minh gồm sáu tổ chức đã tổ chức cuộc diễu hành tại Washington, một thành
công đáng nhớ trong bối cảnh có những bất đồng về những phương thức hoạt động. King
chủ trương ôn hòa và thấy rằng các nguyên tắc vượt khỏi sự khác biệt. John Lewis, một
đại biểu quốc hội từ Georgia và chủ tịch của một nhóm sinh viên quốc gia, đã nhắc lại sự
bất đồng trong những giai đoạn gần đến thời điểm bài phát biểu của Kinh và những nỗ
lực thống nhất sau đó.
Kinh không phải là một hình mẫu chuẩn mực - luận văn tiến sĩ của ông bị điều tra về sự
đạo văn; có những viện dẫn không xác thực từ cuộc sống cá nhân của ông - nhưng phong
trào không chỉ dựa vào mình ông. Việc tiếp tục xây dựng liên minh đảm bảo không gian
dưới một chiếc ô lớn cho nhiều nhà lãnh đạo và các hình thức hoạt động. Sau này, khi
King chuyển sang tập trung vào sự công bằng về kinh tế, thì liên minh mới chuyển đổi
hình thức, và không phải tất cả các tổ chức đều cùng đi chung một con đường. Nhưng khi
ông còn sống và lãnh đạo phong trào thì vẫn có cơ sở cho những hành động chung mang
tính xây dựng.
Niềm tin đáng để mạo hiểm
Các hành động của King cho thấy tầm quan trọng của niềm tin của ông. Là một triết gia
chủ trương không bạo lực, ông kiên quyết và kiên định dù bị đe dọa ám sát, tấn công và
hơn 20 lần bị bắt giữ. Cuộc sống của ông kết thúc bởi viên đạn của kẻ ám sát vào năm
1968 khi ông 38 tuổi. Mặc dù tử vì đạo, nhưng những thành tựu của ông cũng không
được ghi nhận ngay lập tức. Năm 1983, Tổng thống Reagan ký dự luật lấy ngày sinh của
King làm ngày lễ liên bang nhưng điều này vẫn còn nhiều tranh cãi. Mãi đến năm 2000
thì ngày này mới chính thức được tổ chức kỷ niệm tại cả 50 bang.
Thống nhất thông qua sự tận tâm
King kêu gọi mọi người ủng hộ ánh sáng của chủ nghĩa vị tha thay vì bóng tối của sự ích
kỷ cả nhân. Những lời nói của ông tiếp bước tổng thống Kennedy "Đừng hỏi tổ quốc có
thể làm gì cho bạn, hãy hỏi bạn có thể làm gì cho tổ quốc."
Nghĩ về King có thể khiến tất cả chúng ta tạm dừng mọi việc để ước mơ. Đây là mơ ước
của tôi: Tôi có một ước mơ rằng một ngày nào đó những người lãnh đạo sẽ được biết đến
không chỉ bởi những gì họ đã làm được cho tổ chức của họ mà còn vì sự tiến bộ mà họ
góp phần thúc đẩy trong cộng đồng, quốc gia và cả thế giới.
- Bài viết của Rosabeth Moss Kanter trên Harvard Business Publishing -
Nguyễn Tuyến dịch