L I M Đ UỜ Ở Ầ
Ngày nay, xu th toàn c u hóa đang bao trùm c th gi i, Khi toànế ầ ả ế ớ
c u hóa v n n kinh t đang tr thành m t xu h ng khách quan thì yêuầ ề ề ế ở ộ ướ
c u h i nh p n n kinh t qu c t càng tr nên c p bách.Toàn c u hóa đòiầ ộ ậ ề ế ố ế ở ấ ầ
h i m i n c ph i liên k t v i các qu c gia khác đ cùng phát tri n.Vàỏ ỗ ướ ả ế ớ ố ể ể
Vi t Nam cũng không n m ngoài xu th chung c a th gi iệ ằ ế ủ ế ớ
Quá trình toàn c u hóa n n kinh t và h i nh p kinh t th gi i, đòiầ ề ế ộ ậ ế ế ớ
h i m i qu c gia, m i dân t c ph i có s c nh tranh,Vi t Nam c a chúngỏ ỗ ố ỗ ộ ả ự ạ ệ ủ
ta cũng v y. Là m t n c đang phát tri n, vi c tham gia vào quá trình h iậ ộ ướ ể ệ ộ
nh p và toàn c u hóa th gi i đã và đang đ t ra cho chúng ta nhi u c h i,ậ ầ ế ớ ặ ề ơ ộ
cũng nh nhi u thách th c. S c c nh tranh là m t y u t c n thi t, c pư ề ứ ứ ạ ộ ế ố ầ ế ấ
bách và không th thi u đ i v i b t kỳ qu c gia, hay b t kỳ dân t c nào.ể ế ố ớ ấ ố ấ ộ
Kinh t th gi i phát tri n, qu c t hóa th ng m i đòi h i các n cế ế ớ ể ố ế ươ ạ ỏ ướ
ph i xóa b rào c n,ch p nh n t do buôn bán,vì th m i n c ph i mả ỏ ả ấ ậ ự ế ỗ ướ ả ở
c a th tr ng trong n c, đi u đó cũng đ ng nghĩa v i vi c nâng cao s cử ị ườ ướ ề ồ ớ ệ ứ
c nh tranh c a n c đó phù h p v i s phát tri n c a th gi i. Do đó,ạ ủ ướ ợ ớ ự ể ủ ế ớ
chúng ta ph i làm th nào đ nâng cao s c c nh tranh c a hàng hoá Vi tả ế ể ứ ạ ủ ệ
Nam (v ch t l ng và giá c ) .Nh ng làm sao và làm th nào đ nâng caoề ấ ượ ả ư ế ể
s c c nh tranh c a hàng hoá n c ta hi n nay đang là v n đ h t s c nanứ ạ ủ ướ ệ ấ ề ế ứ
gi i và có th nói là đ y khó khăn, đang đ c nhi u ng i quan tâm.ả ể ầ ượ ề ườ
V i trình đ và kh năng hi u bi t c a mình còn h n ch , em xinớ ộ ả ể ế ủ ạ ế
trình bày đ tài: “ềNh ng c h i và thách th c c a hàng hoá Vi t Nam khiữ ơ ộ ứ ủ ệ
gia nh p T ch c Th ng m i th gi i (WTO). Gi i pháp đ v t quaậ ổ ứ ươ ạ ế ớ ả ể ượ
nh ng thách th c"ữ ứ .
1
PH N IẦ
NH NG V N Đ LÝ LU N V C NH TRANHỮ Ấ Ề Ậ Ề Ạ
1. S c nh tranh trong n n kinh t th tr ng là m t t t y u kháchự ạ ề ế ị ườ ộ ấ ế
quan
Th tr ng là n i di n ra các ho t đ ng mua bán, trao đ i hàng hoáị ườ ơ ễ ạ ộ ổ
bao g m các y u t đ u vào và các y u t đ u ra c a quá trình s n xu t.ồ ế ố ầ ế ố ầ ủ ả ấ
Trên th tr ng các nhà s n xu t, ng i tiêu dùng, nh ng ng i ho t đ ngị ườ ả ấ ườ ữ ườ ạ ộ
buôn bán kinh doanh, quan h v i nhau thông qua ho t đ ng mua bán traoệ ớ ạ ộ
đ i hàng hoá. Nh v y th c ch t th tr ng là ch các ho t đ ng kinh tổ ư ậ ự ấ ị ườ ỉ ạ ộ ế
đ c ph n ánh thông qua trao đ i, l u thông hàng hoá và m i quan h vượ ả ổ ư ố ệ ề
kinh t gi a ng i v i ng i.ế ữ ườ ớ ườ
Hình th c đ u tiên c a n n kinh t th tr ng là kinh t hàng hoá.ứ ầ ủ ề ế ị ườ ế
Kinh t h là m t ki u t ch c kinh t xã h i mà trong đó s n ph m s nế ộ ể ổ ứ ế ộ ả ẩ ả
xu t ra đ trao đ i và buôn bán trên th tr ng. N n kinh t th tr ng làấ ể ổ ị ườ ề ế ị ườ
hình th uc phát tri n cao c a n n kinh t hàng hoá, mà đó m i y u tứ ể ủ ề ế ở ọ ế ố
đ u vào và đ u ra c a quá trình s n xu t đ u đ c qui đ nh b i th tr ng.ầ ầ ủ ả ấ ề ượ ị ở ị ườ
Trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh các doanh nghi p luôn mu n cóạ ộ ả ấ ệ ố
đ c nh ng đi u ki n thu n l i trong quá trình s n xu t nh : thuê đ cượ ữ ề ệ ậ ợ ả ấ ư ượ
lao đ ng r mà có kĩ thu t, mua đ c nguyên nhiên v t li u r , có thộ ẻ ậ ượ ậ ệ ẻ ị
tr ng các y u t đ u ra t t. Đi u đó d n đ n s c nh tranh gi a cácườ ế ố ầ ố ề ẫ ế ự ạ ữ
doanh nghi p d chi m l y, n m gi l y nh ng đi u ki n thu n l i. Sệ ể ế ấ ắ ữ ấ ữ ề ệ ậ ợ ự
c nh tranh này ch k t thúc khi nó đ c đánh d u b i m t bên chi n th ngạ ỉ ế ượ ấ ở ộ ế ắ
và m t bên th t b i. Tuy v y c nh tranh không bao gi m t đi trong n nộ ấ ạ ậ ạ ờ ấ ề
kinh t th tr ng. C nh tranh là s s ng còn c a các doanh nghi p. Mu nế ị ườ ạ ự ố ủ ệ ố
t n t i đ c bu c các doanh nghi p ph i nâng cao s c c nh tranh c aồ ạ ượ ộ ệ ả ứ ạ ủ
doanh nghi p mình b ng cách: nâng cao năng l c s n xu t c a doanhệ ằ ự ả ấ ủ
nghi p, gi m chi phí s n xu t đ c nh tranh v giá c , c i ti n khoa h c kĩệ ả ả ấ ể ạ ề ả ả ế ọ
thu t… Đi u này s thúc đ y n n kinh t phát tri n, đ ng th i cũng làmậ ề ẽ ẩ ề ế ể ồ ờ
2
cho xã h i phát tri n nh kinh t phát tri n, khoa h c - kĩ thu t phát tri nộ ể ờ ế ể ọ ậ ể
do đòi h i ph i nâng cao năng su t lao đ ng c a doanh nghi p, c i ti nỏ ả ấ ộ ủ ệ ả ế
khoa h c - kĩ thu t.ọ ậ
Trong quá trình c nh tranh các ngu n l c c a xã h i s đ c chuy nạ ồ ự ủ ộ ẽ ượ ể
t n i s n xu t kém hi u qu đ n n i s n xu t có hi u qu h n. T o raừ ơ ả ấ ệ ả ế ơ ả ấ ệ ả ơ ạ
l i ích xã h i cao h n, m i ng i s s d ng nh ng s n ph m t t h n.ợ ộ ơ ọ ườ ẽ ử ụ ữ ả ẩ ố ơ
C nh tranh đem l i s đa d ng c a s n ph m và d ch v . Do đó t o raạ ạ ự ạ ủ ả ẩ ị ụ ạ
nhi u l a ch n h n cho khách hàng, cho ng i tiêu dùng.ề ự ọ ơ ườ
Nh v y c nh tranh là m t đ c tr ng c b n c a n n kinh t thư ậ ạ ộ ặ ư ơ ả ủ ề ế ị
tr ng. C nh tranh giúp cho s phân b ngu n l c xã h i có hi u qu , đemườ ạ ự ổ ồ ự ộ ệ ả
l i ích l i l n h n cho xã h i. C nh tranh có th đ c xem nh là quá trìnhạ ợ ớ ơ ộ ạ ể ượ ư
tích lu v l ng đ t đó th c hi n các b c nh u thay đ i v ch t. M iỹ ề ượ ể ừ ự ệ ướ ả ổ ề ấ ỗ
b c nh y thay đ i v ch t là m i n c thang c a xã h i, nó làm cho xã h iướ ả ổ ề ấ ỗ ấ ủ ộ ộ
phát tri n di lên, t t đ p h n. V y s t n t i c a c nh tranh trong n n kinhể ố ẹ ơ ậ ự ồ ạ ủ ạ ề
t th tr ng là m t t t y u khách quan.ế ị ườ ộ ấ ế
2. Vai trò c a c nh tranh trong n n kinh t th tr ng ủ ạ ề ế ị ườ
C nh tranh xu t hi n cùng v i s phát tri n c a n n kinh t hàngạ ấ ệ ớ ự ể ủ ề ế
hoá. C nh tranh là s ganh đua, s đ u tranh gay g t gi a nh ng ng i s nạ ự ự ấ ắ ữ ữ ườ ả
xu t kinh doanh v i nhau đ giành gi t l y nh ng đi u ki n có l i v s nấ ớ ể ậ ấ ữ ề ệ ợ ề ả
xu t và tiêu th hàng hoá, nh m t i đa hoá l i nhu n c a mình. Trong n nấ ụ ằ ố ợ ậ ủ ề
kinh t th tr ng c nh tranh v a là môi tr ng, v a là đ ng l c cho sế ị ườ ạ ừ ườ ừ ộ ự ự
phát tri n kinh t . Do đó mà c nh tranh đóng vai trò quan tr ng trong n nể ế ạ ọ ề
kinh t th tr ng th hi n qua m t s ch c năng sau:ế ị ườ ể ệ ộ ố ứ
Th 1ứ: C nh tranh trong n n kinh t có 2 lo i c nh tranh: c nh tranhạ ề ế ạ ạ ạ
trong n i b ngành và c nh tranh gi a các ngành v i nhau.ộ ộ ạ ữ ớ
Vi c c nh tranh gi a các doanh nghi p trong cùng m t ngành là sệ ạ ữ ệ ộ ự
c nh tranh nh m giành gi t l y nh ng đi u ki n có l i cho s n xu t và tiêuạ ằ ậ ấ ữ ề ệ ợ ả ấ
th hàng hoá đ thu đ c l i nhu n siêu ng ch. Các doanh nghi p c nhụ ể ượ ợ ậ ạ ệ ạ
tranh v i nhau v s n ph m. Do đó k t qu c a s c nh tranh này là hìnhớ ề ả ẩ ế ả ủ ự ạ
3
thành nên giá tr th tr ng c a t ng lo i m t hàng. Đó là giá tr c a hàngị ị ườ ủ ừ ạ ặ ị ủ
hoá đ c tính d a vào đi u ki n s n xu t trung bình c a toàn xã h i. N uượ ự ề ệ ả ấ ủ ộ ế
nh doanh nghi p nào có đi u ki n s n xu t d i m c trung bình s bư ệ ề ệ ả ấ ướ ứ ẽ ị
thi t h i hay b l v n. Còn nh ng doanh nghi p có đi u ki n s n xu t trênệ ạ ị ỗ ố ữ ệ ề ệ ả ấ
m c trung bình c a xã h i s thu đ c l i nhu n thông qua s chênh l chứ ủ ộ ẽ ượ ợ ậ ự ệ
v đi u ki n s n xu t.ề ề ệ ả ấ
Ngoài c nh tranh trong n i b ngành còn có c nh tranh gi a cácạ ộ ộ ạ ữ
ngành v i nhau. Là c nh tranh gi a các doanh nghi p s n xu t nh ng m tớ ạ ữ ệ ả ấ ữ ặ
hàng khác nhau. M c đích c a c nh tranh này là tìm n i đ u t có l i h n.ụ ủ ạ ơ ầ ư ợ ơ
Các doanh nghi p t do di chuy n TB c a mình t ngành này sang ngànhệ ự ể ủ ừ
khác. C nh tranh này d n đ n hình thành nên t su t l i nhu n bình quân, vàạ ẫ ế ỉ ấ ợ ậ
giá tr hàng hoá chuy n thành giá c s n xu t.ị ể ả ả ấ
Vi c hình thành nên giá th tr ng c a hàng hoá và t su t l i nhu nệ ị ườ ủ ỉ ấ ợ ậ
bình quân là đi u quan tr ng trong n n kinh t th tr ng. V i giá tr thề ọ ề ế ị ườ ớ ị ị
tr ng c a hàng hoá cho bi t doanh nghi p nào làm ăn có lãi ho c không cóườ ủ ế ệ ặ
hi u qu . T đó s có nh ng thay đ i trong s n xu t đ nâng cao năng su tệ ả ừ ẽ ữ ổ ả ấ ể ấ
lao đ ng. V i t su t l i nhu n bình quân cho bi t l i nhu n c a các nhà tộ ớ ỉ ấ ợ ậ ế ợ ậ ủ ư
b n s là nh nhau cho dù đ u t vào nh ng ngành khác nhau v i l ngả ẽ ư ầ ư ữ ớ ượ
TB nh nhau.ư
Th haiứ: C nh tranh giúp phân b l i ngu n l c c a xã h i m t cáchạ ổ ạ ồ ự ủ ộ ộ
hi u qu nh t. Các doanh nghi p s n xu t cùng m t lo i hay m t s lo iệ ả ấ ệ ả ấ ộ ạ ộ ố ạ
hàng hoá c nh tranh nhau v giá bán, hình th c s n ph m, ch t l ng s nạ ề ứ ả ẩ ấ ượ ả
ph m trong quá trình c nh tranh đó doanh nghi p nào có đi u ki n s n xu tẩ ạ ệ ề ệ ả ấ
t t, có năng su t lao đ ng cao h n thì doanh nghi p đó s có lãi. Đi u đóố ấ ộ ơ ệ ẽ ề
giúp cho vi c s d ng các ngu n nguyên v t li u c a xã h i có hi u quệ ử ụ ồ ậ ệ ủ ộ ệ ả
h n, đem l i l i ích cho xã h i cao h n. N u c đ cho các doanh nghi pơ ạ ợ ộ ơ ế ứ ể ệ
kém hi u qu s d ng các lo i ngu n l c thì s lãng phí ngu n l c xã h iệ ả ử ụ ạ ồ ự ẽ ồ ự ộ
trong khi hi u qu xã h i đem l i không cao, chi phí cho s n xu t tăng cao,ệ ả ộ ạ ả ấ
giá tr hàng hoá tăng lên không c n thi t.ị ầ ế
4
Th baứ: C nh tranh đi u ti t cung, c u hàng hoá trên th tr ng, kíchạ ề ế ầ ị ườ
thích thúc đ y vi c ng d ng khoa h c công ngh tiên ti n vào s n xu t vàẩ ệ ứ ụ ọ ệ ế ả ấ
tăng v n đ u t vào s n xu t trên th tr ng, khi cung m t hàng nào đó l nố ầ ư ả ấ ị ườ ộ ớ
h n c u hàng hoá thì làm cho giá c c a hàng hoá gi m xu ng, làm cho l iơ ầ ả ủ ả ố ợ
nhu n thu đ c c a các doanh nghi p s gi m xu ng. N u nh giá cậ ượ ủ ệ ẽ ả ố ế ư ả
gi m xu ng d i m c ho c b ng chi phí s n xu t thì doanh nghi p đó làmả ố ướ ứ ặ ằ ả ấ ệ
ăn không có hi u qu và b phá s n. Ch có nh ng doanh nghi p nào có chiệ ả ị ả ỉ ữ ệ
phí s n xu t giá c thanh toán c a hàng hoá thì doanh nghi p đó m i thuả ấ ả ủ ệ ớ
đ c. Đi u đó bu c các doanh nghi p mu n t n t i đ c thì ph i gi m chiượ ề ộ ệ ố ồ ạ ượ ả ả
phí s n xu t hàng hoá, nâng cao năng su t lao đ ng b ng cách tích c c ngả ấ ấ ộ ằ ự ứ
d ng đ a khoa h c công ngh tiên ti n vào trong quá trình s n xu t.ụ ư ọ ệ ế ả ấ
Ng c l i khi cung m t lo i hàng hoá nào đó nh h n c u hàng hoáượ ạ ộ ạ ỏ ơ ầ
c a th tr ng đi u đó d n đ n s khan hi m v hàng hoá đi u này d n t iủ ị ườ ề ẫ ế ự ế ề ề ẫ ớ
giá c c a hàng hoá tăng cao d n đ n l i nhu n c a các doanh nghi p tăngả ủ ẫ ế ợ ậ ủ ệ
lên, đi u này kích thích các doanh nghi p s nâng cao năng su t lao đ ngề ệ ẽ ấ ộ
b ng cách ng d ng khoa h c - công ngh tiên ti n ho c m r ng qui môằ ứ ụ ọ ệ ế ặ ở ộ
s n xu t đ có đ c l ng hàng hoá tung ra th tr ng. Đi u này làm tăngả ấ ể ượ ượ ị ườ ề
thêm v n đ u t cho s n xu t, kinh doanh, nâng cao năng l c s n xu t c aố ầ ư ả ấ ự ả ấ ủ
toàn xã h i. Đi u này quan tr ng là đ ng l c này hoàn toàn t nhiên khôngộ ề ọ ộ ự ự
theo và không c n b t kỳ m t m nh l nh hành chính nào c a c quan qu nầ ấ ộ ệ ệ ủ ơ ả
lý nhà n c.ướ
Th tứ ư: C nh tranh trong n n kinh t th tr ng không ch có c nhạ ề ế ị ườ ỉ ạ
tranh gi a các doanh nghi p s n xu t v i nhau mà còn có s c nh tranhữ ệ ả ấ ớ ự ạ
gi a nh ng ng i lao đ ng v i nhau, đ có đ c m t n i làm vi c t t,ữ ữ ườ ộ ớ ể ượ ộ ơ ệ ố
công vi c phù h p. Đi u đó khi n cho m i ng i trong xã h i luôn luônệ ợ ề ế ọ ườ ộ
ph i nâng cao trình đ tay ngh c a mình. V i ý nghĩa đó c nh tranh làmả ộ ề ủ ớ ạ
cho con ng i ta hoàn thi n h n, c nh tranh đóng góp m t ph n trong vi cườ ệ ơ ạ ộ ầ ệ
hình thành nên con ng i m i trong xã h i m i thông minh, năng đ ng vàườ ớ ộ ớ ộ
sáng t o.ạ
5