Tiểu luận kinh tế chính trị
1
LỜI NÓI ĐẦU
Hội nghị đại biểu toàn quốc ban chấp hành trung ương Đảng giữa nhiệm
kỳ khoá VII (1-1990) đã nhận định rằng:
“Mặc dù còn nhiều yếu kém phải khắc phục những thành tựu quan trọng
đã đạt được, đã và đang tạo ra những tiền đề đưa đất nước sang một thời kỳ
phát triển mới đẩy tới một bước công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước”
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá sẽ giúp chúng ta lực mới để tăng trưởng
nhanh tốc độ phát triển, không những thế nhờ có hiện đại hoá chúng ta có điều
kiện đi tắt, đón đầu đó là bài toán tổng hợp để giải bài toán phát triển đất nước.
Nghiên cứu công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước trong nền kinh tế là
một vấn đề bức xúc, nóng bỏng trong nhiều năn nay và được đông đảo các nhà
nghiên cứu, trong đó có đội ngũ sinh viên quan tâm. Nghiên cứu nhằm nhận
thức rõ từ đó đưa ra những giải pháp nhằm phát huy sử dụng tối đa mọi nguồn
lực trong nước và tranh thủ sự ủng hộ quốc tế phục vụ sự công nghiệp hoá -hiện
đại hoá .
Cùng với sự nỗ lực cố gắng chung của toàn Đảng, toàn dân trong công
cuộc khôi phục và phát triển kinh tế. Là một công dân tương lai của đất nước,
em mong muốn được góp phần nhỏ bé của mình nghiên cứu các vấn đề cơ bản
về công nghịêp hoá- hiện đại hoá ở Việt Nam.
Nội dung của đề tài gồm các chương sau:
Chương 1 – Tính tất yếu và khách quan của quá trình công nghiệp hoá-
hiện đại hoá ở Việt Nam.
Chương 2 – Nội dung các vấn đề cơ bản về công nghiệp hoá- hiện đại hoá
ở Việt Nam.
Chương 3 - Kết luận chung về quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá ở
Việt Nam.
Tiểu luận kinh tế chính trị
2
CHƯƠNG 1
TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP
HOÁ - HIỆN ĐẠI HOÁ Ở VIỆT NAM
1- Công nghiệp hoá và tính tất yếu của nó trong quá trình phát triển kinh
tế ở việt nam.
Nước ta đang trong quá trình chuyển từ một nền kinh tế lạc hậu mang
tính chất tự nhiên sang một nền kinh tế thị trường có nghĩa là chúng ta đang
trong quá trình thực hiện việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ một nền kinh tế sản
xuất nhỏ sang một nền kinh tế sản xuất lớn ngày càng hiện đại. Một nền sản
xuất lớn đòi hỏi phải có một cơ cấu cơ sở hạ tầng và những công cụ lao động
ngày càng tiến bộ. Để tạo lập ra những cơ sở vật chất kỹ thuật đó thì theo
nguyên lý của chủ nghĩa Mác, mọi quốc gia đều phải tiến hành quá trình công
nghiệp hoá -hiện đại hoá.
Cơ sở kỹ thuật là hệ thống các yếu tố vật chất của lực lượng sản xuất xã
hội phù hợp với trình độ kỹ thuật công nghiệp thích ứng của nó mà lực lượng
lao động xã hội sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất.
Đối với các nước đang phát triển, việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật
cho nền sản xuất lớn hiện đại là một trong những nhiệm vụ kinh tế to lớn và là
một yêu cầu khách quan. Cơ sở vật chất kỹ thuật của một nền sản xuất lớn đòi
hỏi phải dựa trên trình độ kỹ thuật công nghệ ngày càng hiện đại và không
ngừng hoàn thiện.
Chúng ta không chỉ dừng lại ở việc cơ khí hoá các tư liệu sản xuất mà
còn ngày càng hiện đại hoá ở trình độ công nghệ tiên tiến và thường xuyên đổi
mới. Đây là một nhiệm vụ khó khăn và mang tính chất quyết định đối với sự
sống còn của mỗi quốc gia. Chỉ có tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản
xuất hiện đại mới có thể làm thay đổi căn bản đời sống vật chất cũng như tinh
thần của xã hội, đẩy nhanh tốc độ phát triển tăng năng xuất lao động, ngày càng
thoả mãn và đáp ứng nhu cầu cuả nhân dân. Công nghiệp hoá hiện đại hoá
chính là con đường và bước đi tất yếu để tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật đó.
Tiểu luận kinh tế chính trị
3
Công nghiệp hoá hiện đại hoá được hiểu là “Quá trình chuyển đổi căn
bản toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ và quản lý kinh tế xã
hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức
lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiêu biểu hiện đại
dựa trên sự phát triển của công nghệ và tiến bộ khoa học cồng nghệ tạo ra năng
xuất lao động cao”.
Như vậy, trong điều kiện thế giới đang chuyển từ văn minh công nghiệp
sang hậu công nghiệp, nhiều nước châu Á đã chọn con đường “công nghiệp hoá
đuổi kịp để nhanh chóng hoà nhập vào nền văn minh hiện đại, biến những vùng
nghèo nàn lạc hậu trước đây thành những xã hội hiện đại” Các nước này đã tạo
nên những kinh nghiệm bổ ích, thiết thực cho các nước đang phát triển trong đó
có nước ta.
Ở các nước đang phát triển nói chung và nước ta nói riêng công nghiệp
hoá là điều cấp bách sống còn.Công nghiệp hoá là chìa khoá của sự phát triển
đặc biệt gắn chặt với sự phát triển đặc biệt gắn chặt với sự tăng trưởng bởi vì
“công nghiệp hoá chẳng phải là cái gì khác ngoài một phương tiện đặc biệt
mạnh mẽ để tăng năng xuất của con người qua đó mà tăng số lượng sản phẩm,
tính đa dạng và số lượng sản phẩm. Các nước gọi là phát triển khác hẳn các
nước khác chính là ở chỗ là công nghiệp hoá”.
Công nghiệp hoá tạo nên nền kinh tế hiện đại với những ưu thế nổi bật:
năng suất cao, cơ cấu sản suất đa dạng, công ăn việc làm phong phú hơn nhiều
so với một nền kinh tế chưa công nghiệp hoá.
Để đạt được hiệu quả cao thì công nghiệp hoá phải đi đôi với hiện đại
hoá, kết hợp với những bước tiến tuần tự về công nghệ vận dụng phắt triển
chiều rộng, tạo nhiều công ăn việc làm cho đội ngũ đông đảo lao động hiện nay.
Với việc tranh thủ với bước đi tắt đón đầu phát triển chiều sâu tạo nên những
mũi nhọn theo trình độ phất triển của khoa học và công nghệ trên thế giới.
Khoa học và công nghệ hiện đại là nhân tố then chốt của hiện đại hoá, nhưng
Tiểu luận kinh tế chính trị
4
hiện đại hoá có nội dung sâu sắc và rộng lớn hơn nhiều, bao gồm các mặt kinh
tế, chính trị và văn hoá.
Hiện đại hoá là quá trình mà nhờ đó các nước đang phát triển tìm cách
đạt được sự tăng trưởng và phát triển kinh tế, tiến hành cải cách chính trị và
củng cố xã hội của họ nhằm tiến tới một hệ thống kinh tế xã hội chính trị văn
minh tiên tiến . Công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước con người những vấn
đề nan giải cả trong quan hệ giữa con người với con người và con người với
thiên nhiên. Để giải quyết những vấn đề này chúng ta phải thay đổi sâu sắc
cách nhìn, cách nghĩ và hành động của mình. Nắm bắt được tư tưởng đó, Đảng
ta đã xác định thực chất của công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là quá trình thực
hiện cách mạng kỹ thuật, thực hiện sự phân công mới về lao động xã hội là quá
trình tích luỹ xã hội chủ nghĩa để không ngừng quá trình tái sản xuất mở rộng.
Đường lối công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa được xác định là ưu tiên cho phát
triển công nghiệp nặng một cách hợp lý trên cơ sở phát triển nông nghiệp và
công nghiệp nhẹ. Như vậy, không còn như trước kia coi công nghiệp nặng là
công nghiệp hàng đầu tuyệt đối.
Công nghiệp hóa và hiện đại hoá có những nét riêng đối vơí từng nước
nhưng đó chỉ là sự vận dụng một quá trình chuyển đổi có tính chất phổ biến cho
phù hợp với điều kiện cụ thể của từng nước mà thôi. Công nghiệp hoá và hiện
đại hoá là quá trình rộng lớn và phức tạp, bản chất của quá trình này bao gồm
các mặt sau:
- Trang bị kỹ thuật ngày càng hiện đại cho nền kinh tế.
- Xây dựng một cơ cấu kinh tế ngày càng hợp lý.
Thực hiện tốt công nghiệp hoá và hiện đại hoá có ý nghĩa vô cùng to lớn: làm
thay đổi lực lượng sản xuất thay đổi căn bản công nghệ kỹ thuật, công nghệ sản
xuất tăng năng xuất lao động tạo ra tốc độ phát triển cao, thực hiện xã hội hoá
về mặt khoa học kỹ thuật. Hơn thế nữa trong nền kinh tế thị trường hiện nay,
mối quan hệ giữa các ngành là rất phức tạp và đa dạng đòi hỏi phải không
ngừng nâng cao năng lực quản lý, điều tiết vĩ mô của nhà nước, tạo khả năng
Tiểu luận kinh tế chính trị
5
tích luỹ vốn. Tất cả chỉ có thể thực hiện nhờ quá trình công nghiệp hoá và hiện
đại hoá. Chỉ có công nghiệp hóa và hiện đại hoá mới có khả năng thực tế để
quan tâm phát triển tự do toàn diện của yếu tố con người tạo khả năng mở rộng
hợp tác quốc tế và củng cố quốc phòng.
Nắm bắt được tầm quan trọng vấn đề, sự bức bách phải công nghiệp hóa
hiện đại hoá để xử lý nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế, không phải bây giờ mà
ngay từ đại hội VIII( tháng 9-1996), Đảng ta đã đề ra đường lối công nghiệp
hoá và coi đó là nhiệm vụ xuyên suốt thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta.
Trong những năm đất nước có chiến tranh Đảng và nhà nước ta vẫn kiên
trì đường lối công nghiệp hoá hiện đại hoá để từ đó tạo ra sức mạnh cho đất
nước. Ngày nay trong công cuộc xây dựng đất nước, xây dựng XHCN, các nghị
quyết Đại hội Đảng( từ đại hội VI đến đại hội VIII) đều kiên định đường lối đổi
mới và đề ra những nội dung cụ thể thích hợp cho từng thời kỳ.
Đại hội Đảng VIII đã nêu rõ: “ Giai đoạn từ nay đến năm 2000 là bước
rất quan trọng của thời kỳ phát triển mới- đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại
hoá đất nước”.
Với tất cả ý nghĩa to lớn trên, công nghiệp hoá và hiện đại hoá là tất yếu và
mang tính khách quan là nội dung và con đường duy nhất đúng đắn để dựa trên
kinh tế xã hội nước ta phát triển nhanh, bền vững, có hiệu quả nhằm thực hiện
mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh.
2- Những cơ hội và thách thức đối với sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện
đại hoá ở Việt Nam.
Thực hiện công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước theo định hướng
XHCN là con đường phất triển của đất nước ta trong giai đoạn mới.
Trong cuộc hành trình đi đến tương lai chúng ta không quên rằng đất nước
mình còn nghèo nàn, lạc hậu, khoảng cách về trình độ phát triển so với các
nước quanh ta còn khác xa, nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế vẫn là thách đố
gay gắt. Một số thế lực vẫn muốn âm mưu diễn biến hoà bình để chống phá