§ ç H÷u ChiÕn LuËt kinh doanh 41 - A
1
Luận văn
Công ty hợp danh, chế độ pháp lý
thành lập hoạt động
§ ç H÷u ChiÕn LuËt kinh doanh 41 - A
2
Lê i nã i ®Çu.
Sù chuyÓn ®æi cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng níc ta tõ tËp trung bao
cÊp sang ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ trêng nhiÒu thµnh phÇn t¹o nªn bíc
ngoÆt lí n trong sù ®i lªn cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc, trong thêi kú qu¸ ®é lªn
Chñ nghÜa x· héi. Sù chuyÓn ®æi nµy cã ý nghÜa quan träng t¹o tiÒn ®Ò cho
c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ hiÖn nay.
§ Ó ®¸ p øng nhu cÇu cÊp thiÕt cho t×nh h×nh mí i cña nÒn kinh tÕ ®Êt
níc, ®ã lµ nÒn kinh tÕ vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ trêng, cÇn ph¶i cã sù thay
®æi c¨n b¶n vÒ ph¸p luËt kinh doanh, ®iÒu chØnh m«i trêng ho¹t ®éng kinh
doanh cho phï hîp víi xu thÕ míi cña ®Êt níc còng nh trªn thÕ giíi.
Ngµy 12-6-1999 LuËt Doanh nghiÖp ®· ®îc Quèc héi níc ta th«ng qua
ban hµnh trong ®ã qui ®Þnh thñ tôc thµnh lËp, ho¹t ®éng cña c¸c lo¹i h×nh
doanh nghiÖp nh C«ng ty TNHH mét thµnh viªn, C«ng ty TNHH cã hai
thµnh viªn trë lªn, C«ng ty cæ phÇn, c«ng ty t nh©n, c«ng ty hîp danh.
Trong ®ã cã sù xuÊt hiÖn cña lo¹i h×nh doanh nghiÖp míi lµ c«ng ty
hîp danh. ViÖc cã mÆt cña lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµy ®· më réng sù lùa
chän h¬n n÷a cho c¸c nhµ kinh doanh, thu hót ®îc nguån vèn trong còng
nh ngoµi níc, më réng hîp t¸c quèc tÕ trong qu¸ tr×nh héi nhËp.
Tuy nhiªn, nh÷ng qui ®Þnh cña LuËt Doanh nghiÖp vÒ thñ tôc thµnh
lËp, ho¹t ®éng cu¶ c«ng ty hî p danh vÉn cßn h¹ n chÕ, lo¹i h×nh doanh
nghiÖp nµy ë níc ta cßn chËm ph¸t triÓn. Do vËy cÇn cã sù hoµn thiÖn h¬n
n÷a vÒ chÕ ®é ph¸p lý còng nh viÖc thóc ®Èy lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµy
ph¸t triÓn réng r·i ë níc ta. V× lý do trªn t«i thùc hiÖn ®Ò tµi "C«ng ty hî p
danh, chÕ ®é ph¸p lý thµnh lËp ho¹t ®éng". Néi dung ®Ò tµi gåm 3 phÇn
- Kh¸i qu¸ t chung vÒ c«ng ty.
- ChÕ ®é ph¸p lý thµnh lËp vµ ho¹t ®éng c«ng ty hîp danh ë ViÖt
Nam.
- Mét sè kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn chÕ ®é ph¸p lý vÒ thµnh lËp vµ
ho¹t ®éng cña c«ng ty hî p danh.
§ ç H÷u ChiÕn LuËt kinh doanh 41 - A
3
I. Kh ¸ i q u¸ t c h ung v Ò c« ng t y .
1. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn.
ThuËt ng÷ c«ng ty cã thÓ ®îc xem xÐt trªn nhiÒu khÝa c¹nh kh¸c
nhau. XÐt díi gãc ®é kinh tÕ, c«ng ty lµ tæ chøc chuyªn ho¹t ®éng kinh
doanh th¬ng nghiÖp, dÞch vô. §iÒu nµy cho phÐp ph©n biÖt c«ng ty víi c¸c
lo¹i h×nh kh¸c nh nhµ m¸y, xÝ nghiÖp lµ c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ chuyªn s¶n
xuÊt. XÐt díi gãc ®é ph¸p lý, c«ng ty cã thÓ hiÓu lµ sù liªn kÕt cña nhiÒu
ngêi (c¸ nh©n hay ph¸p nh©n) b»ng mét sù kiÖn ph¸p lý, trong ®ã c¸c bªn
tho¶ thuËn víi nhau sö dông tµi s¶n hay kh¶ n¨ng cña hä nh»m tiÕn hµnh
c¸ c ho¹ t ®éng ®Ó ®¹ t môc tiªu chung.
Sù ra ®êi cña c«ng ty g¾n chÆt víi sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña nÒn
kinh tÕ thÞ trêng. Sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng t¹o ra søc c¹nh
tranh lín. §Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong m«i trêng c¹nh tranh ngµy cµng
khèc liÖt nh vËy buéc c¸c nhµ t b¶n ph¶i t×m mäi c¸ch ®Ó gi¶m thiÓu chi
phÝ s¶n xuÊt, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, chÊt
lîng s¶n phÈm kh«ng ngõng ®îc n©ng cao ®Ó cã thÓ ®øng v÷ng trªn thÞ
trêng. §Ó lµm ®îc ®iÒu nµy c¸c nhµ t b¶n ®· kÐo dµi thêi gian lao ®éng
cña c«ng nh©n ®Ó t¨ng khèi lîng s¶n phÈm. Tuy nhiªn c¸ch lµm nµy kh«ng
ph¶i lµ tèi u v× thêi gian trong ngµy lµ cã h¹n h¬n n÷a viÖc kÐo dµi ngµy
lao ®éng gÆp ph¶i sù kh¸ng cù ngµy cµng lín cña c«ng nh©n do ®ã ph¬ng
thøc nµy chØ ¸p dông giai ®o¹n ®Çu. Sù ph¸t triÓn cña khoa häc c«ng nghÖ
cho thÊy ¸p dông nh÷ng thµnh tùu nµy vµo lÜnh vùc c«ng nghiÖp lµ tèi u
h¬n c¶ trong viÖc n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm còng
nh n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm vµ c¸c nhµ t b¶n ®· chän ph¬ng thøc
nµy. Nhng ®Ó lµm ®îc viÖc nµy cÇn ph¶i cã vèn ®Çu t ban ®Çu lín, ®iÒu
nµy chØ cã nh÷ng nhµ t b¶n lín míi cã thÓ tù m×nh thùc hiÖn ®îc, cßn c¸c
nhµ t b¶n võa vµ nhá sÏ gÆp nhiÒu khã kh¨n trong viÖc ¸p dông c¸c thµnh
tùu c«ng nghÖ do cã vèn h¹n hÑp. V× vËy kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi c¸c nhµ
t b¶n lín lµ gÇn nh kh«ng thÓ dÉn tíi thua lç, ph¸ s¶n lµ kh«ng tr¸nh
khái. §Ó kh¾c phôc yÕu ®iÓm vÒ vèn, c¸c nhµ t b¶n võa vµ nhá cã sù hîp
t¸ c, liªn minh ví i nhau b»ng c¸ ch gãp vèn, kh¶ n¨ng cña hä ®Ó cã thÓ ®øng
v÷ng ®îc trªn thÞ trêng. Sù liªn kÕt nµy ®· t¹o nªn nÒn t¶ng cho sù ra ®êi
cña c«ng ty.
§ ç H÷u ChiÕn LuËt kinh doanh 41 - A
4
Khoa häc c«ng nghÖ ngµy cµng ph¸t triÓn h¬n ®· thóc ®Èy nÒn kinh
tÕ t b¶n ph¸t triÓn mét c¸ch vù¬t bËc. Trong ho¹t ®éng kinh tÕ cã nhiÒu
ngµnh nghÒ kinh doanh míi xuÊt hiÖn víi lîi nhuËn thu vÒ lín lµm cho sù
c¹nh tranh trªn thÞ trêng ngµy cµng gay g¾t, ®èi víi c¸c nhµ t b¶n võa vµ
nhá viÖc gãp vèn kinh doanh lµ nhu cÇu cÊp thiÕt h¬n bao giê hÕt trong
cuéc ®¬ng ®Çu víi c¸c nhµ t b¶n lín. Sù gãp vèn ®ã ®· lµm xuÊt hiÖn
h×nh thøc c«ng ty.
Trong ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng viÖc gÆp c¸c rñi ro trong
kinh doanh lµ ®iÒu kh«ng tr¸nh khái vµ cã thÓ dÉn tíi ph¸ s¶n. ChÝnh v×
®iÒu nµy, ®Ó gi¶m rñi ro c¸c chñ thÓ kinh doanh ®· ph©n chia rñi ro b»ng
c¸ch cïng gãp vèn kinh doanh. ViÖc gãp vèn ®Ó ph©n chia rñi ro ®· lµm
cho c«ng ty ra ®êi. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña c«ng ty mang tÝnh kh¸ch
quan trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. C«ng ty ra ®êi lµ h×nh thøc kinh doanh cã
nhiÒu u ®iÓm h¬n c¸c h×nh thøc kh¸c nh tËp trung ®ù¬c nguån vèn lín,
gi¶m thiÓu ®ùoc rñi ro vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho ngêi Ýt vèn, nh÷g ngêi kh«ng
®ñ kh¶ n¨ng tù m×nh kinh doanh cã c¬ héi ®îc tham gia ho¹t ®éng kinh
doanh b»ng c¸ ch gãp vèn.
Sù ra ®êi cña c¸c lo¹i c«ng ty ®· kÐo theo yªu cÇu ph¶i h×nh thµnh
mét hÖ thèng luËt ph¸p vÒ c«ng ty, ®iÒu chØnh qu¸ tr×nh thµnh lËp vµ ho¹t
®éng t¹ o ra m«i trêng kinh tÕ æn ®Þnh.
2. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm chung.
2.1. Kh¸ i niÖm.
Trong khoa häc ph¸ p lý, khi nghiªn cøu, t×m hiÓu vÒ c«ng ty, ph¸ p
luËt c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®a ra kh«ng Ýt kh¸i niÖm.
Theo kh¸i niÖm cña Ph¸p “c«ng ty lµ mét hîp ®ång th«ng qua ®ã
hai hay nhiÒu ngêi tháa thuËn víi nhau sö dông tµi s¶n hay kh¶ n¨ng cña
m×nh vµo mét ho¹t ®éng chung nh»m chia lîi nhuËn thu ®îc qua ho¹t
®éng ®ã” .
Theo luËt cña bang Georgia – Mü “mét c«ng ty lµ mét ph¸p nh©n
®îc t¹o ra bëi luËt ®Þnh nh»m mét môc ®Ých chung nµo ®ã nhng cã thêi
h¹n vÒ thêi gian tån t¹i, vÒ quyÒn h¹n, vÒ nghÜa vô vµ c¸c ho¹t ®éng ®îc
Ên ®Þnh trong ®iÒu lÖ” .
§ ç H÷u ChiÕn LuËt kinh doanh 41 - A
5
Theo luËt cña bang Lousiana – Mü “mét c«ng ty lµ mét thùc thÓ
®îc t¹o ra bëi luËt ®Þnh bao gåm mét hoÆc nhiÒu c¸ thÓ díi mét tªn
chung. Nh÷ng thµnh viªn cã thÓ kÕ nghiÖp lÉn nhau, v× thÕ c«ng ty lµ mét
khèi thèng nhÊt. Tuy nhiªn sù thay ®æi cña nh÷ng c¸ c thÓ trong c«ng ty cho
mét môc ®Ých cô thÓ nµo ®ã ®îc xem xÐt nh mét con ngêi cô thÓ”.
Qua mét sè kh¸ i niÖm trªn ta thÊy chóng cã nh÷ng nÐt t¬ng ®ång,
bªn c¹nh ®ã còng cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau. Nhng tæng hîp chung l¹i cã
kh¸i niÖm tæng qu¸t nh sau:
“C«ng ty lµ sù liªn kÕt cña hai hay nhiÒu ngêi (c¸ nh©n hay ph¸p
nh©n) b»ng mét sù kiÖn ph¸ p lÝ trong ®ã c¸ c bªn tho¶ thuËn ví i nhau sö
dông tµi s¶n hay kh¶ n¨ng cña hä nh»m tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng ®Ó ®¹t môc
tiªu chung” .
2.2. § Æc ®iÓm chung cña c«ng ty:
Qua nghiªn cøu qu¸ tr×nh ra ®êi vµ ph¸t triÓn, còng nh qua c¸c
quan niÖm kh¸c nhau vÒ c«ng ty nhng nh×n chung cã thÓ thÊy c«ng ty cã
nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n sau:
Thø nhÊt, c«ng ty ph¶i do hai chñ thÓ trë lªn liªn kÕt thµnh lËp. ViÖc
liªn kÕt nµy gi÷a c¸c chñ thÓ ®îc thùc hiÖn th«ng qua mét sù kiÖn ph¸p lÝ
nh ®iÒu lÖ c«ng ty, hîp ®ång hîp t¸c... trong ®ã c¸c bªn cã sù tho¶ thuËn,
kÝ kÕt cï ng thùc hiÖn.
Thø hai, c¸c thµnh viªn ph¶i ®ãng gãp cã tÝnh chÊt tµi s¶n vµo c«ng
ty. Trong ®ã ngoµi c¸c lo¹i tµi s¶n b»ng hiÖn vËt nh tiÒn, ®Êt ®ai, nhµ
xëng, kho b·i, cã thÓ ®ãng gãp b»ng nh÷ng lo¹i kh¸c mang tÝnh chÊt tµi
s¶n v« h×nh nh b»ng c«ng søc (kh¶ n¨ng), uy tÝn kinh doanh hay c¸ c gi¸ trÞ
tinh thÇn kh¸ c.
Thø ba, c«ng ty ®îc thµnh lËp th«ng qua sù tho¶ thuËn nhÊt trÝ cña
c¸c thµnh viªn nh»m thùc hiÖn ho¹t ®éng nµo ®ã ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ých
chung ®· ®Ò ra. Nh vËy c«ng ty cïng víi ph¸p luËt vÒ c«ng ty ®· cã lÞch sö
ph¸t triÓn l©u dµi. Cã thÓ nãi, sù ra ®êi cña c«ng ty lµ quy luËt kh¸ch quan
cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng, ®¸p øng ®îc kh«ng chØ yªu cÇu cña c¸c nhµ
kinh doanh, mµ cßn ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ. Sù ra ®êi cña
c«ng ty chÝnh lµ kÕt qu¶ cña viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c tù do kinh doanh, tù
do khÕ íc.
