intTypePromotion=1

Cuốn sách The Language of Literature và một số kinh nghiệm cho biên soạn viết sách giáo khoa Ngữ văn mới ở Việt Nam

Chia sẻ: ViNaruto2711 ViNaruto2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:14

0
9
lượt xem
0
download

Cuốn sách The Language of Literature và một số kinh nghiệm cho biên soạn viết sách giáo khoa Ngữ văn mới ở Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Hiện nay Việt Nam đang tiến hành đổi mới giáo dục, trong đó có đổi mới chương trình và sách giáo khoa. Kinh nghiệm của các nước có nền giáo dục phát triển là một trong những nguồn tham khảo hữu ích cho công việc này. The Language of Literature là một cuốn sách Ngữ văn lớp 10 được dạy ở nhiều bang của Hoa Kì. Bài báo phân tích những ưu điểm của cuốn sách để có thêm một số kinh nghiệm khi biên soạn SGK mới ở Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Cuốn sách The Language of Literature và một số kinh nghiệm cho biên soạn viết sách giáo khoa Ngữ văn mới ở Việt Nam

HNUE JOURNAL OF SCIENCE<br /> Educational Sci., 2017, Vol. 62, Iss. 9, pp. 106-119<br /> This paper is available online at http://stdb.hnue.edu.vn<br /> <br /> DOI: 10.18173/2354-1075.2017-0156<br /> <br /> CUỐN SÁCH THE LANGUAGE OF LITERATURE VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM<br /> CHO BIÊN SOẠN VIẾT SÁCH GIÁO KHOA NGỮ VĂN MỚI Ở VIỆT NAM<br /> Phan Thị Hồng Xuân<br /> Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội<br /> Tóm tắt. Hiện nay Việt Nam đang tiến hành đổi mới giáo dục, trong đó có đổi mới chương<br /> trình và sách giáo khoa. Kinh nghiệm của các nước có nền giáo dục phát triển là một trong<br /> những nguồn tham khảo hữu ích cho công việc này. The Language of Literature là một<br /> cuốn sách Ngữ văn lớp 10 được dạy ở nhiều bang của Hoa Kì. Bài báo phân tích những ưu<br /> điểm của cuốn sách để có thêm một số kinh nghiệm khi biên soạn SGK mới ở Việt Nam.<br /> Từ khóa:Sách giáo khoa, kinh nghiệm, năng lực.<br /> <br /> 1.<br /> <br /> Mở đầu<br /> <br /> Hiện nay, Việt Nam đang tiến hành đổi mới giáo dục để đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn<br /> nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập<br /> quốc tế. Trong công cuộc đó, một việc rất quan trọng là đổi mới Chương trình (CT) và sách giáo<br /> khoa (SGK). Một trong những cơ sở để đổi mới CT và SGK là học tập một cách sáng tạo kinh<br /> nghiệm của các nước có nền giáo dục phát triển. Hoa Kì là một trong những nước có nền giáo dục<br /> phát triển nhất hiện nay. The Language of Literature là một cuốn sách Ngữ văn lớp Mười được viết<br /> theo định hướng tích hợp chủ đề và phát triển năng lực của người học,được sử dụng ở nhiều tiểu<br /> bang của Hoa Kì như: Texas, Califonia, Nevada, Washington, Tennessee, Alabania. . . Bài báo này<br /> phân tích những ưu điểm của cuốn sách để có thêm một số kinh nghiệm có thể tham chiếu khi biên<br /> soạn SGK mới ở Việt Nam.<br /> Các công trình nghiên cứu về vấn đề tiếp thu kinh nghiệm quốc tế cho việc biên soạn SGK<br /> Ngữ văn ở Việt Nam đã bắt đầu được chú ý trong những năm gần đây. Bài viết SGK Ngữ văn của<br /> Hàn Quốc và kinh nghiệm đối với Việt Nam của Cho Jae Hyun và Bùi Mạnh Hùng [1] đã miêu<br /> tả SGK Ngữ văn Hàn Quốc từ bậc Tiểu học, THCS và THPT. Từ kinh nghiệm biên tập SGK của<br /> Hàn Quốc, các tác giả đưa ra những gợi ý đổi mới SGK ở Việt Nam. Bài viết SGK phổ thông nước<br /> ngoài và một số kinh nghiệm cho Việt Nam [2], [3] của tác giả Nguyễn Minh Thuyết phân tích một<br /> số bộ SGK nước ngoài như: Le Francais của Pháp, Tiếng Anh của Ấn Độ, SGK của Hàn Quốc,<br /> Colombia. . . , từ đó rút ra một số kinh nghiệm cho việc biên soạn SGK ở Việt Nam. Bàn về SGK<br /> của Hoa Kì, Trần Lê Hoa Tranh có bài viết Giới thiệu một số cuốn SGK Ngữ văn của Mỹ [4].<br /> Trong bài viết này, tác giả đã giới thiệu mục lục của một số cuốn SGK của bang Ohio. Đó là các<br /> cuốn sách: Mastering the OGT (Ohio Graduation Test): Reading, và Mastering the OGT: Writing<br /> Ngày nhận bài: 1/5/2017. Ngày nhận đăng: 2/9/2017<br /> Liên hệ: Phan Thị Hồng Xuân, e-mail: phanhongxuan@gmail.com.<br /> <br /> 106<br /> <br /> Cuốn sách The Language of Literature và một số kinh nghiệm cho việc biên soạn...<br /> <br /> của tác giả Lesli J.Favor. Phân tích kinh nghiệm viết SGK của các nước, còn phải kể đến đề tài cấp<br /> Viện “Mô hình SGK nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam sau<br /> 2015” của tác giả Đỗ Ngọc Thống [5]. Đề tài đã chỉ ra các xu hướng nghiên cứu SGK để xác định<br /> mô hình tổng quát (các yêu cầu chung) cho SGK theo định hướng của chương trình sau 2015 và<br /> đề xuất mô hình SGK cho một số môn cụ thể. Tuy nhiên đề tài chỉ nghiên cứu mô hình SGK nói<br /> chung và mô hình SGK một số môn. Như vậy, nhiều tác giả Việt Nam đã quan tâm nghiên cứu và<br /> tiếp thu kinh nghiệm từ SGK của các nước có nền giáo dục phát triển. Song các tác giả đó mới chỉ<br /> miêu tả xu hướng viết SGK nói chung ở một số nước, điểm mục lục của một vài cuốn sách Ngữ<br /> văn ở Hoa Kì. Riêng bài viết của tác giả Nguyễn Minh Thuyết có phân tích cấu trúc SGK, bài học<br /> môn Ngữ văn sâu hơn của các nước Pháp, Ấn Độ, Hàn Quốc, Colombia.<br /> <br /> 2.<br /> 2.1.<br /> <br /> Nội dung nghiên cứu<br /> Những kinh nghiệm nhìn từ hình thức của cuốn sách<br /> <br /> The Language of Literature<br /> <br /> Cuốn sách được Nhà xuất bản McDougal Littell Houghton Miflin ấn hành, dày 1252 trang.<br /> Độ dày đó thể hiện dung lượng kiến thức chứa đựng trong sách rất lớn.<br /> Cuốn sách có bìa cứng, tráng bóng bền chắc có thể dùng nhiều năm. Ngoài bìa in màu, có<br /> trang trí một bức tranh trên nền xanh với các họa tiết tạo sự hấp dẫn cho người dùng ngay từ khi<br /> mới tiếp xúc.<br /> Các trang sách được làm bằng giấy ảnh mỏng, dai, bền chắc và giúp cho việc in màu tốt<br /> hơn. Chữ trong sách được in với nhiều kích cỡ và màu sắc khác nhau. Điều đó vừa góp phần thể<br /> hiện cấu trúc bài học, vừa tạo điểm nhấn nhận thức.<br /> Trong sách có nhiều tranh in màu. Đó là những bức tranh có giá trị nghệ thuật, văn hóa, lịch<br /> sử. Các bức tranh này vừa tạo sức hấp dẫn, lôi cuốn người sử dụng vừa thể hiện định hướng tích<br /> hợp của sách.<br /> Nhìn bề ngoài cuốn sách cho thấy đây là ấn phẩm được in với chất lượng tốt, phù hợp với<br /> việc sử dụng thường xuyên của đối tượng HS.<br /> 107<br /> <br /> Phan Thị Hồng Xuân<br /> <br /> 2.2.<br /> <br /> Những kinh nghiệm nhìn từ cấu trúc của cuốn sách<br /> Cấu trúc cuốn sách gồm các phần như sau:<br /> 1) Lời cảm ơn<br /> 2) Ban soạn thảo<br /> 3) Mục lục<br /> 4) Giới thiệu và hướng dẫn học cuốn sách<br /> 5) Các chủ đề<br /> 6) Ngân hàng dữ liệu<br /> <br /> 2.2.1. Kinh nghiệm nhìn từ lời cảm ơn<br /> Ban soạn thảo cuốn sách đã cảm ơn tất cả những công ti, NXB đã phát hành những ấn phẩm,<br /> tài liệu được sử dụng trong cuốn sách. Việc làm này vừa để xác nhận bản quyền của các ấn phẩm,<br /> tài liệu này vừa giúp người sử dụng sách tiện lợi trong việc tra cứu, đồng thời trang bị cho HS kiến<br /> thức, kĩ năng về bản quyền, giúp HS ý thức rõ về vấn đề này.<br /> <br /> 2.2.2. Kinh nghiệm nhìn từ Ban soạn thảo<br /> Ban soạn thảo sách bao gồm:<br /> 1) Cố vấn nội dung: Là những người định hướng về khung của cuốn sách, hầu hết là các<br /> giáo sư các trường ĐH Sư phạm. Họ tham gia tích cực vào việc cấu trúc chủ đề, bài học và từng<br /> phần nội dung. Họ đọc lại các phần soạn thảo để đảm bảo nội dung được cập nhật với tình hình<br /> học thuật hiện đại.<br /> 2) Cố vấn đóng góp: Là những người góp ý cho cố vấn nội dung.<br /> 3) Cố vấn đa văn hóa: Là những người kiểm định lại việc chọn ngữ liệu với nội dung phù<br /> hợp cho việc dạy học ở các lớp học có nhiều nền tảng văn hóa khác nhau.<br /> 4) Hội đồng đọc bản thảo: Những người này đọc mô hình bài học và toàn bộ nội dung từ đó<br /> góp ý biên tập.<br /> 5) Phản biện GV: Những giáo viên dày dặn kinh nghiệm này góp ý cho cuốn sách trong quá<br /> trình lên khung, phát triển chủ đề, bài học và từng đơn vị kiến thức.<br /> 6) Phản biện HS: Những HS này được chọn từ nhiều trường để đọc, đánh giá và học thử<br /> nghiệm.<br /> Thành phần Ban soạn thảo cho thấy sự công phu, tính chuyên nghiệp trong việc lựa chọn,<br /> tổ chức nhân sự của NXB. Thành phần này được giới thiệu công khai và đầy đủ ngay phần đầu<br /> cuốn sách. Cách làm đó đề cao sự tương tác giữa người sử dụng và Ban soạn thảo, đồng thời cũng<br /> đề cao tinh thần trách nhiệm của từng thành viên trong Ban.<br /> Đặc biệt sự xuất hiện của Ban cố vấn đa văn hóa và các phản biện HS thể hiện quan điểm<br /> lấy người học làm trung tâm trong giáo dục Hoa Kì.<br /> Cơ cấu của Ban soạn thảo còn thể hiện tính khoa học của quy trình biên soạn sách. Đó là:<br /> soạn thảo, cố vấn, góp ý, phản biện, đánh giá và học thực nghiệm.<br /> <br /> 2.2.3. Kinh nghiệm nhìn từ mục lục<br /> Trong cuốn sách này, mục lục được trình bày theo nhiều cách. Cụ thể như sau:<br /> 108<br /> <br /> Cuốn sách The Language of Literature và một số kinh nghiệm cho việc biên soạn...<br /> <br /> Theo trình tự tuyến tính:<br /> Bài 1: Thách thức của sự thay đổi .................................................14<br /> Phần 1: Cái giá của sự phát triển ......................................................16<br /> Học ngôn ngữ văn học: Thể loại hư cấu ........................................17<br /> Người đọc sách tích cực: Đọc văn bản hư cấu ............................19 . . .<br /> Theo thể loại:<br /> Hư cấu<br /> Phía sau quả bóng ........................................................................664<br /> Chúng ta sinh ra từ đất sét ............................................................983<br /> ...<br /> Lãng mạn<br /> Hành trang của vua Arthur và các hiệp sĩ quý tộc ...........................1090<br /> ...<br /> Theo mạch kiến thức kĩ năng:<br /> Tìm hiểu tác giả<br /> Ray Bradbury ..................................................................................67<br /> Alice Walker ..................................................................................499<br /> John Steinbeck ............................................................................918<br /> Học ngôn ngữ văn học<br /> Hư cấu ..........................................................................................17<br /> Phi hư cấu ....................................................................................104<br /> ...<br /> Việc trình bày như trên cho phép người dùng có thể tra cứu theo nhiều cách khác nhau rất<br /> tiện dụng.<br /> <br /> 2.2.4. Kinh nghiệm nhìn từ phần giới thiệu và hướng dẫn học cuốn sách<br /> Trong phần giới thiệu và hướng dẫn đọc sách, đầu tiên, HS được làm quen với lãnh địa của<br /> trí tưởng tượng, lãnh địa của văn học, nơi mà trí tưởng tượng phát triển nhất. Tiếp đó là mục hướng<br /> dẫn để bạn đọc trở thành người đọc tích cực với các chiến lược như: dự đoán, hình dung, kết nối,<br /> đặt câu hỏi, làm sáng tỏ, đánh giá... Cũng ở phần này, cuốn sách đưa ra một bài đọc mẫu để thị<br /> phạm về sự áp dụng các chiến lược nói trên vào một bài đọc cụ thể. Có thể nói, sự có mặt cũng<br /> như cơ cấu của phần giới thiệu và hướng dẫn thể hiện tính khoa học của cuốn sách và sự quan tâm<br /> tới bạn đọc của Ban soạn thảo.<br /> <br /> 2.2.5. Kinh nghiệm nhìn từ cấu trúc các chủ đề<br /> Cuốn sách được cấu trúc theo lối tích hợp chủ đề, bao gồm 6 chủ đề tương đương với 6 đơn<br /> vị bài học:<br /> Bài 1: Thách thức của sự thay đổi<br /> Bài 2: Dưới danh nghĩa tình yêu<br /> Bài 3: Sự tìm kiếm bản sắc<br /> 109<br /> <br /> Phan Thị Hồng Xuân<br /> <br /> Bài 4: Bài học của Lịch sử<br /> Bài 5: Khám phá sự thật<br /> Bài 6: Sự kiến tạo nên các anh hùng<br /> Cần nói thêm rằng đây không phải là cuốn sách Ngữ văn duy nhất ở Hoa Kì cấu trúc theo<br /> chủ đề. Ví dụ cuốn sách Ngữ văn của NXB McGraw - Hill có 6 bài học, mỗi bài tương đương với<br /> một chủ đề, đó là một khu vực văn học thế giới như: Châu Phi, Châu Âu, Châu Mĩ. . . Sở dĩ chúng<br /> tôi chọn cuốn The Language of Literature vì cấu trúc theo chủ đề trong đó được thể hiện rõ nét<br /> hơn và nội dung các chủ đề này rất phù hợp với bối cảnh giáo dục trên thế giới và Việt Nam hiện<br /> nay. Các chủ đề này có cấu trúc tương tự như nhau. Dưới đây là một trong các bài học - chủ đề đó:<br /> Bài 6: Sự kiến tạo nên các anh hùng<br /> Phần 1: Những anh hùng vô danh<br /> Học tập ngôn ngữ văn học: Phong cách<br /> Người đọc năng động: Kĩ năng làm<br /> sáng tỏ<br /> Truyện ngắn của Nadine Gordimer:<br /> Một hớp rượu Ruby<br /> Bài luận của Roger Rosenblatt: Người<br /> đàn ông trong làn nước<br /> Truyện ngắn: Chúng ta được tạo ra từ<br /> đất sét<br /> Kết nối văn học<br /> Bài thơ: Khúc nhạc đêm<br /> Kết nối xã hội. Kĩ năng: So sánh phiên<br /> bản thực và văn học hư cấu<br /> Cô gái bị kẹt 55 giờ đồng hồ đã chết bất<br /> chấp mọi cố gắng cứu hộ<br /> Xây dựng từ vựng<br /> Tự học<br /> <br /> Truyện ngắn: Bước nhảy<br /> Tập huấn giao tiếp: Sử dụng công nghệ<br /> Trình bày đa phương tiện<br /> Luyện tập<br /> Phần 2: Truyền thống anh hùng<br /> Học tập ngôn ngữ văn học: Truyền thuyết và huyền thoại<br /> Người đọc năng động: Kĩ năng đọc truyền thuyết và<br /> huyền thoại<br /> Kịch của Sophocles<br /> Thể loại lãng mạn<br /> Kết nối xã hội<br /> Bài báo<br /> Thể loại lãng mạn<br /> Xây dựng từ vựng<br /> Tự học<br /> Tập huấn viết: Báo cáo<br /> Báo cáo nghiên cứu<br /> Tóm tắt và tổng kết bài học<br /> Bài thu hoạch<br /> Đọc mở rộng<br /> (Nguồn: [11, tr. xxii, xxiii])<br /> <br /> Nội dung các chủ đề đều hướng tới các giá trị nhân văn khái quát. Đó là những vấn đề mà<br /> nhân loại dù phát triển đến trình độ nào cũng phải đối mặt. Ví dụ chủ đề Thách thức của sự thay<br /> đổi được lựa chọn xuất phát từ thực tiễn cuộc sống luôn luôn thay đổi, để tồn tại được con người<br /> phải đối mặt với vấn đề này và từ triết lí sống là phải vươn lên, trong quá trình đó có nhiều khó<br /> khăn thách thức, lỗi lầm và cả sự hi sinh, nhưng con người vẫn phải phấn đấu không ngừng để tiến<br /> về phía trước, sống là phấn đấu không ngừng. Chủ đề này chuẩn bị cho HS bản lĩnh sống tích cực<br /> để thích ứng với sự thay đổi, để thay đổi chính mình, thay đổi xã hội.<br /> Cấu trúc theo chủ đề có nhiều ưu thế. Thứ nhất, trong một chủ đề có thể tích hợp nhiều kiến<br /> thức thuộc các lĩnh vực khác nhau như ngôn ngữ, văn học, nghệ thuật, pháp luật; nhiều kĩ năng<br /> như nghe, nói, đọc, viết, kĩ năng tư duy sáng tạo, tư duy phản biện, kĩ năng xây dựng hồ sơ cá<br /> nhân, kĩ năng đánh giá... Thứ hai, GV có thể tổ chức rất nhiều hoạt động khác nhau cho HS trong<br /> mỗi bài học. Thứ ba, cấu trúc theo chủ đề giúp cho HS tư duy sâu sắc về một vấn đề. Bên cạnh đó,<br /> cấu trúc này cũng phù hợp với quy luật nhận thức và thụ đắc ngôn ngữ của con người.<br /> Cũng như các chủ đề khác, chủ đề 6 có nhiều bài đọc. . . dưới đây xin phân tích một bài<br /> trong số đó.<br /> 110<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản