LUẬN VĂN:
Đảng bộ tỉnh Hải Dương lãnh đạo chuyển
dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng
công nghiệp hóa, hiện đại hóa
từ 1997 đến 2004
Mở Đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tháng 12 năm 1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản
Việt Nam đã đề ra đường lối đổi mới, mở ra bước ngoặt quan trọng trong công cuộc xây
dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở nước ta. Từ đó đến nay Đảng Cộng sản Việt Nam luôn
không ngừng bổ sung, phát triển và từng bước hoàn thiện đường lối đổi mới. Công cuộc đổi
mới là một cuộc cách mạng mới mẻ, mỗi bước đi là một sự tìm kiếm và khám phá, đổi
mới là phù hợp với xu thế của thời đại và yêu cầu tất yếu của đất nước, đáp ứng đúng
nguyện vọng của nhân dân.
Trong bối cảnh hiện nay, cuộc cách mạng khoa học - công nghệ (KH-CN), kinh tế
tri thức, xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ, tác động đến mọi dân tộc, quốc gia. ở
Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam đang lãnh đạo đất nước thực hiện nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN). Trong đó khẳng định phát triển kinh tế là
nhiệm vụ trung tâm. Coi công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp và
nông thôn là nhiệm vụ hàng đầu, và chỉ rõ trọng điểm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp theo hướng CNH, HĐH là vấn đề cốt lõi, là quy luật phát triển của nền kinh tế
nước ta trong thời kỳ đổi mới, nhằm tiến kịp các nước tiên tiến trong khu vực và thế
giới.
Nền nông nghiệp Việt Nam trong những năm đổi mới từ năm 1986 đến nay đã
từng bước chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế nông nghiệp, tạo ra bước phát triển có
tính đột phá trên lĩnh vực sản xuất hàng hóa, tác động mạnh đến phát triển công nghiệp,
các ngành dịch vụ, các lĩnh vực chính trị - xã hội khác. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp đúng hướng đã góp phần quan trọng phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề bước
sang thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH là yêu cầu không thể thiếu, tạo ra sự ổn định trong
đời sống chính trị, xã hội, an ninh, quốc phòng của đất nước.
Hải Dương là một tỉnh có tiềm năng to lớn về tài nguyên thiên nhiên, đất đai và
du lịch. Đồng thời, đây còn là mảnh đất "Địa linh nhân kiệt", có nhiều di tích lịch sử,
văn hóa nổi tiếng như: Côn Sơn - Kiếp Bạc, làng nghề truyền thống với những đặc sản
nổi tiếng như bánh đậu xanh ở thành phố Hải Dương, vải thiều Thanh Hà, gốm Cậy -
Bình Giang, gốm Chu Đậu - Nam sách,... Hải Dương còn nằm trong khu vực kinh tế
trọng điểm phía Bắc và tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.
Trong sự nghiệp đổi mới, đặc biệt từ khi tái lập tỉnh (tháng 1/1997) đến nay,
Đảng bộ tỉnh Hải Dương đã có những quan điểm mới đúng đắn, với tư duy kinh tế năng
động, nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh và truyền thống vẻ vang của quê hương, thu
hút mạnh nguồn vốn từ trong và ngoài nước, từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế của
địa phương theo hướng CNH, HĐH. Hải Dương đang được biết đến như một vùng kinh
tế khởi sắc và hứa hẹn phát triển mạnh mẽ trong tương lai không xa.
Tuy nhiên, trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt là kinh tế nông
nghiệp vẫn chưa phát huy hết tiềm năng to lớn mà vẫn đang còn những khó khăn, hạn
chế, phải đối mặt với nhiều vấn đề mới nảy sinh, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của sự
nghiệp CNH, HĐH của tỉnh.
Nhằm đánh giá đúng thực trạng và tìm ra những nguyên nhân của mặt mạnh,
mặt tồn tại để từ đó đưa ra những giải pháp thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp theo hướng CNH, HĐH ở một địa phương, vì vậy tác giả đã chọn đề tài: "Đảng bộ
tỉnh Hải Dương lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công
nghiệp hóa, hiện đại hóa từ 1997 đến 2004" làm luận văn thạc sĩ Lịch sử, chuyên
ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong những năm gần đây, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về chuyển
dịch cơ cấu kinh tế ở nước ta. Tiêu biểu là một số công trình sau: GS. Đỗ Đình Giao:
"Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa nền kinh tế quốc dân", Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994; GS.TS Trần Ngọc Hiên: "Mối quan hệ công - nông
nghiệp - dịch vụ trong sự hình thành nền kinh tế thị trường ở nước ta", Học viện Chính
trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 1997; TS. Đặng Văn Thắng, TS. Phạm Ngọc Dũng: "Chuyển
dịch cơ cấu kinh tế công, nông nghiệp ở đồng bằng sông Hồng thực trạng và triển
vọng", Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003; Nguyễn Sinh Cúc: "Nông nghiệp, nông
thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới", Nxb Thống kê, Hà Nội, 2003; PGS.TS Vũ Năng Dũng
(Chủ biên): "Nông nghiệp Việt Nam 61 tỉnh và thành phố", Nxb Nông nghiệp, Hà Nội,
2001; Chu Hữu Quý, Nguyễn Kế Tuấn (đồng Chủ biên): "Con đường công nghiệp hóa,
hiện hóa nông nghiệp và nông thôn", Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
Ngoài ra, còn khá nhiều luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ đề cập đến vấn đề này:
Luận án tiến sĩ Lịch sử của Lê Văn Thai: "Quá trình hình thành và phát triển đường lối
đổi mới trong nông nghiệp của Đảng (1975 - 1996)", Học viện Chính trị Quốc gia Hồ
Chí Minh, 1997; Luận án tiến sĩ Lịch sử của Nguyễn Việt Hùng: "Đảng bộ Thành phố
Hồ Chí Minh lãnh đạo nông dân ngoại thành phát triển sản xuất nông nghiệp, xây dựng
nông thôn (1986 -1996)", Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2001; Luận án tiến
sĩ Kinh tế của Phạm Ngọc Dũng: "Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công - nông
nghiệp ở vùng đồng bằng sông Hồng - thực trạng và giải pháp", Học viện Chính trị
Quốc gia Hồ Chí Minh, 2002; Luận văn thạc sĩ Lịch sử của Phạm Công Thỉnh: "Đảng
bộ Thái Bình lãnh đạo phong trào hợp tác hóa nông nghiệp theo Chỉ thị 100 của Ban Bí
thư và Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị", Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh,
1996; Luận văn thạc sĩ Lịch sử của Nguyễn Ngọc Thanh: "Đảng bộ huyện Gia Lâm (Hà
Nội) lãnh đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế (1991 - 2000)", Học viện Chính trị
Quốc gia Hồ Chí Minh, 2004...
Những công trình khoa học, sách, báo, tạp chí nêu trên đã khẳng định tầm quan
trọng của xây dựng phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trong đó có kinh tế
nông nghiệp, nêu bật được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng, được thể hiện bằng
các đường lối, chính sách phát triển kinh tế và sự vận dụng đường lối, chính sách đó vào
các địa phương cụ thể.
Tuy nhiên, đây là vấn đề rất lớn và phong phú, vẫn còn nhiều nội dung cụ thể
mà các nhà nghiên cứu chưa đề cập tới, nhất là chưa có công trình khoa học nào đi sâu
nghiên cứu quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh
Hải Dương theo hướng CNH, HĐH trên địa bàn tỉnh.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích
+ Góp phần làm rõ đường lối, quan điểm của Đảng về chuyển dịch cơ cấu kinh
tế nông nghiệp theo hướng CNH, HĐH và quá trình Đảng bộ tỉnh Hải Dương lãnh đạo
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
+ Khẳng định những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và những vấn đề
mới nảy sinh trong quá trình thực hiện. Từ đó, rút ra một số kinh nghiệm, nhằm phát
huy tốt hơn nữa việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Hải Dương trong
sự nghiệp CNH, HĐH.
+ Cung cấp thêm căn cứ khoa học làm cơ sở cho việc đẩy mạnh chuyển dịch cơ
cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh.
- Nhiệm vụ
+ Trình bày hệ thống quá trình Đảng bộ tỉnh Hải Dương vận dụng quan điểm,
đường lối của Đảng lãnh đạo thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ
1997 đến 2004 theo hướng CNH, HĐH.
+ Làm rõ những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân, kết quả của quá trình
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ 1997 đến 2004 theo hướng CNH, HĐH ở địa
phương Hải Dương.
+ Bước đầu rút ra một số kinh nghiệm, đề xuất một số kiến nghị, giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hải Dương trong việc chuyển dịch
cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo đường lối của Đảng trong những năm tiếp theo.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hải Dương trong việc thực hiện
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh từ 1997 đến 2004.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận nghiên cứu
Luận văn trình bày dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đồng thời có sử dụng kết
quả nghiên cứu của một số công trình khoa học đã được công bố liên quan đến đề tài.
