intTypePromotion=3

Đánh giá hiệu quả của điện châm giảm đau trên bệnh nhân sau phẫu thuật bướu giáp

Chia sẻ: Nguyễn Triềuu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
16
lượt xem
1
download

Đánh giá hiệu quả của điện châm giảm đau trên bệnh nhân sau phẫu thuật bướu giáp

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu nghiên cứu của bài viết nhằm đánh giá hiệu quả giảm đau của điện châm trên bệnh nhân sau phẫu thuật bướu giáp. Bài viết đánh giá hiệu quả điều trị của điện châm bằng thay đổi mức thang điểm đau VAS, ngưỡng đau và nồng độ catecholamin, β-endorphin trong máu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đánh giá hiệu quả của điện châm giảm đau trên bệnh nhân sau phẫu thuật bướu giáp

TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 9-2017<br /> <br /> ĐÁNH GIÁ HI U QUẢ CỦA ĐI N CHÂM GIẢM ĐAU<br /> TRÊN B NH NHÂN SAU PHẪU THUẬT BƢỚU GIÁP<br /> Phạm Hồng Vân*; Lê Văn Quân**<br /> TÓM TẮT<br /> Mục tiêu: đánh giá hiệu quả giảm đau của điện châm trên bệnh nhân (BN) sau phẫu thuật<br /> bướu giáp. Đối tượng và phương pháp: 200 BN sau phẫu thuật bướu giáp được châm tả các<br /> huyệt Hợp cốc, Phù đột, Thiên đột, Khí xá, Nhân nghinh với liệu trình điều trị 1 lần/ngày x 3 ngày.<br /> Đánh giá hiệu quả điều trị của điện châm bằng thay đổi mức thang điểm đau VAS, ngưỡng đau<br /> và nồng độ catecholamin, β-endorphin trong máu. Kết quả: sau điều trị 3 ngày, mức đau và<br /> ngưỡng đau theo thang điểm VAS giảm có ý nghĩa thống kê, trong khi nồng độ catecholamin<br /> (adrenalin và noradrenalin) và β-endorphin trong máu tăng có ý nghĩa thống kê so với trước<br /> điều trị bằng điện châm. Kết luận: điện châm có tác dụng giảm đau trên BN sau phẫu thuật<br /> bướu giáp.<br /> * Từ khóa: Phẫu thuật bướu giáp; Điện châm; Giảm đau.<br /> <br /> Evaluating Effects of the Electro-Acupuncture on Pain Relief in<br /> Patients Suffering from Thyroid Surgeries<br /> Summary<br /> Objectives: To assess effects of the electro-acupuncture on pain relief in patients after thyroid<br /> surgeries. Subjects and methods: 200 patients after thyroid surgeries were treated by electroacupunctures at He Gu, Fu tu, Tian Tu, Qi She, Ren Ying for once a day in three days. Effects<br /> of treatments were evaluated by changing values of visual analogue scales, thresholds of pain,<br /> st<br /> rd<br /> concentrations of serum catecholamin and β-endorphin. Results: At 1 and 3 day after treatment,<br /> there was a decrease in mean values of VAS, thresholds of pain and an increase in mean<br /> concentrations of serum catecholamin and β-endorphin, in comparison to these before treatment.<br /> Conclusion: The present study provided a new evidence of effects of the electro-acupuncture<br /> pain relief on patients after thyroid surgeries.<br /> * Keywords: Thyroid surgery; Electro-acupuncture; Pain relief.<br /> <br /> ĐẶT VẤN ĐỀ<br /> Một trong những vấn đề cần quan tâm<br /> sau phẫu thuật, trong đó có phẫu thuật<br /> bướu giáp là tình trạng đau đớn và viêm<br /> <br /> tại vị trí phẫu thuật. Những vấn đề này<br /> gây ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả điều<br /> trị bằng phẫu thuật. Vì vậy, các biện pháp<br /> chống viêm, giảm đau có ý nghĩa quan trọng<br /> đối với quá trình bình phục sau phẫu thuật.<br /> <br /> * Bệnh viện Châm cứu Trung ương<br /> ** Học viện Quân y<br /> Người phản hồi (Corresponding): Lê Văn Quân (vankhth@yahoo.com)<br /> Ngày nhận bài: 25/09/2017; Ngày phản biện đánh giá bài báo: 14/11/2017<br /> Ngày bài báo được đăng: 27/11/2017<br /> <br /> 106<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 9-2017<br /> Biện pháp giảm đau sau phẫu thuật thường<br /> được sử dụng là dùng các thuốc chống<br /> viêm, giảm đau như morphin và các thuốc<br /> kháng viêm non-steroid bằng nhiều đường<br /> khác nhau. Những thuốc này mang lại<br /> hiệu quả chống viêm, giảm đau nhất định,<br /> nhưng có thể gây ra nhiều tác dụng<br /> không mong muốn, nhất là trên BN có<br /> những can thiệp phẫu thuật như viêm loét<br /> dạ dày tá tràng, thủng dạ dày tá tràng...<br /> [9]. Vì vậy, cần nghiên cứu biện pháp vừa<br /> mang lại hiệu quả giảm đau, vừa ít biến<br /> chứng, giúp hỗ trợ hồi phục cho BN sau<br /> phẫu thuật.<br /> Châm cứu đã được chứng minh là một<br /> trong những liệu pháp có tác dụng chống<br /> viêm, giảm đau hiệu quả. Phương pháp<br /> này đã được ứng dụng rộng rãi để điều trị<br /> các bệnh viêm mạn tính và cấp tính [1].<br /> Chúng tôi cho rằng châm cứu, đặc biệt là<br /> điện châm có thể có tác dụng giảm đau<br /> trên BN sau phẫu thuật. Vì vậy, nghiên<br /> cứu này được tiến hành nhằm: Đánh giá<br /> hiệu quả giảm đau của điện châm trên BN<br /> sau phẫu thuật bướu giáp.<br /> ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP<br /> NGHIÊN CỨU<br /> 1. Đối tƣợng nghiên cứu.<br /> 200 BN sau phẫu thuật bướu giáp tại<br /> Khoa Ngoại Châm tê, Bệnh viện Châm cứu<br /> Trung ương. BN được giải thích mục đích<br /> nghiên cứu và đồng ý tự nguyện tham gia<br /> vào nghiên cứu.<br /> 2. Phƣơng pháp nghiên cứu.<br /> Mô tả, tiến cứu có đối chứng so sánh<br /> trước - sau điều trị.<br /> <br /> - Phác đồ huyệt điều trị giảm đau sau<br /> mổ bướu giáp: châm tả 2 bên các huyệt<br /> Hợp cốc, Phù đột, Thiên đột, Khí xá, Nhân<br /> nghinh với liệu trình điện châm 1 lần/ngày<br /> x 3 ngày.<br /> * Chỉ số nghiên cứu:<br /> - Mức độ đau: đánh giá cảm giác đau<br /> chủ quan của BN theo thang điểm VAS<br /> (Visual Analogue Scale) bằng thước đo<br /> độ đau (Hãng Astra - Zenneca).<br /> - Ngưỡng cảm giác đau (g/s): xác định<br /> bằng máy Analgesy-Metter (Italia). Tính hệ<br /> số giảm đau K bằng cách lấy mức cảm<br /> giác đau sau chia cho mức cảm giác đau<br /> trước (K = Đs/Đt).<br /> - Hàm lượng β-endorphin, catecholamin<br /> trong máu: xác định bằng máy Biosence<br /> (Mỹ) dựa trên nguyên lý xét nghiệm miễn<br /> dịch enzym.<br /> Các chỉ số nghiên cứu gồm: ngưỡng<br /> cảm giác đau, mức độ đau, hàm lượng<br /> β-endorphin, catecholamin trong máu được<br /> xác định tại các thời điểm trước điện châm,<br /> sau điện châm lần một và sau 3 ngày<br /> điều trị.<br /> * Xử lý số liệu:<br /> Sự khác biệt về mức độ đau, chỉ số sinh<br /> lý và hàm lượng β-endorphin, catecholamin<br /> trong máu được phân tích bằng phương<br /> pháp thống kê paired student test; giá trị<br /> đau và ngưỡng đau được phân tích bằng<br /> phương pháp thống kê so sánh phương<br /> sai một nhân tố có lặp với phần mềm<br /> thống kê SPSS 19.0. Sự khác biệt có ý<br /> nghĩa thống kê với p < 0,05. Số liệu định<br /> lượng được biểu diễn dưới dạng X ± SD<br /> (trị số trung bình ± độ lệch chuẩn).<br /> 107<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 9-2017<br /> KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU<br /> 1. Thay đổi mức đau theo thang điểm VAS.<br /> Bảng 1: Biến đổi mức độ đau (thang điểm VAS) trước và sau điều trị.<br /> Thời điểm<br /> <br /> Trƣớc điều trị (1)<br /> <br /> Sau điều trị (2)<br /> p<br /> <br /> Mức độ đau<br /> <br /> n<br /> <br /> %<br /> <br /> n<br /> <br /> %<br /> <br /> Không đau (a)<br /> <br /> 0<br /> <br /> 0,0<br /> <br /> 146<br /> <br /> 73,0<br /> <br /> pa1-2 < 0,001<br /> <br /> Đau nhẹ (b)<br /> <br /> 20<br /> <br /> 10,0<br /> <br /> 38<br /> <br /> 19,0<br /> <br /> pb1-2 < 0,01<br /> <br /> Đau trung bình (c)<br /> <br /> 92<br /> <br /> 46,0<br /> <br /> 16<br /> <br /> 8,0<br /> <br /> pc1-2 < 0,001<br /> <br /> Rất đau (d)<br /> <br /> 88<br /> <br /> 44,0<br /> <br /> 0<br /> <br /> 0,0<br /> <br /> pd1-2 < 0,001<br /> <br /> 200<br /> <br /> 100%<br /> <br /> 200<br /> <br /> 100%<br /> <br /> Cộng<br /> <br /> Mức độ không đau tăng từ 0 - 146 BN, đau nhẹ tăng từ 20 BN trước điều trị lên<br /> 38 BN sau điều trị, đau vừa giảm từ 92 BN xuống còn 16 BN. Không còn BN đau nặng<br /> sau điều trị, mặc dù trước điều trị có đến 88 BN. Sử dụng thuật toán thống kê so sánh<br /> khi bình phương cho thấy sau điều trị, tỷ lệ BN không đau hoặc đau nhẹ tăng, trong khi<br /> tỷ lệ BN đau trung bình và rất đau giảm có ý nghĩa thống kê với trước điều trị (p < 0,01).<br /> <br /> Biểu đồ 1: Biến động giá trị đau theo thang điểm VAS trong điều trị.<br /> Trước điều trị, mức độ đau trung bình là 8,35 ± 1,52; ở ngày thứ nhất sau điều trị (D1),<br /> mức độ đau trung bình là 4,24 ± 1,24; ở ngày thứ ba sau điều trị (D3), mức độ đau<br /> trung bình là 1,73 ± 1,31. Sử dụng phương pháp so sánh phương sai một nhân tố có<br /> lặp cho thấy: mức độ đau theo thang điểm VAS ở cả hai thời điểm sau điều trị lần một<br /> và sau điều trị 3 ngày giảm có ý nghĩa so với trước điều trị (Tukey test, p < 0,01).<br /> 108<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 9-2017<br /> Những kết quả trên đây về tỷ lệ BN đau và mức độ đau theo thang điểm VAS cho thấy<br /> châm cứu có tác dụng cải thiện mức độ đau rõ rệt trên BN sau phẫu thuật bướu giáp.<br /> 2. Thay đổi ngƣỡng đau.<br /> Bảng 2: Biến đổi giá trị trung bình của ngưỡng đau trước và sau điều trị.<br /> Thời điểm<br /> Chỉ số nghiên cứu<br /> Ngưỡng đau (g/s)<br /> <br /> Trƣớc điều trị<br /> (1)<br /> <br /> Sau điều trị lần một<br /> (2)<br /> <br /> Sau 3 ngày điều trị<br /> (3)<br /> <br /> 328,35  54,15<br /> <br /> 384,35  63,82<br /> <br /> 393,16  58,89<br /> <br /> p<br /> Hệ số giảm đau K<br /> <br /> p2-1 < 0,01; p3-1 < 0,001; p3-2 < 0,05<br /> K2-1 = 1,17<br /> <br /> K3-1 = 1,20<br /> <br /> K3-2 = 1,02<br /> <br /> Sử dụng phương pháp thống kê so sánh phương sai một nhân tố có lặp cho thấy:<br /> sau điều trị lần một và sau 3 ngày, ngưỡng đau trung bình đều tăng có ý nghĩa thống<br /> kê so với trước điều trị bằng điện châm (Tukey test, p < 0,01 và p < 0,001).<br /> 3. Thay đổi nồng độ catecholamin và β-endorphin trong máu.<br /> Bảng 3:<br /> Thời điểm<br /> Chỉ số nghiên cứu<br /> <br /> Trƣớc điều trị<br /> (1)<br /> 44,14 ± 9,99<br /> <br /> Adrenalin (pg/ml)<br /> <br /> 294,28 ± 74,13<br /> Noradrenalin (pg/ml)<br /> <br /> 43,58 ± 14,33<br /> β-endorphin (pg/ml)<br /> <br /> Sau điều trị lần một Sau 3 ngày điều trị<br /> (2)<br /> (3)<br /> <br /> p<br /> <br /> 54,02 ± 14,22<br /> <br /> 56,6 ± 15,13<br /> <br /> p2-1 < 0,001<br /> <br /> Tăng 22,38%<br /> <br /> Tăng 28,29%<br /> <br /> p3-1 < 0,001<br /> <br /> so với lần một<br /> <br /> so với lần một<br /> <br /> p3-2 > 0,05<br /> <br /> 339,24 ± 76,63<br /> <br /> 347,00 ± 78,25<br /> <br /> p2-1 < 0,001<br /> <br /> Tăng 15,28%<br /> <br /> Tăng 18,23%<br /> <br /> p3-1 < 0,001<br /> <br /> so với lần một<br /> <br /> so với lần một<br /> <br /> p3-2 > 0,05<br /> <br /> 51,70 ± 13,71<br /> <br /> 58,94 ± 14,27<br /> <br /> p2-1 < 0,001<br /> <br /> Tăng 18,63%<br /> <br /> Tăng 35,25%<br /> <br /> p3-1 < 0,001<br /> <br /> so với lần một<br /> <br /> so với lần một<br /> <br /> p3-2 < 0,05<br /> <br /> So với trước điều trị, hàm lượng adrenalin, noradrenalin tại các thời điểm sau điện<br /> châm lần một và sau 3 ngày tăng rõ (tăng 22,38% và 32,76%). Sự khác biệt có ý nghĩa<br /> thống kê (p < 0,001).<br /> Hàm lượng β-endorphin tại các thời điểm sau điều trị lần một và sau 3 ngày tăng<br /> rõ so với trước điều trị (18,63% và 35,25%). Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê<br /> (p < 0,001).<br /> 109<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 9-2017<br /> BÀN UẬN<br /> Việc đánh giá hiệu quả điều trị giảm<br /> đau của bất kỳ phương pháp nào không<br /> chỉ dựa vào một khía cạnh đơn thuần như<br /> giảm mức độ đau hay cải thiện các triệu<br /> chứng đau… mà bao gồm tổng hoà nhiều<br /> khía cạnh ảnh hưởng đến người bệnh.<br /> Vì vậy, trong nghiên cứu này chúng tôi<br /> đánh giá hiệu quả điều trị giảm đau thông<br /> qua biến đổi một số chỉ số sinh lý (mức<br /> độ đau và ngưỡng đau), biến đổi chỉ số<br /> hóa sinh (hàm lượng catecholamin và<br /> β-endorphin) trong máu BN.<br /> 1. Thay đổi mức độ đau và ngƣỡng<br /> đau.<br /> Nghiên cứu cho thấy, mức độ đau của<br /> BN giảm, trong khi ngưỡng đau tăng rõ<br /> rệt từ ngày thứ nhất đến ngày thứ ba sau<br /> điện châm. Như vậy, điện châm có vai trò<br /> giảm đau cho BN sau phẫu thuật bướu<br /> giáp. Khi đánh giá mức độ đau, chúng tôi<br /> sử dụng thang điểm VAS. Thang điểm<br /> này đã được nhiều tác giả trong nước và<br /> thế giới sử dụng để đánh giá ngưỡng đau<br /> trên người với nhiều loại rối loạn bệnh lý<br /> khác nhau [2]. Vì vậy, kết quả của chúng<br /> tôi khi đánh giá ngưỡng đau là hoàn toàn<br /> khách quan và có độ tin cậy, chính xác<br /> cao. Cùng với mức độ đau, nghiên cứu<br /> này còn xác định sự thay đổi của ngưỡng<br /> cảm giác đau, là khả năng chịu đựng<br /> của con người trước tác nhân gây đau.<br /> Trước đây, ngưỡng đau được đánh giá<br /> chủ yếu dựa vào ý kiến chủ quan của BN.<br /> Trong những thập kỷ gần đây có nhiều<br /> cách khác nhau để đánh giá mức độ đau<br /> như test giật đuôi, test nhiệt… Trong nghiên<br /> cứu này, chúng tôi sử dụng máy đo ngưỡng<br /> 110<br /> <br /> đau Analgesy-Meter (Italia) được xác định<br /> ở ba thời điểm trước điện châm, sau điện<br /> châm lần một và sau 3 ngày điều trị. Như<br /> vậy, kết quả nghiên cứu về ngưỡng đau<br /> cho phép định lượng và có độ tin cậy cao<br /> hơn. Tăng dần ngưỡng đau trong liệu<br /> trình điều trị đã phản ánh hiệu quả giảm<br /> đau của phương pháp điều trị bằng điện<br /> châm, các xung điện đã kích thích làm<br /> tăng khả năng chịu đau của cơ thể.<br /> Đây chính là minh chứng tác dụng của<br /> châm theo con đường thần kinh - thể dịch.<br /> Đau theo Y học Cổ truyền gọi là “Thống”.<br /> Trong sách Tố vấn, thiên “Âm dương ứng<br /> tượng đại luận” có viết “Thông tắc bất<br /> thống, thống tắc bất thông” có nghĩa là<br /> khí huyết lưu thông thì không đau, khi<br /> kinh lạc bị bế tắc, khí huyết không lưu<br /> thông thì gây đau [3, 4]. Sau phẫu thuật<br /> cắt bướu giáp, cơ nhục bị tổn thương,<br /> sự vận hành của khí huyết không lưu thông<br /> nên gây đau.<br /> Kết quả ngưỡng đau sau điều trị tăng<br /> lên cũng phù hợp với triệu chứng đau của<br /> BN giảm đi trên lâm sàng đã phản ánh<br /> hiệu quả tốt của điều trị giảm đau bằng<br /> điện châm, giúp cho BN dễ chịu hơn khi<br /> phải trải qua cơn đau sau phẫu thuật.<br /> Có được kết quả về cải thiện mức độ đau<br /> theo thang điểm VAS và cải thiện ngưỡng<br /> đau như vậy có thể là do chúng tôi đã lựa<br /> chọn sử dụng phác đồ huyệt vị cùng với<br /> tác dụng kích thích huyệt với mục đích<br /> điều khí của điện châm làm cho kinh lạc<br /> được thông suốt, khí huyết lưu thông<br /> phục hồi nên có tác dụng giảm đau [5].<br /> Các kết quả về biến đổi ngưỡng cảm<br /> giác đau và mức độ đau theo thang đo<br /> VAS đã chứng tỏ điện châm có tác dụng<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản