Đánh giá hiệu quả diệt muỗi Aedes của biện pháp phun mù nóng và phun sương tại xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội năm 2017

Chia sẻ: Nguyễn Triềuu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
5
lượt xem
0
download

Đánh giá hiệu quả diệt muỗi Aedes của biện pháp phun mù nóng và phun sương tại xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội năm 2017

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu nghiên cứu của bài viết nhằm đánh giá hiệu quả diệt muỗi Aedes của biện pháp phun mù nóng và phun sương trên cộng đồng tại xã Tân Triều, Thanh Trì, Hà Nội năm 2017.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đánh giá hiệu quả diệt muỗi Aedes của biện pháp phun mù nóng và phun sương tại xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội năm 2017

T¹p chÝ y - d-îc häc qu©n sù sè 9-2017<br /> <br /> ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ DIỆT MUỖI AEDES CỦA BIỆN PHÁP<br /> PHUN MÙ NÓNG VÀ PHUN SƢƠNG TẠI XÃ TÂN TRIỀU,<br /> HUYỆN THANH TRÌ, HÀ NỘI NĂM 2017<br /> Lê Hồng Hải*; Lưu Trường Sinh**<br /> Phạm Ngọc Châu**; Nguyễn Nhật Cảm**<br /> TÓM TẮT<br /> Mục tiêu: đánh giá hiệu quả diệt muỗi Aedes của biện pháp phun mù nóng và phun sương<br /> trên cộng đồng. Đối tượng và phương pháp: điều tra mật độ muỗi (MĐM) Aedes và nhà có muỗi<br /> (NCM) trước và sau can thiệp phun thuốc diệt muỗi bằng biện pháp phun mù nóng và phun<br /> sương tại hai địa điểm nghiên cứu (xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội). Sử dụng thiết kế<br /> nghiên cứu can thiệp cộng đồng. Phương pháp điều tra theo thường quy và tính các chỉ số theo<br /> Hướng dẫn của Bộ Y tế. Kết quả: diệt muỗi Aedes aegypti bằng phun mù nóng, chỉ số hiệu quả<br /> can thiệp MĐM sau 24 giờ giảm 82%, sau phun 2 ngày giảm 77%, sau phun 6 ngày giảm 19,7%.<br /> Chỉ số NCM, hiệu quả can thiệp giảm 78,67%, sau phun 2 ngày giảm 65,3%, sau phun 6 ngày<br /> giảm 18,0%. So sánh hiệu quả biện pháp phun mù nóng và phun sương: chỉ số MĐM sau 24 giờ<br /> phun mù nóng giảm 82%, cao hơn phun sương (72,1%). Sau phun 2 ngày, phun mù nóng giảm<br /> (77%) cao hơn phun sương (58,8%), sau 6 ngày phun mù nóng giảm (19,8%) cao hơn phun<br /> sương (14,7%). Chỉ số NCM: sau 24 giờ phun mù nóng giảm (78,67%) cao hơn phun sương<br /> (55,6%), sau 2 ngày phun mù nóng giảm (65,3%) cao hơn phun sương (38,9%), sau 6 ngày<br /> phun mù nóng giảm (18,0%) cao hơn phun sương (11,4%). Kết luận: phun mù nóng có hiệu<br /> quả cao trong diệt muỗi Aedes aegypti trưởng thành, giảm MĐM, giảm chỉ số NCM. So với biện<br /> pháp phun sương, phun mù nóng có hiệu quả cao hơn, có khả năng khuếch tán tốt hơn ở các<br /> địa hình phức tạp.<br /> * Từ khóa: Aedes aegypti; Sốt xuất huyết dengue; Phun mù nóng; Phun sương.<br /> <br /> Evaluating Effect of Killing Aedes of Thermal Fog and Ultra-Low<br /> Volume Solution at Tantrieu Village, Thanhtri Distric, Hanoi 2017<br /> Summary<br /> Objectives: To evaluate the efficacy of thermal fog and ultra-low volume (ULV) for control of<br /> Aedes in the community. Subjects and methods: Investigate the density of mosquitoes Aedes<br /> and mosquitoes before and after intervention spraying insecticide by thermal fog and ULV at two<br /> research areas (Tantrieu village, Thanhtri distric, Hanoi). Use the design of community intervention<br /> research. Method of routine investigation and calculation of index under the Guidance of the<br /> * Trung tâm Y tế Dự phòng Hà Nội<br /> * Học viện Quân y<br /> Người phản hồi (Corresponding): Lưu Trường Sinh (luutruongsinh@gmail.com)<br /> Ngày nhận bài: 29/08/2017; Ngày phản biện đánh giá bài báo: 08/11/2017<br /> Ngày bài báo được đăng: 21/11/2017<br /> <br /> 45<br /> <br /> T¹p chÝ y - d-îc häc qu©n sù sè 9-2017<br /> Ministry of Health. Results: Kill mosquito Aedes aegypti by thermal fog: index of intervention<br /> efficiency of the density index (DI) (the average female mosquitoes Aedes aegypti in a<br /> household surveyed) decreased 82% after 24 hours, decreased 77% after 2 days, decreased<br /> 19.7% after 6 days. Index of intervention efficiency of the house index (HI) (the rate of the<br /> mosquito Aedes aegypti adult) decreased 78.67% after 24 hours, decreased 65.3% after<br /> 2 days, decreased 18.0% after 6 days. Compared to the effect between two solution thermal fog<br /> and ULV: the DI after 24 hours thermal fog solution decreased (82%) higher than ULV (72.1%),<br /> after 2 days thermal fog solution decreased (77%) higher than ULV (58.8%), after 6 days<br /> thermal fog solution decreased (19.8%) higher than ULV (14.7%). The HI after 24 hours thermal<br /> fog solution decreased (78.67%) higher than ULV (55.6%), after 2 days thermal fog solution<br /> decreased (65.3%) higher than ULV (38.9%), after 6 days, thermal fog solution decreased (18.0%)<br /> higher than ULV (11.4%). Conclusion: Thermal fog had high effective in killing adult Aedes<br /> aegypti mosquitoes, decreased DI, decreased HI, compared with ULV, thermal fog is more effective,<br /> which can diffuse better in complex terrains.<br /> * Keywords: Aedes aegypti; Dengue haemorrhagic fever; Thermal fog; Ultra-low volume.<br /> <br /> ĐẶT VẤN ĐỀ<br /> Sốt xuất huyết dengue (SXHD) là mối<br /> đe dọa lớn đến sức khỏe, là gánh nặng<br /> cho hệ thống y tế và nền kinh tế ở hầu<br /> hết các quốc gia có khí hậu nhiệt đới.<br /> Ở Việt Nam, SXHD đã và đang trở thành<br /> vấn đề đáng lo ngại đối với Ngành Y tế.<br /> Để phòng chống SXHD, diệt muỗi truyền<br /> bệnh vẫn là biện pháp chủ yếu. Việc phun<br /> hoá chất dạng phun sương để diệt tức<br /> thời muỗi Ae. aegypti truyền bệnh SXHD<br /> đã được ứng dụng rộng rãi [1, 9]. Tuy nhiên,<br /> biện pháp phun sương tỏ ra còn nhiều<br /> hạn chế, do khả năng khuếch tán trong<br /> không gian kém. Hiện nay, biện pháp mới<br /> là phun mù nóng có khả năng khuếch tán<br /> thuốc tốt hơn được áp dụng ở một số<br /> nước trên thế giới cũng như tại Việt Nam.<br /> Để góp phần đánh giá hiệu quả của biện<br /> pháp mới này, chúng tôi tiến hành nghiên<br /> cứu nhằm mục tiêu: Đánh giá hiệu quả<br /> diệt muỗi Aedes của biện pháp phun mù<br /> nóng và phun sương trên cộng đồng tại xã<br /> Tân Triều, Thanh Trì, Hà Nội năm 2017.<br /> 46<br /> <br /> ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP<br /> NGHIÊN CỨU<br /> 1. Đối tƣợng nghiên cứu.<br /> Muỗi Aedes tại xóm Hoa Xá (can thiệp<br /> phun mù nóng) và xóm Ma Cả (can thiệp<br /> phun sương), thôn Yên Xá, xã Tân Triều,<br /> huyện Thanh Trì, Hà Nội.<br /> Biện pháp phun mù nóng và phun sương.<br /> 2. Phƣơng pháp nghiên cứu.<br /> * Phương pháp nghiên cứu: sử dụng<br /> thiết kế nghiên cứu can thiệp cộng đồng,<br /> phương pháp chọn mẫu toàn bộ. Chọn<br /> toàn bộ số hộ gia đình thuộc hai xóm<br /> Hoa Xá và xóm Ma Cả thôn Yên Xá,<br /> xã Tân Triều vào nghiên cứu.<br /> * Dụng cụ, trang thiết bị thử nghiệm:<br /> máy phun mù nóng đeo vai Swingfog<br /> SN50 (Hãng Swingtec, Đức). Máy phun<br /> sương đeo vai Fontan Portastar (Đức).<br /> Bộ dụng cụ để điều tra, thu thập muỗi.<br /> Hóa chất sử dụng cho nghiên cứu:<br /> Han-pec 50EC. Phun mù nóng nền nước<br /> pha theo tỷ lệ 100 ml hóa chất với 10 lít<br /> nước (1/100). Phun sương pha theo tỷ lệ<br /> 100 ml hóa chất với 1 lít nước (1/10).<br /> <br /> T¹p chÝ y - d-îc häc qu©n sù sè 9-2017<br /> * Phương pháp thu thập số liệu:<br /> Điều tra thu thập muỗi ở các hộ gia đình của hai điểm nghiên cứu phun mù nóng và<br /> phun sương. Phương pháp điều tra theo thường quy và tính các chỉ số theo Hướng<br /> dẫn của Bộ Y tế.<br /> Chỉ số theo dõi muỗi Ae. aegypti, Ae. albopictus (tính theo từng loài).<br /> - MĐM:<br /> MĐM (con/nhà) =<br /> <br /> Số muỗi cái bắt được<br /> Số nhà điều tra<br /> <br /> - NCM:<br /> NCM (%) =<br /> <br /> Số nhà có muỗi cái<br /> Số nhà điều tra<br /> <br /> x 100<br /> <br /> - Chỉ số đánh giá hiệu quả của biện pháp can thiệp:<br /> MĐM1 - MĐM2<br /> Tỷ lệ giảm MĐM = ------------------------- (%)<br /> MĐM1<br /> Trong đó: MĐM1: Tỷ lệ MĐM trước can thiệp<br /> MĐM2: Tỷ lệ MĐM sau can thiệp<br /> NCM1 - NCM2<br /> Tỷ lệ giảm NCM = ----------------------- (%)<br /> NCM1<br /> Trong đó: NCM1: Tỷ lệ nhà có muỗi trước can thiệp<br /> NCM2: Tỷ lệ nhà có muỗi sau can thiệp<br /> * Xử lý số liệu: theo phương pháp thống kê y sinh học.<br /> KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN<br /> 1. Hiệu quả diệt vector của biện pháp phun mù nóng và phun sƣơng.<br /> Bảng 1: Hiệu quả về chỉ số MĐM trước và sau phun mù nóng (n = 92).<br /> MĐM (con/nhà)<br /> <br /> Trung bình giảm<br /> (con/nhà)<br /> <br /> Hiệu quả can thiệp<br /> (giảm)<br /> <br /> p<br /> <br /> Trước phun<br /> <br /> 0,66<br /> <br /> Sau phun 24 giờ<br /> <br /> 0,119<br /> <br /> 0,54<br /> <br /> 82%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 2 ngày<br /> <br /> 0,152<br /> <br /> 0,51<br /> <br /> 77%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 6 ngày<br /> <br /> 0,53<br /> <br /> 0,13<br /> <br /> 19,7%<br /> <br /> > 0,05<br /> <br /> Kết quả cho thấy: tại xóm Hoa Xá (phun mù nóng): MĐM Aedes aegypti trước can<br /> thiệp là 0,66 con/nhà; sau can thiệp 24 giờ là 0,119 con/nhà. Trung bình sau can thiệp<br /> 24 giờ chỉ số MĐM giảm 0,54 con/nhà so với trước can thiệp; chỉ số hiệu quả can thiệp<br /> phun mù nóng sau 24 giờ giảm 82% (p < 0,05).<br /> 47<br /> <br /> T¹p chÝ y - d-îc häc qu©n sù sè 9-2017<br /> Sau phun 2 ngày, chỉ số MĐM là 0,152 con/nhà; trung bình chỉ số MĐM giảm<br /> 0,51 con/nhà, chỉ số hiệu quả MĐM sau phun 2 ngày giảm 77% (p < 0,05).<br /> Sau phun 6 ngày, chỉ số MĐM là 0,53 con/nhà; trung bình chỉ số MĐM giảm<br /> 0,13 con/nhà, chỉ số hiệu quả MĐM sau phun 6 ngày giảm 19,7% (p > 0,05).<br /> Bảng 2: Hiệu quả về chỉ số NCM trước và sau phun mù nóng (n = 92).<br /> NCM (%)<br /> <br /> Trung bình giảm (%)<br /> <br /> Hiệu quả can thiệp (giảm)<br /> <br /> p<br /> <br /> Trước phun<br /> <br /> 23,9<br /> <br /> Sau phun 24 giờ<br /> <br /> 5,1<br /> <br /> 11,9<br /> <br /> 78,67%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 2 ngày<br /> <br /> 8,3<br /> <br /> 10,9<br /> <br /> 65,3%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 6 ngày<br /> <br /> 19,6<br /> <br /> 4,3<br /> <br /> 18,0%<br /> <br /> > 0,05<br /> <br /> Tại xóm Hoa Xá (phun mù nóng): NCM Aedes aegypti trước can thiệp 23,9%;<br /> sau can thiệp 24 giờ 5,1%. Chỉ số NCM sau can thiệp 24 giờ giảm 11,9% so với trước<br /> can thiệp; chỉ số hiệu quả can thiệp phun mù nóng sau 24 giờ giảm 78,67% (p < 0,05).<br /> Sau phun 2 ngày, chỉ số NCM là 8,3%; chỉ số NCM giảm 10,9%; chỉ số hiệu quả<br /> NCM sau phun 2 ngày giảm 65,3% (p < 0,05).<br /> Sau phun 6 ngày, chỉ số NCM là 19,6%; chỉ số NCM trung bình giảm 4,3%; chỉ số<br /> hiệu quả NCM sau phun 6 ngày giảm 18,0%. Sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê<br /> (p > 0,05).<br /> Bảng 3: Hiệu quả về chỉ số MĐM trước và sau phun sương (n = 108).<br /> MĐM (con/nhà)<br /> <br /> Trung bình giảm<br /> (con/nhà)<br /> <br /> Hiệu quả can thiệp<br /> (giảm)<br /> <br /> p<br /> <br /> Trước phun<br /> <br /> 0,68<br /> <br /> Sau phun 24 giờ<br /> <br /> 0,19<br /> <br /> 0,49<br /> <br /> 72,1%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 2 ngày<br /> <br /> 0,28<br /> <br /> 0,40<br /> <br /> 58,8%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 6 ngày<br /> <br /> 0,58<br /> <br /> 0,10<br /> <br /> 14,7%<br /> <br /> > 0,05<br /> <br /> Tại xóm Ma Cả (phun sương): MĐM Aedes aegypti trước can thiệp là 0,68 con/nhà;<br /> sau can thiệp 24 giờ còn 0,19 con/nhà. Trung bình sau can thiệp 24 giờ, chỉ số MĐM<br /> giảm 0,49 con/nhà so với trước can thiệp; chỉ số hiệu quả can thiệp phun sương sau<br /> 24 giờ giảm 72,1% (p < 0,05).<br /> Sau phun 2 ngày, chỉ số MĐM là 0,28 con/nhà; trung bình chỉ số MĐM giảm<br /> 0,40 con/nhà, chỉ số hiệu quả MĐM sau phun 2 ngày giảm 58,8% (p < 0,05).<br /> Sau phun 6 ngày, chỉ số MĐM là 0,194 con/nhà; trung bình chỉ số MĐM giảm<br /> 0,58 con/nhà, chỉ số hiệu quả MĐM sau phun 6 ngày giảm 14,7% (p > 0,05).<br /> 48<br /> <br /> T¹p chÝ y - d-îc häc qu©n sù sè 9-2017<br /> Bảng 4: Hiệu quả về chỉ số NCM trước và sau phun sương.<br /> NCM (%)<br /> <br /> Trung bình giảm (%)<br /> <br /> Hiệu quả can thiệp<br /> (giảm)<br /> <br /> p<br /> <br /> Trước phun<br /> <br /> 16,7<br /> <br /> Sau phun 24 giờ<br /> <br /> 7,4<br /> <br /> 9,3<br /> <br /> 55,6%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 2 ngày<br /> <br /> 10,2<br /> <br /> 6,5<br /> <br /> 38,9%<br /> <br /> < 0,05<br /> <br /> Sau phun 6 ngày<br /> <br /> 14,8<br /> <br /> 1,9<br /> <br /> 11,4%<br /> <br /> > 0,05<br /> <br /> Tại xóm Ma Cả (phun sương): NCM Aedes aegypti trước can thiệp 16,7%; sau can<br /> thiệp 24 giờ là 7,4%. Chỉ số NCM sau can thiệp 24 giờ giảm 9,3% so với trước can<br /> thiệp; chỉ số hiệu quả can thiệp phun sương sau 24 giờ giảm 55,6% (p < 0,05).<br /> Sau phun 2 ngày, chỉ số NCM là 10,2%; chỉ số NCM giảm 6,5%, chỉ số hiệu quả<br /> NCM sau phun 2 ngày giảm 38,9% (p < 0,05).<br /> Sau phun 6 ngày, chỉ số NCM là 14,8%; chỉ số NCM giảm 1,9%, chỉ số hiệu quả<br /> NCM sau phun 6 ngày giảm 11,4% (p > 0,05).<br /> Bảng 5: So sánh hiệu quả giảm chỉ số MĐM giữa biện pháp phun mù nóng và<br /> phun sương.<br /> Biện pháp phun<br /> Thời điểm<br /> nghiên cứu<br /> <br /> Phun mù nóng (n = 92)<br /> MĐM<br /> (con/nhà)<br /> <br /> Hiệu quả can<br /> thiệp (giảm)<br /> <br /> Phun sương (n = 108)<br /> MĐM<br /> (con/nhà)<br /> <br /> p<br /> <br /> Hiệu quả can<br /> thiệp (giảm)<br /> <br /> Trước phun<br /> <br /> 0,66<br /> <br /> Sau phun 24 giờ<br /> <br /> 0,119<br /> <br /> 82%<br /> <br /> 0,19<br /> <br /> 72,1%<br /> <br /> > 0,05<br /> <br /> Sau phun 2 ngày<br /> <br /> 0,152<br /> <br /> 77%<br /> <br /> 0,28<br /> <br /> 58,8%<br /> <br /> > 0,05<br /> <br /> Sau phun 6 ngày<br /> <br /> 0,53<br /> <br /> 19,8%<br /> <br /> 0,58<br /> <br /> 14,7%<br /> <br /> > 0,05<br /> <br /> 0,68<br /> <br /> Tại thời điểm sau 24 giờ, hiệu quả can<br /> thiệp của biện pháp phun mù nóng giảm<br /> MĐM (82%) cao hơn so với biện pháp phun<br /> sương (72,1%), tuy nhiên sự khác biệt<br /> không có ý nghĩa thống kê với p > 0,05.<br /> Tại thời điểm sau phun 2 ngày, hiệu quả<br /> can thiệp của biện pháp phun mù nóng<br /> giảm MĐM (77%) cao hơn so với biện<br /> pháp phun sương (58,8%), sự khác biệt<br /> chưa có ý nghĩa thống kê với p > 0,05.<br /> <br /> Tại thời điểm sau phun 6 ngày, hiệu quả<br /> can thiệp của biện pháp phun mù nóng<br /> giảm MĐM (19,8%) cao hơn so với biện<br /> pháp phun sương (14,7%), sự khác biệt<br /> không có ý nghĩa thống kê với p > 0,05.<br /> Theo chúng tôi điều này phù hợp với thực<br /> tế, cả hai phương pháp đều có khả năng<br /> diệt muỗi trưởng thành tốt và đã được áp<br /> dụng trong thời gian dài, mặc dù biện<br /> pháp phun mù nóng cho thấy hiệu quả<br /> diệt muỗi cao hơn biện pháp phun sương.<br /> 49<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản