Đánh giá về phát triển năng lực nhận diện và biểu hiện cảm xúc của trẻ mẫu giáo 3–6 tuổi ở trường mầm non

Trong bối cảnh phát triển toàn diện của trẻ em, giáo dục năng lực xã hội và cảm xúc đóng vai trò ngày càng thiết yếu. Năng lực này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn định hình hành vi xã hội, sức khỏe tinh thần và thành công trong tương lai của trẻ. Đặc biệt, giai đoạn mầm non (3-6 tuổi) là thời kỳ vàng cho sự phát triển não bộ, do đó, việc nuôi dưỡng các kỹ năng cảm xúc xã hội từ sớm là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, tại Việt Nam, các nghiên cứu đánh giá toàn diện về năng lực xã hội và cảm xúc của trẻ mầm non còn hạn chế. Bài viết này tổng hợp các nghiên cứu liên ngành để đánh giá thực trạng năng lực nhận diện và biểu hiện cảm xúc ở trẻ mẫu giáo, từ đó đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện này.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên, và sinh viên trong lĩnh vực giáo dục mầm non, tâm lý học trẻ em và khoa học thần kinh; các nhà quản lý, hoạch định chính sách giáo dục; các giáo viên mầm non; và các bậc phụ huynh quan tâm đến sự phát triển cảm xúc xã hội của trẻ.

Nghiên cứu này trình bày một tổng quan toàn diện về phát triển năng lực nhận diện và biểu hiện cảm xúc ở trẻ mầm non 3-6 tuổi, dựa trên tổng hợp các nghiên cứu liên ngành từ tâm lý học, giáo dục và khoa học não bộ. Tầm quan trọng của giáo dục năng lực xã hội và cảm xúc trong giai đoạn đầu đời được nhấn mạnh, với những tác động tích cực đến kết quả học tập, hành vi xã hội và sức khỏe tâm thần của trẻ. Bài viết cũng phác thảo bối cảnh lịch sử của giáo dục mầm non tại Việt Nam, chỉ ra rằng các yếu tố cảm xúc xã hội đã được chú trọng từ sớm, mặc dù dưới các tên gọi khác nhau. Phương pháp khảo sát sơ bộ đã được thực hiện trên 243 trẻ mầm non, sử dụng phân tích phương sai ANOVA để đánh giá sự khác biệt trong năng lực biểu hiện cảm xúc giữa các môi trường và lứa tuổi khác nhau. Kết quả cho thấy có sự khác biệt rõ rệt, khẳng định nhu cầu cấp thiết về các chương trình can thiệp và hỗ trợ. Nghiên cứu cũng đi sâu vào định nghĩa và phân loại các cấp độ nhận thức về cảm xúc, bao gồm nhận diện, hiểu, quản lý và sử dụng cảm xúc để thúc đẩy hành động, đồng thời ứng dụng mô hình trí nhớ mã hóa - bảo trì - truy xuất vào quá trình giáo dục cảm xúc. Từ đó, nghiên cứu đưa ra đề xuất về việc theo dõi và hỗ trợ đa chiều cho sự phát triển của trẻ, nhằm xây dựng nền tảng vững chắc cho năng lực xã hội và cảm xúc, góp phần cải thiện tương tác xã hội và ra quyết định hiệu quả. Những hàm ý này đặc biệt quan trọng cho việc xây dựng chính sách và chương trình giáo dục mầm non tại Việt Nam.