Đau bụng – Nguyên nhân và
hướng xử trí (Kỳ 2)
4. Chăm sóc tại nhà
- Khi đau nhẹ, bạn nên
+ Uống một ít nước lọc
+ Tránh thức ăn đặc. Nếu có nôn ói, nhịn ăn trong 6 tiếng. Sau đó ăn một ít
thức ăn nhẹ.
+ Nếu đau thượng vị và đau sau bữa ăn, các thuốc kháng acid có thể làm
dịu đau, nhất là khi bạn cảm thấy xót ruột hay no hơi. Tránh dùng chanh, thức ăn
béo, thức ăn chiên xào, các sản phẩm có cà chua, cà phê, rượu và nước ngọt có
gaz. Bạn có thể thử dùng các thuốc ức chế H2 (cimetidine, nizatidine, hoặc
ranitidine) được phép bán tự do. Sau khi dùng thuốc nếu tình trạng vẫn tiếp tục
xấu đi, hãy đi khám bệnh sớm.
+ Tránh dùng aspirin, ibuprofen, các loại thuốc giảm đau có á phiện nếu
không có ý kiến của bác sĩ. Nếu biết chắc chắn cơn đau không liên quan đến gan,
bạn có thể dùng paracetamol.
5. Hãy đi khám bệnh cấp cứu ngay khi
- Đau đột ngột và dữ dội ở bụng,
- Đau lan đến ngực, cổ và vai
- Nôn ói ra máu hoặc có máu trong phân (đặc biệt khi phân có màu nâu đen
hoặc đen)
- Bụng cứng như tấm bảng, ấn đau
- Không đi tiêu được, đặc biệt khi kèm nôn ói
Hãy đi khám bệnh nếu:
- Đầy hơi kéo dài hơn 2 ngày
- Tiêu chảy kéo dài hơn 5 ngày
- Khó chịu ở bụng lâu hơn 5 ngày
- Đau kèm theo sốt trên 38 độ C
- Tiểu lắt nhắt và cảm giác nóng buốt khi đi tiểu
- Đau vùng bả vai kèm buồn nôn
- Đau trong thai kỳ (hoặc nghi ngờ có thai)
- Biếng ăn kéo dài
- Sút cân không rõ nguyên nhân
Bác sĩ sẽ làm gì?
- Dựa trên bệnh sử và thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ cố gắng định ra
nguyên nhân đau bụng. Các yếu tố như: vị trí đau, thời gian đau, các triệu chứng
kèm theo như sốt, mệt mỏi, cảm giác rũ rượi toàn thân, buồn nôn, nôn, thay đổi về
tình trạng của phân sẽ hỗ trợ bác sĩ rất nhiều trong chẩn đoán.
- Trong lúc thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ tìm thử xem đau có khu trú ở
một điểm (điểm đau khu trú) hoặc đau lan toả. Bác sĩ sẽ kiểm tra xem đau có liên
quan đến màng bụng (viêm phúc mạc). Nếu thấy có bằng chứng của viêm phúc
mạc, tình trạng lúc đó sẽ đựơc gọi là “bụng ngoại khoa” và đòi hỏi phải phẫu thuật
khẩn cấp.
- Bác sĩ có thể hỏi một số điều liên quan đến tình trạng đau bụng của bạn:
Đau lan toả hay khu trú ở một chỗ? Đau ở vùng nào của
bụng? Thấp hay cao? Bên phải, bên trái hoặc ở giữa? Đau quanh rốn?
Đau nhiều không, đau nhói hay đau quặn, đau liên tục kéo
dài, đau từng cơn và thay đổi cường độ? Đau có làm bạn thức giấc về đêm?
Trước kia bạn có đau tương tự? Mỗi đợt đau bao lâu?
Bao lâu thì đau một lần? Có đau vài phút sau khi ăn? Đau
trong vòng 2 đến 3 giờ sau khi ăn? Đau càng lúc càng nhiều hơn?
Có đau khi hành kinh (thống kinh)?
Đau có lan ra sau lưng, giữa lưng, dưói bả vai phải, đau lan
xuống bẹn, xuống mông hoặc xuống đùi? Có đau nhiều hơn khi nằm ngửa?
Đau nhiều hơn sau khi ăn uống? Sau khi ăn chất béo, sản
phẩm từ sữa, sau khi uống rượu?
Có đau nhiều hơn khi bị stress? Sau khi gắng sức?
Đau có bớt sau khi ăn hoặc sau khi đi tiêu?
Đau có bớt sau khi uống sữa hoặc uống thuốc kháng acid?
Bạn có đang dùng thuốc gì không? Bạn có bị chấn thương
nào gần đây không?
Bạn có thai không? Có trễ kinh? Có rối loạn kinh nguyệt?
Có triệu chứng nào khác xảy ra cùng lúc?
Các xét nghiệm dùng trong chẩn đoán có thể bao gồm: Chụp đại tràng có
cản quang; Chụp dạ dày tá tràng có cản quang; Xét nghiệm máu, nước tiểu và
phân; Nội soi thực quản, dạ dày, tá tràng; Siêu âm bụng; Chụp bụng đứng; Đo
điện tâm đồ; Chụp MSCT bụng …
6. Đề phòng: Để đề phòng đau bụng bạn nên
- Chia nhỏ các bữa ăn.
- Cần đảm bảo bữa ăn phải cân đối và đủ chất xơ.
- Ăn nhiều rau củ quả.
- Giới hạn những thực phẩm sinh nhiều hơi.
- Uống nước nhiều mỗi ngày.