intTypePromotion=1
ADSENSE

Đề xuất một số giải pháp thu hút và sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư từ nguồn ODA

Chia sẻ: ViJakarta2711 ViJakarta2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

41
lượt xem
4
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết này chỉ đề cập đến nguồn vốn ODA trong phát triển kinh tế xã hội, vì đây nguồn vốn luôn tiềm ẩn những yếu tố phức tạp đặc thù và tính chất của từng dự án, cụ thể trình bày một số vấn đề trong việc quản lý và nhận diện các nguy cơ thường xảy ra, đồng thời đề xuất một số biện pháp thu hút vốn ODA.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề xuất một số giải pháp thu hút và sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư từ nguồn ODA

  1. Thông báo Khoa học và Công nghệ * Số 2-2015 118 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÖT VÀ SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ VỐN ĐẦU TƢ TỪ NGUỒN ODA TS. Trần Thị Quỳnh Nhƣ Trưởng Khoa Kinh tế, Trường Đại học Xây dựng Miền Trung Tóm tắt: Thu hút vốn đầu tư phát triển kinh tế xã hội luôn là một vấn đề cấp bách và quan tâm đối với các nhà như các chính sách, cơ chế, quản lý nguồn vốn, các biện pháp nâng cao hiệu quả hay những rủi ro, tiềm ẩn khó lường của các dự án…cho dù đó là nguồn vốn nào thì những vấn đề nêu trên đều có thể xảy ra. Đặc biệt đối với những nguồn vốn hỗ trợ từ nước ngoài. Bài viết này chỉ đề cập đến nguồn vốn ODA trong phát triển kinh tế xã hội, vì đây nguồn vốn luôn tiềm ẩn những yếu tố phức tạp đặc thù và tính chất của từng dự án, cụ thể trình bày một số vấn đề trong việc quản lý và nhận diện các nguy cơ thường xảy ra, đồng thời đề xuất một số biện pháp thu hút vốn ODA Từ khoá: Quản lý, dự án ODA, giải pháp ODA (Oficial Development đường sắt nội đô, cải thiện ô nhiễm môi Assistance- Hỗ trợ phát triển chính thức) trường ở các Thành phố lớn. Đặc biệt tại Việt Nam là hoạt động hợp tác phát dấu ấn ODA mà chính phủ Nhật Bản triển giữa Nhà nước hoặc Chính phủ dành cho các dự án giao thông Việt Nam nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt trong hơn 20 năm qua luôn nhận được Nam với nhà tài trợ là chính phủ nước sự ưu tiên, cũng từ nhờ nguồn vốn này ngoài, các tổ chức tài trợ song phương và các nguồn vốn ODA từ các tổ chức và các tổ chức liên quốc gia hoặc liên khác đã góp phần không nhỏ cho phát chính phủ. Các chương trình, dự án triển hệ thống giao thông, thúc đẩy phát ODA nhận được nhiều hỗ trợ từ phía triển kinh tế xã hội Việt Nam, trong đó nhà tài trợ như về kỹ thuật, công nghệ và phải kể đến các dự án như cầu Thanh đặc biệt là hỗ trợ về vốn. Trì, đường vành đai 3, Nhà ga T2, cầu Việt Nam đã nhận được viện trợ từ Nhật Tân, mở rộng cảng Tiên Sa, một số nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế như cây cầu trên quốc lộ 1A, cảng Đà Nẵng, Nhật Bản, Pháp, Thụy Điển, Nga, Ngân nhà ga sân bay Tân Sơn Nhất, dự án hàng Thế giới (WB), Ngân hàng phát đường cao tốc Trung Lương, Quốc lộ 3, triển Châu Á (ADB),… với số vốn ODA 5, 10, đường cao tốc Thành phố Hồ Chí ngày càng cao. Các thành phố lớn như Minh – Long Thành – Dầu Giây, Đường Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải xuyên Á Thành phố Hồ Chí Minh – Mộc Phòng, Đà Nẵng và các tỉnh vùng đồng Bài, dự án nước sạch và vệ sinh vùng bằng sông Cửu Long.. hiện đang triển nông thôn đồng bằng sông Cửu Long, khai thực hiện nhiều dự án ODA phát cầu Cần Thơ, metro Bến Thành – Tham triển trong nhiều lĩnh vực, trong đó chủ Lương, thành phố Hồ Chí Minh…Hiện yếu là các dự án cơ sở hạ tầng đô thị nay trong 29 danh mục hạ tầng giao quan trọng, quy mô lớn như đường bộ, thông giai đoạn 2014 – 2016 với tổng
  2. Thông báo Khoa học và Công nghệ * Số 2-2015 119 mức đầu tư 470 tỷ yên đang triển khai mua máy móc thiết bị, vật tư từ các quốc thực hiện có đến 15 dự án lớn như một gia tài trợ, do đó dẫn đến một số vấn đề số đoạn thuộc cung đường cao tốc Bắc thường xảy ra đối với dự án ODA như Nam (Nha Trang – Phan Thiết, Đà Nẵng thiếu tính cạnh tranh, đội giá, và một số – Quảng Ngãi), cảng hàng không quốc tế ràng buột nhất định trong quá trình triển Long Thành, tuyến đường sắt Hà Nội – khai sử dụng vốn nên đã phần nào ảnh Nội Bài…Không thể phủ nhận những cơ hưởng đến dự án… hội và tiềm năng từ nguồn vốn này đem Bên cạnh những thuận lợi về lại, tuy nhiên không phải dự án nào cũng nguồn vốn, các dự án ODA thường gặp thuận lợi và vẫn còn có nhiều góc khuất những khó khăn bởi sự ràng buộc của như dự án trích dầu cám ở Bến Tre, dây các nhà tài trợ, sự tham gia quản lý dự chuyền dệt bao đay ở thành phố Hồ Chí án của nhiều thành phần, những vấn đề Minh, hay dự án thủy sản đông lạnh Hạ về thủ tục hành chính, và những đặc thù Long, hay chương trình phát triển dâu của dự án… Chính bởi những đặc điểm tằm ở Lâm Đồng…do một phần công trên mà dự án phát triển kinh tế xã hội nghệ lạc hậu, không có nguyên liệu sản sử dụng vốn ODA luôn tồn tại những xuất hay không có thị trường tiêu thụ, yếu tố bất lợi, khó lường trước ngoài xuất khẩu… những nguy cơ thường gặp trong dự án Từ năm 1993 đến nay, tổng giá trị thông thường. Những nguy cơ xuất hiện vốn ODA cam kết cho Việt Nam lên đến làm dự án không hiệu quả, không đạt 89,5 tỷ USD và đã giải ngân đạt 73.2% đến mục tiêu mà người thụ hưởng dự án tổng vốn ODA đã ký kết tương đương dẫn tới việc sử dụng nguồn vốn mà Nhà 73.2 tỷ USD, đây là nguồn vốn bổ sung nước đứng ra vay này không hiệu quả. phục vụ quá trình phát triển kinh tế xã Ngoài ra, một số cơ quan hưởng thụ từ hội, xóa đói giảm nghèo, phát triển nông ODA vẫn còn tồn tại nhận thức ODA là thôn, nông nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tiền cho không, dẫn đến hiện tượng đua tầng và đào tạo nguồn nhân lực…Trong nhau làm dự án và sử dụng nguồn vốn đó, nguồn vốn ODA từ chính phủ Nhật không hiệu quả. Bản thì Việt Nam vẫn là nước nhận Thông qua tìm hiểu và nghiên cứu ODA lớn nhất (20 tỷ USD trong vòng những đặc trưng và thực trạng của một 20 năm qua). Và một lần nữa khẳng định số dự án sử dụng vốn ODA cho phát ODA không phải là ―vốn cho không, có triển kinh tế xã hội tại Việt Nam trước vay có trả‖, ODA tại Việt Nam được đây và nghiên cứu nhận diện các nguy thực hiện chủ yếu thông qua 3 hình thức: cơ tiềm ẩn, đồng thời tham khảo các ODA viện trợ không hoàn lại ( chiếm nghiên cứu đã có. Qua thu thập, phân 10% – 12%); ODA vay ưu đãi (khoảng tích và các báo cáo tổng kết của ngành, 80%), còn lại là ODA hỗn hợp. Đặc biệt đã xây dựng các bộ câu hỏi chung, khi sử dụng các nguồn vốn ODA ưu đãi thường xuyên ảnh hưởng và tác động thường kèm theo các điều kiện như chỉ trực tiếp đến việc quản lý, sử dụng hiệu định thầu, ưu tiên nhà thầu nước ngoài, quả, xác định các nhóm có cùng yếu tố
  3. Thông báo Khoa học và Công nghệ * Số 2-2015 120 để đưa vào xử lý, lựa chọn, từ đó căn cứ hiện và chưa chặt chẽ về đặc thù của vào kết quả kiểm định thang đo lường ODA dẫn đến các hiện tượng tiêu cực nguy cơ tiền ẩn, sơ bộ loại bỏ các yếu xảy ra trong quá trình triển khai sử tố nguy cơ không phù hợp, ít xuất dụng nguồn ODA, gây mất uy tín làm hiện, hoàn thiện bảng câu hỏi và tiến ảnh hưởng đến những nỗ lực thu hút hành khảo sát chính thức trên các kết nguồn hỗ trợ khác và với các đối tác; quả đã chọn lọc. Qua đó xếp loại và - Thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa chọn những yếu tố có mức nguy cơ các cấp quản lý trong quá trình triển cao và trung bình được đưa vào phân khai, không đồng bộ, đôi khi còn hiểu tích định lượng để tính điểm số. Căn chưa đúng bản chất của nguồn ODA, cứ vào kết quả phân tích định lượng sẽ mục đích và ý nghĩa của việc dùng xác định được một danh mục các yếu nguồn ODA vào các lĩnh vực để phát tố nguy cơ tiềm ẩn đối với dự án sử triển kinh tế xã hội và đây chủ yếu là dụng vốn ODA cho phát triển ở từng nguồn vốn vay; lĩnh vực theo thứ tự ưu tiên từ cao đến - Ban Quản lý dự án thiếu năng thấp. Từ đó sử dụng thang đo, kiểm lực, còn hạn chế trong cách quản lý, định thang đo để tìm những yếu tố có điều phối nguồn ODA, chưa nắm rõ nguy cơ tiềm ẩn cao và trung bình đưa quy trình thực hiện các nguồn hỗ từ vào phân tích định lượng, tính điểm nươc ngoài cho chính phủ Việt Nam; của rủi ro. Tiếp tục dùng phương pháp Luật đấu thầy trong nước còn nhiều chấm điểm. Qua đó sẽ cho kết quả bất cập, một số điều khoản chưa phù nghiên cứu để nhận dạng các nguy cơ hợp với thông lệ quốc tế nên ít nhiều tiềm ẩn.Theo các nghiên cứu và kết ảnh hưởng đến công tác đấu thầu và quả đánh giá của các dự án, những quản lý đấu thầu, vẫn còn xảy ra hiện nguy cơ tiềm ẩn chung thường có của tượn tiêu cực, gây thất thoát, lãng phí các dự án bằng nguồn ODA: và mất uy tín với các đối tác, với các - Phát sinh chi phí do tỷ giá nước đã, đang và sẽ hỗ trợ cho chính ngoại tệ thay đổi (thường xuyên xảy ra phủ Việt Nam trong những năm qua đối với nguồn viện trợ nước ngoài) vì và thời gian đến; phụ thuộc quá nhiều vào tỷ giá; - Ngoài ra, tình trạng tham - Hành lang pháp lý giữa Việt nhũng, hối lộ trong quá trình triển Nam và nước tài trợ chưa đồng bộ nên khai sử dụng nguồn ODA vẫn còn vì còn nhiều bất cập về cơ chế, chính đây là nguồn hỗ trợ của các nước khác sách không minh bạch, rõ ràng bị phụ dành cho Việt Nam nên những thông thuộc bởi những đề xuất dẫn đến tin còn thiếu và ít kể cả sự hỗ trợ từ những tình huống hay những ràng nhà tài trợ; buột bất lợi về phía chính phủ Việt - Mặc dù đã nỗ lực tranh thủ sử Nam; dụng nguỗn ODA cho phát triển kinh - Ngoài ra, pháp lý của Việt Nam tế xã hội, nhưng những năm qua tỷ lệ vẫn còn nhiều chung chung, chưa thể giải ngân vốn ODA ở một số lĩnh vực
  4. Thông báo Khoa học và Công nghệ * Số 2-2015 121 vẫn còn thấp; đồng thời chịu không ít - Phân định và gắn rõ trách nhiệm ảnh hưởng và áp lực bởi quan hệ ngoại và quyền hạn của các cấp quản lý: cơ giao, và cả vấn đề chính trị với nước quan chủ quản, chủ dự án, ban Quản lý tài trợ; Sự kết hợp không hài hòa, nhịp dự án, tránh tình trạng chung chung, nhàng, hợp tác giữa bên tiếp nhận và không rõ ràng, không ràng buột và phải bên tài trợ về quản lý tài chính… có giới hạn về thời gian, gắn trách nhiệm Trên đây là liệt kê những vấn đề của ban Quản lý dự án với dự án mà họ thường xảy ra khi sử dụng nguồn quản lý bằng cách giao cho ban Quản lý ODA, tùy theo lĩnh vực của các dự án dự án phụ trách từ khâu chuẩn bị dự án, ODA sẽ có các bảng phân tích theo quản lý và tổ chức thực hiện cho tới việc nội dung phù hợp tương ứng. Nhưng đưa dự án vào khai thác; nhìn chung ngoài yếu do các cơ chế, - Thực hiện cam kết đào tạo đội chính sách, pháp luật chưa được hoàn ngũ nhân lực có năng lực làm công tác thiện, chưa đồng bộ... có thể tìm thấy quản lý dự án trước khi triển khai dự án, nguyên nhân chính chủ yếu là do các phải tiến hành xây dựng chiến lược và vấn đề có liên quan của các bên tham tập trung những dự án nào để có định gia dự án như: Cơ quan chủ quản, Chủ hướng phát triển và đào tạo nhân sự cho đầu tư dự án, Ban quản lý dự án, các các dự án đó ; nhà thầu và nhà tài trợ… - Đối với vấn đề vốn đối ứng, để Từ việc xác định và phân tích giải quyết bài toán này trong tình hình nguyên nhân gây ra những hạn chế trong thiếu vốn trầm trọng phát triển kinh tế xã quá trình sử dụng nguồn ODA, để góp hội như hiện nay, nên tính đến việc điều phần thu hút nguồn ODA cho phát triển chuyển linh hoạt vốn đối ứng các dự án kinh tế xã hội, tác giả đề xuất một số ODA. Cụ thể là những dự án sử dụng giải pháp giảm nhẹ những tình huống ODA không có khả năng giải ngân sẽ bị phát sinh trong quá trình sử dụng nguồn điều chuyển vốn đối ứng sang các dự án ODA như sau: ODA khác có tính cấp bách hơn, muốn * Nhóm các yếu tố rủi ro do cơ chế, thế phải có chiến lược như vấn đề trên chính sách, pháp luật về ODA chưa đã đề cập. hoàn thiện: Ngoài ra, để hạn chế những bất lợi - Hoàn thiện hệ thống cơ chế, có thể xảy ra cần nỗ lực đàm phán với chính sách, pháp luật đối với các dự án các nhà tài trợ, đặc biệt là WB và ADB - ODA theo hướng đồng bộ, minh bạch và hai nhà tài trợ lớn để nới lỏng những quy có hiệu quả; định tạo điều kiện cho nước tiếp nhận tài - Phân định rõ trách nhiệm của chủ trợ. Vì dù thế nào đi nữa, nguồn vốn dự án (người vay) trong việc sử dụng số ODA mà Việt Nam nhận được chủ yếu vốn vay cho dự án. vẫn là vốn vay ưu đãi (chiếm khoảng * Nhóm các yếu tố rủi ro do năng lực 80%), do đó cần phải được quản lý chặt của Cơ quan chủ quản, Chủ đầu tư, tư chẽ, đầu tư có chất lượng tốt, sử dụng vấn quản lý dự án. lâu dài và nên tập trung vào những dự án
  5. Thông báo Khoa học và Công nghệ * Số 2-2015 122 đặc biệt quan trọng như đầu tư cơ sở hạ được những tình huống thường xuyên có tầng, xóa đói giảm nghèo, đảm bảo tính thể xảy ra đối với các nguồn hỗ trợ từ bền vững, không đầu tư dàn trải, đặc biệt các chính phủ nước ngoài cho Việt Nam, chống tham nhũng ODA. Bên cạnh đó, cụ thể ở đây là nguồn ODA, tùy theo cũng dẫn bắt đầu ý thức tránh lệ thuộc từng lĩnh vực sẽ sử dụng các công cụ hỗi vào vốn vay ODA và xác định đến một trợ tương ứng để xử lý và có các giải thời điểm nào đó sẽ hạn chế vay ODA pháp phù hợp để thu hút nguồn ODA và thường xuyên giảm gánh nợ công và để các nguồn hỗ trợ khác cho phát triển tiến đến không còn phụ thuộc vốn ODA, kinh tế xã hội nhằm nâng cao hơn nữa trở thành một quốc gia tài trợ và cung hiệu quả sử dụng nguồn vốn quan trọng cấp vốn ODA. này cho sự phát triển của đất nước. Kết luận: Như vậy khi đã nhận định TÀI LIỆU THAM KHẢO [1]. Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Giáo trình đào tạo quản lý dự án ODA, Chương trình Nâng cao Năng lực Toàn diện Quản lý ODA (CCBP) [2]. Trịnh Thùy Anh “Nghiên cứu một số giải pháp quản lý rủi ro trong các dự án xây dựng công trình giao thông ở Việt Nam”, Luận án tiến sĩ Trường ĐH GTVT, Hà Nội, 2006.
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2