Điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống tại Anh nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu

Chia sẻ: ViSatori ViSatori | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
3
lượt xem
0
download

Điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống tại Anh nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết chỉ ra một số bài học quan trọng dành cho Ngân hàng Trung ương (NHTW) trong việc điều hành CSTT phi truyền thống nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính thực sự có hiệu quả.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống tại Anh nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu

<br /> <br /> THỰC TIỄN & KINH NGHIỆM QUỐC TẾ <br /> <br /> Điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống<br /> tại Anh nhằm ứng phó với khủng hoảng tài<br /> chính toàn cầu<br /> Phạm Đức Anh<br /> Trần Thị Thúy An<br /> Ngày nhận: 02/04/2018 <br /> <br /> Ngày nhận bản sửa: 11/04/2018 <br /> <br /> Cuộc khủng hoảng tài chính khởi nguồn từ bong bóng cho<br /> vay thế chấp dưới chuẩn tại Mỹ năm 2007 đã gây ra nhiều<br /> xáo trộn nghiêm trọng đối với kinh tế Anh: Lạm phát hàng<br /> năm liên tục vượt mục tiêu 2%, tăng trưởng sản lượng giảm<br /> mạnh so với giai đoạn trước, tỷ lệ thất nghiệp không có dấu<br /> hiệu cải thiện, năng suất lao động sụt giảm... Nhằm giúp nền<br /> kinh tế vượt qua giai đoạn khó khăn trên, Ngân hàng Trung<br /> ương Anh (BOE) đã triển khai một loạt biện pháp chính sách<br /> tiền tệ (CSTT) phi truyền thống gồm: (1) Tăng cường hỗ trợ<br /> thanh khoản; (2) Chương trình mua tài sản (APF); (3) Đề<br /> án tài trợ để cho vay (FLS); (4) Định hướng mục tiêu. Thông<br /> qua phân tích quá trình triển khai loạt biện pháp đặc biệt<br /> trên cũng như đánh giá hiệu quả mà chúng đem lại, bài viết<br /> chỉ ra một số bài học quan trọng dành cho Ngân hàng Trung<br /> ương (NHTW) trong việc điều hành CSTT phi truyền thống<br /> nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính thực sự có hiệu<br /> quả.<br /> Từ khóa: chính sách tiền tệ phi truyền thống; ngân hàng<br /> trung ương; nới lỏng định lượng; khủng hoảng tài chính<br /> <br /> 1. Sự cần thiết thực hiện<br /> chính sách tiền tệ phi truyền<br /> thống<br /> <br /> © Học viện Ngân hàng<br /> ISSN 1859 - 011X<br /> <br /> hông thường, NHTW<br /> có thể điều hành<br /> CSTT theo hướng<br /> giảm dần lãi suất để kiềm chế<br /> lạm phát. Tuy nhiên, khi lãi<br /> suất chính sách tiệm cận về<br /> <br /> 58<br /> <br /> Ngày duyệt đăng: 23/04/2018<br /> <br /> mức 0%, khó khăn của CSTT<br /> truyền thống bắt đầu xuất<br /> hiện, đó là lãi suất danh nghĩa<br /> không thể mang giá trị âm.<br /> Khi nền kinh tế rơi vào suy<br /> thoái và lãi suất chính sách đã<br /> tiệm cận 0%, kết quả của động<br /> thái giảm phát sẽ khiến lãi suất<br /> thực tăng, tạo áp lực giảm sản<br /> lượng, theo đó tỷ lệ lạm phát<br /> suy giảm. Kết quả là, cả sản<br /> lượng và lạm phát đều giảm<br /> mạnh. Mặt khác, theo lập luận<br /> của Chu Khánh Lân (2017),<br /> việc NHTW điều chỉnh giảm<br /> lãi suất mục tiêu về tiệm cận<br /> mức 0% để thúc đẩy hoạt động<br /> kinh tế cũng sẽ phải đối mặt<br /> với các thách thức khác như:<br /> (i) Khủng hoảng có thể khiến<br /> chất lượng bảng cân đối tài<br /> sản của tổ chức tài chính suy<br /> giảm, từ đó làm gián đoạn hoạt<br /> động cấp tín dụng của tổ chức<br /> này (kể cả khi NHTW nới lỏng<br /> tiền tệ); (ii) Trong điều kiện<br /> nền kinh tế ẩn chứa nhiều rủi<br /> ro, các mức lãi suất trên thị<br /> trường liên ngân hàng và thị<br /> trường chứng khoán có xu<br /> Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng<br /> Số 191- Tháng 4. 2018<br /> <br /> THỰC TIỄN & KINH NGHIỆM QUỐC TẾ <br /> Hình 1. Diễn biến kinh tế vĩ mô của Anh và một số nền kinh tế<br /> (a) Tăng trưởng kinh tế<br /> <br /> (b) Lạm phát<br /> <br /> (c) Tỷ lệ thất nghiệp<br /> <br /> (d) Chỉ số giá chứng khoán<br /> <br /> Nguồn: OECD 2017<br /> <br /> hướng tăng do nhà đầu tư yêu<br /> cầu phần bù rủi ro cao hơn,<br /> vượt quá mức giảm do NHTW<br /> thực hiện; (iii) Lãi suất mục<br /> tiêu bị giới hạn bởi ngưỡng<br /> 0% và NHTW không thể giảm<br /> lãi suất hơn nữa để kích thích<br /> tổng cầu. Khi biện pháp nới<br /> lỏng tiền tệ mất tác dụng trong<br /> việc kích thích tổng cầu và<br /> lạm phát không tăng trở lại,<br /> NHTW buộc phải tìm đến các<br /> biện pháp tiền tệ mới: CSTT<br /> phi truyền thống.<br /> Từ đó, có thể hiểu CSTT phi<br /> truyền thống là chính sách<br /> <br /> Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng<br /> <br /> trực tiếp nhắm tới chi phí<br /> và sự sẵn có của nguồn tài<br /> trợ bên ngoài dành cho ngân<br /> hàng, hộ gia đình và công ty<br /> phi tài chính. Các nguồn tài<br /> chính này có thể tồn tại dưới<br /> dạng thanh khoản của NHTW,<br /> khoản vay, trái phiếu hoặc<br /> cổ phiếu. Do chi phí tài trợ<br /> bên ngoài thường cao hơn<br /> lãi suất liên ngân hàng được<br /> tham chiếu bởi CSTT, biện<br /> pháp CSTT phi truyền thống<br /> được coi là nỗ lực để giảm bớt<br /> chênh lệch lợi suất giữa các<br /> loại hình tài trợ bên ngoài, do<br /> <br /> đó có thể ảnh hưởng đến giá<br /> tài sản và dòng chảy các quỹ<br /> trong nền kinh tế. Ngoài ra,<br /> do biện pháp CSTT phi truyền<br /> thống có xu hướng tác động<br /> tới điều kiện tài chính, việc<br /> thiết kế chúng cần phải tính<br /> đến kết cấu tài chính của nền<br /> kinh tế, đặc biệt là kết cấu<br /> dòng chảy của quỹ (Smaghi,<br /> 2009).<br /> 2. Kinh nghiệm của Ngân<br /> hàng Trung ương Anh<br /> (BOE)<br /> <br /> Số 191- Tháng 4. 2018<br /> <br /> 59<br /> <br /> THỰC TIỄN & KINH NGHIỆM QUỐC TẾ <br /> Hình 2. Diễn biến lãi suất mục tiêu tại Anh<br /> <br /> Nguồn: BOE (2017)<br /> <br /> 2.1. Bối cảnh thực thi chính<br /> sách tiền tệ phi truyền thống<br /> tại Anh<br /> Cuộc khủng hoảng tài chính<br /> khởi nguồn từ bong bóng cho<br /> vay thế chấp dưới chuẩn tại<br /> Mỹ năm 2007 và sự sụp đổ<br /> Ngân hàng Đầu tư Lehman<br /> Brothers năm 2008 đã gây ra<br /> những xáo trộn nghiêm trọng<br /> đối với kinh tế Anh. Theo đó,<br /> lạm phát hàng năm của Anh<br /> liên tục vượt mục tiêu 2%,<br /> có những thời điểm lên tới<br /> 4,5- 5% như năm 2008. Mức<br /> lạm phát cao như vậy có thể<br /> coi là hệ quả của một loạt cú<br /> sốc tăng giá (giá năng lượng,<br /> giá hàng hóa phi nhiên liệu,<br /> thuế VAT) và sự mất giá khá<br /> mạnh của GBP trong giai<br /> đoạn 2007-2008. Tăng trưởng<br /> sản lượng của Anh cũng giảm<br /> mạnh so với giai đoạn trước<br /> đó và so với các nền kinh tế<br /> lớn khác như Mỹ, Nhật Bản<br /> và EU. Trong khi đó, tỷ lệ thất<br /> nghiệp giai đoạn 2007-2008<br /> hầu như không cải thiện so<br /> với các năm trước, dao động<br /> trong khoảng 5- 6%. Đáng<br /> <br /> 60 Số 191- Tháng 4. 2018<br /> <br /> chú ý, năng lực cung ứng của<br /> nền kinh tế Anh cũng cho thấy<br /> nhiều bất ổn khi đường biểu<br /> diễn năng suất lao động bất<br /> ngờ sụt giảm vào thời điểm<br /> đầu năm 2008.<br /> Để giúp nền kinh tế sớm thoát<br /> khỏi đình trệ, tháng 3/2009,<br /> Ủy ban CSTT (MPC) trực<br /> thuộc BOE tuyên bố giảm sâu<br /> lãi suất cơ bản từ 5% (2008)<br /> xuống còn 0,5% (ngưỡng sàn<br /> hiệu quả1), đồng thời phát<br /> động chương trình mua tài<br /> sản (Asset Purchase Facility,<br /> APF). MPC tin rằng động<br /> thái trên có thể đảm bảo thực<br /> hiện mục tiêu lạm phát cân<br /> bằng ở mức 2% trong trung<br /> hạn. Chính sách mua tài sản<br /> mà chủ yếu là “gilt” (trái<br /> phiếu chính phủ Anh- TPCP)<br /> sử dụng ngân sách của BOE<br /> nhằm mục tiêu hỗ trợ cung<br /> tiền cho nền kinh tế, qua đó<br /> kích cầu giúp Anh đạt được<br /> mục tiêu lạm phát trung hạn.<br /> Việc giảm lãi suất sâu hơn có thể<br /> ảnh hưởng xấu tới khả năng sinh<br /> lời của Hiệp hội nhà ở, theo đó các<br /> điều kiện tín dụng sẽ bị thắt chặt<br /> chứ không còn được nới lỏng như<br /> hiện tại.<br /> 1<br /> <br /> 2.2. Thực tiễn áp dụng chính<br /> sách tiền tệ phi truyền thống<br /> tại Anh<br /> (1) Tăng cường hỗ trợ thanh<br /> khoản<br /> Phản ứng đầu tiên của BOE<br /> trước “cơn bão” khủng hoảng<br /> tài chính 2007- 2008 là đưa<br /> ra một loạt biện pháp nhằm<br /> đáp ứng thanh khoản cho thị<br /> trường (Cross và cộng sự,<br /> 2010). Hoạt động cho vay<br /> của BOE được mở rộng vượt<br /> lượng tiền cần thiết để giúp<br /> ngân hàng đạt được mục tiêu<br /> dự trữ đã định (lúc này thanh<br /> khoản ngân hàng trở nên dồi<br /> dào hơn). Theo đó, khối lượng<br /> giao dịch repo được BOE thực<br /> hiện và danh mục tài sản thế<br /> chấp được chấp nhận đều có<br /> sự mở rộng. Tháng 4/2008,<br /> sau sự sụp đổ của Ngân hàng<br /> Đầu tư Bear Stearns, BOE<br /> chính thức thông qua Đề án<br /> thanh khoản đặc biệt (SLS),<br /> theo đó ngân hàng và hiệp hội<br /> nhà ở được phép giao dịch<br /> hoán đổi chứng khoán chất<br /> lượng cao song tạm thời kém<br /> thanh khoản, chứng khoán<br /> thế chấp và một số loại chứng<br /> khoán khác để nhận về tín<br /> phiếu kho bạc. Từ sau vụ sụp<br /> đổ Lehman Brothers tháng<br /> 9/2008, BOE quyết định thiết<br /> lập một giao ước hoán đổi với<br /> Fed và một số NHTW khác,<br /> qua đó ngân hàng của Anh<br /> có thể vay thêm USD. Đến<br /> tháng 10/2008, chính sách cho<br /> vay khẩn- cửa sổ chiết khấu<br /> (Discount Window Facility)<br /> được BOE bổ sung như một<br /> kênh hỗ trợ thanh khoản dành<br /> cho các tổ chức tài chính.<br /> Động thái trên hướng đến tăng<br /> <br /> Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng<br /> <br /> THỰC TIỄN & KINH NGHIỆM QUỐC TẾ <br /> Hình 3. Diễn biến quy mô chương trình mua tài sản APF tại Anh (tỷ GBP)<br /> <br /> Nguồn: BOE (2017)<br /> <br /> cường thanh khoản cho toàn<br /> bộ thị trường chứ không nhằm<br /> “bóp méo” CSTT. Đến cuối<br /> năm 2008, một phần thanh<br /> khoản tăng cường được bơm<br /> vào thông qua các biện pháp<br /> trên bắt đầu được hút trở lại<br /> cùng với tín phiếu kho bạc 1<br /> tuần.<br /> (2) Chương trình mua tài sản<br /> (Asset Purchase Facility APF)<br /> a. Diễn biến chương trình:<br /> Chương trình mua tài sản<br /> chính thức được triển khai<br /> từ ngày 05/3/2009. Ban đầu,<br /> BOE mua vào 75 tỷ GBP tài<br /> sản thuộc khu vực tư nhân và<br /> khu vực công sử dụng ngân<br /> quỹ được cấp và dự kiến mất<br /> 3 tháng để hoàn thành. Phần<br /> lớn tài sản được giao dịch là<br /> TPCP. Giao dịch ban đầu chỉ<br /> giới hạn đối với TPCP có kỳ<br /> hạn 5 - 25 năm, sau đó mở<br /> rộng cho kỳ hạn từ 3 năm trở<br /> <br /> Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng<br /> <br /> lên. Các tháng tiếp theo, BOE<br /> nâng tổng mức tài sản mua<br /> vào và ngưng giao dịch tài sản<br /> trong tháng 2/2010- lúc này<br /> tổng tích lũy của gói APF đạt<br /> mốc 200 tỷ GBP.<br /> Sau khi kết thúc gói QE1,<br /> khủng hoảng nợ châu Âu bắt<br /> đầu lan rộng, BOE phản ứng<br /> lại bằng việc tái khởi động<br /> chương trình APF với gói hỗ<br /> trợ mới trị giá 125 tỷ GBP.<br /> Việc thực hiện QE2 diễn ra<br /> từ tháng 10/2011- 5/2012.<br /> Nhận thấy mức hỗ trợ thanh<br /> khoản cho thị trường vẫn<br /> chưa đủ giúp kinh tế Anh<br /> bứt phá, BOE tiếp tục thông<br /> qua gói cứu trợ QE3 có giá<br /> trị 50 tỷ GBP, thực hiện kể<br /> từ tháng 7/2012- 11/2012...<br /> Mặc dù chứng khoán công ty<br /> và thương phiếu được chấp<br /> nhận trong danh mục mua tài<br /> sản, điều này chỉ để cải thiện<br /> tình hình giao dịch chứ không<br /> gợi mở nhu cầu mua các loại<br /> chứng khoán này (Fisher,<br /> <br /> 2010).<br /> b. Thiết kế và triển khai<br /> chương trình: Chương trình<br /> mua TPCP của BOE được tiến<br /> hành bằng thể thức đấu giá<br /> ngược, theo đó bên tham gia<br /> đưa ra mức giá tại đó họ chấp<br /> nhận bán một số lượng xác<br /> định TPCP. Hoạt động này<br /> diễn ra 2 lần/tuần kể từ tháng<br /> 3 tới tháng 8/2009, sau đó<br /> tăng lên 3 lần/tuần, được điều<br /> phối bởi Ban thu mua tài sản<br /> thuộc BOE. Tại mỗi phiên đấu<br /> giá, BOE chấp nhận lời chào<br /> giá thấp nhất (so với giá thị<br /> trường) cho tới khi đạt lượng<br /> mua kỳ vọng. Hoạt động mua<br /> TPCP của BOE áp dụng đối<br /> với mọi thời gian đáo hạn từ 3<br /> năm trở lên, nhưng sẽ không<br /> được vượt quá 70% lượng thả<br /> nổi tương ứng của từng TPCP.<br /> Quy mô đấu giá và lượng<br /> TPCP mua mỗi tuần được<br /> công bố vào 16h00’ thứ năm<br /> của tuần trước thời điểm diễn<br /> <br /> Số 191- Tháng 4. 2018<br /> <br /> 61<br /> <br /> THỰC TIỄN & KINH NGHIỆM QUỐC TẾ <br /> <br /> ra đấu giá. BOE có thể đưa ra<br /> một số thay đổi về thời gian<br /> và quy mô của cuộc đấu giá<br /> ứng với TPCP của từng thời<br /> gian đáo hạn, do đó bên tham<br /> gia đấu giá có thể biết được<br /> khá chắc chắn về loại TPCP<br /> nào có thể được BOE mua lại<br /> vào thứ năm của tuần trước<br /> khi đấu giá bắt đầu. Hạn chót<br /> đưa ra chào giá phi cạnh tranh<br /> là trước 12h00’ trưa ngày đấu<br /> giá. Vào lúc 13h00’, quy mô<br /> cuộc đấu giá cạnh tranh sẽ<br /> được thông báo. Đấu giá cạnh<br /> tranh sẽ diễn ra từ 14h15’14h45’, lúc này các bên tham<br /> gia được quyền chào giá. Tại<br /> thời điểm kết thúc đấu giá<br /> (14h45’), BOE so sánh lợi<br /> suất của từng chào giá cạnh<br /> tranh với lợi suất trung bình<br /> của TPCP niêm yết trên hệ<br /> thống DMO’s Bloomberg và<br /> xếp hạng từ cao xuống thấp.<br /> Chào giá cạnh tranh sau đó<br /> được phân bổ từ cao xuống<br /> thấp, trong đó đưa một phần<br /> vào nhóm chào giá thấp nhất<br /> được chấp nhận nếu việc làm<br /> này là cần thiết để đáp ứng<br /> mục tiêu mua lại của BOE.<br /> BOE cũng không hạn chế cấu<br /> phần từng loại TPCP sẽ mua<br /> trong mỗi phiên đấu giá. Do<br /> phần lớn hoạt động giao dịch<br /> TPCP trên thị trường sẽ tiếp<br /> diễn đến 16h30’- đây là thời<br /> điểm ghi nhận phản ứng của<br /> thị trường trước kết quả đấu<br /> giá cũng như thông tin mới<br /> công bố (Joyce và cộng sự,<br /> 2011).<br /> (3) Đề án tài trợ để cho vay<br /> (Funding for Lending SchemeFLS)<br /> Ngày 13/7/2012, đề án tài<br /> <br /> 62 Số 191- Tháng 4. 2018<br /> <br /> trợ để cho vay (FLS) lần đầu<br /> tiên được triển khai bởi BOE<br /> và Bộ Tài chính Anh (HM<br /> Treasury) như một động thái<br /> phản ứng trước bối cảnh hoạt<br /> động tín dụng ngân hàng trì<br /> trệ và khủng hoảng nợ công<br /> Châu Âu lan rộng (dẫn tới chi<br /> phí vốn của ngân hàng tăng<br /> cao). Mục tiêu đề án FLS<br /> nhằm hỗ trợ vốn vay với kỳ<br /> hạn dài, lãi suất thấp hơn lãi<br /> suất leo thang của thị trường,<br /> gắn kết trực tiếp giữa lượng<br /> và chi phí vốn sẵn có của đề<br /> án với hiệu quả cho vay ra<br /> nền kinh tế của bên tham gia.<br /> Đề án được thiết kế chủ yếu<br /> để khuyến khích ngân hàng<br /> và Hiệp hội nhà ở tại Anh<br /> đẩy mạnh cho vay đối với hộ<br /> gia đình và khu vực doanh<br /> nghiệp. Đây được coi là một<br /> biện pháp bổ trợ cho chương<br /> trình QE, theo đó dòng vốn<br /> sẽ được bơm trực tiếp vào hệ<br /> thống ngân hàng chứ không<br /> bơm dàn trải như các gói QE.<br /> Nguồn tài trợ FLS giúp làm<br /> giảm bớt áp lực chi phí huy<br /> động cũng như chi phí phát<br /> hành vốn ra thị trường đối với<br /> ngân hàng.<br /> Ngày 24/4/2013, Đề án FLS<br /> được mở rộng nhằm vào các<br /> mục tiêu: (i) Củng cố niềm<br /> tin của ngân hàng và Hiệp hội<br /> nhà ở rằng chi phí vốn để cho<br /> vay ra nền kinh tế Anh vẫn<br /> sẽ ở mức thấp cho tới tháng<br /> 01/2015; (ii) tiếp thêm động<br /> lực để ngân hàng tăng cường<br /> cho vay tới doanh nghiệp<br /> nhỏ và vừa; (iii) hỗ trợ thêm<br /> nguồn để các tổ chức tín dụng<br /> phi ngân hàng tăng cường cho<br /> vay ra nền kinh tế. Song song<br /> với đề án FLS mở rộng, Chính<br /> <br /> phủ Anh thông qua một loạt<br /> đề án khác thúc đẩy cho vay<br /> theo lĩnh vực đặc thù, đồng<br /> thời Ủy ban Chính sách tài<br /> chính (FPC) cũng đưa ra các<br /> khuyến nghị để tăng cường<br /> nguồn vốn ngân hàng. Quan<br /> trọng nhất, việc triển khai đề<br /> án mở rộng một lần nữa khẳng<br /> định sự bảo trợ của BOE đối<br /> với các ngân hàng Anh trước<br /> sự leo thang của chi phí vốn<br /> nhằm thúc đẩy tăng trưởng tín<br /> dụng theo mục tiêu đã định.<br /> (4) Định hướng mục tiêu<br /> BOE sử dụng công cụ định<br /> hướng chính sách vào thời<br /> kỳ trong và sau khủng hoảng<br /> nhằm đảm bảo mục tiêu ổn<br /> định giá cả và thị trường tài<br /> chính thông qua hai hình thức<br /> sau:<br /> (i) Thông cáo chính sách<br /> trong giai đoạn 2009- 2012:<br /> Trong thời kỳ khủng hoảng,<br /> kinh tế Anh phải hứng chịu<br /> nhiều xáo trộn, trong đó đáng<br /> lo ngại nhất là sự thiếu hụt<br /> trầm trọng thanh khoản trên<br /> toàn hệ thống ngân hàng. Giải<br /> pháp trung tâm đối với vấn đề<br /> trên nằm ở các gói cứu trợ QE<br /> đến từ MPC với liều lượng<br /> thích hợp cho từng giai đoạn<br /> (chương trình APF), và công<br /> tác truyền thông của giới chức<br /> Anh (BOE và HM Treasury)<br /> lúc này chủ yếu đề cập tới các<br /> khía cạnh của chương trình<br /> APF. Trong điều kiện lạm<br /> phát và sản lượng thực tế ở<br /> khá xa mức tiềm năng, định<br /> hướng mục tiêu giúp tăng<br /> cường tính minh bạch quan<br /> điểm của MPC về việc đánh<br /> đổi mục tiêu lạm phát để đổi<br /> lấy hồi phục tăng trưởng và<br /> <br /> Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản