ĐIỀU TRỊ BỆNH LÝ GIÁC MẠC DẢI BĂNG CÓ KÈM TẬT KHÚC
XẠ BẰNG LASER EXCIMER
Tóm tắt
Mục tiêu: Nhận xét nhân một trường hợp dùng Excimer laser điều trị phối
hợp bệnh lý giác mạc dải băng do chấn thương có tật khúc xạ di kèm.
Bệnh nhân và phương pháp: Phẫu thuật PRK được thực hiện trên bệnh
nhân nam 30 tuổi bị thoái hóa giác mạc dải băng sau một chấn thương do
bỏng vôi và dầu hôi từ cách đây 22 năm.
Kết quả: Sau phẫu thuật tính trong suốt của giác mạc được phục hồi. Một
tháng rưỡi sau mổ khúc xạ cầu tương đương giảm từ -4.25D xuống +0.25 D,
thị lực không kính từ 1/10 trước phẫu thuật tăng lên 5/10, thị lực có kính
tăng 1 hàng so với trước phẫu thuật từ 6/10 lên 7/10.
Kết luận: Như vậy những dữ liệu ban đầu cho thấy PRK cho thấy có hiệu
quả trong trường hợp thoái hóa giác mạc dải băng nhẹ có kèm tật khúc xạ.
ABSTRACT
Purpose: Photorefractive keratectomy (PRK) was used to treat band
keratopathy in myopic patient.
Methods: PRK was performed in 30-year old male with 22-year band
keratopathy using Technolas 217 Z100 Excimer laser with 6.5 mm zone,
following total epithelial peeling by Moria’s epikeratome.
Results: After surgery corneal clarity was restored. By 1,5 months after
surgery, spherical equivalent reduced from -4.25D to +0.25 D, uncorrected
visual acuity (UCVA) improved from 1/10 pre-op to 5/10 post-op, best
corrected visual acuity was gained 1 line.
Conclusion: PRK seems effective method in myopic patient with light band
keratopathy.
Thoái hóa giác mạc dải băng (band keratopathy) là dạng thoái hóa giác mạc
không liên quan đến tuổi. Bệnh đặc trưng bởi lắng đọng của muối calcium
dưới biểu mô, màng Bowman và nhu mô trước(2,5).
Đây là bệnh lý bề mặt giác mạc có thể do những nguyên nhân toàn thân hoặc
tại chỗ khác nhau, trong đó có 4 nguyên nhân chính theo thứ tự lần lượt là
(1) viêm màng bồ đào mạn, nhất là ở trẻ em, (2) không rõ nguyên nhân, tự
phát ở người lớn tuổi, (3) teo nhãn cầu và (4) tăng calcium hoặc phosphore
máu(2,3). Ngoài ra, một số thuốc nhỏ tại chỗ có chứa phosphate cũng góp
phần trong quá trình này khi nồng độ pH bề mặt cao hơn mức giới hạn sinh
lý làm giảm tính tính hòa tan của thuốc dễ dẫn đến sự lắng đọng. Những tình
trạng bệnh lý toàn thân như tăng calci huyết do cường tuyến cận giáp, suy
thận, quá liều Vitamine D, sarcoidose..., bệnh lupus, bệnh xơ hóa củ; bệnh lý
tại chỗ: viêm màng bồ đào mạn, glaucoma giai đoạn cuối, teo nhãn cầu...;
liên quan đến thuốc: thuốc corticoid có gốc phosphate, pilocarpine với chất
bảo quản có thành phần thủy ngân, dầu silicone...; những hóa chất bay hơi:
thủy ngân, calci dicromate
Một số nguyên nhân gây ra bệnh lý giác mạc dải băng.
Bệnh lý tại mắt Bênh lý toàn thân
Viêm màng bồ đào mạn (đặc biệt l
à
viêm khớp dạng thấp ở trẻ em)
Glaucoma kéo dài
Phù giác mạc kéo dài
Teo nhãn
Viêm giác m
ạc mạn tính do tia tử
ngoại
Silicone tiền phòng
Tăng calcium máu: Suy thận, cư
ờng
c
ận giáp, Sarcoidosis, đa u tuỷ, nhiễm
độc Vitamine D, di căn xương ...
Tăng phosphore máu trên bệnh
nhân
suy thận
Giảm hoạt động phosphatasia
Bệnh vảy cá
Gout
Viêm giác mạc mô kẽ
Bệnh giác mạc do hở mi
Lupus dạng đĩa
Bệnh giác mạc dải băng bắt đầu bằng những lắng đọng nhỏ như bụi, ưa bazơ
ở lớp Bowman, những biến đổi này thường thấy ở ngoại vi. Có một vùng
trong suốt ngăn cách vùng rìa và bờ ngoài của tổn thương, có dạng như một
miếng pho mát, do có những lỗ bên trong sang thương dạng dải băng, đó là
nơi thần kinh đi vào màng Bowman (5). Cuối cùng, các lắng đọng có thể
nhập vào nhau để tạo ra một dải băng gồm những mảng canxi hóa đi ngang
qua vùng giác mạc ở khe mi.
Các bệnh căn gây tăng canxi hoặc phosphore huyết cần được điều trị tối đa
ví dụ suy thận. Thoái hóa giác mạc dải băng được điều trị chủ yếu bằng phẫu
thuật vì điều trị thuốc không hiệu quả. Trường hợp nhẹ (chỉ có cảm giác kích
thích) có thể dùng nước mắt nhân tạo. Trường hợp nặng, có ảnh hưởng đến
thị lực hoặc thẩm mỹ: Loại bỏ biểu mô, dùng dung dịch neutral disodium
ethylenediaminetetraacetic acid (EDTA) 1,5% (0,5-3%) tạo phức hợp trung
tính với canxi sau đó bóc đi. Có thể dùng Phototherapeutic
Keratectomy(PTK), hoặc ghép GM phiến khi lắng đọng quá sâu trong nhu
mô (4) (6). Tuy nhiên mục đích chính của phẫu thuật chỉ là loại bỏ lớp mờ
đục trên giác mạc để trả lại sự trong suốt của giác mạc giải phóng trục thị
giác, chứ không can thiệp đến tình trạng khúc xạ của bệnh nhân.
Truờng hợp này chúng tôi sử dụng Excimer Laser để điều trị phối hợp tật
khúc xạ kèm tổn thương giác mạc dải băng cho bệnh nhân trong cùng một
thì phẫu thuật và đánh giá kết quả hậu phẫu sớm.
Bệnh án
Bệnh nhân nam, 30 tuổi, tới khám vì lý do mắt trái thị lực kém, không đau
nhức, không đỏ mắt. Hỏi bệnh sử được biết: 22 năm về trước, bệnh nhân bị
bỏng vôi và dầu hôi, đã điều trị ổn. Sau đó bệnh nhân thấy xuất hiện dải
trắng mờ ngang qua tròng đen và thị lực giảm. Cho tới nay, mật độ và màu
sắc của vạt trắng trên giác mạc không thay đổi. Tiền sử, không ghi nhận các
bệnh lý về mắt khác và bệnh lý toàn thân.
Kết quả đo thị lực khúc xạ
Đặc điểm MP MT
Th
ị lực không
kính
12/10 1/10
Khúc x
ạ chủ
+0.25 -2.25 (-
4 x