intTypePromotion=3

Định hướng bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị trong hoạt động du lịch các đền tháp Chămpa tại duyên hải miền Trung Việt Nam

Chia sẻ: Nguyễn Thị Hiền Phúc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:19

0
4
lượt xem
0
download

Định hướng bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị trong hoạt động du lịch các đền tháp Chămpa tại duyên hải miền Trung Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Các đền tháp Chămpa còn tiềm ẩn nhiều giá trị, trong đó có những giá trị đặc biệt về nghiên cứu tổng thể. Các khu đền tháp nếu được phát lộ và làm rõ mặt bằng tổng thể có thể cho biết nhiều thông tin quý về mô hình, chức năng, về triết lý của kiến trúc mà những người Chăm xưa đã gửi gắm váo các công trình của mình. Việc định hướng bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị trong hoạt động du lịch các đền tháp Chămpa là một vấn đề quan trọng. Mời các bạn cùng xem nội dung chi tiết bài viết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Định hướng bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị trong hoạt động du lịch các đền tháp Chămpa tại duyên hải miền Trung Việt Nam

ĐỊNH HƯỚNG BẢO TỒN, TÔN TẠO VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ<br /> TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH CÁC ĐỀN THÁP CHĂMPA TẠI<br /> DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG VIỆT NAM<br /> 3.1 Giá trị kiến trúc đền, tháp Chămpa.<br /> 3.1.1 Giá trị lịch sử, văn hoá, khảo cổ học.<br /> Kiến trúc đền tháp Chămpa đã đước các học giả người Pháp sắp xếp<br /> trong một khung niên đại và các phong cách khác nhau. Dựa vào các di tích<br /> hiện còn, có thể thấy lịch sử xây dựng các đền tháp Chămpa kéo dài trong<br /> khoảng chín thế kỷ, từ đầu thế kỷ VIII đến thế kỷ XVII. Những đền tháp còn<br /> lại cho đến đầu thế kỷ XX đều là những đại diện tiêu biểu cho các giai đoạn<br /> phát triển nghệ thuật kiến trúc đền tháp Chămpa. Những công trình này đủ<br /> để cho thấy một chuỗi phát triển liên tục về kiến trúc, văn hoá, phản ánh<br /> chân thực về lịch sử và xã hội Chămpa trong suốt chiều dài lịch sử.<br /> Thực chất, Chămpa là một phức thể các tiểu quốc, mỗi giai đoạn lịch<br /> sử đều có dấu ấn riêng. Tuy nhiên, có một điểm chung là, mỗi vương triều<br /> Chămpa khi lên ngôi và định đô thì đều chọn một vùng để xây dựng tập<br /> trung các công trình kiến trúc nghệ thuật để biểu trưng cho thời đại của các<br /> vua trị vì. Các đền tháp Chămpa hiện còn phản ánh đầy đủ diễn trình lịch sử<br /> Chămpa, và hơn hết, các đền tháp còn lại đến ngày nay sau nhiều thế kỷ, có<br /> ý nghĩa và giá trị lịch sử, nghệ thuâth nổi bật. Bên cạnh đó, các đền tháp còn<br /> lại cũng mang đậm nét dấu ấn văn hoá. Ở đây, ngoài những sắc thái văn hoá<br /> Ấn Độ, cón có những nét văn hoá của người Khmer, Đại Việt, Java…<br /> Như vậy, các đền tháp Chămpa phản ánh đầy đủ và chân thực hoàn<br /> cảnh văn hoá Chămpa từ những giai đoạn đầu tiếp thu những ảnh hưởng của<br /> văn hoá Ấn Độ cho đến những giai đoạn thích nghi, tiếp biến và trỗi dậy<br /> mạnh mẽ tính bản địa và giao lưu thường xuyên về mặt văn hoá bên cạnh<br /> các mặt kinh tế- chính trị với các dân tộc liền kề. Tất cả tạo nên một sắc thái<br /> văn hoá Chămpa phong phú và đa dạng trong sự thống nhất, góp phần không<br /> nhỏ vào nền văn hoá chung của đất nước Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc.<br /> Về mặt khảo cổ học, việc phát lộ các phần di tích còn nằm dưới mặt đất hay<br /> cấu trúc mặt bằng của các công trình đã trở thành phế tích sẽ góp phần cho<br /> những hiểu biết đầy đủ hơn về kiến trúc đền tháp Chămpa. Có thể nói, ở góc<br /> độ khảo cổ học, các đền tháp Chămpa còn tiềm ẩn nhiều giá trị, trong đó có<br /> những giá trị đặc biệt về nghiên cứu tổng thể. Các khu đền tháp nếu được<br /> phát lộ và làm rõ mặt bằng tổng thể có thể cho biết nhiều thông tin quý về<br /> 1<br /> <br /> You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)<br /> <br /> mô hình, chức năng, về triết lý của kiến trúc mà những người Chăm xưa đã<br /> gửi gắm váo các công trình của mình.<br /> 3.1.2 Giá trị quy hoạch, kiến trúc, nghệ thuật, kỹ thuật.<br /> 3.1.2.1 Về quy hoạch<br /> Các đền tháp Chămpa thường được xây dựng ở những vị trí quan<br /> trọng trong liên kết với vùng đô thị, cảng biển, giao thông thuỷ, hoặc thánh<br /> địa; trên khu đất cao hơn xung quanh theo hai dạng bố cục chính: dạng thứ<br /> nhất gồm 3 tháp đặt liền nhau trên trục Bắc- Nam., dạng thứ hai gồm 1 tháp<br /> thờ thần Siva ở vị trí trung tâm hoặc ở một cao điểm trên trục trung tâm và<br /> các tháp khác. Dạng bố cục tổng thể này thường xuất hiện hơn khi mà vai trò<br /> của thần Siva trở thành chủ đạo trong nền văn hoá Chămpa.<br /> Việc nghiên cứu từ góc độ khảo cổ học các dạng tổng thể kiến trúc đền tháp<br /> Chămpa có thể cho biết tính triết lý kiến trúc, nó mang trong mình những<br /> thông tin về tôn giáo, tín ngưỡng.<br /> Như vậy, giá trị của việc nghiên cứu quy hoạc tổng thể các đền tháp<br /> Chămpa được làm sáng tỏ thông qua việc nhìn nhận và hiểu biết tính triết ký<br /> văn hoá của tổng thể kiến trúc đền tháp Chămpa.<br /> 3.1.2.2 Về kiến trúc<br /> Cả khối hình của tháp là một sự hoàn hảo về hình khối, từ đế tháp lên<br /> thân rồi đỉnh tháp. Tất cả tạo lên sự hài hòa cân đối đối với những người<br /> ngắm tháp Chăm có thể choáng ngợp trước vẻ uy nghi của tháp nhưng bản<br /> thân tháp lại không hề tạo sự xa lạ. Có một điều gì đó thật gần gũi với tính<br /> chất của văn háo dân gian chứ không phải là thần linh nữa. Các tỉ lệ kiến<br /> trúc, hoa văn trang trí, kỹ thuật xây dựng… gắn kết với nhau chặt chẽ, bổ<br /> sung cho nhau làm nên một thực thể hoàn chỉnh. Ở tháp ta còn thấy sự phát<br /> triển hoàn mỹ hơn về tỉ lệ kiến trúc thông qua các thủ pháp chi tiết kết hợp<br /> với kỹ thuật xây dựng. bên cạnh đó các yếu tố nghệ thuật trang trí cũng tôn<br /> thêm vẻ đẹp của các đền tháp.<br /> 3.1.2.3 Về nghệ thuật<br /> Một trong những yếu tố không thể không nhắc đến trong văn hoá và<br /> kiến trúc tháp Chăm là các giá trị nghệ thuật điêu khắc. Các loại hình điêu<br /> khắc như hoa văn chạm, tượng tròn… thường mang tính biểu tượng, nó thể<br /> hiện ý nghĩa văn hoá của kiến trúc.<br /> 2<br /> <br /> You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)<br /> <br /> Trong kiến trúc tôn giáo thì hoa văn trang trí thường có vai trò thể<br /> hiện giáo lý của tôn giáo và cả tâm tư tình cảm của người nghệ sĩ điêu khắc.<br /> Những hình ảnh điêu khắc trên kiến trúc đền tháp Chămpa đều có nguồn gốc<br /> văn hoá và thường thấy là các vị thần như: Brama, Siva, Visnu và một số<br /> thần vật, hoa lá khác như: Kala, Makara, Apsara…<br /> Hình ảnh các thần thường thấy ở nhiều dạng phù điêu, trên ô khám<br /> hay lá nhĩ trên trán tường, trên các đài thờ trong lòng tháp.<br /> Các loại hình hoa văn điêu khắc khác như hoa lá, cỏ cây, muông thú,…luôn<br /> luôn được khắc tạc có chủ ý và tương đối thống nhất về kiểu dáng trên các<br /> đền tháp Chămpa đã làm cho các đền tháp vốn có tỉ lệ kiến trúc hài hoà,<br /> đăng đối lại tăng thêm được vẻ đẹp thẩm mỹ và tính biểu trưng của kiến<br /> trúc.<br /> Tóm lại, giá trị nghệ thuật của các đền tháp Chămpa mang tính nổi<br /> bật. Các loại hình trang trí ngoài việc giúp cho các đền tháp đẹp hơn còn có<br /> ý nghĩa văn hoá đặc biệt, nó có thể giúp cho việc nghiên cứu sâu hơn về niên<br /> đại, phong cách và chức năng của các đền tháp. Và thực tế thì, hoa văn cũng<br /> là một trong những tiêu chí quan trọng giúp các nhà nghiên cứu định niên<br /> đại và phong cách kiến trúc tháp Chămpa.<br /> 3.1.2.4 Về kỹ thuật xây dựng<br /> Các đền tháp được xây dựng chủ yếu từ hai vật liệu gạch và đá. Gạch<br /> xây tháp được làm từ đất sét hay sét pha cát có trộn thêm tro trấu được nhào<br /> kỹ, tạo khuôn kích thước lớn và nung nhẹ lửa. Các viên gạch có độ rỗng,<br /> xốp cao, độ hút nước và cường độ cao nhưng lại mềm dễ đục tỉa, điêu khắc.<br /> Đá sử dụng ít hơn chủ yếu ở khung cửa và để trang trí. Ngoài việc chế tác<br /> vật liệu ưu điểm của kỹ thuật còn ở kỹ thuật gia cố móng và kỹ thuật xây<br /> gạch. Nền tháp được gia cố bằng các lớp hạt cát to, đá dăm, cuội nhỏ đầm<br /> chặt, tiếp theo là lớp đá ong, đá hộc. Móng xây bằng gạch và đặt trên lớp gia<br /> cố nền. khối tháp xây bằng gạch theo kỹ thuật mài chập có sử dụng keo thực<br /> vật.<br /> 3.1.3 Giá trị tổng thể kiến trúc cảnh quan<br /> Đây là loại hình kiến trúc có bản sắc, không lẫn với bất cứ kiến trúc<br /> của dân tộc nào. Bên cạnh sự tiếp thu có chọn lọc văn hóa Ấn Độ có chọn<br /> lọc trong việc xây tháp, người Chăm đã tạo cho tháp của mình những điểm<br /> đặc biệt đặc trưng văn hóa Champa. Mỗi kiến trúc đền tháp ra đời phục vụ<br /> cho một mục đích công năng nhất định đặc biệt là mục đích tôn giáo. Ở đây<br /> 3<br /> <br /> You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)<br /> <br /> các dạng tổng thể kiến trúc của đền tháp cũng được hoạch định trên nền<br /> cảnh quan. Mỗi đền tháp được xây dựng khi trở thành biểu tượng tôn giáo<br /> thì bản thân nó có giá trị đặc biệt mà nó tham dự.<br /> 3.1.4 Giá trị khoa học và kinh tế du lịch.<br /> 3.1.4.1 Về khoa học<br /> Các đền tháp Chămpa là một loại hình được biểu hiện dưới dạng thức<br /> của văn hoá vật chất nên nó là tài sản của nhân loại; nó biểu hiện điều kiện<br /> sinh sống, trình độ phát triển của dân tộc Chăm, mặt121 khác nó còn biểu<br /> hiện những mối quan hệ giao lưu văn hoá giữa các dân tộc. Cho nên, nghiên<br /> cứu kiến trúc đền tháp Chămpa sẽ cho những nguồn tư liệu quý giá góp phần<br /> vào việc nghiên cứu vấn đề lịch sử dân tộc cũng như ngồn gốc tộc người,<br /> những đặc điểm văn hoá và mối quan hệ giao lưu văn hoá giữa các dân tộc.<br /> Mặt khác, bản thân mỗi tháp cũng chứa đựng những giá trị về kỹ thuật xây<br /> dựng, điêu khắc, thế nên mỗi tháp chứa đựng những thông tin khoa học về<br /> kỹ thuật chế tác vật liệu, gia cố nền móng, thi công rất có giá trị.<br /> 3.1.4.2 Về kinh tế du lịch<br /> Bản thân mỗi tháp khi xây dựng đều có một chức năng tôn giáo nhất<br /> định. Và đến nay, các đền tháp là một trong những loại hình kiến trúc chứa<br /> đựng các yếu tố văn hoá đặc sắc của dân tộc Chăm. Các giá trị văn hoá này<br /> đã hấp dẫn những dân tộc khác, những cộng đồng khác… Vì thế mỗi một<br /> đền tháp đều trở thành một địa điểm du lịch mang lại những nguồn lợi kinh<br /> tế nhất định. Việc nghiên cứu, tuyên truyền phổ biến các giá trị của tháp,<br /> nâng cao nhận thức của người dân về giá trị lịch sử, văn hoá, hợp tác giao<br /> lưu văn hoá, khoa học quốc tế sẽ góp phần phát huy giá trị di sản, đồng thời<br /> tạo thêm cơ hội cho sự phát triển của nghành kinh tế du lịch địa phương và<br /> cả nước.<br /> 3.2 Định hướng bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các đền tháp<br /> Chămpa<br /> 3.2.1 Nguyên tắc chung<br /> Kiến trúc đền tháp Chămpa có những giá trị nổi bật mang tính toàn<br /> cầu. Nó phản ánh đặc trưng văn hoá, xã hội, tôn giáo, tín ngưỡng của người<br /> Chăm, và được nhiều nhà khoa học trong nước và ngoài nước đánh giá cao<br /> như UNESCO đã công nhận quần thể tháp Mỹ Sơn là di sản văn hoá thế<br /> giới. Nhưng do tồn tại hàng nghìn năm trong lịch sử, chịu tác động bất lợi<br /> 4<br /> <br /> You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)<br /> <br /> của tự nhiên, sự huỷ hoại của chiến tranh, sự huỷ hoại của môi trường và con<br /> người cho nên rất ít các đền tháp Chămpa còn giữu được tính chất, hình<br /> dáng nguyên vệ như thuở ban đầu.<br /> Nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá, đáp ứng nhu cầu văn<br /> hoá ngày càng cao của người dân, góp phần xây dựng và phát triển văn hoá<br /> Việt Nam, luật di sản văn hoá đã được Quốc hội khoá X nước ta thông qua<br /> ngày 29 tháng 6 năm 2001, với những nội dung nhằm bảo vệ, tu bổ, phục<br /> hồi các di tích…<br /> Nhằm bảo vệ những di sản kiến trúc Việt Nam nói chung và kiến trúc<br /> đền tháp Chămpa nói riêng, bộ Văn hoá- Thông tin (nay là Bộ Văn hoá- Thể<br /> thao và Du lịch) đã có quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị các di<br /> tích lịch sử văn hoá đến năm 2020. Quan điểm bảo tồn và phát huy các giá<br /> trị lịch sử- văn hoá có thể tóm tắt như sau:<br /> - Phải đảm bảo tính trung thực của lịch sử hình thành các di tích<br /> không được làm sai lệch các giá trị và đặc điểm vốn có của di tích, phải giữu<br /> gìn nguyên vẹn, bảo đảm tính nguyên gốc của di tích.<br /> - Bảo tồn phải gắn với phát huy những giá trị văn hoá vật thể và phi<br /> vật thể của di tích.<br /> - Tạo lập sự hài hoà giữa phát triển kinh tế, quá trình đô thị hoá với<br /> bảo vệ các di tích.<br /> - Nâng cao vai trò quản lí của nhà nước, huy động tối đa các nguồn<br /> lực trong và ngoài nước, nâng cao nhận thức và sự tham gia đóng góp của<br /> toàn xã hội trong việc quản lí, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.<br /> Tất cả những công việc này đảm bảo được mục tiêu bảo tồn và phát huygiá<br /> trị di tích đến năm 2020, cụ thể như sau:<br /> - Nâng cao nhận thức, phát huy các giá trị của di tích trong việc giáo<br /> dục truyền thống lịch sử, văn hoá, và truyền thống văn hiến của dân tộc.<br /> - Trong điều kiện cho phép, các di tích cần được tu bổ, tôn tao một<br /> cách hoàn chỉnh với tư cách là một sản phẩm du lịch có giá trị phục vụ chiến<br /> lược phát triển ngành du lịch.<br /> - Tăng cường quản lí của nhà nước về di tích và danh lam thắng cảnh<br /> theo hướng mở rộng quá trình xã hội hoá, thu hút rộng rãi sự tham gia của<br /> 5<br /> <br /> You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản