1
1
Lêi nãi ®Çu
rong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh nhÊt lµ trong c¬ chÕ thÞ trêng
hiÖn nay, ®Ó cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp
ph¶i t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó kh«ng ngõng h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng tÝnh c¹nh
tranh, t¨ng tÝch luü. Do ®ã, c¸c doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn môc tiªu s¶n xuÊt
kinh doanh nh»m ®¸p øng nhu cÇu thÞ trêng, c¬ chÕ h¹ch to¸n kinh doanh ®ßi
hái c¸c doanh nghiÖp kh«ng nh÷ng bï ®¾p ®îc chi phÝ s¶n xuÊt mµ ph¶i cã
l·i. V× vËy, vÊn ®Ò ®Æt ra lµ c¸c doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ph¶i
tÝnh ®îc chi phÝ s¶n xuÊt bá ra mét c¸ch chÝnh x¸c, ®Çy ®ñ, kÞp thêi. H¹ch
to¸n chÝnh x¸c chi phÝ s¶n xuÊt lµ c¬ së ®Ó tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ gi¸ thµnh. Tõ ®ã
gióp c¸c doanh nghiÖp t×m mäi c¸ch ®Ó h¹ thÊp chi phÝ s¶n xuÊt ë møc tèi ®a
h¹ thÊp vµ tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt còng chÝnh lµ biÖn ph¸p ®Ó h¹ thÊp tõng
yÕu tè cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh: Chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ tiÒn
l¬ng, chi phÝ qu¶n lý....®Ó tõ ®ã h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kho¶n môc chi phÝ nguyªn vËt liÖu
chiÕm mét tû träng lín trong toµn bé chi phÝ cña doanh nghiÖp. Mäi sù biÕn
®éng vÒ chi phÝ nguyªn vËt liÖu ®Òu lµm ¶nh hëng ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm tõ
®ã ¶nh hëng ®Õn thu nhËp cña doanh nghiÖp. Do vËy, h¹ thÊp vµ tiÕt kiÖm
chi phÝ nguyªn vËt liÖu lµ gi¶m mét phÇn ®¸ng kÓ chi phÝ s¶n xuÊt. MÆt kh¸c,
trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt vËt chÊt nguyªn vËt liÖu gåm nhiÒu chñng
lo¹i, ®îc cung cÊp tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau thêng xuyªn biÕn ®éng vÒ sè
lîng còng nh gi¸ c¶. Do ®ã, cÇn ph¶i cã biÖn ph¸p theo dâi qu¶n lý tõ kh©u
thu mua vËt liÖu ®Õn kh©u xuÊt sö dông cho s¶n xuÊt vÒ c¶ chØ tiªu sè lîng
còng nh gi¸ trÞ, ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt diÔn ra b×nh thêng. Th«ng
qua c«ng t¸c h¹ch to¸n vËt liÖu sÏ lµm cho doanh nghiÖp sö dông vËt liÖu mét
c¸ch tèt nhÊt, tr¸nh l·ng phÝ tõ ®ã gi¶m chi phÝ nguyªn vËt liÖu, h¹ gi¸ thµnh
s¶n phÈm. V× vËy, bªn c¹nh vÊn ®Ò träng t©m lµ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n
xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm th× tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu
còng lµ vÊn ®Ò ®¸ng ®îc c¸c doanh nghiÖp quan t©m hiÖn nay.
T
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
2
T¹i C«ng ty cæ phÇn S¬n T©y lµ mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt thuéc ngµnh
c¬ khÝ víi ®Æc ®iÓm nguyªn vËt liÖu chiÕm tû träng lín trong gi¸ thµnh s¶n
phÈm th× viÖc tiÕt kiÖm chi phÝ nguyªn vËt liÖu lµ biÖn ph¸p h÷u hiÖu nhÊt ®Ó
gi¶m gi¸ thµnh, t¨ng lîi nhuËn cho c«ng ty, v× vËy ®iÒu tÊt yÕu lµ c«ng ty ph¶i
quan t©m ®Õn kh©u h¹ch to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu.
NhËn thøc vÒ tÇm quan träng cña vËt liÖu ®èi víi qu¸ tr×nh ho¹t ®éng
s¶n xuÊt kinh doanh cña ®¬n vÞ ®ång thêi qua nghiªn cøu thùc tÕ c«ng t¸c kÕ
to¸n t¹i C«ng ty cæ phÇn S¬n T©y, ®îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña Ban gi¸m ®èc
C«ng ty, c¸c c¸n bé phßng kÕ to¸n C«ng ty, em nhËn thÊy kÕ to¸n vËt liÖu ë
C«ng ty gi÷ mét vai trß rÊt quan träng. ChÝnh v× vËy em ®· chän vµ ®i s©u vµo
nghiªn cøu ®Ò tµi “Hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu t¹i C«ng ty
cæ phÇn S¬n T©y - TØnh Hµ T©y”.
Néi dung cña chuyªn ®Ò bao gåm: Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn,
môc lôc vµ danh môc tµi liÖu tham kh¶o, chuyªn ®Ò bao gåm c¸c néi dung
chÝnh sau:
Ch¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu
trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu t¹i C«ng ty
cæ phÇn S¬n T©y.
Ch¬ng 3: Mét sè ý kiÕn ®ãng gãp nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n
nguyªn vËt liÖu t¹i c«ng ty cæ phÇn S¬n T©y.
Do thêi gian vµ tr×nh ®é cã h¹n nªn luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng
thiÕu sãt. Em rÊt mong nhËn ®îc ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c
c¸n bé nghiÖp vô ë C«ng ty ®Ó luËn v¨n ®îc hoµn thiÖn h¬n.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o NguyÔn Minh Ph¬ng, c¸c thÇy c«
trong khoa kinh tÕ vµ c¸c c¸n bé nghiÖp vô cña C«ng ty cæ phÇn S¬n T©y ®·
gióp em hoµn thµnh luËn v¨n nµy.
S¬n T©y, th¸ng 8 n¨m 2005
Sinh viªn: Hoµng ThÞ Mai
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
3
Ch¬ng 1
Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ kÕ to¸n
nguyªn vËt liÖu trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt
1.1. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, vÞ trÝ vµ yªu cÇu qu¶n lý nguyªn vËt liÖu trong
qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.
1.1.1. Kh¸i niÖm.
Kal Max gäi t¾t mäi vËt trong thiªn nhiªn ë xung quanh ta mµ lao ®éng
cã Ých cña con ngêi cã thÓ t¸c ®éng vµo lµ ®èi tîng lao ®éng. Nguyªn vËt liÖu
lµ ®èi tîng lao ®éng nhng kh«ng phi bÊt cø ®èi tîng lao ®éng nµo còng lµ
nguyªn vËt liÖu. ChØ trong ®iÒu kiÖn ®èi tîng lao ®éng cã thÓ phôc vô cho qu¸
tr×nh sn xuÊt hay t¸i t¹o ra s¶n phÈm vµ ®èi tîng ®ã do lao ®éng t¹o ra míi
trë thµnh vËt liÖu.
VËy nguyªn vËt liÖu lµ ®èi tîng lao ®éng thÓ hiÖn díi d¹ng vËt ho¸,
vËt liÖu chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt kinh doanh nhÊt ®Þnh vµ toµn bé
gi¸ trÞ vËt liÖu ®îc chuyÓn hÕt mét lÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh trong
kú. Hay còng cã thÓ ph¸t biÓu nguyªn vËt liÖu lµ tµi s¶n lu ®éng ®îc mua s¾m,
dù tr÷ ®Ó phôc vô cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh b»ng nguån vèn lu ®éng.
1.1.2. §Æc ®iÓm.
- Nguyªn vËt liÖu lµ ®èi tîng lao ®éng, lµ mét trong 3 yÕu tè c¬ b¶n
cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ c¬ së vËt chÊt cÊu thµnh nªn thùc thÓ cña s¶n phÈm.
§Æc ®iÓm næi bËt cña nguyªn vËt liÖu lµ khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
kinh doanh, nguyªn vËt liÖu chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt kinh doanh
vµ bÞ tiªu hao toµn bé vµo trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ng gi÷ l¹i nguyªn h×nh
th¸c vËt chÊt ban ®Çu, gi¸ trÞ cña chóng ®îc chuyÓn toµn bé mét lÇn vµo chi
phÝ s¶n xuÊt kinh doanh.
1.1.3. VÞ trÝ.
Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, nguyªn vËt liÖu lµ tµi s¶n dù tr÷ s¶n
xuÊt thuéc tµi s¶n lao ®éng. Nã lµ c¬ së vËt chÊt h×nh thµnh nªn s¶n phÈm
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
4
míi, lµ 1 trong 3 yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu ®îc khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt sn phÈm.
V× vËy viÖc cung cÊp nguyªn vËt liÖu cã kÞp thêi hay kh«ng ®Òu cã ¶nh hëng
trùc tiÕp ®Õn t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch s¶n xuÊt. MÆt kh¸c chÊt lîng s¶n
phÈm cao hay thÊp phô thuéc rÊt nhiÒu vµo chÊt lîng nguyªn vËt liÖu sö
dông. Qua ®ã, ta thÊy nguyªn vËt liÖu cã vÞ trÝ quan träng nh thÕ nµo ®èi víi
c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh, gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chiÕm tû träng
lín trong tæng chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña mét doanh nghiÖp chóng lµ ®èi
tîng lao ®éng trùc tiÕp cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt t¹o ra s¶n phÈm. ThiÕu nguyªn
vËt liÖu s¶n xuÊt sÏ bÞ ®×nh trÖ, gi¸ trÞ sn phÈm cña Doanh nghiÖp phô thuéc
rÊt nhiÒu vµo t×nh h×nh biÕn ®éng chi phÝ nguyªn vËt liÖu v× chóng thêng
chiÕm 60-80% gi¸ thµnh s¶n phÈm. Tõ ®ã cho thÊy chi phÝ nguyªn vËt liÖu cã
¶nh hëng kh«ng nhá tíi lîi nhuËn cña Doanh nghiÖp v× vËy ®ßi hái c¸c
Doanh nghiÖp ph¶i chó träng tíi c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu, ®Ó sö dông
nguyªn vËt liÖu mét c¸ch hiÖu qu¶ nhÊt sao cho víi cïng mét khèi lîng vËt
liÖu nhÊt ®Þnh cã thÓ lµm ra ®îc nhiÒu s¶n phÈm h¬n, chÊt lîng tèt h¬n...
§iÒu ®ã gióp Doanh nghiÖp cã thÓ ®øng v÷ng vµ c¹nh tranh trong c¬
chÕ thÞ trêng hiÖn nay. Muèn vËy Doanh nghiÖp ph¶i qu¶n lý chÆt chÏ vËt
liÖu ë tÊt cc¸c kh©u: Thu mua, b¶o qu¶n, dù tr÷ vµ sö dông vËt liÖu nh»m
h¹n thÊp chi phÝ vËt liÖu, gi¶m møc tiªu hao vËt liÖu cã ý nghÜa quan träng
trong viÖc h¹ thÊp chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng tÝch luü cho
Doanh nghiÖp.
1.1.4. Yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý nguyªn vËt liÖu.
- XuÊt ph¸t tõ vÞ trÝ, ®Æc ®iÓm cña vËt liÖu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh
doanh. §Ó qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh diÔn ra mét c¸ch liªn tôc th× ph¶i
®¶m b¶o cung cÊp nguyªn vËt liÖu kÞp thêi vÒ mÆt sè lîng, chÊt lîng còng
nh chñng lo¹i vËt liÖu do nhu cÇu s¶n xuÊt ngµy cµng ph¸t triÓn ®ßi hái v©t
liªô ngµy cµng nhiÒu ®Ó ®¸p øng cho nhu cÇu s¶n xuÊt sn phÈm vµ kinh
doanh cã l·i lµ môc tiªu mµ c¸c Doanh nghiÖp híng tíi. V× vËy, qu¶n lý tèt ë
kh©u thu mua, dù tr÷ vµ sö dông nguyªn vËt liÖu lµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó ®¶m
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
5
b¶o chÊt lîng sn phÈm, tiÕt kiÖm chi phÝ, gi¶m gi¸ thµnh, t¨ng lîi nhuËn cña
Doanh nghiÖp.
- Nguyªn vËt liÖu lµ tµi s¶n dù tr÷ cho s¶n xuÊt thêng xuyªn biÕn ®éng.
Do vËy, c¸c Doanh nghiÖp cÇn gi¸m s¸t chÆt chÏ qu¸ tr×nh thu mua, b¶o qu¶n
vµ sö dông vËt liÖu 1 c¸ch cã hiÖu qu¶.
+ ë kh©u thu mua: §¶m b¶o cung cÊp ®Çy ®ñ kÞp thêi nguyªn vËt liÖu
cho s¶n xuÊt s¶n phÈm vÒ mÆt sè lîng, chñng lo¹i, chÊt lîng, gi¸ c¶ hîp lý
ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ chÝnh x¸c gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu ( gi¸ mua, chi phÝ thu mua).
+ Kh©u b¶o qu¶n: Doanh nghiÖp phi tæ chøc hÖ thèng kho tµng hîp lý,
®óng chÕ ®é b¶o qu¶n víi tõng lo¹i vËt liÖu ®Ó tr¸nh hháng, thÊt tho¸t, hao
hôt, mÊt phÈm chÊt ¶nh híng ®Ên chÊt lîng s¶n phÈm.
+ Kh©u dù tr÷: §Ó ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕn hµnh, kh«ng bÞ
ngõng trÖ, gi¸n ®o¹n. Doanh nghiÖp ph¶i dù tr÷ vËt liÖu ®óng ®Þnh møc tèi ®a,
tèi thiÓu ®¶m b¶o cho s¶n xuÊt liªn tôc b×nh thêng kh«ng g©y ø ®äng (do
kh©u dù tr÷ qu¸ lín) t¨ng nhanh vßng quay vèn.
+ Trong kh©u sö dông vËt liÖu: Sö dông vËt liÖu theo ®óng ®Þnh møc
tiªu hao, ®óng chñng lo¹i vËt liÖu, nh»m ph¸t huy hiÖu qu¶ sö dông vËt liÖu
n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, chi phÝ vËt liÖu trong gi¸ thµnh s¶n phÈm v×
vËy ®ßi hái tæ chøc tèt viÖc ghi chÐp, theo dâi phn ¸nh t×nh h×nh xuÊt vËt liÖu.
TÝnh to¸n ph©n bæ chÝnh x¸c vËt liÖu cho tõng ®èi tîng sö dông theo ph¬ng
ph¸p thÝch hîp, cung cÊp sè liÖu kÞp thêi chÝnh x¸c cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh
s¶n phÈm. §ång thêi thêng xuyªn hoÆc ®Þnh kú ph©n tÝch t×nh h×nh thu mua,
b¶o qu¶n dù tr÷ vµ sö dông vËt liÖu, trªn c¬ së ®Ò ra nh÷ng biÖn ph¸p cÇn thiÕt
cho viÖc qu¶n lý ë tõng kh©u, nh»m gi¶m møc tiªu hao vËt liÖu trong s¶n xuÊt
s¶n phÈm, lµ c¬ së ®Ó t¨ng thªm s¶n phÈm cho x· héi.
1.2. Vai trß vµ nhiÖm vô cña kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu.
1.2.1. Vai trß cña kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu.
KÕ to¸n nguyªn vËt liÖu trong Doanh nghiÖp lµ viÖc ghi chÐp, ph¸n ¸nh
®Çy ®ñ t×nh h×nh thu mua, dù tr÷ nhËp xuÊt nguyªn vËt liÖu. MÆt kh¸c th«ng
qua tµi liÖu kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu cßn biÕt ®îc chÊt lîng, chñng lo¹i cã
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.