BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
….o0o….
CÔNG TRÌNH DỰ THI
GIẢI THƯỞNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN
“NHÀ KINH TẾ TRẺ - 2011”
TÊN CÔNG TRÌNH:
ĐO LƯỜNG RỦI RO
THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM
THUỘC NHÓM NGÀNH: KHOA HỌC KINH TẾ
2
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT...................................................................5
DANH MỤC BẢNG BIỂU................................................................................6
DANH MỤC HÌNH VẼ.....................................................................................7
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................8
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN.........................................................................10
1.1 Một số nguyên nhân của rủi ro thị trường........................................10
1.1.1 Môi trường kinh tế thay đổi........................................................... 10
1.1.1.1 Biến động của thị trường chứng khoán........................................ 10
1.1.1.2 Biến động tỷ giá hối đoái ............................................................ 11
1.1.1.3 Biến động lãi suất........................................................................ 11
1.1.1.4 Biến động giá cả hàng hóa .......................................................... 11
1.1.2 Hoạt động đầu tư ngày càng tăng................................................... 11
1.1.3 Khoa học kỹ thuật phát triển.......................................................... 12
1.2 Một số phương pháp tính toán rủi ro................................................12
1.2.1 Phân tích Gap................................................................................. 13
1.2.2 Phân tích Duration.......................................................................... 13
1.2.3 Phân tích triển vọng....................................................................... 14
1.2.4 Lý thuyết danh mục đầu tư ............................................................ 14
1.2.5 Đo lường rủi ro phái sinh............................................................... 16
1.2.6 Phương pháp VaR ......................................................................... 17
1.2.6.1 Nguyên tắc phương pháp VaR .................................................... 17
1.2.6.2 Sự khác biệt giữa VaR và lý thuyết danh mục đầu tư. ................. 19
1.3 Các mô hình đo lường rủi ro trên thị trường...................................20
1.3.1 Sử dụng độ lệch chuẩn để tính toán rủi ro...................................... 20
1.3.1.1 Cách tính..................................................................................... 20
1.3.1.2 Ưu/nhược điểm của độ lệch chuẩn .............................................. 21
1.3.2 Sử dụng các cận biên để tính toán rủi ro ........................................ 21
1.3.2.1 Mô hình ...................................................................................... 21
1.3.2.2 Ưu/nhược điểm của mô hình....................................................... 25
3
1.3.3 Sử dụng các mô hình lấy ARCH làm gốc: ..................................... 26
1.3.3.1 ARCH(q) .................................................................................... 26
1.3.3.2 GARCH(p,q)............................................................................... 26
1.3.3.3 EGARCH.................................................................................... 27
1.3.3.4 GJR............................................................................................. 28
1.3.3.5 APARCH.................................................................................... 28
Chương 2. TÌNH HÌNH THỰC TIỄN RỦI RO THỊ TRƯỜNG
VÀ ĐO LƯỜNG RỦI RO THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM .........30
2.1 Các nhân tố tác động đến rủi to thị trường ở Việt Nam...................30
2.1.1 Các biến số vĩ mô.......................................................................... 30
2.1.1.1 Lạm phát.................................................................................... 30
2.1.1.2 GDP........................................................................................... 31
2.1.1.3 Tỷ giá......................................................................................... 32
2.1.1.4 Lãi suất ...................................................................................... 33
2.1.1.5 Tỷ lệ dữ trữ bắt buộc.................................................................. 36
2.1.2 Thị trường tài chính Thế giới......................................................... 38
2.2 Tình hình biến động thực tế ở thị trường tài chính Việt Nam .........39
2.2.1 Giai đoạn từ ngày khai trương 20/07/2000 đến cuối tháng 6/2001 . 39
2.2.2 Từ đầu tháng 7/2001 đến đầu tháng 12/2004 ................................. 39
2.2.3 Giai đoạn từ tháng 1/2005 đến 2007 .............................................. 40
2.2.4 Giai đoạn thăng trầm năm 2008 và bước hồi phục năm 2009......... 41
2.2.5 Thị trường chứng khoán năm 2010................................................ 42
2.2.6 Thị trường những tháng đầu năm 2011.......................................... 42
2.3 Công cụ đo lường rủi ro phổ biến: Độ lệch chuẩn ............................44
2.3.1 Ưu điểm ........................................................................................ 44
2.3.2 Nhược điểm................................................................................... 44
Chương 3. TÌM KIẾM MÔ HÌNH TÍNH TOÁN RỦI RO THỊ TRƯỜNG
PHÙ HỢP CHO VIỆT NAM.......................................................47
3.1 Cơ sở dữ liệu.......................................................................................47
3.2 Lựa chọn mô hình đo lường rủi ro phù hợp cho thị trường Việt Nam48
4
3.2.1 Xác định dạng mô hình đo lường phù hợp ..................................... 48
3.2.2 Chọn các thông số cho mô hình..................................................... 51
3.2.2.1 Lựa chọn độ trễ p, q trong mô hình ARIMA(p,q) ....................... 51
3.2.2.2. Lựa chọn biến số trong các mô hình họ ARCH .......................... 52
3.3 Kiểm định mô hình trên thị trường Việt Nam ..................................56
3.4 Ý nghĩa mô hình .................................................................................57
Chương 4: HẠN CHẾ VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH
TRONG TƯƠNG LAI..................................................................58
4.2 Định hướng phát triển mô hình trong tương lai ...............................60
PHẦN KẾT LUẬN..........................................................................................62
TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................................63
PHỤ LỤC ..........................................................................................66
Phụ lục 1: Bảng thống kê giá trị t-prob không phù hợp của các mô hình
GARCH(p,q).............................................................................66
Phụ lục 2: Bảng kết quả các mô hình GJR(p,q) theo phân phối student...67
5
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CPI Chỉ số giá tiêu dùng
FED Cục dự trữ liên bang Mỹ
FX: Ngoại hối
GDP: Tổng sản phẩm quốc nội
HOSE Sở giao dịch chứng khoán Tp.HCM
HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội
NYSE Sở giao dịch chứng khoán New York
WTO Tổ chức thương mại Thế giới
Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh
TTCK Thị trường chứng khoán