LUẬN VĂN:
Doanh nghiệp tư nhân trong công
nghiệp trên địa bàn Hà Nội
Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo định hướng XHCN là một chủ trương
nhất quán, lâu dài của Đảng và Nhà nước ta. Các thành phần kinh tế kinh doanh theo pháp
luật đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN,
cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh. Nhờ có chính sách đúng đắn này mà khu
vực kinh tế ngoài quốc doanh ở nước ta có những bước phát triển vượt bậc trong những
năm gần đây nhất là các doanh nghiệp tư nhân trong công nghiệp.
Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị và qui hoạch phát triển kinh tế xã hội Thủ Đô được
Thủ tướng phê duyệt, đó xác định ngành công nghiệp là ngành kinh tế quan trọng của Thủ
đô. Những năm qua doanh nghiệp tư nhân trong ngành công nghiệp đã đóng góp rất lớn
vào sự phát triển của ngành công nghiệp Hà Nội, có vị trí hết sức quan trọng trong phát
triển kinh tế - xã hội ở Thủ đô, tạo ra sản phẩm phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu,
huy động vốn trong dân để phát triển sản xuất, giải quyết nhiều công ăn việc làm, đóng
góp ngày càng lớn cho ngân sách Nhà nước, tiếp cận với khoa học công nghệ mới, làm gia
tăng tính cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
Có được những chuyển biến đó là do Thành uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân
dân Thành phố Hà Nội rất quan tâm đến sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân. Cùng
với thực hiện các chính sách khuyến khích của Trung ương, Hà nội đã xây dựng và thực
hiện nhiều cơ chế, chính sách, biện pháp hỗ trợ các doanh nghiệp nói chung và doanh
nghiệp tư nhân nói riêng như hỗ trợ về tín dụng, tài chính; khoa học công nghệ; đào tạo
nguồn nhân lực; xúc tiến đầu tư, thương mại; giải quyết mặt bằng sản xuất; thủ tục pháp
lý... Những chủ trương và chính sách đó đã góp phần rất quan trọng vào sự phát triển của
các doanh nghiệp tư nhân. Số lượng doanh nghiệp và số vốn đăng ký tăng nhanh, tính đến
hết năm 2005, trên địa bàn Hà Nội đã có trên 35.000 doanh nghiệp thành lập và đăng ký
kinh doanh với số vốn đăng ký trên 65.000 tỷ đồng. Bình quân mỗi năm có khoảng 5000
doanh nghiệp thành lập, với số vốn đăng ký bình quân trên một doanh nghiệp đạt khoảng 2
tỷ đồng. Sản xuất kinh doanh của khu vực doanh nghiệp tư nhân có tăng trưởng cao, ngày
càng chiếm tỷ trọng lớn trong các lĩnh vực, đặc biệt là công nghiệp. Trong lĩnh vực công
nghiệp, tính đến hết năm 2004 trên địa bàn Hà Nội có 1772 cơ sở sản xuất của doanh
nghiệp tư nhân, tăng 4,5 lần so với năm 2000; giá trị sản xuất công nghiệp theo giá cố định
1994 đạt 5584 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân giai đoạn 2001-2004 đạt 46,4%. Tỷ trọng
giá trị sản xuất công nghiệp của doanh nghiệp tư nhân chiếm 79,5% GTSXCN kinh tế
ngoài nhà nước và chiếm 15,8% công nghiệp trên địa bàn. Năm 2004, các doanh nghiệp
công nghiệp tư nhân đã đầu tư 7000 tỷ đồng vào các ngành công nghiệp quy mô lớn, kỹ
thuật cao như chế tạo ô tô, xe máy, máy tính, điện thoại di động, thang máy, đồ điện đa
dụng..., thu hút 60% số lao động trên địa bàn.
Bên cạnh những thành tựu đạt được, các doanh nghiệp công nghiệp tư nhân đang
phải đương đầu với rất nhiều khó khăn, thách thức về năng lực quản lý, công nghệ, nguồn
nhân lực, chất lượng sản phẩm, thông tin thị trường...; thiếu vốn đầu tư vào các ngành sản
xuất lớn, chưa mạnh dạn liên kết với các thành phần kinh tế khác và cũng đã bộc lộ một số
yếu kém như: chỉ chạy theo lợi ích ngắn hạn, khai thác không hiệu quả nguồn lực xã hội,
hiệu quả kinh tế và khả năng cạnh tranh thấp, gây ô nhiễm môi trường... Tình trạng trên
đòi hỏi thành phố Hà Nội phải có định hướng và các giải pháp phù hợp để khuyến khích
doanh nghiệp công nghiệp tư nhân phát triển theo qui hoạch, kế hoạch của Thành phố,
phát huy được tiềm năng, thế mạnh sẵn có, thúc đẩy loại hình công nghiệp này phát triển
nhanh, bền vững, đóng góp ngày càng lớn cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của Thủ
đô.
Xuất phát từ tình hình đó, tôi lựa chọn “Doanh nghiệp tư nhân trong công nghiệp
trên địa bàn Hà Nội " làm đề tài luận văn thạc sĩ Kinh tế là cần thiết cả về lý luận và thực
tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu
Từ sau Đại hội lần thứ VI của Đảng, kinh tế tư nhân là một đề tài đã được nhiều tác
giả trong nước nghiên cứu, nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn về kinh tế tư nhân đã được
nghiờn cứu qua một số cụng trỡnh như:
- TS. Nghiêm Xuân Đạt, TS. Nguyễn Minh Phong (đồng chủ biên) (2002), Hà Nội
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- TS.Nghiêm Xuân Đạt, GS.TS Tô Xuân Dân (chủ biên), Phát triển và quản lý các
doanh nghiệp ngoài quốc doanh, Nxb Khoa học và kỹ thuật.
- TS. Nguyễn Minh Phong (chủ biên) (2004), Phát triển kinh tế tư nhân ở Hà Nội,
Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Nguyễn Huy Oánh (2001), Vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế, Tạp chí
Nghiên cứu kinh tế...
Và đó được làm rõ dần, thể hiện trong Nghị quyết TW5 khoá IX của Đảng. Tuy đó
cú những cụng trỡnh nghiờn cứu về kinh tế tư nhân nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu
kinh tế tư nhân, tập trung vào các doanh nghiệp tư nhân trong công nghiệp ở Hà Nội dưới
góc độ khoa học kinh tế chính trị.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của luận văn là tiếp tục làm rõ một số lý luận và thực tiễn về DNCNTN
trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá
thực trạng DNTN trong ngành công nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Qua đó, đề xuất
một số giải pháp đẩy mạnh phát triển các DNCNTN ở Thủ đô Hà Nội một cách lành mạnh,
bền vững trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận về phát triển doanh nghiệp công nghiệp tư
nhân, quá trình phát triển DNCNTN ở Hà Nội, thực trạng phát triển DNCNTN ở Hà Nội
và kinh nghiệm phát triển DNCNTN của một số nước. Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải
pháp khắc phục những tồn tại, vướng mắc, đẩy mạnh phát triển các DNCNTN ở Thủ đô
Hà Nội trong giai đoạn hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu dưới giác độ khoa học kinh tế chính trị nên đối tượng
nghiên cứu là các quan hệ kinh tế ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp tư nhân trong
ngành công nghiệp.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: đề tài sẽ tập trung nghiên cứu doanh nghiệp công nghiệp tư nhân bao
gồm DNCNTN một chủ, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần không nghiên cứu các
loại hình kinh tế khác như HTX, hộ tư nhân, cá thể...
- Giới hạn thời gian: nghiên cứu thực trạng công nghiệp tư nhân Hà Nội qua các
thời kỳ để thấy được bức tranh tổng thể về DNCNTN ở Hà Nội. Luận văn tập trung phân
tích đánh giá thực trạng từ 1997 trở lại đây.
5. Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu kinh tế chính trị là phương pháp trừu tượng hoá
khoa học để làm rõ bản chất các mối quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp công nghiệp tư
nhân với các chủ thể khác của nền kinh tế.
Trong quá trình thực hiện đề tài, luận văn sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp như
điều tra, khảo sát, thu thập tài liệu, tư liệu, phân tích, tổng hợp... để rút ra những kết luận
cần thiết.
6. Đóng góp của luận văn
Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng quá trình phát triển CNTN
nói chung và DNTN trong công nghiệp ở Hà Nội nói riêng, đối chiếu, so sánh, rút ra
những bài học kinh nghiệm về phát triển DNCNTN của một số quốc gia, dưới góc độ khoa
học kinh tế chính trị, luận văn tiếp tục làm rõ: cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển
DNTN trong công nghiệp ở Hà Nội, đề xuất giải pháp phát triển DNCNTN ở Thủ đô trong
giai đoạn hiện nay.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn
được kết cấu thành 3 chương, 6 tiết.
Chương 1
cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển doanh nghiệp công nghiệp tư nhân trong nền kinh
tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa
1.1. Một số vấn đề lý luận về phát triển doanh nghiệp công nghiệp tư nhân
