1
§Ò tµi
§æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch ®èi víi doanh nghiÖp võa vµ nhá nh»m
thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña chóng ë ViÖt Nam hiÖn nay
A. Lêi më ®Çu
I. Kinh tÕ ViÖt Nam
1. Kinh tÕ ViÖt nam trong qu¸ tr×® héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ
HiÖn nay vÊn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ lµ mét vÊn ®Ò rÊt cÇn thiÕt, tÊt
yÕu ®èi víi mäi quèc gia . Nhng ë mçi níc kh¸c nhau th× ®i b»ng c¸c
con ®êng kh¸c nhau do dùa vµo c¸c tiÒm lùc cña chÝnh m×nh . §èi víi
ViÖt Nam , tõ khi xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang kinh tÕ
thÞ trêng th× §¶ng vµ nhµ níc ta ®· x¸c ®Þnh r»ng : ph¸t triÓn c¸c doanh
nghiÖp võa vµ nhá lµ mét tÊt yÕu ®Ó ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ . Do níc ta cã
xuÊt ph¸t thÊp vµ ®i lªn tõ mét níc n«ng nghiÖp l¹c hËu , ngêi d©n cã
tr×nh ®é kÜ thuËt thÊp do ®ã ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá lµ thùc
tiÔn kh¸ch quan mµ cÇn ph¶i thùc hiÖn theo nã .
2. Lý do viÕt ®Ò tµi
a. TÇm quan träng cña ®Ò tµi
Víi ViÖt Nam th× viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ g¾n liÒn víi viÖc ph¸t triÓn
c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá , do ®ã ®Ò tµi sÏ cho ta thÊy nh÷ng thùc tr¹ng
( thêi c¬ , tån ®äng)cña doanh nghiÖp võa vµ nhá tõ ®ã rót ra ®îc c¸c
híng ®i ®óng nhÊt , c¸c gi¶i ph¸p tèi u nhÊt nh»m n©ng cao vai trß cña
doanh nghiÖp võa vµ nhá nãi riªng vµ nÒn kinh tÕ nãi chung.
b. N©ng cao nhËn thøc cña sinh viªn
Sinh viªn lµ nh÷ng ngêi chñ thùc sù cña ®Êt nø¬c sau , lµ ngêi cã
kh¶ n¨ng lµm thay ®æi côc diÖn cña ®Êt níc . Khi ®ã ®Ò tµi sÏ gióp sinh
viªn nhËn biÕt vµ cã ý thøc h¬n tíi sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc . Nã còng
lµ cÇu nèi gi÷a lý thuyÕt vµ thùc t¹i , gi÷a sù ph¸t triÓn kinh tÕ víi nhiÖm
vô cña sinh viªn .
Lµ mét sinh viªn , em xin c¶m ¬n thÇy Mai H÷u Thùc ®· híng dÉn
em hoµn thµnh ®Ò ¸n nµy , qua ®ã gióp em hiÓu s©u s¾c h¬n vÒ nÒn kinh tÕ
®Êt níc , n©ng cao n¨ng lùc vµ tr¸ch nhiÖm cña b¶n th©n.
A. PhÇn lý luËn chung
I. Kinh tÕ ViÖt nam , vai trß cña doanh nghiÖp võa vµ
nhá(DNVVN)
Tõ n¨m 1986 , khi §¶ng vµ nhµ níc ta ®· nhËn thøc ra c¸c sai lÇm
cña m×nh vµ ®· cã bíc chuyÓn ®æi rÊt quan träng sang kinh tÕ thÞ trêng
®ã lµ chÊp nhËn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn th× vai trß cña doanh nghiÖp
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
võa vµ nhá míi ®îc nhËn thøc ®óng , nhng do nø¬c ta ®i níc n«ng
nghiÖp l¹c hËu do ®ã khi tiÕn hµnh c¶i c¸ch cã c¸c thùc tr¹ng
Do c¸c doanh nghiÖp ë ViÖt nam ®îc ph¸t triÓn mét c¸ch chÝnh
thøc tõ khi cã LuËt doanh nghiÖp t nh©n . LuËt c«ng ty ¸p dông tõ n¨m
1990, söa ®æi n¨m 1994. ®Õn n¨m 1998 sè c¸c doanh nghiÖp t¨ng kh«ng
®¸ng kÓ do c¸c ®iÒu kiÖn kh¸ch quan vµ chñ quan sau :
S¶n xuÊt kinh doanh cña DNVVN ®¹t hiÖu qu¶ thÊp diÔn ra cã
tÝnh chÊt phæ biÕn trong tÊt c¶ c¸c ngµnh, c¸c lo¹i h×nh së h÷u, nguyªn
nhan lµ do gi¸ c¶ chÊt lîng s¶n phÈm kh«ng ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña
thÞ trêng trong vµ ngoµi níc do:
Chi phÝ vËn chuyÓn qu¸ cao.
Vai trß hîp ®ång phô trî cha dîc nhËn thøc ®óng.
ThiÕu th«ng tin vÒ thÞ trêng trong vµ ngoµi níc.
Khã khã kh¨n vÒ tµi chÝnh.
C«ng nghÖ, kÜ thuËt thÊp.
Nhu cÇu ®µo t¹o cña c¸c ngµnh doanh nghiÖp võa vµ nhá cha ®îc
®¸nh gi¸ ®óng.
Cã vÊn ®Ò khã kh¨n vÒ nguyªn liÖu ®Çu vµo theo ®êng nhËp khÈu.
S¶n xuÊt nguyªn liÖu ®Çu vµo chÊt lîng cao ë trong níc cßn h¹n
chÕ.
C¬ chÕ qu¶n lý cßn nhiÒu ®iÒu bÊt cËp.
§ã còng lµ thùc tr¹ng chung cña nÒn kinh tÕ nø¬c ta. Cßn c¸c doanh
ngiÖp quèc doanh th× kh«ng ph¸t huy ®îc hiÖu qu¶ cña m×nh lu«n û l¹i
vµo nhµ níc do ®ã nã còng dÇn mÊt ®i vÞ thÕ cña nã trong nÒn kinh tÕ
c¹nh tranh cã tÝnh chÊt khèc liÖt hiÖn nay.
2.Vai trß cña DNVVN ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ_x· héi, cña ®Êt
níc ta hiÖn nay.
Trong nÒn kinh tÕ chñ yÕu lµ s¶n xuÊt cña níc ta hiÖn nay,
DNVVN chiÕm tû träng lín trong nÒn kinh tÕ hay trong tæng sè doanh
ngiÖp. Cïng víi n«ng ngiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n, DNVVN lµ nh÷ng nh©n
tè b¶o ®¶m sù æn ®Þnh sù æn ®Þnh vµ bÒn v÷ng cña nÒn kinh tÕ, t¨ng trëng
kinh tÕ, t¹o viÖ lµm cho ngêi lao ®éng, khai th¸c vµ tËn dông hiÖu qu¶
tiÒm n¨ng vÒ vèn, tay nghÒ vµ nh÷ng nh÷ng nguån lùc cßn tiÒm Èn trong
®©n c, ph¸t triÓn c¸c ngµnh nghÒ truyÒn thèng, gãp phÇn ph©n bè c«ng
nghiÖp, bæ xung cho c«ng nghiÖp lín, ®¶m b¶o vÒ c©n b»ng lín trong kinh
tÕ - x· héi - m«i trêng.
So víi c¸c doanh nghiÖp lín, DNVVN cã nh÷ng lîi thÕ c¬ ®éng,
linh ho¹t, dÔ dµng chyÓn híng s¶n xuÊt kinh doanh, nh¹y bÐn víi nh÷ng
sù thay ®æi cña thÞ trêng, s½n sµng ®Çu t vµo nh÷ng lÜnh vùc thö nghiÖm
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
®æi míi c«ng nghÖ. Do sè lîng nªn lÜnh vùc nµy cã kh¶ n¨ng ®a d¹ng ho¸
s¶n phÈm, tho¶ m·n nhu cÇu ®a d¹ng cña cuéc sèng, nã ®îc cô thÓ ë
nh÷ng ®iÓm sau:
a. §ãng gãp vµo kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ.
Trong c¸c lo¹i h×nh s¶n xuÊt kinh doanh ë níc ta DNVVN cã søc
nan to¶ vµo mäi lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi. Sè lîng DNVVN chiÕm
98% tæng sè doanh nghiÖp thuéc h×nh thøc doanh nghiÖp nhµ níc, doanh
nghiÖp tËp thÓ, doanh nghiÖp t nh©n, c«ng ty cæ phÇn,c«ng ty tr¸ch nhiÖm
h÷u h¹n, c«ng ty cã vèn ®Çu t níc ngoµi vµ c¸c c¬ së kinh tÕ c¸ thÓ.
TÝnh tÝnh ®Õn n¨m 1996 níc ta cã 2,2 triÖu hé c¸ thÓ ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh, 5790 doanh nghiÖp nhµ níc, 21360 doanh nghiÖp vµ
c«ng ty t nh©n.
b. T¹o viÖc lµm thu nhËp cho ngêi lao ®éng.
Víi tèc ®é t¨ng d©n sè hiÖn nay so víi tèc ®é t¨ng cña nÒn kinh tÕ
th× tû lÖ ngêi thÊt nghiÖp sÏ gia t¨ng, do ®ã ngoµi c¸c chÝnh s¸ch lµm
gi¶m tèc ®é t¨ng d©n sè cÇn ph¶i kÕt hîp víi t¨ng nhanh sè lîng doanh
nghiÖp võa vµ nhá ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi lao
®éng .Thùc tÕ c¸c n¨m qua cho thÊy , toµn bé c¸c doanh nghiÖp nhµ níc
n¨m cao nhÊt còng chØ thu hót 1,6 triÖu lao ®éng. Trong khi ®ã c¸c d¬n vÞ
c¸ thÓ trong c«ng nghiÖp vµ th¬ng m¹i ®· thu hót ®îc 3,5 triÖu lao ®éng
, c¸c c«ng ty vµ c¸c doanh nghiÖp t nh©n còng thu hót ®îc gÇn nöa triÖu
lao ®éng , nÕu tÝnh c¶ sè lao ®éng ®îc gi¶i quyÕt lµm ngoµi doanh nghiÖp
nµy thu hót cã thÓ lªn tíi 4,5 triÖu lao ®éng . HiÖn nay ë níc ta cã gÇn
1,6.000 000 doanh nghiÖp võa vµ nhá gi¶i quyÕt cho kho¶ng 20-25% lùc
lîng lao ®éng x· héi .
3. Thu hót vèn ®Çu t ph¸t triÓn kinh tÕ
Do quy m« nhá, dÔ ®Çu t , dßng chu chuyÓn vèn nhanh vµ nhê c¸c
chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ cña §¶ng vµ nhµ níc , hµng n¨m c¸c lo¹i
h×nh doanh nghiÖp ®· thu hót mét nguån vèn ®¸ng kÓ tõ d©n c, ®a nguån
vèn vµo trong chu chuyÓn kh¾c phôc t×nh tr¹ng thiÕu t×nh tr¹ng thiÕu vèn
trÇm träng trong khi nguån vèn trong d©n cßn nhiÒu cha ®îc khai th¸c .
a. Lµm cho nÒn kinh tÕ n¨ng ®éng
Sè lîng c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá kh¸ lín, l¹i thêng xuyªn
t¨ng lªn, nªn ®· lµm t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ lµm bít rñi ro cho c¸c
doanh nghiÖp . §ång thêi lµm t¨ng sè lîng hµng ho¸ dÞch vô tho¶ m·n
nhu cÇu ®a d¹ng cña ngêi tiªu dïng . Sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp võa
vµ nhá t¸c ®éng tÝch cùc tíi chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nhÊt lµ c¬ cÊu
n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n.
b. Cã kh¶ n¨ng tËn dông c¸c nguån lùc x· héi .
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
VÒ vèn: Doanh nghiÖp võa vµ nhá thêng khëi sù ban ®Çu b»ng
nguån vèn h¹n hÑp cña c¸c c¸ nh©n hoÆc sù ta× trî cña bªn ngoµi hÕt søc
h¹n hÑp , nhng vÉn khëi sù b»ng nguån vèn Ýt ái ®ã .
VÒ lao ®éng : Do nã nh»m vµo môc tiªu s¶n xuÊt kinh doanh phôc
vô nhu cÇu ngêi tiªu dïng , do ®ã nã sö dông nhiÒu lao ®éng , Ýt vèn ,
kh«nh nhÊt thiÕt ®ßi hái lao ®éng cã tr×nh ®é cao , ph¶i ®µo t¹o nhiÒu thêi
gian , tèn kÐm . ChØ cÇn ®µo t¹o ng¾n ngµy lµ cã thÓ tham gia ho¹t ®éng
s¶n xuÊt kinh doanh .
VÒ nguyªn liÖu : Do nguån vèn Ýt , lao ®éng chñ yÕu lµ thñ c«ng v×
thÕ nguyªn liÖu ®îc sö dông chñ yÕu lµ nguyªn liÖu t¹i chç thuéc ph¹m vi
®Þa ph¬ng , dÔ khai th¸c sö dông qua ®ã còng t¹o ra c«ng ¨n viÖc lµm cho
ngêi lao ®éng ®Þa ph¬ng . RÊt Ýt c¸c doanh nghiÖp sö dông nguyªn liÖu
ngo¹i nhËp . Khi kh¶o s¸t 1000 doanh nghiÖp th× 80% sè doanh nghiÖp cã
nguån nguyªn liÖu cung øng tõ ®Þa ph¬ng n¬i s¶n xuÊt.
c. Cã t¸c ®éng quan träng tíi c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸,
chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ.
Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn doanh nghiÖp võa vµ nhá còng lµ qu¸ tr×nh c¶i
tiÕn m¸y mãc thiÕt bÞ , n©ng cao n¨ng lùc s¶n xuÊt kinh doanh vµ chÊt
lîng s¶n phÈm ®Ó ®¸p øng nhu cÇu thÞ trêng , ®Õn mét møc nµo ®ã nhÊt
®Þnh dÉn tíi chuyÓn biÕn c«ng nghÖ lµm cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ,
hiÖn ®¹i ho¸ kh«ng chØ diÔn ra theo chiÒu s©u mµ cßn c¶ theo chiÒu réng.
DNVVN ph¸t triÓn lµm cho c«ng nghiÖp vµ dÞch vô ph¸t triÓn dÉn ®Õn
chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ thso híng ngµy mét tèt h¬n.
4. Sù cÇn thiÕt cña DNVVN.
Tõ thùc tr¹ng cña nÒn kinh tÕ vµ vai trß cña c¸c DNVVN ta ph¶i
rót ra ®îc sù ph¸t triÓn kinh tÕ g¾n víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn doanh ngiÖp
võa vµ nhá, do ®ã ph¶i nãi nªn ®îc sù cÇn thiÕt cña doanh nghiÖp võa vµ
nhá nh sau:
Chóng g¾n liÒn víi c¸c c«ng nghÖ trung gian, lµ cÇu nèi gi÷a c«ng
nghÖ truyÒn thèng víi c«ng nghÖ hiÖn ®¹i.
Quy m« nhá, cã tÝnh n¨ng ®éng, linh ho¹t, tù do s¸ng t¹o trong kinh
doanh.
C¸c DNVVN dÔ dµng ®æi míi thiÕt bÞ c«ng nghÖ, thÝch øng víi
cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt-c«ng nghÖ hiÖn ®¹i.
DNVVN chØ cÇn vèn ®Çu t Ýt, hiÖu qu¶ cao, thu håi vèn nhanh.
DNVVN cã tû suÊt vèn ®Çu t trªn lao ®éng thÊp h¬n nhiÒu so víi
doang nghiÖp lín cho nªn cã hiÖu qu¶ t¹o viÖc lµm cao.
hÖ thèng tæ chøc qu¶n lý, s¶n xuÊt ccña c¸c DNVVN gän nhÑ, c«ng
t¸c ®iÒu hµnh mang tÝnh trùc tiÕp.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
Quan hÖ gi÷a ngêi lao ®éng vµ ngêi qu¶n lý kh¸ chÆt chÏ.
Sù ®×nh trÔ, thua lç, ph¸ s¶n cña c¸c DNVVVN ¶nh hëng rÊt Ýt,
hoÆc kh«ng g©y lªn khñng ho¶ng kinh tÕ-x· héi, ®ång thíi Ýt chÞu ¶nh
hëng bëi khñng ho¶ng kinh tÕ d©y truyÒn.
Sù cÇn thiÕt cña nã cßn thÓ hiÖn qua c¸c vai trß vµ t¸c ®éng kinh tÕ
x· héi.
C¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá cã vÞ trÝ rÊt quan träng ë chç chóng ®a
sè trong tæng sè c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh . ë hÇu
hÕt c¸c níc th× sè läng c¸c DNVVN chiÕm kho¶ng trªn díi 90% trong
tæng sè c¸c doanh nghiÖp .
Nã gãp phÇn trong sù t¨ng trëng cña nÒn kinh tÕ vµ t¨ng thu nhËp
quèc d©n . B×nh qu©n chiÕm kho¶ng trªn díi 50% GDP ë mçi níc . ë
ViÖt nam theo ®¸nh gi¸ cña viÖn nghiªn cøu qu¶n lý kinh tÕ trung ¬ng th×
hiÖn nay khu vùc doanh nghiÖp võa vµ nhá cña c¶ nø¬c chiÕm kho¶ng 24%
GDP .
T¸c ®éng lín nhÊt cña DNVVN lµ gi¶i quyÕt mét sè lîng lín chç
lµm viÖc cho ngêi lao ®éng, gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo .
DNVVN t¹o viÖc lµm cho kho¶ng 50-80%lao ®éng trong ngµnh
c«ng nghiÖp dÞch vô.
C¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá gãp phÇn lµm n¨ng ®éng nÒn kinh tÕ .
Trong c¬ chÕ thÞ trêng víi sè lîng lín kÕt hîp víi chuyªn m«n ho¸, ®a
d¹ng ho¸ mÒn dÎo , hoµ nhÞp víi ®ßi hái uyÓn chuyÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ
trêngdo ®ã lµm n¨ng ®éng nÒn kinh tÕ.
Khu vùc DNVVN thu hót ®îc nhiÒu vèn nhµn dçi trong d©n c . do
tÝnh chÊt nhá lÎ , dÔ ph©n t¸n ®i s©u vµo c¸c ngâ ng¸ch , b¶n , lµng vµ yªu
cÇu sè lîng vèn bá ra ban ®Çu cña doanh nghiÖp kh«ng nhiÒu nªn c¸c
DNVVN lµ lùc lîng quan träng ®Ó thu hót vèn trrrong d©n c. Theo íc
tÝnh sè tiÒn nhµn dçi trong d©n c nhiÒu gÊp vµi lÇn so víi vèn ®Çu t tõ
níc ngoµi vaß trong n¨m , do ®ã khi huy ®éng ®îc nguån vèn ®ã th×
DNVVN kµm t¨ng kh¶ n¨ng cña chÝnh m×nh vµ lµm nhÑ g¸nh nÆng vèn ,
lµm cho d©n tin lµm theo chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ nhµ níc.
DNVVN cã vai trß lín trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ , ®Æc biÖt lµ
khu vùc n«ng th«n . Do níc ta cã h¬n 80% s¶n xuÊt n«ng nghiÖp , trrong
qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tÊt yÕu ph¶i chuyÓn dÞch c¬ cÊu ViÖc c¸c doanh nghiÖp
ph¸t triÓn vµ ®i s©u vµo n«ng th«n sÏ lµ nh©n tè thóc ®Èy nã.
C¸c DNVVN gãp phÇn quan träng trrong viÖc thùc hiÖn ®o thÞ ho¸
vµ phi tËp trung ho¸, thùc hiÖn ph¬ng ch©m “ly n«ng bÊt ly h¬ng” qua
®ã nã ph©n phèi lùclîng lao ®éng , gi¶m bít sè lao ®éng d thõa ë n¬i
träng ®iÓm nh Hµ Néi , TpHCM . nã còng rót dÇn lùc lîng lao ®éng lµm
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
