55
Ch ¬ng5
LùccnkhitµuchuyÓn®éngtrªnsãngbiÓn
nh h ëng cña sãng biÓn tíi lùc cn vµvËn tèc cña tµu
VËntèckhichuyÓn®éngtrªnsãngphôthuécvµosùthay ®æilùccnchuyÓn®éng
vµ lµm gim hiÖu suÊt cña chong chãng còng nh kh n¨ng ®iÒu ®éng tµu.
LùccnchuyÓn®éngcñatµuphôthuéc®ångthêivµosãngbiÓnvµchßngchµnh
cñatµu.Sùthay ®æimÆtítdotµuchßngchµnhvµsãngbiÓnlµmxuÊthiÖnhiÖn t îng
S¬leming.
Sùthay ®æilùccnchñyÕusinhrabëinh h ëng ®ångthêicñasãngbiÓnvµ
chßng chµnh tíi dßng bao th©n tµu.
ViÖcnghiªncøukhos¸tc¸ctÝnhchÊtcñalùccnbæsungkhitµuch¹ytrªnsãng
biÓnphidùavµosèliÖutrongc¸c®iÒukiÖnchuyÓn®éngcñam«h×nhtµutrongbÓ
thö trªn sãng tuyÕn tÝnh.
Lùc cn bæ xung khi tµu ch¹y trªn sãng:
RAW = R - RTB
Trong ®ã:
RTB -lùccncñatµukhichuyÓn®éngtrªn n ícyªnlÆngvµ ® îcsinhrabëic¸c
nguyªn nh©n c¬ bn.
Khi bá qua sù thay ®æi cña lùc cn nhít RAW cã thÓ ® îcviÕt d íi d¹ng:
RAW = RAW1 + RAW2 + RAW3
Trong ®ã:
RAW1 - gäi lµ lùc cn chßng chµnh.
KhitµuchßngchµnhdÉn®ÕnviÖcph©nbèl¹i¸psuÊtdäcth©ntµulµmxuÊthiÖn
thµnhphÇnlùccnbæxungdotµuchßngchµnh R
AW1 sovíilùccncñatµukh«ng
chßng chµnh vµ chuyÓn ®éng trªn n íc yªn lÆng.
RAW2 - gäi lµ lùc cn nhiÔu x¹.
NÕuchotµukh«ngchßngchµnhtrªnsãngth×khi ®ã tµu ® îccoilµméttr íng
ng¹ivËt,khic¸csãngbiÓnt¸cdônglªnth©ntµu,th×chóngbÞphnx¹l¹imétphÇn,
qu¸tr×nh ®ã gäilµsùnhiÔux¹cñac¸csãngvµsinhramétthµnhphÇnlùccnbæxung
RAW2.
RAW3 - gäi lµ lùc cn t ¬ng t¸c.
HÖthèngsãngsinhrabëitµudao ®éng t ¬ngt¸cvíisãngtiÕn®· bÞqu¸tr×nh
nhiÔux¹ biÕn thÓ, sinh ra thµnh phÇn lùc cn bæ sung RAW3.
C«ngthøc RAW ®óngngayckhitµuch¹ytrªnsãngphituyÕn,tuynhiªnvaitrß
cña tõng sè h¹ng trªn sãng tuyÕn tÝnh vµ phi tuyÕn lµ kh¸c nhau.
C¸cth«ngsè¶nh h ëng ®ÕnthµnhphÇnlùccnbæxungkhitµuch¹ytrªnsãng
biÓnlµ:tØsè/L;2zB/(trong ®ã zBlµbiªn®é cñasãng),gãcch¹ytµu
B(gãct¹obëi
híngvËntèctµuvµ h íngtruyÒnsãng).KhitµuchuyÓn®éngtrªnsãngtiÕnB = 180o
vµ ch¹y trªn sãng theo th× B= 0o.
§Ó sos¸nhkhn¨ngdi ®éngcñatµutrªnsãngcÇnphisödônglùccnbæxung
®¬nvÞ RAW/D=f(Fr, /L,2zB/,B)hoÆchÖsèlùccnbæxungkh«ngthønguyªnAW
= RAW/gzB
2B2L-1.
56
C¸ckÕtquthÝnghiÖmchothÊyr»ng:KhiFr=const,chiÒucao t ¬ng ®èicña
sãng2zB/=constth×lùccnbæxungkhitµuch¹ytrªnsãngtiÕncã®iÓmcùc®¹in»m
trongvïng chiÒu dµi sãng gÇn b»ng chiÒu dµi tµu (L)
Cµng t¨ng sè Fr th× RAW cµng t¨ng.
Khitµuch¹yxu«isãng(ch¹ytrªnsãngtheo)nÕuv/c<1; B=0th×lùccnthay
®æi kh«ng ®¸ng kÓ, nhÊt lµ khi tØ sè /L lín.
Khiv/c>1sãngdichuyÓnchËmh¬ntµuvµchuyÓn®énggièngnh tr ênghîp
ng îc sãng.
Sùthay ®æilùccnkhitµuch¹ychÐosãngrÊtphøct¹p,tuynhiªn RAW línnhÊt
kh«ngphilócnµocòng øngvíitr ênghîpch¹yng îcsãngvµ®«ikhi /L<1vÉn
cã thÓ ph¸t hiÖn ë gãc B 120 130o.
LîngtænthÊttèc®é khitµuch¹yng îcsãngkh«ngnh÷ngphôthuécvµo RAW
mµ cßn thµnh phÇn lùc cn cña kh«ng khÝ, vËy buéc tµu phi h¹ thÊp tèc ®é.
§èivíitµuchuyÓn®éngng îcsãngvµng îcgiãlµbÊtlîinhÊt.Khixyranguy
hiÓm do n íc h¾t lªn boong hoÆc S¬leming th× b¾t buéc phi h¹ thÊp tèc ®é cña tµu.