Ebook Các công nghệ đào tạo từ xa và học tập điện tử - TS. Bùi Thanh Giang

Chia sẻ: Lê Phước Cửu Long | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:300

0
61
lượt xem
18
download

Ebook Các công nghệ đào tạo từ xa và học tập điện tử - TS. Bùi Thanh Giang

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Các công nghệ đào tạo từ xa và học tập điện tử trình bày tổng quan về đào tạo từ xa, quy trình phát triển học liệu cho đào tạo từ xa, các công nghệ đào tạo từ xa, đào tạo từ xa qua hội nghị truyền hình, đào tạo từ xa bằng E-Learning. Mời bạn đọc tham khảo nội dung tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ebook Các công nghệ đào tạo từ xa và học tập điện tử - TS. Bùi Thanh Giang

  1. TS. BÙI THANH GIANG CÁC CÔNG NGH ÀO T O T XA VÀ H C T P I N T (E-LEARNING)
  2. M CL C Trang L i nói u CHƯƠNG 1- T NG QUAN V ÀO T O T XA ........................................................ 5 1.1. Các khái ni m và nh nghĩa ................................................................................5 1.2 Phân lo i ào t o t xa......................................................................................... 11 1.3 Các ưu i m và h n ch c a ào t o t xa ......................................................... 13 1.4 S hình thành và phát tri n c a TTX............................................................... 15 1.4.1 Trên th gi i: ................................................................................................. 15 1.4.2 T i Vi t Nam.................................................................................................. 20 1.4.3 T i H c vi n Công ngh Bưu chính - Vi n thông:........................................ 26 CHƯƠNG 2 QUY TRÌNH PHÁT TRI N H C LI U CHO ÀO T O T XA ........... 35 2.1. Gi i thi u chung ................................................................................................. 35 2.2. Giai o n thi t k ............................................................................................... 36 2.2.1. Xác nh nhu c u.......................................................................................... 36 2.2.2. Phân tích i tư ng ...................................................................................... 36 2.2.3. Xác l p các m c tiêu c a khoá h c và lo i hình h c li u ............................. 36 2.3. Giai o n phát tri n h c li u .............................................................................. 37 2.3.1. Xây d ng cương....................................................................................... 37 2.3.2. Thành l p nhóm làm vi c ............................................................................. 37 2.3.3. Phát tri n n i dung khoá h c ....................................................................... 37 2.3.4. L a ch n và mã hoá h c li u........................................................................ 38 2.4. Giai o n ki m tra- ánh giá............................................................................... 39 2.4.1. Xác l p các tiêu chí ki m tra- ánh giá.......................................................... 39 2.4.2. T p h p và phân tích d li u ........................................................................ 39 2.4.3. Xem xét l i m c tiêu và i tư ng ................................................................ 40 2.5. Giai o n hi u ch nh và c p nh t ....................................................................... 40 CHƯƠNG 3- CÁC CÔNG NGH ÀO T O T XA.................................................... 41 3.1. Tài li u gi y in ..................................................................................................... 41 3.1.1 Gi i thi u chung ............................................................................................ 41 3.1.1.1. Ưu i m ................................................................................................. 41 3.1.1.2. Như c i m ............................................................................................ 42 3.1.1.3. M t s lưu ý khi s d ng h c li u b ng gi y in cho TTX ..................... 43 3.1.2. Thi t k h c li u b ng công ngh gi y in. .................................................... 43 3.1.2.1. Các d ng h c li u b ng gi y in .............................................................. 43 3.1.2.2. C u trúc sách, giáo trình........................................................................ 44 3.1.2.3 K thu t biên so n h c li u b ng công ngh gi y in ................................ 45 3.2. Công ngh âm thanh/l i tho i (Audio/Voice/Speech) ........................................ 47 3.2.1 Gi i thi u chung ............................................................................................ 47 3.2.1.1. Ưu i m ................................................................................................. 47 3.2.1.2. Như c i m ............................................................................................ 48 3.2.1.3. M t s lưu ý khi s d ng công ngh Audio cho TTX............................. 48 3.2.2. Băng Audio (Audiotapes)............................................................................. 49 3.2.3. Phát thanh qu ng bá và radio 1 chi u.......................................................... 49 3.2.4. H i ngh audio/voice và radio 2 chi u .......................................................... 52 1
  3. 3.2.4.1. Tho i h i ngh ........................................................................................ 52 3.2.4.2. Radio 2 chi u ......................................................................................... 54 3.2.5. H p thư tho i (Voicemail) ............................................................................ 57 3.2.5.1. Các ki u h th ng Voice-mail ................................................................. 58 3.2.5.2. c i m và l i ích c a voice mail ......................................................... 59 3.2.5.3. Ho t ng c a h th ng Voice mail ........................................................ 59 3.2.6. S n xu t chương trình Audio/Voice ............................................................. 63 3.2.6.1. Quy trình chung...................................................................................... 63 3.2.6.2.Audio s .................................................................................................. 65 3.2.6.3. X lý Audio s ........................................................................................ 68 3.3. Máy tính và d li u ............................................................................................. 69 3.3.1 Gi i thi u chung ............................................................................................ 69 3.3.1.1. Ưu i m ................................................................................................. 70 3.3.1.2. Như c i m ............................................................................................ 70 3.3.1.3. M t s lưu ý khi s d ng máy tính và d li u cho TTX ......................... 71 3.3.2.CBT................................................................................................................ 71 3.4.3. E-mail ........................................................................................................... 73 3.4.4. Chat và h i ngh tr c tuy n webcam ............................................................ 78 3.4.5. ào t o b ng công ngh Web/Internet/E-learning........................................ 81 3.4.5.1. Gi i thi u v Internet và k t n i Internet................................................. 81 3.4.5.2. D ch v tìm ki m thông tin d a trên siêu văn b n Web............................ 87 3.4.5.3. Trang web (Web page) ........................................................................... 90 3.4. Công ngh hình nh - video ................................................................................ 91 CHƯƠNG 4 – ÀO T O T XA QUA H I NGH TRUY N HÌNH ................................ 94 4.1- Gi i thi u v h i ngh truy n hình ..................................................................... 94 4.1.1. Các mô hình h i ngh ................................................................................... 94 4.1.2. Các ch truy n thông ............................................................................... 96 4.2. Cơ s k thu t cho h i ngh truy n hình............................................................ 97 4.2.1. Ki n trúc các h th ng máy tính và d li u th i gian th c........................... 97 4.2.1.1. Ki n d a trên cơ s c u n i.................................................................... 97 4.2.1.2. Ki n trúc d a trên cơ s phân chia b nh ............................................. 98 4.2.1.3. m b o th i gian th c.......................................................................... 99 4.2.2. M ng s liên k t a d ch v ISDN .............................................................. 100 4.2.2.1 ISDN là gì ............................................................................................. 100 4.2.2.2. C u hình m ng ISDN............................................................................ 103 4.2.2.3. Các công ngh s d ng cho ISDN ........................................................ 104 4.2.2.4. Giao di n ngư i s d ng-m ng ............................................................ 107 4.2.2.5. Các d ch v ISDN................................................................................. 110 4.2.2.6. X lý cu c g i trong ISDN.................................................................... 111 4.2.3. Công ngh IP.............................................................................................. 112 4.2.3.1. Gi i thi u v Công ngh IP .................................................................. 112 4.2.3.2. H giao th c H32x cho h i ngh truy n hình ........................................ 114 4.2.3.3. Ch t lư ng d ch v IP .......................................................................... 119 4.2.4. Mã hoá hình nh và âm thanh ................................................................... 121 4.2.4.1. Gi i thi u chung v âm thanh và hình nh truy n hình ......................... 121 4.2.4.2. Mã hoá Video ...................................................................................... 128 4.2.4.3. Mã hoá Audio....................................................................................... 130 4.2.5. H i ngh truy n hình qua m ng vi n thông................................................ 134 4.2.5.1. Các k thu t phân ph i h i ngh truy n hình......................................... 134 2
  4. 4.2.5.2. C u trúc t ng quát h i ngh truy n hình qua m ng vi n thông .............. 136 4.3. Gi i thi u m ng ào t o t xa s d ng h i ngh truy n hình ISDN/IP c a H c vi n Công ngh Bưu chính - Vi n thông ................................................................. 137 4.3.1.Gi i thi u chung .......................................................................................... 137 4.3.2. C u hình m ng TTX ISDN/IP................................................................. 138 4.3.3. Thi t b h i ngh truy n hình VCS - Video Conferencing System .............. 143 4.3.4. Thi t b h tr truy n hình h i ngh a i m MCS..................................... 146 4.4. T ch c ào t o t xa qua m ng h i ngh truy n hình a i m...................... 148 4.4.1. V t ch c nhân s và ch c năng nhi m v c a các ơn v , cá nhân tham gia ào t o t xa tr c tuy n qua h i ngh truy n hình ISDN/IP.......................... 148 4.4.2. Quy trình t ch c ào t o ........................................................................... 153 CHƯƠNG 5 – ÀO T O T XA B NG E-LEARNING............................................. 159 5.1. Gi i thi u chung v E-Learning ....................................................................... 159 5.1.1. E-learning là gì?......................................................................................... 159 5.1.2. Vài nét v l ch s E-learning ...................................................................... 162 5.1.3. c i m c a E-learning ............................................................................ 163 5.2. C u trúc m t h th ng E-Learning i n hình.................................................. 166 5.2.1. Mô hình ch c năng .................................................................................... 166 5.2.2. Mô hình h th ng ....................................................................................... 169 5.3. Chu n hoá trong E-learning ............................................................................. 172 5.3.1. Gi i thi u các t ch c tiêu chu n E-learning............................................. 172 5.3.2. T i sao l i c n ph i tiêu chu n hoá và c n có “kh năng tương h p”? .... 178 5.3.3 Gi i thi u tiêu chu n AICC cho E-learing CBT.......................................... 181 5.3.3.1 C u trúc logic c a CBT. ........................................................................ 181 5.3.3.2 Nh ng ch c năng chính c a m t CMI ................................................... 183 5.3.3.3 Mô t chi ti t thành ph n c a CMI ........................................................ 184 5.3.3.4 Tóm t t nh ng thành ph n CMI và ch c năng c a chúng ...................... 196 5.4. Quy trình xây d ng h c li u cho E-learning .................................................... 197 5.4.1. Phân tích – Xác nh yêu c u h c .............................................................. 198 5.4.2.Thi t k – làm th nào áp ng ư c các m c tiêu ra........................ 202 5.4.3. Xây d ng – Quá trình sáng t o ra các kinh nghi m h c ............................ 206 5.4.4. ánh giá – So sánh tính hi u qu .............................................................. 207 5.4.5. Các nguyên t c thi t k bài gi ng có hi u qu : .......................................... 209 5.5. Chuy n i h c li u truy n th ng sang E-learning.......................................... 228 5.5.1. Nh ng khó khăn thư ng g p khi chuy n i t nh ng khoá h c truy n th ng sang h c qua m ng. ................................................................................... 228 5.5.2. Qu n lý quá trình chuy n i ..................................................................... 229 5.5.3. Thành l p m t i ngũ chuyên nghi p (e-learning team)........................... 231 5.5.4. Phương pháp cơ c u nhóm E-learning chuyên nghi p .............................. 233 5.5.5. Phân tích khoá h c hi n th i c a b n. ....................................................... 234 5.5.6. T o ra các kinh nghi m h c hi u qu ........................................................ 236 5.5.7. Chuy n i nh ng h c li u c thù............................................................ 237 5.5.7.1. Ghi l i các o n phim ( video clip)....................................................... 237 5.5.7.2. Ghi các o n âm thanh......................................................................... 239 5.5.7.3. Ph n văn b n ....................................................................................... 240 5.5.7.4. Các Slide trình di n (slide show) .......................................................... 240 5.5.7.5. Bài c ch nh và tài li u c thêm .................................................... 242 5.5.7.6. Bài ki m tra và câu .......................................................................... 244 3
  5. 5.5.7.7. Th c hành ............................................................................................ 244 5.5.7.8. t câu h i........................................................................................... 248 5.5.7.9. Nh ng ph n b sung tr c tuy n ............................................................ 250 5.5.8. Tích h p các thành ph n h c li u vào m t khoá h c ................................. 253 5.6. Phát tri n m t d án E-learning trong i u ki n th c t ................................ 253 5.6.1. Các bư c phát tri n h th ng E-learning ................................................... 253 5.6.1.1. V ch ra chi n lư c th c hi n................................................................ 255 5.6.1.2. Xác nh các c tính k thu t.............................................................. 255 5.6.1.3. Thi t k ................................................................................................ 256 5.6.1.4. Phát tri n ............................................................................................. 256 5.6.1.5. ánh giá .............................................................................................. 256 5.6.1.6. Th c hi n ............................................................................................. 256 5.6.2. Các phương pháp phát tri n n i dung bài gi ng (courseware) .................. 256 5.6.3. Chi phí và hoàn v n u tư (ROI) .............................................................. 258 5.6.4. Các m c phát tri n E-Learning.................................................................. 260 Tài li u tham kh o ....................................................................................................... 263 M t s t và thu t ng vi t t t...................................................................................... 264 Ph l c 1: m b o tính pháp lý và b n quy n trong ào t o t xa 269 Ph l c 2: Làm sao các h c viên có th thành công trong các khoá h c ào t o t xa. 277 Ph l c 3: Danh sách a ch trang Web và c i m c a các nhà cung c p d ch v ào t o t xa trên th gi i................................................................................................................280 4
  6. L I NÓI U Trong s phát tri n c a t nư c, y u t con ngư i là y u t quan tr ng hàng u. ưa nư c ta ti n lên công nghi p hoá và hi n i hoá, òi h i nh ng ngư i lao ng ph i ư c ào t o – ph i là nh ng ngư i lao ng có ki n th c và k năng làm vi c. áp ng nh ng nhu c u v giáo d c và ào t o ngày càng phát tri n a d ng và phong phú, cùng v i s phát tri n c a h th ng giáo d c – ào t o truy n th ng, r t c n áp d ng và phát tri n phương th c ào t o t xa ( TTX) – m t phương th c ào t o ang ư c các nư c trên th gi i và trong khu v c áp d ng r t ph bi n và có hi u qu . Ngành Bưu chính-Vi n thông là m t ngành s n xu t kinh doanh g n li n v i nh ng công ngh và d ch v luôn ư c c i ti n và i m i v i m t t c r t nhanh. Do ó, nhu c u ào t o và c p nh t ki n th c v nh ng công ngh và d ch v m i cho hàng v n cán b , công nhân viên ang công tác trên m ng lư i Bưu chính-Vi n thông 61 t nh, thành ph trên c nư c là r t to l n và không th áp ng ư c ch b ng các phương th c ào t o truy n th ng. giúp cán b , giáo viên t i các cơ s ào t o tr c thu c T ng Công ty Bưu chính Vi n thông Vi t Nam, và các chuyên viên qu n lý, cán b k thu t c a các Bưu i n t nh, thành ph tham gia ho t ng ào t o t xa, và nh ng b n c quan tâm có ư c nh ng thông tin y và h th ng v lĩnh v c này, chúng tôi ã c g ng thu th p và t p h p các ngu n tư li u xây d ng t p tài li u “Gi i thi u v các công ngh ào t o t xa và E-learning”. T p tài li u ã c g ng i sâu mô t v m t k thu t khi s d ng các ng d ng c a công ngh thông tin và truy n thông cho giáo d c- ào t o t xa. T p tài li u ư c c u trúc g m 5 chương và ph n ph l c. Chương 1: T ng quan v TTX: Chương này cung c p thông tin gi i thi u v nh ng khái ni m cơ b n nh t c a TTX, s hình thành và phát tri n TTX trên th gi i và nư c ta. Chương 2: Quy trình phát tri n h c li u cho TTX: Gi i thi u 4 giai o n c a quá trình xây d ng h c li u cho ào t o t xa Chương 3: Các công ngh ào t o t xa: Chương này mô t các c tính, k thu t t ch c ào t o, s n xu t chương trình ào o b ng các công ngh ào t o t xa khác nhau: TTX b ng sách, tài li u in, TTX b ng băng audio và sóng phát thanh; TTX b ng máy tính và d li u; TTX b ng băng hình và phương ti n truy n hình. Chương 4 : TTX qua h i ngh truy n hình: ây là phương th c ào t o hi n ang ư c áp d ng thành công t i T ng Công ty BCVT Vi t Nam, chúng vì v y. N i dung chương này i sâu phân tích v cơ s k thu t cho h i ngh truy n 5
  7. qua m ng vi n thông (Các công ngh ISDN/IP, nén Audio và Video,…), gi i thi u v m ng TTX ISDN/IP c a T ng Công ty BCVT Vi t Nam. Cu i cùng t o i u ki n thu n l i cho vi c t ch c tri n khai ào t o t xa qua ISDN/IP trong th i gian t i, chương này cũng trình bày v quy trình t ch c ào t o qua truy n hình h i ngh ư c tri n khai t i T ng Công ty trong giai o n 2002-2003. Chương 5 : TTX b ng E-learning: ây mà m t hình th c ào t o m i, ư c ánh giá là công ngh ào t o tương lai. Vì v y nhóm tác gi ã c g ng mô t nh ng v n v : c u trúc h th ng E-learning, chu n hoá trong E-learning, quy trình xây d ng bài gi ng i n t trong E-learning, phương pháp chuy n i các khoá h c truy n th ng sang E-learning, t ch c nhân s cho E-learning và các bư c phát tri n m t d án E-learning trong i u ki n Vi t Nam. Chương này ư c hoàn thành v i s giúp c a K sư Ngô Duy Thành và nhóm nghiên c u E-learning c a Trung tâm ào t o BCVT1. Ph n ph l c: Bao g m m t s nh ng bài vi t và thông tin có liên quan v TTX như v n b n quy n trong ào t o, các t ch c ào t o t xa trên th gi i, các nhà cung c p d ch v e-learning trên Internet,… hoàn thành t p tài li u này, nhóm tác gi xin chân thành c m ơn s quan tâm giúp c a Lãnh o Trung tâm ào t o Bưu chính Vi n thông 1, ã t o i u ki n giúp chúng tôi ư c ti p c n v i nhi u ngu n tư li u, ư c cùng làm vi c và trao i v i i ngũ cán b giáo viên, nh ng ngư i ã và ang tr c ti p t ch c, tri n khai công tác ào t o t xa. Nhóm tác gi c bi t c m ơn s giúp c a ThS. Chu Quang Toàn, ngư i ã cung c p nh ng ngu n tư li u quý báu, c m ơn s ph i h p, c ng tác c a các cán b , chuyên viên tr c thu c Phòng ào t o t xa - Trung tâm ào t o Bưu chính Vi n thông 1. Trong tài li u này, chúng tôi cũng s d ng nhi u ngu n tư li u c a các b n bè, ng nghi p và các tác gi trong và ngoài nư c. Trong quá trình biên so n n u có nh ng i m nào ó còn chưa nêu ư c y , chúng tôi r t mong nh n ư c s lư ng th . ây là tài li u chuyên v các công ngh ào t o tham kh o l n u tiên ư c xây d ng và biên so n nên khó tránh kh i nh ng thi u sót và ch c ch n có nh ng i m c n ư c th o lu n. Nhóm biên so n r t mong nh n ư c nh ng ý ki n th o lu n và nh ng ý ki n óng góp xây d ng c a các chuyên gia, c a c gi tài li u ư c b sung và hoàn thi n hơn. Xin chân thành c m ơn ! T/M nhóm tác gi TS. Bùi Thanh Giang 6
  8. Chng 1 T ng quan v ào t o t xa 1.1. Các khái ni m và nh nghĩa D yh c1 Ho t ng h c t p c a con ngư i xét theo quan h i tư ng là s chuy n hoá kinh nghi m xã h i hay s chuy n hoá h c v n xã h i thành trình h cv n xác nh c a m i cá th ngư i, xét trong quan h giao ti p thì ó là s chuy n hoá thông qua t ch c ch o (d y) c a nhà giáo d c. Như v y d y h c là m t ho t ng xã h i nh m truy n th và lĩnh h i thông qua vi c trau gi i h c v n và trên cơ s ó mà hình thành nhân cách. D y h c cũng là m t ho t ng th ng nh t h u cơ c a d y và h c. S th ng nh t c a c hai ho t ng d y và h c mang tính xã h i này t ch c nên nh ng h th ng, nh ng quan h d y h c và m b o tính toàn v n c a s d y h c. B t kỳ m t quan h nào ó ch có th coi là quan h d y h c khi nó th hi n ư c s th ng nh t này. Ví d m t cu n sách ch tr thành tài li u d y h c khi nó ư c so n th o có tính n n i dung h c v n quy nh cho t ng c p h c, l p h c, cũng như tính phù h p v i quy lu t và i u ki n c a vi c d y h c; còn n u không nó ch là cu n sách vi t b t kỳ vi t v m t tài nào ó mà thôi. Trong s th ng nh t c a hai d ng ho t ng d y và h c thì d y gi vai trò ch o, i u khi n ho t ng h c. S th ng nh t bi n ch ng c a hai ho t ng d y và h c có tính c l p tương i v i nhau là d y và h c òi h i s t n t i và phát tri n ng th i trong s tác ng qua l i c a c hai ho t ng y do nh ng yêu c u và quy lu t xác nh. M t cu n sách vi t ra v i m c ích d y cho m i ngư i có th không có ngư i h c vì ngư i ta không c ho c c nhưng không thu ư c cái gì. M t ngư i có th t mình thu ư c các kinh nghi m b n thân qua s t h c h i nh sách báo, nh ho t ng th c ti n ch không ph i nh m t ông thày d y h c. Do v y ch khi hai ho t ng d y và h c cùng di n ra dù tr c ti p trong nhà trư ng hay gián ti p qua hàm th , t i ch c ho c giáo d c t xa m i có d y h c. 1 Thái Duy Tuyên” Tìm phương pháp d y h c hi u qu ”, NXB i h c Qu c gia - 2001 5
  9. Phương pháp d y h c t ư c m c ích d y h c nh t nh thì c n ph i s d ng m t phương pháp d y h c. Các phương pháp d y h c khác nhau có th cho các k t qu khác nhau. Phương pháp d y h c ư c hi u là nh ng con ư ng, cách th c và phương ti n tác ng qua l i gi a ngư i d y (giáo viên) và ngư i h c (h c sinh) nh m m b o s lính h i n i dung h c.1 Hình 1-1 dư i ây mô t các nhân t c u trúc ư c x p x p trong quá trình d y h c. Suy cho cùng b t kỳ m t phương pháp d y h c nào cũng b chi ph i b i 3 y u t cơ b n sau: M c ích d y h c; N i dung d y h c; và i tư ng d y h c. M c ích d yh c N i dung d yh c Truy n th Phương pháp Hình th c t Lĩnh h i (D y) (H c) d yh c ch c d y h c Giáo viên H c sinh K t qu d yh c Hình 1-1 Các nhân t trong quá trình d y h c Trong hình cũng cho th y hình th c t ch c d y h c là nhân t g n v i ngư i h c nh t. Nó ph thu c vào nhi u y u t trong ó các i u ki n d y h c óng vai trò quan tr ng. Khi mà i u ki n d y h c không cho phép có s liên l c tr c ti p, giáp m t (face-to-face) kho ng cách g n, thì hình th c t ch c d y h c s tương tác ngư c l i v i phương pháp d y h c i u ch nh cho phù h p v i hình th c và i u ki n d y h c ó: Phương pháp d y h c t xa. 1 Thái Duy Tuyên” Tìm phương pháp d y h c hi u qu ”, NXB i h c Qu c gia - 2001 6
  10. Hai k ch b n, m t v n Trư ng h p th nh t Lê Văn Tài là m t sinh viên ang theo h c i h c ngành i n t - vi n thông t i m t trư ng i h c. Không may cho Anh vào d p u năm h c th 3 anh b m t tai n n giao thông khá n ng, ph i bó b t ôi chân và n m i u tr m t 6 tháng. 6 tháng n m yên tĩnh là m t kho ng th i gian quá dài i v i chàng sinh viên tr Lê Văn Tài. Anh ã liên h v i nhà trư ng ư c t h c và tr bài thi cùng các sinh viên khác theo hình th c g i thư bưu i n ho c e-mail. Tuy nhiên theo quy ch hi n hành c a nhà trư ng anh ph i chuy n xu ng h c khoá sau, i u này làm Lê Văn Tài r t bu n nhưng không th nào khác ư c. Trư ng h p th hai Nguy n Th Hoa làm vi c t i m t xí nghi p may, cu c s ng c a m t công nhân may khá v t v và thu nh p không n nh. Ch mu n ti p t c ư c h c lên có cơ h i làm vi c và i u ki n s ng t t hơn, nhưng cũng không th b vi c ư c vì ch s ng c l p n u b làm theo h c thì không có ai chu c p ch theo h c c . Vi c theo h c các l p bu i t i cũng r t khó khăn vì công vi c c a ch thư ng ph i làm theo ca/kíp, nhi u d p ph i làm thêm gi t i t n 9-10 gi t i. Cu c s ng và tương lai c a ch tư ng ch ng như khó có th i thay ư c cho t i khi ch bi t có m t trư ng i h c m h ào t o t xa, ch th y h ào t o này r t phù h p v i i u ki n và hoàn c nh c a nh ng ngư i như ch . Sau 4 năm theo h c b ng c s ph n u, n l c c a mình ch ã t t nghi p i h c ngành qu n tr kinh doanh h ào ào t o t xa. Hi n nay ch ã ư c chuy n lên làm vi c t i phòng k ho ch c a xí nghi p may. L i bàn ví d th nh t, do không có hình th c h c t xa ã tư c i cơ h i theo k p b n bè cùng trang l a c a m t sinh viên. Trư ng h p th 2 thi nh h ào t o t xa, t m t công nhân may có ý chí ph n u h c t p ã tr thành m t cán b qu n lý, có i u ki n làm vi c t t hơn. Như v y, có th nói ào t o t xa t o ra cơ h i h c t p cho m i ngư i. làm rõ hơn v ý nghĩa c a phương th c ào t o này, chúng tôi xin ư c m n phép ăng trích ý ki n c a m t s các Giáo sư, các nhà nghiên c u giáo d c v v trí c a phương th c giáo d c t xa nư c ta. 7
  11. (GS. TS Nguy n C nh Toàn: Giáo d c t xa, m t ph n quan tr ng c a n n giáo d c nhân dân – Báo Nhân dân i n t )1 “... M i nư c có hoàn c nh riêng ch n cái gì là ưu tiên. UNESCO ã cho r ng giáo d c t p trung chính quy là vương gi , nghĩa là t n kém. Ta cũng c n có d ti p c n v i hi n i làm chu n m c; nó ph i là cái xương s ng c a n n giáo d c. Nhưng ta nghèo không s c âu mà ch y ua v i các nư c giàu có v s lư ng các trư ng chính quy, t p trung, làm nhi u thì bôi bác. Nhưng, th i i ngày nay khi ta mu n "ai n y cũng ư- c h c hành" và ph i "h c su t i" thì ph i dùng con ư ng dân dã, r ti n, nhưng cũng b o m ch t lư ng. Mu n th , ph i có con m t nhìn c hai m t "thu n l i" và "khó khăn" c a hai hình th c ào t o t p trung và t xa trong s th ng nh t bi n ch ng và có th chuy n hóa l n nhau t n d ng t i a m t thu n l i, c nh giác v i vi c thu n l i có th chuy n hóa thành khó khăn, né tránh b t khó khăn n u như chưa chuy n hóa ư c thành thu n l i. Theo phương châm này, chúng tôi ã ch o vi c ào t o giáo viên t xa th ng l i. Nư c ta s p s a có 80 tri u dân. Tr i nh ng ngư i quá già y u, m au, tàn t t và tr em còn quá nh ( i v i h , v n h c không t ra, tr cá bi t), thì ta cũng ph i lo h c cho 60 tri u. Hi n nay các trư ng l p t p trung, chính quy m i thu n p ư c kho ng 20 tri u (mà nhi u nơi còn khó khăn l m), v y 40 tri u c n h c, v a làm v a h c, mà không n trư ng. Ch có giáo d c t xa m i áp ng ư c nhu c u ó vì nó r ti n, d linh ho t, nơi xa xôi h o lánh cũng h c ư c. Hi n nay, ta m i t v n ph c p trung h c cơ s là mu n so v i xu th chung c a th gi i. M t nư c như Ma-r c ã t v n ph c p THCS t lâu. N u mu n s m ph c p PTTH thì ít ra cũng ph i 50% theo con ư- ng v a làm v a h c (dĩ nhiên là h c t xa theo t ng c m ch ng ch ). Có giáo d c t xa (GDTX), v n giáo viên cho các nơi xa xôi h o lánh cũng d gi i quy t. V n h cc a nh ng ngư i ph i lưu ng cũng th v.v và v.v... Cho nên, hoàn c nh c a nư c ta không cho phép coi GDTX là ph ư c. Nó là m t v c a n n giáo d c nhân dân mà v kia là h th ng giáo d c t p trung, chính quy, hai bên h tr cho nhau, xâm nh p l n nhau ch m i ngư i, tùy theo hoàn c nh có th khi thì h c h này, khi thì h c h kia và t ch c ph i làm sao cho hai h liên thông v i nhau; trong trư ng h p có c p b ng thì Nhà nư c t ch c nh ng kỳ thi qu c gia th t nghiêm ch nh, không l t l i nh ng c a r m, nhưng ai h c h gì cũng ư c thi. M t n n giáo d c Nhân Dân không th coi giáo d c t xa là ph cũng như m t quân i Nhân Dân không th coi b i a phơng và dân quân du kích là ph . M t n n giáo d c mà có giáo d c t xa s như m t con sông ã th y l i hóa: khi h t p trung quá t i thì tràn vào h t xa, khi b ph n nào ó c a h t p trung không ch tiêu ào t o thì công vi c b i dư ng và ào t o t xa v n có duy trì b máy ào t o, không cho nó rã r i...” 1 Theo báo nhân dân i n t : http://www.nhandan.org.vn/, các s 6/01, 13/3, 22/3, 27/3, 30/3 và 13/4/2000 8
  12. (GS.Nguy n Văn Tu n : Giáo d c t xa Vi t Nam: V n và tri n v ng 1 – Báo Nhân dân i n t ) “.... V trí c a GDTX trong xã h i hóa giáo d c Vi t Nam Nhưng nư c ta, giáo d c ph i nh m m c tiêu hàng u là khai thác ngu n n i l c c a nhân dân, c bi t là l p tr . Trong m t bài báo v Vi t Nam ư c ăng trên t New York Times g n ây, ký gi Seth Mydans ã nh n xét [mà tôi cho là r t úng] r ng Vi t Nam là m t nư c có m t ngu n n i l c r t l n chưa ư c khai thác: con ngư i Vi t Nam. N u ư c khai thác, nhà báo vi t ti p, Vi t Nam s làm cho các nư c châu á khác ph i t i th n. Th c v y, h u như t t c ng i ngo i qu c n thăm Vi t Nam u ng ý m t i u là dân ta r t ham h c và năng ng, m t c tính r t áng t hào. ngo i qu c, cái c tính này ã ư c ch ng minh m t cách hùng h n: ch sau 25 năm, s lư ng ng i Vi t nư c ngoài có trình i h c ho c tương ương ã lên n con s 300 ngàn (so v i con s 1 tri u trong nư c). Nhi u ngư i trong nư c xa kia ch là nh ng h c sinh trung bình, th m chí kém, nhưng khi ra nư c ngoài, ã t ư c nhi u thành tích ngo n m c trong các trư ng i h c hàng u M và các nư c phương Tây khác. i u này cho th y h c sinh Vi t Nam ta có ti m năng r t l n, và n u có cơ h i và môi trư ng thu n ti n, h s tr thành m t i ngũ chuyên viên có th óng góp quan tr ng cho nư c nhà. Tuy nhiên, trong nư c, h c sinh còn g p tr ng i trên nhi u m t; trong ó có v n b t ti n v a lý, khó khăn trong giao thông, thi u th i gian, và nh t là thi u cơ h i, trư ng l p. G n 80% dân s s ng trong các vùng thôn quê, nơi mà phương ti n i l i còn quá nhi u khó khăn. Và i v i nh ng h c sinh các vùng xa như th , vi c theo h c các trư ng thư ng t p trung các thành ph là m t v n c c kỳ khó khăn. Nhi u ngư i ã tham gia lao ng trong các cơ quan, doanh nghi p mu n trau d i ngh nghi p l i không có th i gian. Nhưng có l s thi u th n v cơ h i ư c theo h c là m t hàng rào c n tr l n nh t i v i ngư i tr . Nhi u ngư i m t cơ h i vì trư t thi c , m t cơ ch dùng sàng l c và h n ch s ngư i vào i h c do thi u trư ng l p và cơ s v t ch t. Th c v y, h ng năm, các trư ng i h c chính quy (t p trung) Vi t Nam ch có kh năng nh n vào kho ng 10% trong t ng s h c sinh d thi. S lư ng i du h c t túc hay b ng h c b ng ch ng là bao. Như v y, có n 90% h c sinh có nguy n v ng theo u i i h c, nhưng l i không có i u ki n th c hi n ư c mơ căn b n ó! Trong s 90% này, ch c ch n có nhi u h c sinh khá, gi i. Tôi tin r ng n u các h c sinh này có cơ h i theo u i h c t p như các em cùng l a tu i ngo i qu c, r t có th h s là nh ng nhà khoa h c, nh ng nhà giáo tài gi i trong tương lai. Nói m t cách khác, n u ta khoanh tay th ng, không làm gì c , ta ã ph lòng nh ng ng i tr này. 1 Theo báo nhân dân i n t : http://www.nhandan.org.vn/, các s 6/01, 13/3, 22/3, 27/3, 30/3 và 13/4/2000 9
  13. Nhưng làm sao gi i quy t v n này? Trong i u ki n eo h p v kinh t và các nhu c u c p bách v h t ng cơ s khác, ta chưa có kh năng xây thêm nhi u trư ng l p t ng huy n, xã như các nư c phương Tây, và cũng chưa có gi ng viên áp ng nhu c u gi ng d y. Vì th , ch có cách duy nh t là t n d ng ngu n tài nguyên và nhân l c s n có mang giáo d c và ào t o n t n nhà ngư i dân, t ng bư c nâng cao trình dân trí và góp ph n th a mãn nhu c u giáo d c c a c nư c. Tôi t m g i ư ng l i này là "qu c dân hóa giáo d c" (ti ng Anh g i là mass education). Giáo d c t xa (GDTX) là m t phương án h p d n trong chi n lư c qu c dân hóa giáo d c. Ta c n ph i h c và l y kinh nghi m c a các nư c phương Tây, vì công b ng mà nói, các nư c này, sau nhi u năm kinh nghi m ho t ng, ã t ư c nhi u thành công trong GDTX. các nư c châu Âu và M , ã m c lên nhi u trư ng i h c m , và ã giành ư c s tín nhi m c a h c sinh, giáo sư và công chúng trên toàn th gi i. Tuy nhiên, nhìn qua kinh nghi m phát tri n GDTX các nư c này ta th y, ngoài nh ng ưu i m, còn m t vài v n n i c m mà ta c n ph i nghiên c u k trư c khi phát ng phong trào GDTX. ...” Có th nói ph m trù D y và H c ngày nay không ch gi i h n trong l p h c hay trư ng. Có nhi u công ngh cho phép k t h p quá trình d y và h c m t cách r t linh ho t b t kỳ âu, khi nào và b ng cách nào. Cu n sách này s bàn n quá trình d y và h c thông qua các công ngh giáo d c t xa. N i dung cu n sách s cung c p m t cái nhìn t ng quát v các c i m, ưu và như c i m c a các công ngh khác nhau hi n ang ư c nghiên c u, s d ng cho giáo d c- ào t o t xa. Giáo d c t xa ? Hi n nay, có nhi u thu t ng ư c s d ng mô t khái ni m giáo d c - ào t o t xa, ch ng h n như Giáo d c m , Giáo d c t xa, D y t xa, H c t xa, ào t o t xa ho c giáo d c xa.... Cho dù v i khái ni m nào thì b n ch t quá trình d y và h c ph i bao hàm y u t có s tách bi t, ngăn cách v m t không gian ho c/và th i gian. Theo nhi u h c gi trên th gi i thì “Giáo d c t xa là m t quá trình giáo d c - ào t o mà trong ó ph n l n ho c toàn b quá trình giáo d c - ào t o có s tách bi t gi a ngư i d y và ngư i h c v m t không gian ho c/và th i gian”. 1 Nhìn chung, giáo d c - ào t o t xa th c s có hi u qu òi h i ngư i h c ph i m t m c t nh n th c nh t nh. M t khác trong tài li u này chúng tôi s t p trung c p nhi u n các v n v k thu t, công ngh trong ho t ng giáo d c - ào t o t xa cho ngư i trư ng thành. Chính vì v y dư i ây, trong cách g i ho c s d ng t ng các thu t ng có liên quan chúng tôi s ch y u dùng c m t ào t o t xa (vi t t t là TTX). 1 D án Vi t-B “H tr H c t xa”: “Giáo d c t xa và giáo d c ngư i trư ng thành”, Hà N i-2000 10
  14. ào t o t xa là gì? Không có m t nh nghĩa chính xác v TTX. Tuy nhiên m t cách t ng quát, TTX là ho t ng d y h c di n ra m t cách gián ti p qua phương pháp d y h c t xa. TTX ư c hi u bao hàm các y u t dư i ây: 1. Gi ng viên và h c viên m t kho ng cách xa (t c là có s ngăn cách v m t không gian: kho ng cách này là tương i, có th là cùng trư ng h c nhưng khác phòng h c ho c khác nhau v v trí a lý, có th vài kilomet ho c hàng ngàn kilomet). 2. N i dung d y h c trong quá trình d y h c ư c truy n th , phân ph i t i cho h c viên ch y u thông qua các hình th c th hi n gián ti p như văn b n in, âm thanh, hình nh ho c s li u máy tính. 3. S liên h , tương tác gi a gi ng viên và h c viên (n u có) trong quá trình d y h c có th ư c th c hi n t c th i ho c tr sau m t kho ng th i gian nào ó (có s ngăn cách v m t th i gian). Tuỳ theo phương th c phân ph i các n i dung d y h c và s liên h , tương tác gi a gi ng viên và h c viên mà có các hình th c t ch c, th c hi n TTX khác nhau. 1.2 Phân lo i ào t o t xa V cơ b n ngư i ta phân lo i ào t o t xa d a trên cơ s m i quan h gi a gi ng viên và h c viên trong quá trình d y h c: ào t o t xa tương tác và ào t o t xa không tương tác.1 • TTX tương tác (interactive/synchronous) Có nghĩa là có s tương tác theo th i gian th c, tr c ti p gi a gi ng viên và h c viên trong quá trình d y h c. Trong TTX tương tác, có m t s phương th c t ch c ào t o s d ng các công ngh i n hình như dư i ây: + Radio hai chi u; Tho i h i ngh : Công ngh này ư c dùng nhi u cho các chương trình giáo d c ph c p hơn là ào t o cho ngư i trư ng thành. Nó cũng ư c dùng nhi u như là hình th c b tr cho các công ngh ào t o khác, ưu i m n i b t là giá thành r . + C u truy n hình băng r ng : S d ng các b TIVI CODEC t c băng thông r ng (2, 34Mbit/s), như các c u truy n hình mà chúng ta v n thư ng xem trong các d p l t t trong nh ng năm qua, giá thành c a công 1 M t s tài li u còn g i là phương th c ào t o t xa ng b /không ng b . 11
  15. ngh này là t, thư ng ch s d ng cho nghiên c u, òi h i ch t lư ng âm thanh và hình nh r t cao. + H i ngh truy n hình ISDN/IP: S d ng k t h p công ngh máy tính, vi n thông và truy n hình. V n tr ng tâm c a h i ngh truy n hình ISDN/IP là các b mã hoá âm thanh và hình nh v i h s nén r t cao. Giá thành c a công ngh này ph thu c vào yêu c u ch t lư ng hình nh, âm thanh. Nhưng nhìn chung là phù h p v i các doanh nghi p, ho c cá nhân có kh năng tài chính nh t nh. Chi ti t v phương th c t ch c ào t o này s ư c trình bày chương 4 v ào t o t xa qua h i ngh truy n hình. + M ng Intranet, Internet (chat, webcam,...): TTX tương tác s d ng m ng intranet, internet thư ng phù h p v i hình th c t ch c ào t o cho cá nhân ho c nhóm nh . Công ngh này khá r và s ph d ng trong tương lai. • TTX không tương tác (non-interactive/asynchronous) Có nghĩa là không có s tương tác theo th i gian th c, tr c ti p gi a gi ng viên và h c viên trong quá trình d y h c. Trong TTX không tương tác, các phương th c ư c s d ng i n hình như: + Tài li u, bài gi ng in (print): ây là công ngh c i n, truy n th ng nh t, d th c hi n nh t và c bi t là r ti n nh t. Tài li u, bài gi ng in s t n t i lâu dài dù cho các công ngh nào khác chăng n a s ư c s d ng cho TTX trong tương lai. + Băng/ ĩa hình, băng/ ĩa ti ng (audio/video tape, disk): ây cũng là m t công ngh ph bi n trong nh ng th p niên trư c, trong tương lai công ngh này s không phát tri n nhi u, ho c n u có ch ư c s d ng là m t phương th c b tr cho các công ngh khác. + Các chương trình CBT, các công c mô ph ng ( ĩa m m, CD-ROM, Multimedia...): Công ngh này d a vào các ng d ng mô ph ng c a k thu t máy tính. + Phương ti n Phát thanh-Truy n hình qu ng bá (broadcasting): Công ngh này s d ng các ài phát thanh- truy n hình th c hi n TTX. Ưu i m c a công ngh này là cùng lúc có th gi ng d y cho s lư ng r t l n h c viên. Kh năng ti p c n c a ngư i h c cũng r t phong phú, ti n l i. 12
  16. + M ng Intranet, Internet (web, mail, e-learning...): ây ư c coi là công ngh ào t o t xa c a th k 21. Chi ti t v phương th c t ch c ào t o này s ư c trình bày chương 4 và chương 5 c a tài li u này. Có th th y các công ngh s d ng cho TTX là r y a d ng và phong phú. các chương ti p theo, chúng ta s cïng nhau phân tích và bàn sâu sơn v các y u t k thu t c a nh ng công ngh ào t o này. Trên cơ s các phương th c TTX v a nêu, có th di n gi i m t cách t ng quát v TTX như sau: “ là m t phương th c giáo d c - ào t o d a trên cơ s c a k thu t nghe nhìn, công ngh vi n thông và công ngh thông tin. TTX l y t h c là ch y u, có s h tr tích c c c a giáo trình, tài li u hư ng d n, băng hình/ti ng, phương ti n truy n thanh/truy n hình, m ng vi tính và công ngh vi n thông; có th ng th i có s hư ng d n và h tr c a gi ng viên c a cơ s ào t o”. 1.3 Các ưu i m và h n ch c a ào t o t xa Vi c ch rõ các ưu i m và h n ch chung c a TTX s giúp cho các cơ s ào t o ánh giá nh ng tác ng c a TTX t i ch t lư ng chương trình ào t o trư c khi quy t nh s d ng m t công ngh ào t o c th . 1.3.1 Các ưu i m Công ngh ào t o t xa mang l i nhi u l i ích trong giáo d c và ào t o, các l i ích cơ b n ư c mô t và phân tích như dư i ây. 1) S ti n l i Các công ngh TTX có th cung c p các v trí thu n l i cho c h c viên và gi ng viên. Nhi u công ngh , ch ng h n như Internet, băng audio/video và máy i n tho i có th d dàng s d ng nhà. Các công ngh khác như truy n hình h i ngh ki u bàn có th cho phép phân phát bài gi ng t m t i m riêng bi t (như trư ng i h c, phòng thí nghi m) t i nhi u a i m khác nhau xa (các trư ng ph thông, các cơ quan, xí nghi p). Truy n d n v tinh có th ưa TTX t i vùng sâu, vùng xa, ho c băng video có th s d ng các trư ng h c. 2) Tính linh ho t V i nhi u lo i hình TTX có th ư c cung c p, h c viên có th l a ch n m t hình th c h c phù h p mà h mu n trên cơ s c a th i gian bi u cá nhân. Ch ng h n, m t s sinh viên có th mu n xem (ho c nghe) l i m t băng video (băng Audio ngo i ng ) vào bu i êm ho c c E-mail vào u bu i sáng. M t s ngư i l i có thói quen dành 30 phút m i ngày lư t qua các Website, m t s sinh viên l i có th dành t i 1-2 gi m i ngày cho vi c ó. 13
  17. 3) Tính hi u qu TTX không ch mang l i s thu n l i, mà nó còn có tính hi u qu cao do các lý do như: H c viên không ph i n h c t p trung t i trư ng nên gi m chi phí ào t o (ăn ngh , i l i); H c viên t n d ng ư c nhi u kênh thông tin ti p thu ki n th c; S lư ng h c viên h c ng th i có th r t ông,v.v... 4) Kh năng a truy nh p ngu n tri th c Hi n nay, nh các công ngh phát thanh, truy n hình, vi n thông, tin h c mà các n ph m, h c li u ư c th hi n m t cách a d ng và phong phú phù h p v i nhi u i u ki n h c t p c a m i ngư i. Do ó kh năng ch n l a và cơ h i tham gia h c t p ư c tăng lên, cũng chính nh s phát tri n c a công ngh mà vi c ti p c n v i các ngu n tri th c trong giáo d c ào t o truy n th ng tư ng như không th thì trong TTX l i có th . 5) Tính công b ng ào t o t xa góp ph n th c hi n bình ng trong giáo d c ào t o, t o cơ h i cho nhi u ngư i ư c h c, h c su t i. TTX có th vươn t i nh ng nơi mà ào t o truy n th ng chưa vươn t i ư c (v a lý, i tư ng ào t o, cách th c ào t o, v.v) ho c chưa áp ng ư c. 1.3.2 Các h n ch So v i giáo d c ào t o truy n th ng, TTX còn có nh ng h n ch nh t nh. C th như sau : 1) Yêu c u k năng nh t nh K c v i giáo viên và h c viên, các k năng này ư c yêu c u tuỳ thu c vào phương th c, lo i hình ào t o t xa ư c s d ng. Ví như k năng s d ng máy tính trong TTX qua Web, k năng c trong TTX qua tài li u-gi y in, ... Trong quá trình xây d ng tài li u bài gi ng, các yêu c u k năng i v i gi ng viên còn cao hơn nhi u so v i h c viên. 2) u tư l n M t s phương th c TTX òi h i có s u tư l n cho c ơn v t ch c ào t o l n ngư i h c. TTX tr c tuy n qua m ng máy tính ho c ISDN là m t i n hình. Ch ng h n giá thành c a m t thi t b u cu i cho m t phòng h c t xa qua m ng ISDN t c 384 kbit/s vào kho ng 6-8.000 USD, giá thành xây d ng 1 gi gi ng tr c tuy n E-learning tiêu chu n dao ng t 8-15.000 USD tuỳ theo m c ph c t p c a n i dung và hình th c bài gi ng. 14
  18. 3) Tính tương tác M c dù các phương th c TTX m i ã áp d ng nhi u hình th c tương tác trong các n i dung chương trình, tuy nhiên khó có th t ư c tính tương tác như giáo d c- ào t o truy n th ng, do ó hi u qu ào t o trong h u h t trư ng h p chưa th vư t qua ư c phương th c ào t o m t giáp m t truy n th ng. 4) Ch t lư ng ào t o còn ph thu c vào các y u t công ngh B i vì vi c truy n thu bài gi ng ư c th c hi n nh công ngh , các phương ti n truy n thông trung gian khác. Cho nên ch t lư ng ào t o s ph thu c vào y u t công ngh s d ng. N u vi c u tư xây d ng h c li u không ư c quan tâm y , thì ch t lư ng chương trình s gi m i r t nhi u. Ví d bài gi ng kém h p d n, ngư i h c s khó t p trung, nhanh chán n n. Ch ng h n v i TTX qua m ng ISDN t c 128 kbit/s ho c 384 kbit/s các hình nh chuy n ng nhanh s b nhoè phía thu. Vi c truy nh p trang WEB ho c download bài gi ng trên m ng INTERNET cũng b h n ch n u băng thông m ng nh . N u b n h c qua radio, m t cơn mưa giông có th làm nh hư ng n vi c nghe m t bài gi ng c a h c viên. 1.4 S hình thành và phát tri n c a TTX 1.4.1 Trên th gi i: Có th nói m c th i gian ư c ghi nh n u tiên v TTX trên th gi i ó là vi c gi ng d y cho giáo s nhà th b ng g i thư t nh ng năm 50-60 sau công nguyên. Trong l ch s hi n i m c th i gian ư c ghi nh n b i Isaac Pitman d y phương pháp ghi t c ký b ng g i thư Anh năm 1840.1 Qua nh ng năm tháng phát tri n, tên c a lĩnh v c này c thay i cho phù h p v i m c ích c a nó như: h c t i nhà, h c qua thư t , h c ngo i khóa, h c c l p (t h c) và h c m r ng. T t c các hình th c này u liên quan n vi c truy n gi ng (các hình th c gi ng d y) và cách th c h c (s thích h p v th i gian và nơi h c). Tr i qua th i gian, di n m o và cách th c h c t xa ư c hình thành v i s tham gia c a các công ngh như công ngh in n (h c qua thư t ), cho t i công ngh phát thanh, i n ài, và tr i qua th i kỳ s n xu t công nghi p, cu i cùng t i truy n thông a phương ti n và liên l c i n t vào nh ng năm 90. Hình th c ào t o t xa u tiên ư c ông o dân chúng công nh n là hình th c h c qua thư t (correspondence study). Công vi c tiên phong trong th i kỳ này 1 Theo http://distancelearn.about.com/library/timeline/blindex.htm 15
  19. song hành v i s phát tri n c a h th ng Bưu i n áng tin c y Hoa Kỳ cũng như Châu Âu trong n a cu i c a th k 19, và s phát tri n ào t o t xa qua thư d n d n thâm nh p các trư ng i h c Hoa Kỳ v i s thành l p các h m r ng (nhân dân, bu i t i, hàm th ). Trong n a u th k 20, ào t o t xa qua thư và h m r ng b t u t ư c nh ng nét c trưng c a nó ánh d u b ng s hình thành các hi p h i giáo d c qua thư và h m . Vào nh ng năm 1920 và 1930, TTX k t h p ch t ch v i các k ngh truy n thanh, trư c tiên b t u v i ài phát thanh (radio). Cũng như trong u th k này, các nư c khác (như Australia, New Zealand, Canada) kh i xư ng các h giáo d c r ng rãi (large-scale systems) áp ng nhu c u h c qua thư t . Sau Chi n tranh th gi i l n th hai, vi c áp d ng giáo d c b ng truy n hình ã xu t hi n. S cách tân này ã ư c hoan nghênh hư ng ng v i các d án th c hi n r ng l n. Nh ng quan i m m i v ào t o t xa xu t hi n vào nh ng năm 1960 và 1970 khi mà các t ch c và các cá nhân ti n hành các nghiên c u v phương pháp gi ng d y t xa. M t k nguyên v TTX m i b t u th i kỳ này c ánh d u b ng m t s ra i Trư ng i h c M Anh (1969). S thành l p Trư ng i h c M (open university) ã nh hư ng n s phát tri n các h TTX toàn th gi i. Trư ng i h c M d a trên quan i m công nghi p c a thi t k nhóm, s n xu t i trà (large-scale production), s phân chia lao ng và xây d ng danh ti ng trên các tài li u khóa h c ch t lư ng cao. S thành công c a trư ng ih cM ã ch ng minh kh năng ng v ng c a TTX. B ng dư i ây s cho chúng ta bi t v quá trình hình thành các trư ng i h c m ho c i h c t xa v i nhi u tên g i khác nhau các nư c trên th gi i.1 Tên trư ng- Qu c gia Năm thành l p i h c M Qu c gia Tây Ban Nha 1972 ih cM C ng hoà Liên Bang c 1974 i h c M I-xra-en 1974 i h c M Pa-ki-xtan 1974 i h c Atha-ba-xca, Canada 1975 i h c Qu c gia Vê-nê-zu-ê-la 1977 i h c M Sukhothai Thammathirat, Thái Lan 1978 1 V GDTX - B GD T: “ án t ng th v phát tri n giáo d c t xa Vi t Nam n 2010”-11/2001 16
  20. i h c PT-TH Trung ương, Trung Qu c 1978 i h c M Sri-lan-ka 1981 i h c M Hà Lan 1981 i h c Không trung và Hàm th Tri u Tiên 1982 i h c Không trung Nh t B n 1983 i h c Tơ-bu-ka, In- ô-nê-xia 1984 ih cM ài Loan 1986 i h c M Giô- ăng 1986 i h c M Qu c gia Indira Gandhi, n 1986 i h c M Băng –la- et 1992 i h c M Phi-lip-pin 1995 Các h c vi n, Trư ng i h c eLearning bùng n như 2000 thu t ng dot-com cho ào t o t xa Nh ng năm 80 và 90 ư c nhìn nh n v i m t s phát tri n trong các công ngh liên l c i n t t o ra các i u ki n m i cho TTX. Trong khi ó, quan i m cơ b n v TTX v n gi như nguyên - s truy n gi ng ư c chu n b m t nơi, s ti p th nơi khác, và s tương tác qua các phương ti n truy n thông - các công ngh tương tác như Ti-vi cáp, cáp quang, sóng c c ng n, Ti-vi truy n ch m (Slow- scan television), v tinh, và m ng máy tính nh ang làm thay i t m TTX. Các phương ti n này cho phép s tương tác tr c ti p và h i âm ngay l p t c gi a gi ng viên và h c viên, t o ra các i u ki n cho các t ch c giáo d c ph i h p chương trình và chia s ngu n nhân l c, và cung c p các chương trình gi ng d y và các i u ki n ào t o cho h c viên. Ngư c l i v i l ch s khái quát v các ng d ng TTX, nghiên c u v TTX ch có m t l ch s tương i ng n ng i. M t vài bài nghiên c u trong lĩnh v c này ư c công b vào trư c nh ng năm 1960. H u h t các bài nghiên c u này u ư c công b b i các h c gi các trư ng i h c TTX có c ng hi n l n và các trư ng i h c song h (dual-mode) Australia, Canada và M : các trư ng áp ng c các khóa h c t xa l n chính quy. Các lĩnh v c nghiên c u bao g m vi c thi t l p m t lý thuy t v TTX, chính sách, qu n lý và t ch c, c i m sinh viên, thi t k khóa h c và phát tri n, các công ngh liên l c và ánh giá các chương trình TTX. 17

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản