Ebook Lồng kính tự động hóa và chúng ta: Phần 2

Chia sẻ: Vi Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:182

0
3
lượt xem
0
download

Ebook Lồng kính tự động hóa và chúng ta: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Ebook Lồng kính tự động hóa và chúng ta: Phần 2 của tác giả Nicholas Carr sẽ tiếp tục trình bày những mẫu chuyện về sự sáng chế màn hình, tự động hóa cho mọi người giải lao, máy bay không người lái bên trong bạn, tình yêu biến đồng lầy thành dãy phố. Mời các bạn tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ebook Lồng kính tự động hóa và chúng ta: Phần 2

CHƯƠNG SÁU<br /> <br /> THẾ GIỚI VÀ MÀN HÌNH<br /> <br /> HÒN ĐẢO NHỎ IGLOOLIK, NẰM NGOÀI KHƠI BỜ BIỂN CỦA BÁN ĐẢO MELVILLE<br /> ở Nunavut, lãnh thổ phía Bắc của Canada, là một nơi lạ lùng vào mùa<br /> đông. Nhiệt độ trung bình khoảng -20 độ. Những tấm băng dày bao<br /> phủ các vùng biển xung quanh. Mặt trời vắng bóng. Mặc cho các<br /> điều kiện khắc nghiệt, những thợ săn Inuit từ bốn ngàn năm nay đã<br /> mạo hiểm ra khỏi nhà và vượt qua hàng dặm băng và lãnh nguyên<br /> để tìm kiếm tuần lộc và những thú săn khác. Khả năng định hướng<br /> của các thợ săn trong khoảng rộng mênh mông đất cằn cỗi miền<br /> Bắc Cực, nơi rất ít điểm mốc, tuyết rơi liên tục, và đường đi biến<br /> mất qua đêm, đã luôn khiến những người đi biển và các nhà khoa<br /> học sửng sốt kể từ năm 1822, khi nhà thám hiểm người Anh William<br /> Im Edward Parry lưu ý trong nhật ký của ông về “sự chính xác đáng<br /> kinh ngạc” trong kiến thức địa lý của người dẫn đường Inuit của<br /> ông.1 Các kỹ năng tìm đường lạ thường của người Inuit được sinh ra<br /> không phải từ năng lực công nghệ – họ né tránh bản đồ, la bàn, và<br /> các thiết bị khác – mà từ sự hiểu biết sâu sắc về gió, quy luật tuyết<br /> <br /> 168<br /> <br /> LỒNG KÍNH<br /> <br /> rơi, hành vi của động vật, sao, thủy triều và dòng chảy. Người Inuit<br /> là bậc thầy của nhận thức.<br /> <br /> Hoặc ít nhất họ đã từng là như vậy. Một điều gì đó đã thay đổi<br /> trong văn hóa Inuit vào thời điểm chuyển tiếp thiên niên kỷ. Năm<br /> 2000, chính phủ Mỹ dỡ bỏ nhiều hạn chế về sử dụng dân sự của<br /> hệ thống định vị toàn cầu. Độ chính xác của các thiết bị GPS được<br /> cải thiện trong khi giá giảm. Các thợ săn Igloolik, những người<br /> đã đổi những chiếc xe trượt tuyết do chó kéo lấy những chiếc xe<br /> máy chạy trên tuyết, bắt đầu dựa vào bản đồ và chỉ dẫn của máy<br /> tính để di chuyển. Những người Inuit trẻ tuổi đặc biệt háo hức để<br /> sử dụng các công nghệ mới. Trong quá khứ, một thợ săn trẻ phải<br /> chấp nhận một quá trình học nghề dài và gian khổ với những bậc<br /> đàn anh, phát triển tài năng tìm đường của mình trong nhiều năm.<br /> Bằng việc mua một máy thu GPS rẻ tiền, anh ta có thể bỏ qua việc<br /> học hỏi và giao trách nhiệm điều hướng cho thiết bị. Và anh ta có<br /> thể ra ngoài trong một số điều kiện, chẳng hạn như sương mù dày<br /> đặc, mà trước đây thường làm cho các chuyến đi săn không thể<br /> thực hiện được. Sự dễ dàng, tiện lợi và chính xác của định vị tự<br /> động đã làm cho các kỹ thuật truyền thống của người Inuit dường<br /> như cũ kỹ và cồng kềnh khi đem ra so sánh.<br /> Nhưng khi các thiết bị GPS được dùng phổ biến trên đảo Igloolik,<br /> thì tin tức bắt đầu lan truyền những tai nạn nghiêm trọng trong<br /> khi đi săn, một số trường hợp dẫn tới chấn thương và thậm chí tử<br /> vong. Nguyên nhân thường bắt nguồn từ việc phụ thuộc quá nhiều<br /> vào các vệ tinh. Khi GPS bị hỏng hoặc pin bị đông cứng, một thợ<br /> săn không có đủ kỹ năng tìm đường có thể dễ dàng bị lạc trong<br /> không gian mênh mông không có tính đặc thù và trở thành nạn<br /> nhân của sự rủi ro. Ngay cả khi các thiết bị hoạt động tốt, chúng<br /> <br /> T h ế giới v à m à n h ì nh<br /> <br /> 169<br /> <br /> vẫn hàm chứa nguy hiểm. Các tuyến đường được vẽ rất tỉ mỉ trên<br /> bản đồ vệ tinh có thể mang đến cho các thợ săn một tầm nhìn<br /> phiến diện. Tin tưởng vào các hướng dẫn GPS, họ có thể sẽ gặp<br /> phải băng mỏng nguy hiểm, vách đá, hoặc những hiểm họa môi<br /> trường khác mà lẽ ra một thợ săn lành nghề sẽ có khả năng phán<br /> đoán và thấy trước để né tránh. Một số trong những vấn đề này cuối<br /> cùng có thể được giảm nhẹ bằng các cải tiến trong thiết bị định vị<br /> hoặc bằng chỉ dẫn sử dụng tốt hơn. Cái không thể giảm nhẹ được<br /> là sự mất mát của những gì mà một bô lão của bộ lạc mô tả là “sự<br /> thông thái tri thức của người Inuit.”2<br /> Nhà nhân chủng học Claudio Aporta của Đại học Carleton ở<br /> Ottawa đã nghiên cứu về các thợ săn Inuit trong nhiều năm. Ông<br /> báo cáo rằng trong khi định vị vệ tinh cung cấp những lợi thế hấp<br /> dẫn, việc sử dụng nó đã làm giảm thiểu tài năng tìm đường và,<br /> nói chung, làm suy yếu cảm giác về vùng đất này. Khi thợ săn trên<br /> chiếc xe trượt tuyết có trang bị GPS dành sự chú ý của anh ta vào<br /> các hướng dẫn của máy tính, anh ta mất đi sự quan sát môi trường<br /> xung quanh. Anh ta bị “bịt mắt,” như Aporta nói.3 Một tài năng độc<br /> nhất đã định danh và tôn vinh một bộ tộc từ hàng ngàn năm cũng<br /> có thể bốc hơi chỉ qua một hoặc hai thế hệ.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> THẾ GIỚI là một chốn xa lạ, thay đổi, và nguy hiểm. Để di chuyển<br /> trong nó đòi hỏi ở mỗi động vật rất nhiều nỗ lực, cả tinh thần và<br /> thể chất. Từ bao đời, con người đã tạo ra nhiều công cụ để giảm<br /> nỗi căng thẳng của việc đi lại. Lịch sử, cùng với nhiều thứ khác, là<br /> một hồ sơ lưu trữ của sự khám phá những cách thức mới và khéo<br /> <br /> 170<br /> <br /> LỒNG KÍNH<br /> <br /> léo để việc đi lại của chúng ta dễ dàng hơn, để chúng ta có thể<br /> vượt qua những khoảng cách xa hơn và khó khăn hơn mà không<br /> lạc lối, không gặp trở ngại, hoặc bị ăn thịt. Các bản đồ đơn giản và<br /> dấu mốc đường xuất hiện đầu tiên, sau đó là bản đồ sao, bản đồ<br /> hàng hải và quả địa cầu, rồi đến các dụng cụ như trọng vật phát<br /> âm thanh, thước đo góc (quadrants), thước đo độ cao thiên thể<br /> (astrolabes), la bàn, thước bát phân (octants) và thước lục phân<br /> (sextants), kính thiên văn, đồng hồ cát (hourglasses), và đồng hồ<br /> bấm giờ (chronometers). Hải đăng được dựng lên dọc bờ biển,<br /> phao mốc được đặt trong vùng nước ven biển. Đường đã được lát,<br /> biển hiệu được dựng lên, đường cao tốc được liên kết và đánh số.<br /> Đối với hầu hết chúng ta, đã quá xa thời con người phải dựa vào<br /> trí thông minh của mình để đi lại xung quanh.<br /> Máy thu GPS và các thiết bị tự động lập bản đồ và vẽ đường là<br /> những bổ sung mới nhất cho bộ công cụ điều hướng của chúng<br /> ta. Chúng cũng mang đến cho câu chuyện cũ một sự bóp méo mới<br /> và đáng lo ngại. Những dụng cụ trợ giúp định hướng trước đây,<br /> đặc biệt là những thứ sẵn có và giá cả phải chăng với người bình<br /> thường, chỉ đúng là: dụng cụ trợ giúp. Chúng được thiết kế để cung<br /> cấp cho du khách một nhận thức lớn hơn về thế giới xung quanh<br /> – để làm sắc sảo thêm cảm giác của họ về phương hướng, cho<br /> họ cảnh báo về nguy hiểm, làm nổi bật các địa danh và các điểm<br /> mốc định hướng gần đó, và nói chung giúp họ xác định vị trí của<br /> mình trong cả khung cảnh quen thuộc lẫn xa lạ. Hệ thống định vị<br /> vệ tinh có thể làm tất cả những điều đó, và nhiều hơn nữa, nhưng<br /> chúng không được thiết kế để tăng thêm sự liên hệ của chúng ta<br /> với môi trường xung quanh. Chúng được thiết kế để giảm bớt sự<br /> tham gia cần thiết của chúng ta. Bằng việc kiểm soát cơ chế điều<br /> <br /> T h ế giới v à m à n h ì nh<br /> <br /> 171<br /> <br /> hướng và giảm nhẹ vai trò của chúng ta trong việc tuân thủ các<br /> chỉ dẫn thông thường – 450m nữa rẽ trái, rẽ vào lối ra tiếp theo,<br /> giữ làn đường bên phải, đích đến ở phía trước – hệ thống này, cho<br /> dù chạy trên bảng điều khiển, điện thoại thông minh, hoặc máy<br /> thu GPS, rốt cuộc đang tách chúng ta ra khỏi môi trường. Như một<br /> nhóm các nhà nghiên cứu của Đại học Cornell viết trong một bài<br /> báo năm 2008, “Với GPS, bạn không còn cần phải biết bạn đang ở<br /> đâu và điểm đến của bạn ở nơi nào, không cần chú ý tới các mốc<br /> ranh giới vật lý dọc đường đi, hoặc nhận sự trợ giúp từ những người<br /> khác trong và bên ngoài xe.” Việc tự động hóa tìm đường phục vụ<br /> nhằm “hạn chế quá trình trải nghiệm thế giới vật lý bằng cách đi<br /> xuyên qua nó.”4<br /> Như thường xảy ra với các tiện ích và dịch vụ làm cuộc sống dễ<br /> dàng hơn, chúng ta đã tán dương sự xuất hiện của các máy GPS<br /> rẻ tiền. Phóng viên David Brooks của tờ New York Times đã phát<br /> biểu thay cho nhiều người trong bài viết năm 2007 có tựa đề “Bộ<br /> não gia công,” ông nói say sưa về hệ thống định vị trong chiếc xe<br /> mới của mình: “Tôi nhanh chóng thiết lập một sự gắn bó lãng mạn<br /> với GPS của tôi. Tôi tìm thấy sự thoải mái trong giọng Anh chuẩn<br /> êm ái và nhẹ nhàng của cô. Tôi cảm thấy ấm áp và an toàn đi theo<br /> vạch đường xanh mỏng manh của cô.” “Nữ thần GPS” của ông<br /> đã “giải phóng” ông khỏi công việc điều hướng cực nhọc từ bao<br /> đời. Chưa hết, ông miễn cưỡng thú nhận, sự giải phóng bởi nàng<br /> thơ GPS trong xe có giá của nó: “Sau vài tuần, điều đã xảy ra là tôi<br /> không còn có thể đi đâu khi không có cô ấy. Với bất kỳ chuyến đi<br /> nào không thật đơn giản tôi đều gõ địa chỉ vào hệ thống và sau đó<br /> vui sướng làm theo những chỉ dẫn do vệ tinh cung cấp. Tôi thấy<br /> mình đã nhanh chóng xóa bỏ tất cả các vết tích của kiến thức địa<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản