Ebook Made in Japan - Chế tạo tại Nhật Bản: Phần 2

Chia sẻ: Phuc Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:117

0
12
lượt xem
4
download

Ebook Made in Japan - Chế tạo tại Nhật Bản: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nối tiếp phần 1, phần 2 ebook "Made in Japan - Chế tạo tại Nhật Bản" gồm các nội dung chính: Phong cách Nhật Bản và Mỹ, sự khác biệt, động lực cho các doanh nghiệp, kỹ thuật công nghệ, biện pháp để tồn tại,... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ebook Made in Japan - Chế tạo tại Nhật Bản: Phần 2

PHONG CÁCH NHẬT BẢN VÀ MỸ<br /> Sự khác biệt<br /> <br /> ôi đã có lần than phiền với một người bạn Mỹ là vào thời buổi này khó có thể<br /> tìm thấy thứ gì đó thực sự do Mỹ chế tạo. Anh ta đã trả lời: “Tại sao anh không<br /> chọn một vài luật sư của nước chúng tôi. Đó là sản phẩm chính cống do Mỹ<br /> chế tạo đấy”. Cả hai chúng tôi đều phá lên cười vì câu nói đùa đó, nhưng câu<br /> chuyện thực sự lại không buồn cười đến vậy.<br /> <br /> T<br /> <br /> Trong suy nghĩ của tôi, luật sư đã trở thành một biểu tượng, vừa thể hiện cho sự<br /> khác nhau trong tác phong quản lý, kinh doanh giữa người Nhật và người Mỹ, vừa<br /> nói lên sự yếu kém trong hệ thống tư pháp của Mỹ. Tôi đã có dịp nói hết sức thẳng<br /> thắn về vấn đề luật sư tại nhiều buổi gặp gỡ trên đất Mỹ, kể cả ở trường Quản trị<br /> John F. Kennedy tại Đại học Harvard.<br /> Người Mỹ biết là hầu hết các vấn đề pháp luật đều liên quan đến các quan hệ<br /> giữa các công ty tư nhân với nhau, giữa các công ty đó với chính phủ và các cơ quan<br /> chức năng của nó như Uỷ ban Chứng khoán và Uỷ ban Thương mại Công bằng.<br /> Người Mỹ dường như cho đó là việc bình thường, đơn giản, nhưng tôi thì không thể<br /> nghĩ như vậy. Những vấn đề pháp luật có tác động lớn đến cách thức tiến hành kinh<br /> doanh và cả cách nhìn của các nhà kinh doanh về vai trò của họ trong xã hội Mỹ.<br /> Dường như các nhà kinh doanh Mỹ nghĩ rằng việc cứ phải ngoái cổ lại nhìn xem có<br /> ai định kiện cáo gì mình không là chuyện đương nhiên. Họ luôn phòng thủ phía<br /> sau thay vì tiến lên phía trước và tính cho tương lai xa hơn. Sự thâm nhập của giới<br /> luật sư và tâm lý tham chiếu pháp luật vào nhiều mặt đời sống kinh doanh của Mỹ<br /> lại trái ngược với triết lý và tác phong quản lý của Nhật Bản. Tuy nhiên, vì công việc<br /> kinh doanh của Nhật đang ngày càng được quốc tế hóa, chúng tôi, những người<br /> Nhật cũng phải quan tâm hơn đến vấn đề pháp lý. Tôi hy vọng chúng tôi sẽ không<br /> đi theo con đường như của Mỹ. Tôi vẫn thích hệ thống pháp luật của Nhật hơn mặc<br /> dù tôi cũng học được nhiều điều từ hệ thống pháp luật của Mỹ. Tôi không cho là tất<br /> cả những gì chúng tôi đang áp dụng ở Nhật đều tốt, bởi thực tế không hẳn như vậy.<br /> Nhưng tôi tin việc hiểu rõ được sự khác nhau giữa hai hệ thống này có thể giúp làm<br /> sáng tỏ một số quan niệm sai lầm.<br /> Tôi đã gặp ông Graham Allison - hiệu trưởng Trường Kennedy thuộc Đại học<br /> Harvard tại Hội nghị Shimoda, hội nghị thường niên tại Nhật của giới trí thức, kinh<br /> doanh và các giới khác của Nhật và Mỹ. Tên hội nghị Shimoda được đặt theo tên<br /> thành phố Shimoda của Nhật, nơi Mỹ đặt tòa lãnh sự đầu tiên. Các hội nghị này là<br /> <br /> cơ hội lớn cho cả hai nước trao đổi, phân tích và bầy tỏ quan điểm nhằm tăng sự<br /> hiểu biết hay đơn giản chỉ là cơ hội để làm quen với nhau. Qua các cuộc trao đổi<br /> giữa tôi và ông Hiệu trưởng Allison, có thể do tôi đã rất hào hứng nói về chủ đề luật<br /> sư nên ông ta đã mời tôi đến thuyết trình tại trường và trong thư mời ông có giao<br /> cho tôi một chủ đề khá thách thức: “Vai trò của luật sư trong việc cản trở những nỗ<br /> lực kinh doanh ở Mỹ”.<br /> Khi bắt đầu nghiên cứu chủ đề mình sắp thuyết trình, tôi phát hiện ra nhiều nhà<br /> kinh doanh đã và đang tỏ ra lo ngại về những rắc rối mà giới luật sư gây ra cho công<br /> việc kinh doanh nói riêng và cho xã hội Mỹ nói chung. Cách đây vài năm, một<br /> người bạn tôi là John Opel làm việc cho hãng IBM có viết một bài báo với tựa đề<br /> “Xã hội chuộng kiện cáo của chúng ta”. Vì thế, tôi không phải là người duy nhất cho<br /> rằng giới luật sư và việc kiện cáo đã trở thành những vật cản lớn đối với công việc<br /> kinh doanh và đôi khi còn tồi tệ hơn. Có lần, một người bạn Mỹ cho tôi biết có<br /> những vụ kiện tai nạn giao thông, luật sư can thiệp và lấy 65% số tiền bảo hiểm hay<br /> tiền thắng kiện, chỉ để lại cho nạn nhân 35%. Đây quả là tình huống khá kinh ngạc<br /> theo quan điểm của người Nhật Bản chúng tôi. <br /> Ở Mỹ hiện có hơn 500.000 luật sư và theo tôi biết hàng năm hơn 39.000 người<br /> thi lấy bằng luật sư. Do đó, số lượng luật sư tiếp tục gia tăng. Rất nhiều người có<br /> bằng luật học ở Mỹ mặc dù họ không định hành nghề luật. Ở Nhật, chúng tôi có<br /> khoảng 17.000 luật sư, và con số này chỉ tăng thêm khoảng 300 người một năm. Kỳ<br /> thi sát hạch cấp bằng luật học rất khó cho nên chưa đến 3% số người dự thi vượt qua<br /> kỳ thi này. Những người thi đỗ sẽ được vào học tại Viện Đào tạo Nghiệp vụ Pháp lý<br /> Quốc gia, tại đây, họ có thể lựa chọn 1 trong 3 ngành luật: công tố, thẩm phán hay<br /> luật sư.<br /> 300 người tốt nghiệp hàng năm ở Viện Đào tạo Nghiệp vụ Pháp lý Quốc gia<br /> thường được phân bổ đều cho 3 ngành: công tố, thẩm phán và luật sư. Tất nhiên,<br /> vẫn có hàng nghìn thanh niên đã học và lấy bằng luật sư đang làm cho các công ty<br /> tư nhân và giúp các công ty này giải quyết những vấn đề luật pháp giống như các<br /> luật sư ở Mỹ vậy, chỉ khác một điều họ không làm công việc tranh tụng trước tòa.<br /> Còn những người khác được đào tạo chuyên ngành luật đôi khi đảm nhiệm chức<br /> năng như một trọng tài phân giải. Tại Nhật, chúng tôi không có những công ty luật<br /> lớn như ở Mỹ, nơi hàng loạt bảng tên luật sư được ghi kín trên cửa ra vào, thậm chí<br /> trên tường ở mặt tiền của công ty. Hơn nữa, ở Nhật khi có ai đó đâm đơn kiện lên<br /> tòa án dân sự, anh ta buộc phải đóng một khoản lệ phí không hoàn lại tuỳ thuộc<br /> vào nội dung kiện. Nếu anh ta thua kiện, anh ta lại phải trả án phí. Đây là một lý do<br /> mà tại sao trước đây chúng tôi rất do dự khi kiện công ty thương mại Balcom ra tòa<br /> án Tokyo về việc vi phạm bằng sáng chế máy ghi âm. Khi đó chúng tôi không thể để<br /> bị thua kiện, vì nếu vụ kiện kéo dài án phí sẽ càng nhiều lên. <br /> Mặc dù ở Nhật chúng tôi không tích cực đào tạo luật sư nhưng các đơn từ kiện<br /> cáo vẫn chất đầy các tòa án. Phải mất nhiều năm mới có thể giải quyết hết khi phần<br /> lớn công việc này do một số ít luật sư đảm nhiệm. Tình trạng này cũng khiến người<br /> ta không muốn kiện những vụ không quan trọng lắm bởi vì họ biết khi họ kiện ra<br /> <br /> tòa thì phải mất một thời gian dài mới giải quyết xong. Chính vì thế, hầu hết các<br /> tranh chấp thông thường trong dân chúng và thậm chí nhiều trường hợp giữa các<br /> công ty đều được giải quyết dưới hình thức trọng tài phân xử. Nhưng cho dù các tòa<br /> án Nhật có nhiều đơn từ kiện cáo đến bao nhiêu đi nữa vẫn chẳng thấm vào đâu so<br /> với tình hình tòa án ở Mỹ. Theo tính toán của Opel thì vào năm 2010 ở Mỹ sẽ có<br /> gần 1 triệu trường hợp chờ kiện.<br /> Khi tại Mỹ, người ta bận bịu với việc đào tạo ngày càng nhiều luật sư thì người<br /> Nhật chúng tôi còn bận bịu hơn trong việc đào tạo ra các kỹ sư. Chúng tôi có số<br /> lượng kỹ sư tốt nghiệp đông gấp hai lần so với Mỹ, điều này cũng có nghĩa là nếu so<br /> với quy mô dân số (dân số Mỹ đông gấp hai lần dân số Nhật) thì tỷ lệ kỹ sư của<br /> chúng tôi lớn gấp bốn lần. Riêng trong lĩnh vực điện tử, số kỹ sư tốt nghiệp hàng<br /> năm tại Nhật vào khoảng 24.000, trong khi ở Mỹ con số này chỉ là 7.000.<br /> Với những số liệu như vậy, tôi đáp máy bay tới Boston (nơi tôi có kế hoạch diễn<br /> thuyết vào một ngày tháng Sáu năm 1982), sau đó đi xe hơi tới khu hành chính của<br /> đại học Havard -nơi ông Allison đang đợi. Khi nhìn xuống những người đến dự<br /> buổi thuyết trình đang ngồi ở giảng đường Faneuil, tôi chợt nghĩ trong số này chắc<br /> hẳn có rất nhiều luật sư. Hơn nữa đây lại là đất Mỹ, do vậy tốt hơn là tôi nên bắt đầu<br /> bài thuyết trình của mình bằng câu phủ nhận trách nhiệm. Tôi nói: “Trước hết, tôi<br /> muốn nói rõ với các bạn rằng những gì tôi nói ở đây chỉ là những nhận xét cá nhân<br /> chứ không phải là quan điểm có ý nghĩa pháp lý. Tôi hoàn toàn không muốn đề cập<br /> đến bất kỳ vấn đề pháp lý nào”.<br /> Những người đến dự không hề biểu lộ thái độ thù địch mà chỉ cười khúc khích<br /> trước những lời nhận định ban đầu của tôi. Dù vậy, tôi cũng không thể không nói<br /> hết những gì mình thực sự đang nghĩ trong đầu. Tôi nói đến những kinh nghiệm về<br /> các thủ tục pháp lý của Mỹ mà tôi có được khi chúng tôi thành lập công ty tại Mỹ và<br /> những gì tôi đã học được. Là người Nhật Bản, chúng tôi bắt đầu khởi nghiệp với vốn<br /> kiến thức khá ít ỏi về luật pháp Mỹ, chủ yếu là những hiểu biết xoay quanh vấn đề<br /> bằng sáng chế và những quy định có liên quan trực tiếp đến những sản phẩm của<br /> chúng tôi. Chúng tôi không hề biết gì về hợp đồng, thanh toán hợp nhất, hay các<br /> vấn đề phức tạp như làm việc với các cơ quan của chính phủ Mỹ, công việc mà bạn<br /> phải thông qua luật sư chứ không thể tự mình làm được.<br /> Tôi cũng nói rằng ngày nay trong công ty của chúng tôi có rất nhiều luật sư.<br /> Chúng tôi có quan hệ với rất nhiều hãng tư vấn luật tại Mỹ và các nơi khác, và họ<br /> cho chúng tôi những lời khuyên có ích. “Nhưng nếu chúng tôi quá nghe theo lời của<br /> các luật sư”, tôi nói, “thì chúng tôi chẳng thể làm kinh doanh được. Vai trò của luật<br /> sư là rất quan trọng đối với các thương nhân, nhưng tôi nghĩ rằng nó vẫn không thể<br /> giúp tránh khỏi nguy hiểm. Ngay cả khi các luật sư tiên liệu tất cả các tình huống<br /> rủi ro có thể xảy ra thì vẫn còn những điều không thể đoán trước được”. Tôi kể một<br /> câu chuyện vui về một anh bạn người Mỹ. Anh ta luôn sợ sẽ ngã đau khi sử dụng<br /> bồn tắm, do vậy anh ta bọc hết bồn tắm của mình bằng cao su. Nhưng cuối cùng,<br /> vào một đêm anh ta lại bị ngã gẫy chân trong phòng ngủ.<br /> Khi vấn đề đã trở nên sôi nổi, tôi bèn đưa ra quan điểm của mình: “Nếu như<br /> <br /> công ty của bạn có quá nhiều luật sư, họ phải tìm việc, đôi khi phải tạo ra việc để<br /> làm. Tôi biết có nhiều luật sư ngồi ở đây, nhưng tôi nghĩ rằng đây là một vấn đề có<br /> thực. Đôi khi các luật sư lại làm cho những vụ kiện cáo nhỏ nhặt trở nên nghiêm<br /> trọng. Ở đất nước của các bạn, người ta luôn tìm cách kiện cáo lẫn nhau”. Những vụ<br /> kiện nhỏ thường rất ít ở Nhật thì lại rất phổ biến ở Mỹ. Tôi biết hiện nay, các vụ kiện<br /> đơn giản ở tòa án Mỹ thường liên quan đến lượng tiền bồi thường rất lớn, mà tôi<br /> nghĩ, do một luật sư bên ngoài tự ra giá cho một công ty Mỹ nào đó. <br /> Theo ý kiến của cá nhân tôi, điều tồi tệ hơn là không một ai tỏ ra tin tưởng người<br /> khác trong cái không khí sặc mùi luật pháp ở Mỹ. Tôi thường nói với những trợ lý<br /> của mình rằng “Đừng bao giờ tin người khác”, nhưng ý của tôi ở đây là bạn đừng<br /> nên tin rằng người khác sẽ làm một việc theo đúng ý bạn, và do vậy, đừng có bắt<br /> người khác phải làm cho bạn hoàn toàn hài lòng. Tại Nhật, chúng tôi thường đặt<br /> niềm tin vào những người khác, nhờ vậy mà chính phủ và ngành công nghiệp có thể<br /> giữ được mối quan hệ khá thuận hòa kể từ sau chiến tranh, dẫu không hoàn toàn<br /> tránh khỏi những va chạm, tranh cãi. <br /> Tại Mỹ, các nhà kinh doanh thường không tin cậy những đồng nghiệp của mình.<br /> Nếu anh tin tưởng một đồng nghiệp của anh hôm nay thì ngày mai anh ta có thể trở<br /> thành đối thủ của mình bởi vì người ta thường xuyên chuyển từ công ty này sang<br /> công ty khác. Trước tình hình này, sự thiếu tin cậy lẫn nhau ngay trong Ban Giám<br /> đốc là điều không thể tránh khỏi. Ban quản lý không tin tưởng nhân viên của mình<br /> và nhân viên lại không tin tưởng Ban quản lý. Chính phủ không tin tưởng các tổ<br /> chức kinh doanh công nghiệp và ngược lại những tổ chức này cũng không hoàn<br /> toàn tin vào chính phủ. Ngay cả trong gia đình, người chồng đôi khi cũng không tin<br /> vợ mình và người vợ cũng có thể không tin chồng, mặc dù đó không hẳn là tính<br /> cách Mỹ. Dường như người duy nhất bạn có thể tin tưởng ở Mỹ là luật sư của mình.<br /> Những cuộc đối thoại và thư từ giữa luật sư và khách hàng đều được bảo mật theo<br /> luật. Tất cả những việc khác đều có thể bị phơi bày ở trước tòa, vậy người ta có thể<br /> tin được ai khác đây?<br /> Bản thân tôi cũng đã gặp rất nhiều khó khăn với hệ thống pháp luật Mỹ, và vì<br /> thế tôi cảm thấy mình đủ hiểu biết để nói về vấn đề này. Chúng tôi đã thành lập<br /> công ty Sony America ở Mỹ. Trở thành những công dân kinh doanh của Mỹ có<br /> nghĩa là chúng tôi phải hiểu về chính phủ Mỹ và các thủ tục pháp lý của nước này.<br /> Điều may mắn là tôi đã được một luật sư giỏi là ông Edward Rosiny hướng dẫn tận<br /> tình. Đối với tôi để nắm bắt ngay được những điều cần thiết thật không phải là việc<br /> dễ dàng, nhưng tôi đã học được cách tuân thủ vô số các thủ tục pháp luật. Tuy<br /> nhiên, tôi nghĩ là ở Mỹ có tình trạng các thủ tục pháp luật gây nên rất nhiều phiền<br /> nhiễu mà tôi xin dẫn chứng dưới đây.<br /> Năm 1968, Hiệp hội các ngành Công nghiệp Điện tử đã khiếu nại với Bộ tài<br /> chính rằng các nhà sản xuất ti vi Nhật đang bán sản phẩm của họ với giá thấp hơn ở<br /> thị trường Mỹ, tức là muốn bán phá giá hàng và việc này gây thiệt hại cho các nhà<br /> sản xuất trong nước. Công ty Sony tại Mỹ đã bị điều tra và sau đó, được chứng minh<br /> là không bán phá giá. Nhưng vì tất cả các công ty Nhật đều bị nghi ngờ, nên công ty<br /> <br /> Sony vẫn tiếp tục bị đặt dưới sự kiểm tra rất phiền nhiễu và phát sinh nhiều chi phí<br /> kéo dài suốt nhiều năm sau. Cuối cùng, tới năm 1975, công ty chúng tôi mới thoát<br /> ra khỏi cuộc điều tra về vụ này, mà thực ra chúng tôi không hiểu tại sao công ty<br /> chúng tôi bị đưa vào diện điều tra cả. Không dừng lại ở đó, vì những lý do kỹ thuật,<br /> cuộc điều tra còn kéo dài hơn 8 năm nữa mới thực sự kết thúc. <br /> Trong khi cuộc điều tra trên đang được tiến hành thì năm 1970, những nhà sản<br /> xuất ti vi của Nhật, trong đó có hãng Sony, lại trở thành bị cáo trong một vụ kiện<br /> chống độc quyền mà nguyên cáo là một hãng sản xuất ti vi của Mỹ - Công ty Liên<br /> hiệp Điện Quốc gia (NUE), chuyên sản xuất ti vi nhãn hiệu Emerson. Đơn kiện này<br /> cũng tố cáo chúng tôi bán phá giá. Những nhân viên phụ trách luật giỏi nhất của<br /> chúng tôi phối hợp với những luật sư thuê ngoài phải mất 10 năm trời gian nan mới<br /> được tòa án quận ở Philadelphia xử thắng kiện, với lập luận rằng thật không logic<br /> khi liệt Sony vào danh sách những công ty bán phá giá ở Mỹ khi Sony luôn nổi<br /> tiếng là hãng có giá bán sản phẩm cao nhất tại thị trường này. Tuy thế, cũng phải<br /> mất thêm 2 năm rưỡi nữa, bản án mới được tòa phúc thẩm khẳng định.<br /> Tôi những tưởng sự việc đến đây là kết thúc, nhưng thật ra tôi đã nhầm. Một liên<br /> minh giữa các nhà sản xuất ti vi màu và các liên đoàn của họ đã đệ đơn lên Uỷ ban<br /> Thương mại Quốc tế đòi bồi thường thiệt hại do lượng ti vi màu nhập khẩu từ Nhật<br /> tăng lên. Tổng thống Mỹ khi đó là Jimmy Carter đã không tăng thuế nhập khẩu ti<br /> vi Nhật thêm 20% như được đề nghị mà đã đàm phán một hiệp định với chính phủ<br /> Nhật Bản hạn chế nhập khẩu ti vi Nhật trong vòng 3 năm. Công ty chúng tôi cũng<br /> nằm trong phạm vi hiệu lực của hiệp định này, cho dù doanh số của chúng tôi tại<br /> Mỹ không có dấu hiệu tăng để có thể gây thiệt hại cho các nhà sản xuất trong nước<br /> của Mỹ. <br /> Khi chúng tôi chưa hết mệt mỏi vì những vụ việc trên thì kèm ngay sau đó là hai<br /> bản kiến nghị đòi đánh thuế cao hơn đối với sản phẩm của chúng tôi. Thậm chí,<br /> ngay khi Bộ Tài chính ra kết luận về những trường hợp này, nói rõ là các sản phẩm<br /> điện tử của Nhật không được chính phủ trợ giá thì hãng Zenith đã kiện lên chính<br /> phủ Mỹ đòi xem xét lại quyết định của Bộ Tài chính. Họ kháng lại quyết định và lập<br /> luận rằng khoản hoàn thuế của chính phủ Nhật cho hàng xuất khẩu của mình đã là<br /> trợ cấp rồi. Ba năm sau, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ đơn kiện của Zenith. Tôi phải<br /> nói rằng những việc trên và còn nhiều điều khác tôi không muốn đề cập ở đây đã<br /> chứng minh rằng các công ty Mỹ đã sử dụng pháp luật để gây phiền nhiễu và thực<br /> tế đã ngăn chặn hàng nhập khẩu từ Nhật Bản. Những công ty này đã tốn hàng triệu<br /> đô la trong những trận chiến pháp lý này, nhưng họ lại không chịu cải tiến để có thể<br /> cạnh tranh được với các hãng sản xuất của Nhật. Kết quả là cay đắng và thất bại.<br /> Những người được lợi chỉ là những luật sư chứ không phải khách hàng, cũng không<br /> phải là các công ty Mỹ hay Nhật. Chính vì thế, theo tôi việc sử dụng cụm từ “gây cản<br /> trở những nỗ lực kinh doanh” trong bài thuyết trình của mình theo gợi ý của Hiệu<br /> trưởng Allison là thích hợp nhất.<br /> Một trong những điều mà tôi thấy quan tâm nhất đối với những rắc rối mà các<br /> luật sư có thể gây ra chính là trường hợp của Liên hiệp Điện Quốc gia mà tôi đã đề<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản