Ebook Nam Tây Nguyên những điều kỳ thú: Phần 2

Chia sẻ: ViHercules2711 ViHercules2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:92

0
2
lượt xem
0
download

Ebook Nam Tây Nguyên những điều kỳ thú: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nối tiếp phần 1 của ebook "Nam Tây Nguyên những điều kỳ thú" phần 2 tiếp tục trình bày những nội dung về sắc màu buôn làng, văn hóa tộc người - tấm thẻ căn cước, vài nét về các dân tộc bản địa Đà Lạt, sử thi Tây Nguyên, trong chếnh choáng men rừng, giải mã tâm thức cổ dân Nam Tây Nguyên, trầm tích bên dòng sông Đồng Nai,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ebook Nam Tây Nguyên những điều kỳ thú: Phần 2

Võ Khắc Dũng<br /> <br /> PHANHAI<br /> NHŨNG 5ẤC M ÀU<br /> BUÔN LÀNG<br /> <br /> 83<br /> <br /> NAM TÀY NGUYÊN, NHỮNG ĐIỂU KỲ THÚ<br /> <br /> Bấy lâu nay ngiỉời ta vẫn có suy nghĩ rằng đại diện của<br /> văn hóa bản địa Tây Nguyên phải là văn hóa của các dần tộc<br /> Bắc Tây Nguyên nh ư Ê đ ê, Mnông, Ịarai... Còn với người<br /> M ạ và Cờho ở Nam Tây Ngityên thì có phần yếu th ế hơn.<br /> Quả thực, nếu x é t trên bình diện chung của khu vực thì nhận<br /> x é t này có phần đúng. Song, nới như th ế khống có nghĩa là<br /> phủ nhận th ế mạnh riêng biệt aìa các tộc ngiỉời bản địa Nam<br /> Tày Nguyên với hai đại diện chính là M ạ và Cờho.<br /> 2.1. VĂN HÓA TỘC NGƯỜI - TÂM THỀ CĂN CƯỚC<br /> Tây Nguyên là vùng đất giàu có về văn hóa truyền thống các<br /> dân tộc ít người. Và, văn hóa truyền thống của mỗi một tộc người<br /> lại có nét đặc sắc riêng, tạo nên thế mạnh riêng của tộc người<br /> đó. Vấn đề là ở chỗ chúng ta phải biết khai thác nét đặc sắc của<br /> văn hóa bản địa như thế nào một cách hiệu quả nhất.<br /> Cách nay đã khá lâu, trong những ngày văn hóa Tây Nguyên<br /> tại Hà Nội, chương trình của đoàn Lăm Đồng đã gây được ấn<br /> tượng tốt đẹp trong lòng người dân Thủ đô. Đến với Thủ đô, đoàn<br /> Lâm Đồng mang trình làng những nét văn hóa chính của hai<br /> nhóm dân tộc Mạ và Cciho. Bấy lâu nay nựười ta vân có suy nghĩ<br /> rằng đại diện của văn hóa bản địa Tây Nguyên phải là văn hóa<br /> của các dân tộc Bắc Tây Nguyên như Eđê, Mnông, Jarai... Còn<br /> với người Mạ và Cờho ở Nam Tây Nguyên thì có phần yếu thế<br /> hơn. Quả thực, nếu xét trên bình diện chung của khu vực thì nhận<br /> xét này có phần đúng. Song, nói như thế không 'ó nghĩa là phủ<br /> nhận thế mạnh riêng biệt của các tộc người bả địa Nam Tây<br /> Nguyên với hai đại diện chính là Mạ và Cơho.<br /> Phải đến gần hai tháng sau khi kết thúc lê hội văn hóa Tây<br /> Nguyên tại Hà Nội, ông Vũ Hoàng, GĐ Trung tâm Văn hóa Thông tin Đà Lạt, người “cầm chịch” trong chì đạo nghệ thuật<br /> của đoàn Lâm Đồng mới ... thở phào nhẹ nhõm và tâm sự với<br /> chúng tôi bằng “chất giọng” tự hào rằng; “Vân đề là ở chô chúrg<br /> <br /> 84<br /> <br /> Võ Khắc Dùng<br /> <br /> ta biết đâu là thế mạnh và đâu là cái yếu của chúng ta. Nếu nhận<br /> ra điều đó thì sự thành công đã có được khoảng năm mươi phần<br /> trăm rồi”. Thành công trước tiên của đoàn Lâm Đồng là có một<br /> kịch bản hoàn chỉnh. Kịch bản này được xây dựng dựa trên<br /> nguyên tắc chung nhất đó là tôn trọng tính tự nhiên của dòng<br /> chảy văn hóa bản địa, tính vôn dĩ hoang sơ của văn hóa tộc người<br /> bản địa. Kịch bản ấy biết khai thác nét riêng của hai tộc người<br /> Mạ và Cơho, biết lược bỏ những gì có thể là sự trùng lắp với<br /> cac tộc người bản địa Bắc Tây Nguyên. Đồng thời, kịch bản đó<br /> còn mang tính hiện đại với những lớp lang, bài bản dưới góc độ<br /> nghệ thuật mà xét. Nói cách khác, đó là một kịch bản nghệ thuật<br /> biết khai thác cái sấn có của văn hóa cổ truyền các dân tộc bản<br /> địa Nam Tây Nguyên trên tinh thần tinh lọc.<br /> Trước hết, chúng tôi thực sự khâm phục khi nhà đạo diễn đã<br /> chọn hai dân tộc trong số trên hai mươi nhóm người bản địa Nam<br /> Tây Nguyên để giới thiệu. Bởi lẽ, nói đến các dân tộc thiểu số<br /> bản địa Lâm Đông là nói đến người Mạ và người Cơho. ơ dân<br /> tộc Cơho, nhà đạo diễn cũng đã biết chọn nhóm người Lạch dưới<br /> chân núi Langbian làm đại diện. Thứ hai là vấn đề biết giới thiệu<br /> cái gì là đặc sắc nhất, tiêu biểu nhất và là thế mạnh đặc trưng<br /> mà các dân tộc khác không có hoặc có nhưng mờ nhạt. Tại Hà<br /> Nội trong những ngày văn hóa Tây Nguyên, thực khách Thủ đô<br /> đã bất ngờ với món gà nướng lá mây kiểu người Mạ, và thức<br /> uống kèm theo là rượu cần ủ lâu ngày. Rồi cả những nhà nghiên<br /> cứu dân tộc học cũng rất bất ngờ trước một đám cưới người Mạ<br /> có tính cộng đồng rất cao là: đám cưới không chỉ dành riêng cho<br /> đôi nam nữ mà còn mang đến niềm vui cho cả dòng tộc, buôn<br /> làng. Rồi nữa, người dân Thủ đô cũng rất đỗi ngạc nhiên trước<br /> tấm choàng của người Cơho Lâm Đồng đã được tái hiện một<br /> cách đầy đủ từ nhu cầu thực tế của đời sông con người Tây<br /> Nguyên nên chức năng của nó cũng được biến đổi một cách linh<br /> hoạt từ chiếc váy sang vật dụng địu con hoặc làm tấm đắp vào<br /> ban đêm trong nhà sàn. Hoặc như, cũng là “tung ching” (đánh<br /> chiêng), cũng là chiêng núm và chiêng bằng, nhưng bộ ching<br /> droòng của người Mạ và người Cơho Lâm Đồng khi biểu diễn<br /> <br /> 85<br /> <br /> NAM TÀY NGUYÊN, NHỮNG Đlẩu KỶ THÚ<br /> <br /> dù không cần thuyết minh nhưng người xem vẫn hiểu được quan<br /> niệm của chủ nhân nó về một thế giới quan khi đi vòng quanh<br /> một mặt trời và về một nhân sinh quan khi dàn chiêng đó được<br /> sắp Jvếp theo một thứ tự bất di bất dịch.<br /> Krajăn Plin, trưởng một nhóm nhạc dân tộc thiểu số ở xã Lát,<br /> sau khi từ Hà Nội về tâm sự với chúng tôi rằng: “Mình thực sự<br /> bất ngờ bởi chính sự bất ngờ của người dân Thủ đô. Nói cách<br /> khác là người dân Thủ đô đã dành cho người Cơlio, người Mạ<br /> của Lâm Đồng mình sự quan tâm đặc biệt. Sự quan tâm đó khôn"<br /> chỉ ở chỗ bởi đoàn của mình đến từ Nam Tây Nguyên xa xói<br /> mà chính là chương trình của đoàn chúng ta mang đến cho h ọ ’ .<br /> Cái mà mọi người quan tâm theo Krajăn Plin nói chính là nét<br /> đặc trưng của văn hóa truyền thông các tộc người bản địa Nam<br /> Tây Nguyên. Có một câu chuyện vui cũng từ chuyến đi Hà Nội<br /> của đoàn kể lại rằng: Một cán bộ cao cấp đến bên một cô gái<br /> người Cđho trong đoàn và chỉ lên chiếc áo mà cô đang mặc trên<br /> người hỏi rằng: “Cái áo thổ cẩm này đẹp lắm. Cháu mua ở đâu<br /> vậy?”. Cô gái lễ phép và rât tự nhiên trả lời: “Cháu đâu có tiền<br /> để mua. Cháu tự dệt lấy mà mặc đó mà! Lúc nãy chúng cháu<br /> vừa diễn cái nghề dệt của dân tộc cháu cho bác xem đây mà!<br /> Vị cán bộ nọ gật gật đầu và cười tươi: “Thế là tốt! Thế là tốt!<br /> Dạo nọ, trong chuyến điền dã nghiên.cứu âm nhạc dân tộc<br /> học, chúng tôi có dịp thưởng thức nhịp ching droòng của một<br /> nhóm nhạc chuyên biểu diễn phục vụ du khách. Nghe xong một<br /> bài, thấy lạ tai, tôi hỏi người trưởng nhóm và cũng là người quen<br /> biết với chúng tôi lâu nay: “Bộ chiêng này của dân tộc nào?”.<br /> Anh đáp gọn: “Của người Cơho mình đấy chứ! Tôi khẳng định<br /> với anh ta rằng: “Đây không phải là bộ chiêng của người Cơho,<br /> cũng không phải của người Mạ, càng không phải của người<br /> Churu. Mà, nó là bộ chiêng của người... Tây! Anh chàng bẽn<br /> lẽn cười và nói lí nhí: “Thì du khách “nó” thích th ế m à! Chúng<br /> tôi đã không ít lần lên tiếng phản đối việc cải tiến bộ chiêng<br /> kiểu như thế này trên rất nhiều các phương tiện thông tin. Lý<br /> do mà chúng tôi đưa ra là: Nét đặc trứng trong âm nhạc truyền<br /> thống của nhiều tộc người Tây Nguyên, đặc biệt là người Mạ<br /> <br /> 86<br /> <br /> Võ Khắc Dũng<br /> <br /> và người Cơho Lâm Đồng chính là âm giai bất hòa trong hệ thống<br /> âm nhạc cổ truyền của dân tộc mình. Nói cách khác, hệ thống<br /> thang âm đó có nốt không ổn định mà hệ thông thang âm phương<br /> Tây (7 âm) không có được; cũng như vậy, hệ thống ngũ cung<br /> trong âm nhạc người Việt cũng không có. Đành rằng có thể thay<br /> đối tính năng của một vài nhạc cụ cho tiện trong việc biểu diễn<br /> trong một vài hoàn cảnh cụ thể nào đó nhưng không thể được<br /> quyền làm biến đổi cả một hệ thống âm nhạc vốn đã được xem<br /> là nét văn hóa đặc trứng của tộc người.<br /> Đặt câu chuyện về việc cải tiến bộ ching droòng này bên cạnh<br /> việc khai thác vốn văn hóa cổ truyền của người Mạ và Cơho<br /> một cách nghiêm túc nêu trên, chúng tôi muốn nói rằng: Nền<br /> văn hóa tộc người chính là tấm thẻ căn cước để cộng đồng người<br /> chứng minh chính mình với thế giới bên ngoài!<br /> <br /> 87<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản