Ebook Trà kinh: Phần 1

Chia sẻ: Nguyễn Thị Hiền Phúc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:63

0
9
lượt xem
1
download

Ebook Trà kinh: Phần 1

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Phần 1 ebook "Trà kinh" của Vũ Thế Ngọc gồm các chương chính: Trà Sử, trà Lục, trà Danh. Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ebook Trà kinh: Phần 1

Lời thưa<br /> Dân tộc Việt Nam là một trong những dân tộc đã biết đến cây trà đầu tiên<br /> trong lịch sử loài người. Người Việt Nam đã uống trà từ ngàn năm nay,<br /> nhưng có lẽ đây là quyển sách đầu tiên viết về nghệ thuật uống trà của Đông<br /> phương bằng Việt ngữ tương đối đầy đủ hơn cả.<br /> Người viết cũng chân thành thưa rằng chúng tôi phần vì cơm áo, phần vì<br /> hoạn nạn, phải tá túc ở nơi cô lậu man dã, vừa ở xa trung tâm văn hóa, lại<br /> vừa không được gần gũi các vị trí giả. Quyển sách nhỏ này cũng như nhiều<br /> quyển sách khác, phần lớn được viết như lối tự tiêu khiển của một gã học trò<br /> già sống cô độc giữa trời đất đá cỏ cây. Kính mong chư vị thiện trí thức<br /> lượng xét cho rất nhiều khuyết điểm ở đây.<br /> Kính cẩn<br /> San Jose tiết Vũ Thủy mùa Xuân Bính Dần<br /> Nhan Như Uyên Mặc Vũ Thế Ngọc<br /> <br /> Lời mở đầu<br /> Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com<br /> Người Việt ta dường như mở mắt chào đời đã thấy trà, uống trà trọn đời và<br /> cho đến chết vẫn còn được tẩm liệm với trà (chưa kể “được” con cháu pha<br /> trà cúng trong các dịp Tết, giỗ). Thế nhưng viết về trà thì gần như chưa có ai<br /> viết cả. Tìm tài liệu trong sách xưa, tôi tìm từ các trứ tác của nhà học giả lỗi<br /> lạc Lê Quí Đôn (người đã từng ghi chú kĩ lưỡng hàng trăm loại lúa gạo trồng<br /> ở Việt Nam trong bộ “Bách Khoa” Vân Đài Loại Ngữ) cho đến toàn bộ trứ<br /> tác của gia đình danh sĩ họ Ngô (Ngô gia văn phái) trở lên các tác giả thời kỳ<br /> Lý Trần… cũng chỉ thấy ghi vô cùng sơ lược. Cho đến các tác giả cận đại,<br /> khi mà trà đã phổ biến và nổi tiếng khắp thế giới với nhiều bộ sách lớn và<br /> quan trọng viết về trà, thì tình cảnh cũng không khác. Trong thi văn thì trái<br /> lại, trà luôn được nhắc nhở. Tuy nhiên phần lớn vì nhiều tài liệu và giàu óc<br /> tưởng tượng, nhiều thần thoại tưởng tượng đã nhiều khi được biến thành giai<br /> thoại. Có lẽ độc giả hơn một lần, đâu đó, được đọc về các chuyện “Trà<br /> Tiên”, “Trảm Mã Trà”, “Hầu Trà”… có nhà văn còn cam đoan rằng đã từng<br /> được một bạn Tàu nào đó cho uống một thứ trà: “Chỉ cần một chén nhỏ thôi<br /> là thức ăn đầy bụng sau một đại tiệc bỗng tiêu tan cả, bụng lại thấy trồn và<br /> dường như sẵn sàng ăn hết cả một con heo quay…”. Hoặc “gắp một miếng<br /> thịt bỏ vào chén trà, một phút sau thịt tan rã cả ra”…<br /> Ngay cả các vị đã từng đọc nổi Trà Kinh của Lục Vũ cũng nhiều khi không<br /> thấy được cái giới hạn của cuốn “thánh kinh” này trong không gian và thời<br /> gian của nó (thế kỷ thứ 8). Chính tôi đã được hầu trà cho các vị thúc bá trong<br /> gia đình. Được nghe các lão Nho bàn về trà Long Tĩnh, Vũ Di… (các thánh<br /> địa của trà), có cụ đã gửi hàng lạng vàng cho các thương khách Tàu, và chờ<br /> đợi hàng nhiều tháng để đổi cho được vài lạng trà thượng hảo hạng. Nghệ<br /> thuật thưởng thức trà của các cụ, quả thật là cao cường mà hạng tiểu tử như<br /> tôi mới là thứ nòng nọc vừa đứt đuôi trong giếng hẹp. Thế nhưng thấy các cụ<br /> vẫn quá tôn kính với những đại danh Vũ Di Sơn, Mộng Đình Sơn, Long<br /> Tĩnh… mà không nhất quán với các danh từ riêng về trà như “Tiền Minh,<br /> Hậu Minh, Tiền Vũ, Hậu Vũ…”. Một lần đánh bạo bàn góp, rằng thưa tỷ<br /> như trà Vũ Di có mấy chục loại, nào là Thiết La Hán, Phật Thủ, Thủy Tiên<br /> (tên trà chứ không phải trà Hoa Thủy Tiên), Thanh Hương, Đại Bạch, Đại<br /> Hồng Bào, Công Phu… Mỗi loại lại có năm bảy hạng. Vậy đúng hơn cần<br /> phải nói như thế nào? Suối Hổ Sơn có hai dòng, chảy dài mấy cây số, vậy<br /> phải chọn địa điểm nào để múc nước?<br /> <br /> Trở lại chuyện trên, tôi muốn nói trà là một nghệ thuật lớn. Khởi từ nơi<br /> trồng, địa hình, khi núi gió mưa nắng tuyết nhào nặn thành lộc non lá nõn,<br /> cho đến khi pha trà, uống trà, đều là một nghệ thuật. Mà mỗi chặng, mỗi<br /> nhịp đều phải đạt được cái chân nghệ thuật thì cái đích cuối cùng: Một ly trà<br /> ngon, mới thật là viên mãn. Đâu phải cứ trà Vũ Di là phải ngon.<br /> Vì vậy trong tất cả các sản phẩm của nhân sinh, trà có thể được coi là một<br /> nghệ thuật tinh vi nhất. Nó không giống như các sản phẩm “Cam Xã Đoài”,<br /> “Nhãn Hưng Yên”… Trà Vũ Di chẳng hạn, cùng một ngọn núi cùng một<br /> vườn trà, người ta có hàng trăm loại trà khác nhau. Cùng một vườn nhé, trà<br /> “Đông pha” bao giờ cũng hơn trà “Tây pha” vì hướng Đông nhận tia nắng<br /> mặt trời trước, phản ứng sinh trưởng của cây trà hướng đông khác hẳn cây<br /> trà ở phía Tây. Rồi cùng một cây trà thôi nhé, nên nhớ cây trà được hái nhiều<br /> lần nhưng quí nhất là loại trà “Tiền Minh”, đó là loại trà vừa hái khi những<br /> tia nắng đầu tiên của mùa Xuân vừa làm tan tuyết, làm căng nhựa sống của<br /> muôn cây cỏ sau mùa đông dài. Nhưng cùng hái một lần lại còn phải chia<br /> làm nhiều loại tùy theo búp trà. Đó là trà trắng (Bạch Trà: toàn lộc non) hay<br /> “trà một lá” (búp trà và một lá non), “hai lá” hoặc “ba lá”… Trà thượng hạng<br /> lại phải được hái khi còn sương, khi mặt trời lên, sương tan là phải ngừng<br /> ngay. Cách hái cũng đòi hỏi một nghệ thuật, ngày trước các thiếu nữ hái trà<br /> phải để móng tay dài (sau này họ dùng một loại lưỡi lam gắn vào hai ngón<br /> tay), để móng tay cắt đứt lộc non mà ngón tay, có sức nóng của cơ thể,<br /> không được chạm vào, làm như sức ấm của ngón tay có thể làm thay đổi<br /> phẩm chất của trà…<br /> Độc giả đừng vội cho những điều tôi vừa viết là chỉ có trong thời xa xưa<br /> hoặc theo kiểu “truyền kỳ”. Thật sự tất cả những tiêu chuẩn đó đều đã được<br /> áp dụng từ xưa đến nay (sẽ trình bày chi tiết trong chương đọc về Trà Kinh<br /> của Lục Vũ, Đại Quan Trà Luận của Tống Huy Tông…), đã được viết thành<br /> “Văn kiện chính thức” của triều đình Trung Hoa dành cho các loại trà tiến…<br /> Ngày nay, nếu muốn mua các loại trà ngon (giá chừng 100 Mỹ kim một lạng<br /> trở lên) thì gói trà bao giờ cũng còn đề ngày giờ và thời gian hái trà. (Nhiều<br /> khi còn dài dòng thêm cả tên họ người hái, người sao tẩm, ngày sao tẩm và<br /> chuyển hàng). Một câu hỏi khác đặt ra là thực tế có sự khác biệt về các loại<br /> trà như thế chăng? Lẽ dĩ nhiên cố nhân và trà nhân hiện tại chỉ thưởng thức<br /> trà theo kinh nghiệm và được coi là một nghệ thuật không thể giảng dạy<br /> được (tuy nhiên học vẫn được). Trong các chương sau, tôi sẽ có dịp phân<br /> tích kỹ hơn về phương diện kỹ thuật, áp dụng thử một số những phương<br /> pháp định lượng và định tính hóa học để giải thích một phần những gì từ xưa<br /> đến nay chỉ gói trọn trong hai chữ “thưởng trà”. Ở đây, xin nói ngay là cây<br /> trà có cá tính rất mạnh. Giáo sư nông học nổi tiếng C. R. Harler của Oxford<br /> <br /> University đã cho biết chuyên viên trà của họ có thể nếm trà mà nói ra từng<br /> bụi trà trong một vườn trà (xin đọc C. R. Harler, The Culture and Marketing<br /> of Tea, Oxford University Press,1964).<br /> Hái trà xong, lại còn qua giai đoạn tẩm… rồi đến khi có được trà, có được<br /> tay “trà thủ” pha trà đi nữa, trăm loại nước lại có trăm loại trà khác nhau. Lại<br /> còn Trà Cụ: Ấm tách…<br /> Ấy chưa kể đến tác nhân cuối cùng: Người uống (chưa nói đến chỗ uống,<br /> thời gian uống, khách uống…). Nghệ thuật là một cái gì cần để tâm hồn, tâm<br /> não và thời gian tập luyện. Cùng một bản đàn mà một cái tai không được<br /> huấn luyện thì làm sao phân biệt được người đàn là một tay mơ, một sinh<br /> viên trường âm nhạc vừa tốt nghiệp hay một nhạc sĩ chuyên nghiệp, hoặc<br /> một cầm thủ cỡ Horowitz[1]?<br /> [1] Vladimir S. Horowitz (1903 - 1989): nghệ sĩ dương cầm người Mỹ gốc<br /> Nga. Ông được tôn vinh là một trong những nghệ sĩ dương cầm xuất chúng<br /> nhất thế kỷ 20 (BT).<br /> Cổ thư còn ghi lại trường hợp Vương An Thạch, tể tướng đời nhà Tống, khi<br /> ốm được vua Tống ban cho một ít trà “Dương Tiễn” để uống (nên nhớ trà<br /> còn là một dược thảo quí, nhất là trà tốt. Nhân tiện có viên quan từ Tứ Xuyên<br /> sắp về triều phải đi qua ngọn sông Dương Tử, ông này nhận được tin phải<br /> mang về một chum nước ở cấp thứ hai. Ông quan này mải ngắm cảnh đẹp<br /> bên sông, lúc nhớ ra thì đã vượt qua ngọn nước cấp nhất và cấp hai, thuyền<br /> đang đến cấp ba, ông đành phải lấy nước ở đó. Đến kinh đô, sau khi đưa<br /> nước, Vương An Thạch cho mời ngồi. Nhưng trà được pha xong, nhìn chén<br /> trà và sau khi nếm thử, Vương An Thạch hỏi: “Quả thực ông lấy nước ở<br /> đâu?” Lẽ dĩ nhiên viên quan này phải nói dối. Nghiêm sắc mặt, tể tướng họ<br /> Vương mắng: “Người thật có lỗi với lão già bệnh hoạn này. Thật ra người đã<br /> lấy nước ở cấp thứ ba mà còn dối lão”. Viên quan đỏ mặt sượng sùng, cúi<br /> lạy xin lỗi phân trần nhưng vẫn tỏ ý ngạc nhiên tại sao Vương Tể Tướng lại<br /> biết. Vương An Thạch mới nói rằng: “Là người quân tử, chẳng thể nói mà<br /> không có chứng cớ. Ta đọc sách nên biết rằng nước ở thượng cấp quá siết,<br /> nước ở hạ cấp quá chậm. Duy chỉ có nước ở trung cấp là trung hợp. Nước ở<br /> thượng cấp pha trà mau tan, hương trà mau nổi mà không bền. Nước ở hạ<br /> cấp, như nước này, thì trà phải đợi lâu mới thấm, trầm trầm thiếu khí lực”.<br /> Câu chuyện trên cũng là một trà thoại, được nhiều cổ thư ghi. Có thể quá<br /> đáng chăng? Nếu chúng ta biết rằng ngày nay có những cao thủ về rượu, có<br /> thể nếm rượu mà đọc vanh vách tiểu sử từng loại, thì câu chuyện trên há chỉ<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản