BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
ÕÕÕÕÕ
HỒ LÊ THU HƯƠNG
GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU GẠO
TẠI CÁC DOANH NGHIỆP THÀNH VIÊN
HIỆP HỘI LƯƠNG THỰC VIỆT NAM
Chuyên ngành: Thương mại
Mã số : 60.30.10
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Đoàn Thị Hồng Vân
TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2011
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ KHẲNG ĐỊNH SỰ CẦN THIẾT PHẢI
ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU GẠO…………………………………………...….1
1.1.CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỂ ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU GẠO............................2
1.1.1.Thuyết trọng thương......................................................................................2
1.1.2.Học thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith...............................................3
1.1.3. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo...............................................3
1.1.4. Lý thuyết Heckscher – Ohlin .......................................................................4
1.1.5. Lý thuyết lợi thế nhờ quy mô.......................................................................5
1.1.6. Lý thuyết thương mại hóa dựa trên các “sản phẩm được khác biệt”...........5
1.1.7. Lý thuyết phát triển bền vững......................................................................6
1.2.SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU GẠO...........................6
1.2.1.Tình hình sản xuất và xuất khẩu lúa gạo thế giới .........................................6
1.2.1.1. Tình hình sản xuất và tiêu dùng lúa gạo thế giới......................................6
1.2.1.2. Tình hình xuất khẩu và diễn biến giá cả...................................................8
1.2.2.Tổng quan về lúa gạo Việt Nam .................................................................11
1.2.2.1. Sơ lược quá trình xuất khẩu gạo của Việt Nam ......................................11
1.2.2.2. Đặc điểm sinh thái, sinh sản của cây lúa Việt Nam................................12
1.2.3.Sự cần thiết phải đẩy mạnh xuất khẩu gạo..................................................13
1.3.KINH NGHIỆM SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU GẠO CỦA MỘT SỐ QUỐC
GIA TRÊN THẾ GIỚI.........................................................................................15
1.3.1.Kinh nghiệm của Thái Lan..........................................................................15
1.3.2. Kinh nghiệm của Ấn Độ
1.3.3. Kinh nghiệm của Mỹ
1.3.4. Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam ......17
CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU GẠO VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN XUẤT KHẨU GẠO TẠI CÁC DOANH NGHIỆP THÀNH VIÊN
HIỆP HỘI LƯƠNG THỰC VIỆT NAM.............................................................19
2.1.PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU GẠO VIỆT NAM TRONG THỜI
GIAN QUA ..........................................................................................................20
2.1.1.Phân tích kim ngạch xuất khẩu ...................................................................20
2.1.2.Phân tích theo thị trường xuất khẩu ............................................................22
2.1.2.1. Mười thị trường nhập khẩu gạo có kim ngạch lớn nhất..........................23
2.1.2.2. Các thị trường tiềm năng của Việt Nam .................................................24
2.2.PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU GẠO TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
THÀNH VIÊN HIỆP HỘI LƯƠNG THỰC VIỆT NAM ...................................26
2.2.1. Giới thiệu về hiệp hội Lương thực Việt Nam ............................................26
2.2.1.1. Giới thiệu chung về hiệp hội Lương thực Việt Nam ..............................26
2.2.1.2. Vai trò của hiệp hội Lương thực Việt Nam ............................................27
2.2.2. Phân tích tình hình xuất khẩu gạo tại các doanh nghiệp............................29
2.3.PHÂN TÍCH MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XUẤT KHẨU GẠO
TẠI CÁC DOANH NGHIỆP THÀNH VIÊN HIỆP HỘI LƯƠNG THỰC VIỆT
NAM.....................................................................................................................33
2.3.1. Trồng trọt ...................................................................................................33
2.3.1.1. Giống.......................................................................................................34
2.3.1.2. Kỹ thuật canh tác.....................................................................................35
2.3.2. Sản xuất, thu hoạch và bảo quản................................................................36
2.3.2.1.Sản xuất lúa gạo .......................................................................................37
2.3.2.2. Thu hoạch và bảo quản ...........................................................................42
2.3.3. Tổ chức cung ứng lúa gạo xuất khẩu .........................................................44
2.3.3.1. Hệ thống cúng ứng lúa gạo xuất khẩu.....................................................44
2.3.3.2. Điểm mạnh và điểm yếu của hệ thống cung ứng....................................45
2.3.4. Tình hình chế biến gạo tại các đơn vị sản xuất..........................................49
2.3.5. Hoạt động nghiên cứu thị trường và marketing.........................................50
2.3.6. Yêu cầu của khách hàng nước ngoài..........................................................52
2.3.6.1. Uy tín của các doanh nghiệp xuất khẩu gạo............................................52
2.3.6.2. An toàn vệ sinh thực phẩm......................................................................53
CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU
GẠO TẠI ÁC DOANH NGHIỆP THÀNH VIÊN HIỆP HỘI LƯƠNG THỰC
VIỆT NAM ..........................................................................................................56
3.1.MỤC ĐÍCH VÀ QUAN ĐIỂM ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP.....................56
3.2. CĂN CỨ ĐỂ XÂY DỰNG CÁC GIẢI PHÁP.............................................57
3.3.CÁC GIẢI PHÁP...........................................................................................59
3.3.1.Giải pháp 1: Hợp tác với nông dân để phát triển vùng nguyên liệu ...........59
3.3.1.1. Nội dung giải pháp..................................................................................59
3.3.1.2. Mục tiêu đề xuất giải pháp......................................................................59
3.3.1.3. Các bước thực hiện..................................................................................60
3.3.1.4. Điều kiện thực hiện giải pháp .................................................................65
3.3.1.5. Lợi ích dự kiến khi thực hiện giải pháp ..................................................66
3.3.1.6. Khó khăn khi thực hiện giải pháp ...........................................................66
3.3.2. Giải pháp 2: Đầu tư đổi mới công nghệ sau thu hoạch, nâng cao giá trị hạt
gạo xuất khẩu .......................................................................................................67
3.3.2.1. Nội dung giải pháp..................................................................................67
3.3.2.2. Mục tiêu đề xuất giải pháp......................................................................67
3.3.2.3. Các bước thực hiện..................................................................................68
3.3.2.4. Điều kiện thực hiện giải pháp .................................................................71
3.3.2.5. Phân tích lợi ích dự kiến .........................................................................71
3.3.1.6. Khó khăn khi thực hiện giải pháp ...........................................................71
3.3.3. Giải pháp 3: Duy trì và nỗ lực mở rộng thị trường xuất khẩu gạo.............72
3.3.3.1. Nội dung giải pháp..................................................................................72
3.3.3.2. Mục tiêu đề xuất giải pháp......................................................................72
3.3.3.3. Các bước thực hiện..................................................................................73
3.3.3.4. Phân tích lợi ích dự kiến .........................................................................77
3.3.3.5. Khó khăn khi thực hiện giải pháp ...........................................................77
3.4. CÁC KIẾN NGHỊ.........................................................................................78
3.4.1. Đối với hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) .........................................78
3.4.1. Đối với Nhà nước.......................................................................................78
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
DANH MỤC VIẾT TẮT
AGROINFOR : Theo trung tâm Thông tin phát triển nông nghiệp nông thôn
AGROMONITOR : Công ty Cổ phần Phân tích và Dự báo Thị trường Việt Nam
CP : Cổ phần
CT : Công ty
DNNN : Doanh nghiệp nhà nước
DNTN : Doanh nghiệp tư nhân
ĐBSH : Đồng bằng sông Hồng
ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long
GAP : Good Agricultural Practices
Chương trình tiêu chuẩn sản xuất tốt trong nông nghiệp
GOS : Tổng cục thống kê
HTX : Hợp tác xã
: VFA : Hiệp hội lương thực Việt Nam
USDA : Bộ nông nghiệp Mỹ
TCT : Tổng công ty
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. : Sản xuất và tiêu dùng gạo thế giới ......................................................7
Bảng 1.2. : Sản lượng lúa thế giới giai phân theo khu vực....................................8
Bảng 1.3. : Sản lượng gạo xuất khẩu toàn cầu.......................................................9
Bảng 1.4. : Giá gạo xuất khẩu thế giới qua các năm............................................10
Bảng 1.5. : Phân vụ sản xuất lúa ở Việt Nam ......................................................12
Bảng 2.1. : Xuất khẩu gạo Việt Nam theo các tháng...........................................21
Bảng 2.2. : Mười thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất năm 2009...........................24
Bảng 2.3. : Tăng trưởng GDP của Châu Phi........................................................25
Bảng 2.4. : Sản lượng xuất khẩu gạo tại các doanh nghiệp Việt Nam.................30
Bảng 2.5. : Cơ cấu chủng loại gạo xuất khẩu.......................................................31
Bảng 2.6. : Diện tích trồng lúa ở Việt Nam .........................................................37
Bảng 2.7. : Sản lượng và năng suất lùa của Việt Nam.........................................38
Bảng 2.8. : Tỷ lệ tổn thất bình quan sau thu hoạch lúa ở Việt Nam....................43
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1 : Cơ cấu thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam năm 2009...................22
Biểu đồ 2.2 : Cơ cấu phẩm cấp gạo trắng xuất khẩu............................................32
Biểu đồ 2.3 : Loại hình kinh doanh của doanh nghiệp ........................................50
Biểu đồ 3.1 : Mức độ sẵn sàng đầu tư tại các vùng nguyên liệu..........................59
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1 : Tổ chức bộ máy quản lý và điều hành VFA......................................27
Sơ đồ 2.2 : Các kênh tiêu thụ lúa gạo ở Việt Nam...............................................48
