i
LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là Nguyễn Cảnh Hải, tác giả của luận án tiến sĩ “Giải pháp hợp lý
hóa cơ cấu đội tàu của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam”. Bằng danh dự bản
thân, tôi xin cam đoan rằng:
- Luận án này là công trình do tôi nghiên cứu và thực hiện, không có
phần sao chép bất hợp pháp nào từ các công trình nghiên cứu của các tác giả
khác;
- Các thông tin, số liệu được sử dụng trong luận án là hoàn toàn trung
thực và chính xác;
- Tất cả những sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn và
các thông tin trích dẫn trong luận án đã được ghi rõ nguồn gốc.
Hải Phòng, ngày tháng năm 2018
Tác giả
Nguyễn Cảnh Hải
ii
LỜI CẢM ƠN
Luận án này được thực hiện và hoàn thành tại Viện Đào tạo Sau đại học,
Trường Đại học Hàng hải Việt Nam. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất
tới TS. Nguyễn Hữu Hùng và PGS. TS. Đặng Công Xưởng đã tận tình giúp
đỡ và định hướng tôi trưởng thành trong công tác nghiên cứu khoa học và
hoàn thiện luận án. Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, để hoàn thiện
được luận án này, tôi cũng đã nhận được sự hướng dẫn và giúp đỡ tận tình
của Ban giám hiệu Trường Đại học hàng hải Việt Nam, Khoa Kinh tế, Viện
đào tạo sau đại học, Trung tâm Giáo dục thường xuyên và các Phòng, Ban
chức năng của Trường Đại học hàng hải Việt Nam. Tôi xin cảm ơn sâu sắc tới
tất cả các thầy, cô về sự hỗ trợ quý báu này.
Tôi xin cảm ơn đến lãnh đạo và cán bộ công nhân viên của Cục Hàng hải
Việt Nam, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines) và các doanh nghiệp
thành viên: công ty vận tải biển Vinalines, công ty vận tải biển Container
Vinalines, công ty vận tải biển Việt Nam, công ty vận tải biển Vinaship… đã
nhiệt tình giúp đỡ tôi trong thời gian đi tìm hiểu thực tế và lấy số liệu.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, người thân, bạn bè và
đồng nghiệp đã luôn bên cạnh, cổ vũ, động viên và nhiệt tình giúp đỡ tôi
trong thời gian qua.
Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn tới tất cả mọi người đã nhiệt tình
giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này.
Tác giả luận án
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ………...………..…………………………………..…. i
LỜI CẢM ƠN ………….…..………..……………………………………... ii
MỤC LỤC ……….………………………………………………….....…... iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÍ HIỆU………………......….vii
DANH MỤC CÁC BẢNG ……………………....…….…......……...…....viii
DANH MỤC CÁC HÌNH ………………………..………..…………..….. xi
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU ĐỘI TÀU VÀ HỢP LÝ
HÓA CƠ CẤU ĐỘI TÀU ............................................................................. 14
1.1. Tàu biển và đội tàu biển ........................................................................ 14
1.1.1. Các khái niệm về tàu biển và đội tàu biển ...................................... 14
1.1.2. Chức năng và vai trò của đội tàu đối với vận tải biển .................... 15
1.1.3. Xu hướng phát triển của đội tàu vận tải biển .................................. 16
1.1.4. Các phương thức tài trợ và phát triển đội tàu biển ......................... 20
1.2. Cơ cấu đội tàu, hợp lý hóa cơ cấu đội tàu ............................................. 23
1.2.1. Cơ cấu đội tàu ................................................................................. 23
1.2.2. Phân loại cơ cấu đội tàu .................................................................. 24
1.2.3. Hợp lý hóa cơ cấu đội tàu ............................................................... 27
1.3. Các tiêu chí đánh giá mức độ hợp lý hóa cơ cấu đội tàu ...................... 29
1.3.1. Trọng tải bình quân ......................................................................... 29
1.3.2. Quy mô đội tàu ............................................................................... 30
1.3.3. Mức tải trọng (cỡ tàu) ..................................................................... 31
1.3.4. Tuổi tàu và tuổi tàu bình quân ........................................................ 32
1.3.5. Suất vốn đầu tư tàu ......................................................................... 33
1.3.6. Hiệu quả kinh doanh, khai thác đội tàu .......................................... 34
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới cơ cấu đội tàu hợp lý ................................. 36
iv
1.4.1. Cơ chế, chính sách .......................................................................... 36
1.4.2. Luồng hàng xuất nhập khẩu ............................................................ 36
1.4.3. Khả năng đáp ứng và nhu cầu thị trường ........................................ 37
1.3.4. Năng lực tài chính ........................................................................... 37
1.3.5. Năng lực khai thác .......................................................................... 38
1.5. Ảnh hưởng của cơ cấu đội tàu hợp lý đến hiệu quả kinh doanh khai thác
tàu ................................................................................................................. 39
1.5.1. Ảnh hưởng của loại tàu ................................................................... 39
1.5.2. Ảnh hưởng của cỡ tàu ..................................................................... 40
1.5.3. Ảnh hưởng của tuổi tàu ................................................................... 41
1.5.4. Ảnh hưởng của tính chuyên môn hóa và hiện đại hóa đội tàu ....... 42
1.6. Bài học kinh nghiệm phát triển và hợp lý hóa cơ cấu đội tàu của một số
quốc gia trên thế giới.................................................................................... 43
1.6.1. Kinh nghiệm phát triển và hợp lý hóa cơ cấu đội tàu của một số
quốc gia trên thế giới ................................................................................ 43
1.6.2. Bài học kinh nghiệm phát triển và hợp lý hóa cơ cấu đội tàu cho
Việt Nam ................................................................................................... 46
CHƢƠNG 2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ CẤU ĐỘI TÀU VÀ MỨC
ĐỘ HỢP LÝ HÓA CƠ CẤU ĐỘI TÀU TỔNG CÔNG TY ..................... 48
2.1. Tổng quan về Tổng công ty Hàng hải Việt Nam .................................. 48
2.1.1. Giới thiệu chung ............................................................................. 48
2.1.2. Cơ cấu tổ chức ................................................................................ 49
2.1.3. Cổ phần hóa doanh nghiệp tại Tổng công ty Hàng hải Việt Nam .. 50
2.2. Đánh giá thực trạng cơ cấu đội tàu Tổng công ty Hàng hải Việt Nam
trong mối liên hệ so sánh với cơ cấu đội tàu thế giới .................................. 52
2.2.1. Cơ cấu đội tàu thế giới giai đoạn 2006 - 2016 ................................ 52
2.2.2. Quy mô đội tàu Vinalines giai đoạn 2006 - 2016 ........................... 66
v
2.2.3. Cơ cấu đội tàu Vinalines theo loại tàu ............................................ 68
2.2.4. Cơ cấu đội tàu Vinalines theo tuổi tàu ............................................ 71
2.2.5. Cơ cấu đội tàu Vinalines theo cỡ tàu .............................................. 75
2.2.6. Cơ cấu đội tàu Vinalines theo quy mô doanh nghiệp ..................... 78
2.3. Đánh giá hiệu quả kinh doanh khai thác đội tàu Tổng công ty Hàng hải
Việt Nam ...................................................................................................... 79
2.3.1. Đội tàu hàng khô ............................................................................. 79
2.3.2. Đội tàu dầu ...................................................................................... 90
2.3.3. Đội tàu container ............................................................................. 93
2.3.4. Đánh giá chung cơ cấu đội tàu Tổng công ty Hàng hải Việt Nam . 96
CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP HỢP LÝ HÓA CƠ CẤU ĐỘI TÀU TỔNG
CÔNG TY HÀNG HẢI VIỆT NAM ......................................................... 102
3.1. Định hướng phát triển ngành vận tải biển Việt Nam và Tổng công ty
Hàng hải Việt Nam .................................................................................... 102
3.1.1. Quy hoạch phát triển ngành vận tải biển Việt Nam đến năm 2020,
định hướng đến năm 2030 ...................................................................... 102
3.1.2. Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 .................................... 112
3.1.3. Định hướng phát triển Tổng công ty Hàng hải Việt Nam ............ 114
3.2. Giải pháp hợp lý hóa cơ cấu đội tàu Tổng công ty Hàng hải Việt Nam
giai đoạn 2017 – 2020 ................................................................................ 118
3.2.1. Giải pháp hợp lý hóa cơ cấu đội tàu hàng khô ............................. 118
3.2.2. Giải pháp hợp lý hóa cơ cấu đội tàu container ............................. 134
3.2.3. Giải pháp hợp lý hóa cơ cấu đội tàu dầu ...................................... 144
3.2.4. Một số giải pháp hỗ trợ hợp lý hóa cơ cấu đội tàu ....................... 146
3.2.5. Cơ cấu đội tàu hợp lý của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam giai
đoạn 2017 – 2020 .................................................................................... 149
