intTypePromotion=3

Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin và truyền thông theo mô hình đại học điện tử

Chia sẻ: Lê Na | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13

0
53
lượt xem
15
download

Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin và truyền thông theo mô hình đại học điện tử

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong bài báo này tác giả trình bày mô hình đại học điện tử, tác động của mô hình này đến quá trình nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đòi hỏi toàn cầu hóa. Tiếp theo tác giả nhấn mạnh trọng tâm chính là các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực ICT. Tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin và truyền thông theo mô hình đại học điện tử

  1. Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin và truyền thông theo mô hình đại học điện tử Ngô Tứ Thành* Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, 122 Hoàng Quốc Việt, Hà Nội, Việt Nam Tóm tắt. Thế kỷ 21, thế kỷ của nền kinh tế tri thức và toàn cầu hoá đã đặt ra các thách thức đòi hỏi trường Đại học phải có các thay đổi nhằm đáp ứng các yêu cầu và nhiệm vụ mới của việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao có khả năng làm việc trong bối cảnh toàn cầu hoá. Trong bài báo này tác giả trình bày mô hình đại học điện tử, tác động của mô hình này đến quá trình nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đòi hỏi toàn cầu hóa. Tiếp theo tác giả nhấn mạnh trọng tâm chính là các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực ICT, bao gồm: - Giải pháp xây dựng các nhân tố đảm bảo hoạt động giáo dục. - Giải pháp xây dựng các nhân tố về con người trong môi trường đại học điện tử. - Giải pháp xây dựng các nhân tố đóng vai trò trong hoạt động của nhà trường. Cuối cùng là giải pháp về công tác đào tạo nguồn nhân lực ICT ở trường đại học công nghệ thông tin và truyền thông. 1. Mở đầu* 80% sinh viên ICT tốt nghiệp ở các trường đại học trong nước có đủ khả năng chuyên môn Tham vọng của Việt Nam là sẽ tiến tới và ngoại ngữ để tham gia thị trường lao động "xuất khẩu" nguồn nhân lực công nghệ thông quốc tế. Tiếp đó đến năm 2020 dự kiến đào tin và truyền thông (ICT) chất lượng cao vào tạo nhân lực ICT tại nhiều trường đại học đạt năm 2020. Đó là một mục tiêu phát triển trình độ quốc tế, 90% sinh viên ICT ở các nguồn nhân lực ICT Việt Nam vừa được Bộ trường đại học có đủ khả năng chuyên môn Thông tin và Truyền thông phê duyệt trong và ngoại ngữ để tham gia thị trường lao động Quy hoạch phát triển nguồn nhân lực công quốc tế. Một trong những kế hoạch để đạt nghệ thông tin Việt Nam đến năm 2020. Bước mục tiêu trên mà Bộ Thông tin và Truyền đệm cho tham vọng trên là từ nay đến 2015, thông đề ra là xây dựng trường đại học đào việc đào tạo nhân lực ICT ở bậc đại học phải tạo ngành ICT đạt đẳng cấp quốc tế và triển đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN, khai thực hiện chương trình đào tạo đại học công nghệ thông tin bằng tiếng Anh theo ________ hướng 1 năm học tiếng Anh và 3 - 4 năm học * ĐT: 84-4-8583186 chuyên môn bằng tiếng Anh [1]. Đây là một E-mail: ngotuthanh2002@yahoo.com tín hiệu vui đối với người làm công tác ICT ở 54
  2. Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 55 Việt Nam, tuy nhiên để thực hiện đề án trên, - Xu thế tất yếu của sự ứng dụng Internet nếu phát triển đại học theo kiểu truyền thống thế hệ mới vào giáo dục đào tạo, đặc biệt là lâu nay (làm trường, rồi mở lớp, sau đó mới giáo dục đào tạo ở bậc đại học (chính quy tập tuyển sinh...), thì khả năng đạt được chỉ tiêu trung hay không tập trung). trên với chất lượng cao là điều không tưởng, - Xây dựng và phát triển hài hòa tương ngay việc tìm nguồn cán bộ giảng dạy đáp xứng và đồng bộ trong bộ ba: Chính phủ điện ứng yêu cầu của đề án lại càng hết sức khó tử, thương mại điện tử, giáo dục điện tử. khăn. Do vậy muốn thực hiện thành công đề Từ xuất phát điểm trên, chúng tôi đưa ra án này phải có cuộc cách mạng để “nâng cấp” định nghĩa đại học điện tử như sau: Đại học các cơ sở đào tạo nguồn nhân lực ICT (gọi tắt điện tử là chuyển đổi toàn bộ hệ thống quản lý, đại học ICT hay trường ICT) mang tầm vóc điều hành, xử lý công việc, các hệ thống dịch vụ, của một nhà trường hiện đại. Nhà trường đào tạo sang hoạt động ở dạng điện tử dựa trên hiện đại đó vừa mang những nét của nhà công nghệ Internet. Đại học điện tử nhằm tạo ra trường truyền thống Việt Nam vừa phải đáp một bước chuyển biến tích cực trong việc nâng ứng được yêu cầu giáo dục con người trong cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở bậc đại học giai đoạn thế giới bước vào nền văn minh trí theo hướng ngày càng tiếp cận với nền giáo dục tuệ. Đây là bài toán mang tầm vĩ mô, là mối tiên tiến của thế giới, đào tạo nguồn nhân lực có quan tâm của chính phủ, là nhiệm vụ của các trình độ cao, xây dựng môi trường làm việc, học nhà hoạch định chiến lược... Xét trên phương tập mọi lúc mọi nơi. diện khoa học giáo dục, bài toán về giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đã được nhiều 2.2. Cấu trúc mô hình đại học điện tử nhà khoa học nghiên cứu và được đúc kết thành cơ sở lý luận. Trong bài viết này tác giả Cấu trúc đại học điện tử gồm các thành chỉ tập trung trình bày mô hình của trường phần như sau (hình 2) : đại học hiện đại (đại học điện tử) và đưa ra - Hệ thống học thuật điện tử (eAcademic): các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất hệ thống hoá các nguồn tài nguyên của đơn lượng đào tạo nguồn nhân lực ICT trên nền vị như: các hệ thống lý thuyết, học thuật, tảng đại học điện tử. quản lý đào tạo, eLearning… nhằm phục vụ cho công tác tra cứu, học tập của sinh viên, CBCNV-GV. 2. Mô hình của nhà trường hiện đại - đại học - Hệ thống nghiên cứu (eResearch): hệ điện tử thống hoá các công trình nghiên cứu, các đề tài khoa học, công nghệ, các bài báo, tài liệu 2.1. Định nghĩa đại học điện tử trong và ngoài nước, các ứng dụng KH-CN trong hoạt động giảng dạy, quản lý, sản xuất… Đại học điện tử (eUniversity) hay còn gọi - Hệ thống dịch vụ điện tử (eService): hệ là đại học số hóa hình thành và phát triển do: thống các dịch vụ đào tạo hỗ trợ cho sinh - Nhu cầu đổi mới giáo dục đại học để viên, CBGV thông qua cổng thông tin Portal đáp ứng nguồn nhân lực cho nền kinh tế tri như đăng ký, giải đáp, tư vấn, tìm kiếm thông thức, mở rộng phương thức đào tạo mới. tin, các dịch vụ thư viện, hỗ trợ kỹ thuật…
  3. 56 Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 - Hệ thống thương mại điện tử - Hệ thống mở rộng (eMis): các CLB (eBusiness): Hệ thống các hoạt động giao dịch online, giới thiệu và xúc tiến việc làm, thông thương mại, dịch vụ cho các đơn vị trong tin thực tập, cấp học bổng, tuyển dụng của trường: thuê mặt bằng, phòng ốc, phát triển doanh nghiệp… các dịch vụ như phát triển phần mềm, du lịch Trên cơ sở kết hợp các thành phần trên lữ hành, mở các khoá đào tạo, liên kết đào trong mối liên hệ tương quan với các nhân tố tạo, hợp tác NCKH và chuyển giao công đặc trưng của nhà trường, [2] đã đưa ra mô nghệ, triển khai ứng dụng… hình kết hợp dưới đây (hình 1). Hình 1. Mô hình kết hợp các nhân tố đặc trưng nhà trường và thành phần cấu trúc đại học điện tử. Trong đó: Đ (điều kiện đào tạo) Nhóm 1 là các nhân tố cơ bản đảm bảo H (hình thức đào tạo) hoạt động giáo dục trong nhà trường gồm: Mô (môi trường đào tạo) M (mục tiêu đào tạo) Bô (bộ máy đào tạo) N (nội dung đào tạo) Qi (qui chế đào tao) P (phương pháp đào tạo) Mô hình này thực chất là “mô phỏng” lại Nhóm 2 là các nhân tố về con người, đóng mô hình đại học truyền thống nên vừa đảm vai trò quyết định trong quá trình thực hiện bảo các yếu tố cơ bản của một nhà trường mục tiêu của nhà trường gồm: truyền thống, đồng thời thể hiện rõ mục tiêu Th (lực lượng đào tạo) ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin- Tr ( đối tượng đào tạo) truyền thông của một nhà trường hiện đại. Nhóm 3 là các nhân tố đóng vai trò hỗ trợ Phần tiếp theo sẽ đưa ra các giải pháp thực trong quá trình hoạt động của nhà trường gồm: hiện các nhóm trên nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực ICT.
  4. Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 57 Hình 2. Kiến trúc hệ thống eUniversity. 3. Giải pháp xây dựng các nhân tố đảm bảo lĩnh vực ngành ICT trung bình cứ khoảng 18- hoạt động giáo dục trong nhà trường ICT 24 tháng, một công nghệ mới lại ra đời làm hiện đại: M (mục tiêu đào tạo), N (nội dung thay đổi phương thức và tập quán làm việc đào tạo), P (phương pháp đào tạo) của nguồn nhân lực ICT. Những kiến thức của sinh viên ngành ICT được trang bị ở 3.1. Cơ sở khoa học cho việc đưa ra các giải pháp những năm đầu đại học nhanh chóng trở thành lạc hậu khi sinh viên đó ra trường. Nhờ hỗ trợ của công nghệ ICT mà tri thức Thêm vào đó, sau khi ra trường vài năm, nếu của loài người tính trung bình cứ sau 7 năm không được đào tạo bồi dưỡng thêm, mỗi lao thì tăng gấp đôi. Vì vậy, sau 4 năm đại học, động lại bị chính ngành ICT đào thải. Như vậy kiến thức của 2 năm đầu lạc hậu 50%. Riêng chính sự bùng nổ khoa học trong lĩnh vực
  5. 58 Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 ICT kéo theo sự bùng nổ thông tin làm đảo lộn tiên tiến trên thế giới (MIT, CMU, Rochester, mục tiêu giáo dục đại học mà cốt lõi là chuyển từ University of Vienna) để có cơ sở cập nhật - chủ yếu đào tạo kiến thức và kỹ năng sang chủ cải tiến chương trình, nội dung đào tạo ICT [3]. yếu đào tạo năng lực. Do đó ai muốn tồn tại Về phương pháp, đổi mới tư duy về trong xã hội thông tin không chỉ học khi còn phương pháp theo phương châm “lấy người đi học mà còn học cả khi đã đi làm và lúc đã học làm trung tâm”. Về thời lượng, rút ngắn nghỉ hưu - học suốt đời, tạo dựng nên một xã hội thời gian giảng dạy lý thuyết trên cơ sở sinh học tập mới. viên được cung cấp nguồn thông tin dồi dào trước khi lên lớp, tăng thời gian tự học, nhất 3.2. Các giải pháp cụ thể là các bài thực hành, thí nghiệm nghiên cứu với sự trợ giúp của máy tính và mạng. Tăng - Với tốc độ phát triển nhanh chóng của thời gian cho các buổi thảo luận nhằm trao ICT như vậy, không có cách nào khác là giáo đổi, giải đáp thắc mắc giữa sinh viên với giáo dục đại học ICT chỉ nên trang bị kiến thức viên và các chuyên gia có uy tín trong và nền tảng, kỹ năng cơ bản và dạy cách học cho ngoài nước về các chủ đề ứng dụng ICT trong sinh viên, tạo cho họ khả năng, thói quen và chuyên ngành tương ứng. Giáo viên và sinh niềm say mê học tập suốt đời. Mọi phương viên đều có địa chỉ email riêng, đồng thời pháp dạy, phương pháp học, nội dung cần hình thành tác phong làm việc, dạy và học dạy, nội dung cần học đều phải xuất phát qua mạng. Khuyến khích giáo viên, sinh viên theo tư tưởng chủ đạo đó và phải ngang tầm trau dồi ngoại ngữ để tạo thuận lợi cho quá với nội dung, chương trình đào tạo của trình học tập và trao đổi thông tin. chuẩn khu vực và quốc tế, Nghiên cứu và áp dụng công nghệ dạy- Trang bị kiến thức nền tảng có nghĩa là học tiên tiến, chuyển việc giảng dạy kiến thức trong chương trình đào tạo đại học phải chú sang giảng dạy phương pháp tư duy, hệ trọng kiến thức nền tảng chứ không phải kiến thống nhằm tăng cường năng lực sáng tạo thức về một quy trình cụ thể, vì kiến thức nền cho sinh viên. Kết hợp với các cơ sở đào tạo, tảng tạo cho người học một cái nền vững chắc nghiên cứu, kinh doanh trong và ngoài nước để tiếp tục học tập những thứ cụ thể khác. hình thành một môi trường tổng thể cho việc Cũng vậy, kỹ năng cơ bản là công cụ để học học tập - nghiên cứu và triển khai cho sinh viên. suốt đời (chẳng hạn kỹ năng đọc hiểu, kỹ Trước đây việc tự học thường phải đối năng về một ngoại ngữ quan trọng... chứ mặt với một khó khăn rất lớn là thiếu thông không phải kỹ năng sử dụng một cái máy cụ tin, thiếu tài liệu, ngày nay nhờ mạng thể, kỹ năng thao tác một quy trình cụ thể). Internet, kho tàng tri thức của nhân loại đã Trong từng lĩnh vực, từng môn học có mênh được lưu trữ, xử lý và trao đổi dễ dàng trên mông các nội dung, các vấn đề để học, giảng phạm vi toàn cầu, theo nhu cầu và không phụ viên phải biết chọn nội dung gì, vấn đề gì để thuộc vào vị trí địa lý của người dùng. Đây người học được rèn luyện năng lực tư duy chính là cơ sở để đổi mới mục tiêu giáo dục cao cấp, được học cách học tốt nhất. Hệ thống đại học trong kỷ nguyên thông tin nhằm tạo Internet cho phép dễ dàng tiếp cận tới các ra con người có khả năng tự định hướng học nguồn thông tin về khung chương trình, nội tập, tự học thường xuyên, biết chọn lọc, xử lý dung giáo trình, bài giảng từ các cơ sở đại học thông tin và có khả năng sáng tạo tri thức, tự
  6. Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 59 tin hội nhập vào thị trường lao động chất định, vai trò của thầy được chia thành hai xám quốc tế đầy tính cạnh tranh. Quá trình tự phần rõ rệt: phần tri thức mới và phần trợ đào tạo đó còn giúp giảm chi phí tái đào tạo giúp cho việc học của học viên. Cả hai phần hoặc giáo dục thường xuyên khá tốn kém này đều được công nghệ trợ giúp kết hợp với hàng năm. Ứng dụng ICT trong giáo dục đại tổ chức của con người làm nhiệm vụ hỗ trợ, học với mục tiêu xuyên suốt là tạo ra phương hướng dẫn cách tiếp cận vào nguồn tri thức, pháp “tự học” sẽ tác động tích cực vào quá không còn việc thầy giảng trò ghi như cách trình đổi mới giáo dục đại học Việt Nam để học truyền thống. Đội ngũ thầy giáo, lực tiến kịp trình độ khu vực và quốc tế... Nhanh lượng đào tạo trong các trường học được thay chóng triển khai eLearning và áp dụng bằng nguồn tri thức đặt trên mạng. Nguồn tri phương pháp dạy học tương tác. Lúc đó sinh thức này được thể hiện dưới nhiều dạng, viên sẽ giảm thời gian tới trường vì phương trong đó việc soạn các phần mềm nội dung là pháp dạy học tương tác qua mạng trực tuyến một khía cạnh chính. Việc giảng dạy của thầy sẽ trở thành một phương pháp phổ biến trên giáo được thay bằng việc tự học của học viên toàn thế giới. Những sinh viên có nhiều tham có sự trợ giúp của phụ giảng, thầy kèm và hệ vọng sẽ có các bằng cấp từ Internet trước khi thống kĩ thuật máy móc lấy nội dung từ có bằng tốt nghiệp đại học. Khi châu Á được nguồn phục vụ về. Thầy giáo thường làm nối mạng rộng hơn, nhà trường sẽ chia sẻ tài nhiệm vụ giúp học viên thao tác với máy để nguyên trên Internet ngày càng nhiều, các lấy được tri thức hoặc tóm tắt, hệ thống hoá sinh viên sẽ nối mạng để cùng thực hiện một tri thức, không giảng giải chi tiết. đề tài được giao, sử dụng Internet trở thành Việc theo dõi tình hình học tập của thầy công cụ học tập đắc lực. Sự lưu chuyển của tri giáo được thay bằng đội ngũ nhân viên quản thức và các ý kiến một cách tự do trên mạng lí giám sát các lớp học. Các thông tin về mức sẽ chia sẻ tài nguyên trên Internet ngày càng độ học tập của học viên còn có thể được lưu nhiều. Sự lưu chuyển của tri thức và các ý giữ trong máy tính khi có tương tác giữa học kiến tự do trên mạng sẽ xoá bỏ biên giới giữa viên và các phần mềm giảng dạy. Khác với các quốc gia. Vì tiếng Anh là ngôn ngữ chính các trường học truyền thống quản lí toàn trong kỷ nguyên Internet cho nên việc sử diện sinh viên, đối với eLearning việc lên lớp dụng thành thạo tiếng Anh vẫn là điều tối giảng bài chỉ là một hình thức giảng dạy và quan trọng. không phải là quyết định. - Vị trí của giảng viên ĐH không phải được xác định bằng sự độc quyền về thông 4. Giải pháp xây dựng các nhân tố về con tin và tri thức có tính đẳng cấp, mà bằng trí người: Th (lực lượng đào tạo) và Tr (đối tuệ và sự từng trải của mình trong quá trình tượng đào tạo) trong nhà trường điện tử dẫn dắt sinh viên tự học, tạo cho sinh viên có 4.1. Các sở cứ khoa học xây dựng các nhân tố con tính chủ động của người học. Vị trí của giảng người trong đại học điện tử viên ĐH trong thời đại thông tin có được giữ vững hay không phụ thuộc vào sự phấn đấu Trong cách học điện tử (eLearning), vai của bản thân từng giảng viên để đáp ứng yêu trò người học tự học tìm hiểu tri thức là quyết cầu của thời đại mới.
  7. 60 Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 4.2. Giải pháp xây dựng các nhân tố về con người mọi thông tin thay thế học thuộc thông tin. trong môi trường đại học điện tử [4] - Thay vì học sinh phải ghi chép rất nhiều những lời giảng của giáo viên (mà không Qua việc phân tích các sở cứ trên, có thể phải học sinh nào cũng biết nghe, chắt lọc ý rút ra vai trò chính của thầy và trò trong để ghi chép một cách đầy đủ và chính xác) thì trường đại học điện tử sẽ thay đổi về chất so giờ đây họ được giành nhiều thời gian hơn để với trường đại học truyền thống như sau: nghe, để suy nghĩ, để thảo luận và chỉ dành ít thời gian để ghi những ý quan trọng vào các 4.2.1. Đối với thầy giáo phiếu học tập. - Phải đổi mới tư duy về công việc dạy học và luôn luôn cập nhật thông tin để nâng 4.3. Các giải pháp cụ thể cao kiến thức, thuần thục các kỹ năng truyền thụ qua những bài giảng. Bồi dưỡng những 4.3.1. Đối với thầy giáo năng lực dạy học theo phương pháp mới, Để hoàn thành được nhiệm vụ trên trong nhận thức đúng đắn về đổi mới dạy học để môi trường đại học điện tử, thầy không chỉ đáp ứng những yêu cầu của việc sử dụng giỏi môn mình dạy mà cần phải: phương tiện dạy học hiện đại. - Biết tự rèn luyện mình, cập nhật kiến - Thầy dạy các cách chiếm lĩnh kiến thức thức một cách toàn diện để có đủ bản lĩnh thay thế cách truyền thụ các kiến thức. Giảng thực hiện vai trò chủ đạo của mình với tư viên ĐH trong trường ICT hiện nay không cách là chủ thể của hoạt động sư phạm nói còn là người truyền thụ kiến thức mà là chung và hoạt động giảng dạy nói riêng. người hỗ trợ sinh viên hướng dẫn tìm chọn - Có một sự đầu tư thích đáng cho việc và xử lý thông tin. chuẩn bị bài giảng. Ngoài ra, bằng cách khêu - Thầy được giải phóng khỏi những hoạt gợi sự tò mò, tạo sự hấp dẫn của tri thức và động lao động chân tay thông thường (như bằng tấm gương học tập của mình, giảng viên cố viết, vẽ, trình bày các tranh ảnh, biểu bảng gắng tạo nên niềm say mê học tập cho học viên. thậm chí cả việc thuyết trình). Với lối dạy - Làm chủ được môi trường ICT. Biết xây truyền thống, thầy giáo phải làm việc liên tục dựng những phần mềm dạy học môn học với bảng đen và phấn trắng (một hoạt động mình đảm nhiệm. Ví dụ xây dựng phòng thí lao động có mức độ ô nhiễm cao) thì giờ đây nghiệm ảo, phòng thực hành ảo, giáo trình thầy giáo chỉ việc điều khiển máy tính để các điện tử... Biết khai thác phần mềm, các thông dòng chữ (với nhiều kiểu dáng, kích thước và tin khác từ mạng để thiết kế bài giảng điện màu sắc khác nhau) xuất hiện một cách logic tử. Biết quản lý khai thác mạng viễn thông. trên màn ảnh theo tiến trình của bài giảng. Thầy sẽ dành thời gian chủ yếu để theo dõi, 4.3.2. Đối với học sinh giám sát, điều khiển, chỉ đạo, tổ chức học sinh Học sinh muốn đạt kết quả tốt trong môi đối thoại, làm cho họ luôn ở trong trạng thái trường đại học điện tử phải: chủ động, độc lập và tự giác. - Trang bị kiến thức về sử dụng máy tính, học cách truy nhập mạng một cách thành thạo. 4.2.2. Đối với học sinh - Lao động trí óc một cách thực sự, tự giác, - Học cách tìm kiếm, sử dụng và quản lý chủ động, sáng tạo và với một cường độ rất cao.
  8. Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 61 - Biết tự đánh giá và biết mình cần học cái gì. đảm tỷ lệ số sinh viên, giáo viên/máy tính, - Tổ chức đa dạng các hình thức học tập thời lượng truy nhập Internet/sinh viên ở như làm việc theo nhóm, tổ chức thảo luận, mức ngang bằng với các nước thuộc nhóm tham gia các diễn đàn, các câu lạc bộ trực như Thái Lan, Malaysia… tuyến để phát triển chuyên môn, kỹ năng. - Đầu tư kinh phí xây dựng bài giảng điện - Đăng ký các khoá học khác nhau phù tử dạng đa phương tiện (multimedia) cho các hợp với yêu cầu của mỗi người về thời gian, môn học phù hợp với trực quan sinh động, về mức độ chuyên sâu. dần dần tiến tới tất cả các môn học đều có bài - Tham gia học tập, nghiên cứu cùng với giảng điện tử được lưu trữ trên mạng để sinh giáo viên một cách tích cực và bình đẳng, chủ viên có thể tham khảo bài giảng vào bất kỳ động trong học tập và tìm kiếm tri thức. lúc nào. Xây dựng các thư viện điện tử phong phú và liên kết với nhau ở cấp trường, quốc gia và quốc tế. Tăng cường thực hiện các đề 5. Giải pháp xây dựng các nhân tố đóng vai tài nghiên cứu khoa học có ứng dụng ICT kết trò hỗ trợ trong quá trình hoạt động của nhà hợp tự phát triển các phần mềm hỗ trợ học trường: Đ (điều kiện đào tạo), H (hình thức tập và nghiên cứu. Xây dựng hoàn chỉnh hệ đào tạo), Mô (môi trường đào tạo), Bô (bộ thống CSDL quản lý ngành giáo dục. Trong máy đào tạo), Qi (qui chế đào tạo) phương pháp dạy học truyền thống, thầy tiếp xúc trực tiếp với trò. Thầy đóng vai trò chủ 5.1. Xây dựng chế độ chính sách, cơ sở hạ tầng và động, trò thường bị động. eLearning có thể văn hóa ICT [5] làm biến đổi cách học cũng như vai trò của học viên. Họ có thể học mọi lúc, mọi nơi - Nghiên cứu và sớm ban hành các định (miễn rằng nơi đó có phương tiện trợ giúp hướng chiến lược cho ứng dụng ICT vào giáo việc học), người học có thể học theo thời gian dục. Có sự chỉ đạo đầy đủ, đồng bộ, thống biểu cá nhân. Vì vậy kiến nghị Bộ giáo dục nhất bằng các văn bản của nhà nước mang nên có một hành lang pháp lý giảng dạy bằng tính pháp quy để các trường đại học có cơ sở eLearning cho sinh viên chính quy ở tất cả các lập đề án, huy động nguồn vốn đầu tư cho trường đại học để khuyến khích áp dụng bài hoạt động này, góp phần làm thay đổi nội giảng điện tử. dung, phương pháp, hình thức dạy học và - Xây dựng Website môn học. Phấn đấu quản lý giáo dục, tạo nên được sự kết hợp 100% các môn học ở trường đại học đều được giữa nhà trường, gia đình, xã hội thông qua xây dựng Website để cung cấp bài giảng và mạng, làm cơ sở tiến tới một xã hội học tập. môi trường tương tác giữa giáo viên và sinh - Nhà nước tăng dần mức đầu tư để viên. Thông qua trang Web, sinh viên được không ngừng nâng cao, hoàn thiện và hiện cập nhật đều đặn về tài liệu, thông tin môn đại hoá thiết bị, công nghệ dạy học; đồng thời học, đồng thời còn có các forum để trao đổi hoàn thiện hạ tầng ICT để mọi trường học về học tập. Cũng thông qua Website sẽ giúp đều có thể kết nối vào mạng Internet. Cần cho việc tạo bài giảng được tốt hơn, giảng trang bị các phương tiện học tập điện tử, hạ viên có thể cung cấp bài giảng theo khuôn tầng mạng hiện đại, kết nối Internet băng mẫu thống nhất hơn, quản lý được việc nộp rộng cho các trường đại học trọng điểm; bảo bài qua mạng và quản lý được thành viên
  9. 62 Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 tham gia các forum. Một số biện pháp cụ thể: - Đào tạo nguồn nhân lực biết khai thác - Xây dựng thư viện điện tử. Ngoài chức ứng dụng ICT một cách hiệu quả phải được năng quản lý thư viện, hệ thống này cần phải tiến hành đồng bộ với việc xây dựng cơ sở hạ lưu trữ chính các tài liệu số hóa và cung cấp tầng mạng hiện đại. Định hướng việc đào tạo các công cụ tìm kiếm. Tiến đến toàn bộ bài cho giáo viên và sinh viên ứng dụng ICT cần giảng, giáo trình, các công trình nghiên cứu được coi trọng như nhau. Sinh viên là những khoa học của giảng viên, các luận văn tốt người trợ giúp rất đắc lực cho giáo viên trong nghiệp của sinh viên... sẽ được số hóa và lưu ứng dụng ICT vào các bài giảng và nghiên cứu. trữ trong thư viện điện tử để phục vụ khai - ICT là một cuộc cách mạng giáo dục thật thác trong học viện. sự đang xảy ra đối với nhân loại. Trong - Xây dựng hệ thống thông tin đại học khung cảnh đó, cũng chính ICT có thể giúp hoàn thiện phục vụ 4 nhóm đối tượng sau: 1) con người chọn nhập và xử lý thông tin Ban giám hiệu, 2) giảng viên và sinh viên, 3) nhanh chóng để biến thành tri thức. Ngoài ra, chuyên viên của các phòng chức năng và 4) công nghệ ICT mới là một khía cạnh văn hóa các đối tượng khác bên ngoài đại học. Đối của thế giới mới, và như mọi thứ văn hóa, nó tượng quan trọng nhất là các giảng viên và sẽ được tiếp nhận tốt nhất ở tuổi trẻ, giúp sinh viên cần phải được hưởng lợi trực tiếp từ người học định hướng tư duy và thái độ của tin học hóa để nâng cao chất lượng dạy, học mình trong thời kỳ mới. Từ đó cần qua dạy và nghiên cứu. Tiếp đến là các chuyên viên và học làm cho thế hệ trẻ nhanh chóng làm cần được hỗ trợ tin học hóa để tự động hóa quen và sử dụng công nghệ mới một cách đúng các hoạt động nghiệp vụ như tuyển sinh, đắn để hình thành phong cách văn hóa mới. quản lý điểm, quản lý sinh viên, tài chính cũng như nghiệp vụ khác. 5.2. Giải pháp xây dựng (nhúng) các nhân tố Đ - Tin học hóa công tác quản lý hồ sơ cán (điều kiện đào tạo), H (hình thức đào tạo), Mô bộ để tự động thông báo mọi di biến động về (môi trường đào tạo), Bô (bộ máy đào tạo), Qi (qui nhân sự của học viện như thời gian được chế đào tao) trong môi trường điện tử tăng lương của mỗi cán bộ trong học viện, tự động thống kê danh sách những người được Muốn xây dựng đại học điện tử ở tất cả khen thưởng, những người đủ điều kiện thi các trường đại học nói chung hay đại học ICT lên các chức danh giảng viên chính, chuyên nói riêng, công việc trước tiên là xây dựng và viên chính... phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trong môi - Tổ chức thi trắc nghiệm và điều tra phản trường đại học điện tử. Nghĩa là muốn xây hồi từ sinh viên. Phát triển phần mềm chấm dựng đại học điện tử phải có những con thi trắc nghiệm tự động bằng nhận dạng người đủ tầm thực hiện nhiệm vụ này. quang học. Với tiêu chí lấy sinh viên làm Trên cơ sở yếu tố con người và hạ tầng cơ trung tâm, sử dụng công nghệ nhận dạng có sở đã có, bước tiếp theo là tăng cường ứng thể tiến hành điều tra phản hồi của toàn bộ dụng công nghệ thông tin trong quản lý và sinh viên đối với tất cả các môn học do học công tác dạy và học. Tin học hóa toàn bộ các viện quản lý. Các phiếu điều tra này sẽ được hoạt động quản lý nhà trường, từ khâu bảo lãnh đạo học viện và các phòng chức năng vệ, văn thư giấy tờ, thư viện điện tử... đến phân tích để nắm rõ hơn về tình hình dạy và quản lý hồ sơ cán bộ của toàn trường đại học. học, đồng thời giúp cho giảng viên có điều
  10. Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 63 kiện nhìn nhận và tự điều chỉnh phương sống trong trường như đào tạo, quản lý sinh pháp giảng dạy của mình. viên, quản lý giảng viên, quản lý tài chính, cơ - Số hoá đề cương, giáo trình, bài giảng sở vật chất… sau đó sẽ tiến hành từng bước của tất cả các học phần để xây dựng kho dữ đối với các phần mềm khác và cuối cùng là liệu về giáo trình điện tử, từng bước tiến đến phát triển các ứng dụng mang tính đặc thù tại xây dựng hệ thống eLearning. từng đơn vị. Các phần mềm, dịch vụ được - Phát triển các dịch vụ trên mạng. Xây phát triển và tích hợp vào hệ thống theo kiến dựng các nguồn tài nguyên dùng chung như trúc cấu thành, bao gồm các module cùng hệ thống giáo trình điện tử, các nguồn tư liệu hoạt động trong một chỉnh thể. Xây dựng phục vụ nghiên cứu. Xây dựng trung tâm tích xưởng sản xuất học liệu điện tử, phát triển hợp dữ liệu thống nhất. Phát triển phần mềm các hệ thống phần mềm quản lý công nghệ giải quyết các hoạt động mang tính xương thông tin trên nền tảng của mạng Intranet. Hình 3. Sơ đồ quan hệ các phân hệ phần mềm trong hệ thống. 6. Giải pháp chiến lược về công tác đào tạo - Tích hợp hệ thống và công nghệ một nguồn nhân lực ICT thời kỳ mới cách sáng tạo và chính xác. - Đột phá vào những hạn chế, tồn tại của kỹ ICT phát triển với tốc độ nhanh, trường thuật và tạo ra cuộc cách mạng mới trong ICT. đại học đào tạo ICT (gọi tắt là đại học ICT) - Tự cập nhật tri thức, kịp đối mặt với sự phải thích ứng với sự phát triển nhanh của phát triển nhanh của công nghệ. công nghệ mới. Cải tiến đào tạo nhằm tạo ra - Làm việc trong môi trường cạnh tranh thế hệ kỹ sư ICT mới có khả năng: quốc tế và toàn cầu.
  11. 64 Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 Chương trình đào tạo được tăng cường cũng cần xây dựng những chương trình đào trên nền tảng khoa học, lấy nền tảng nghiên tạo đặc biệt theo yêu cầu từ nghiên cứu. Bộ cứu để định hướng cho giáo dục. Các kỹ sư khung chiến lược đa dạng hóa nằm trong và nhà khoa học phải có nền tảng khoa học không gian 3 chiều (như hình 4): tốt hơn để tạo được những đột phá, tạo được 1. Đối tượng đào tạo (phục vụ cho ai?) cuộc cách mạng trong ICT. 2. Lĩnh vực đào tạo (tại sao cần?) Trong quá trình cải tiến đào tạo phải tạo 3. Chương trình đào tạo (đào tạo như thế dựng được mô hình học tập dựa theo vấn đề nào?) thực tế. Cấu trúc các môn học cần có sự thay Lĩnh Lĩnh vực xã hội: đổi căn bản để tạo cơ sở tri thức rộng hơn cho vực Năng lượng, sinh viên, đáp ứng nhu cầu giải quyết các vấn đào Who for? Giao thông, Y tế, tạo Văn hóa… đề thực tế và triển khai được ứng dụng ICT trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Mặt khác, cần tăng cường liên kết giáo dục đại học theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa học và Why? hành. Ngoài ra, để có thể giải quyết các bài toán thực tế, kỹ sư ICT cần được bổ sung những kỹ năng khác về mặt pháp lý, kinh tế, Các đối tượng mục tiêu nhân cách, sinh thái và môi trường. Một thực tế đang diễn ra trên toàn cầu, tri thức ngày càng phát triển nhanh và mạnh How? mẽ, nên chương trình đào tạo dù có được cập Các chương nhật tốt đến mấy cũng khó theo kịp được sự trình đào tạo phát triển ICT trong thực tế [6]. Do đó trường ICT cần tăng cường hơn mô hình tự học, Hình 4. Bộ khung chiến lược đa dạng hóa. khích lệ sinh viên nâng cao khả năng tự học, điều này quan trọng hơn cả nội dung kiến Sản phẩm của giáo dục đại học là kỹ sư ra thức được truyền đạt. Tóm lại, cải cách đào trường, sản phẩm đó phải được xã hội sử tạo nghĩa là chuyển dịch từ kiểu truyền đạt dụng thừa nhận. Phải xác định rõ sinh viên kiến thức sang phương thức nuôi dưỡng và cần được truyền đạt những kiến thức gì, để trau dồi khả năng sáng tạo và cách giải quyết làm gì, sẽ làm gì trong xã hội. Ngoài ra vấn đề khoa học công nghệ thực tế một cách trường ICT cần biết rõ bên ngoài xã hội cần gì sáng tạo. đối với sinh viên tốt nghiệp. Các trường cần Đa dạng hóa chính là tăng cường khả có các bước kế hoạch hóa sự nghiệp cá nhân năng đáp ứng. Thực tế cho thấy các ngành cho sinh viên, cung cấp thường xuyên thông đào tạo truyền thống thường do trường đã tin về nhu cầu công việc, có những kế hoạch thiết kế sẵn. Trong khi đó các vấn đề thực tiễn đào tạo nối tiếp. Muốn vậy, trường cần có không phân biệt ranh giới giữa các ngành. những giáo viên sâu sát hơn với thực tế, có sự Ranh giới giữa khoa học và công nghệ cũng tham gia vào hoạt động nghiên cứu đào tạo, không còn rõ ràng, do đó đào tạo liên ngành có sự tham gia của sinh viên vào các dự án, là hướng cần thiết hiện nay. Ngoài ra, trường sinh viên được đặt vào môi trường cạnh
  12. Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 65 tranh quốc tế. Sinh viên khi tốt nghiệp cần pháp cần thiết và cấp bách nhất hiện nay đạt được 4 phẩm chất: trong việc nâng cao chất lượng đào tạo nguồn 1) Có tri thức công nghệ, nhân lực ICT tại Việt Nam. Tuy nhiên, muốn 2) Có kỹ năng ICT, cho mô hình và các giải pháp này thực sự đi 3) Có tư duy sáng tạo, vào cuộc sống, phải có sự kết hợp đồng bộ 4) Được giáo dục nhân cách, tư duy quản giữa việc nghiên cứu lý luận với thực tiễn, sự lý và doanh nhân. quan tâm đầu tư hợp lý của Bộ Thông tin - Truyền thông và Bộ Giáo dục, đặc biệt là các doanh nghiệp sự dụng nguồn nhân lực ICT. 7. Kết luận Mô hình đại học điện tử đã làm thay đổi về chất của một trường đại học hiện đại mang Tài liệu tham khảo nét đặc trưng khác biệt với các trường đại học [1] Lê Doãn Hợp, Quyết định về việc phê duyệt quy truyền thống. Đại học điện tử không còn là hoạch phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin một ốc đảo sư phạm mà là một cơ sở giáo dục Việt Nam đến năm 2020, Số: 05/2007/QĐ-BTTTT gắn với sản xuất từ sản xuất giản đơn ở cộng ngày 26 tháng 10 năm 2007. đồng đến sản xuất hiện đại trong các xí [2] Đoàn Hoàng Duy, Nguyễn Đức Hiền, Nguyễn nghiệp. Tính đa dạng của đại học điện tử với Gia Như, Mô hình đại học điện tử - Một cách tiếp nhiều hình thức thích hợp, tăng khả năng lựa cận, Kỷ yếu hội nghị quốc gia về CNTT tháng 9/2006, Đại học Huế, tr. 40. chọn phù hợp với năng lực, sở trường, [3] Hoàng Kiếm, Hướng tới đại học số hóa trong tiến nguyện vọng của người học nhằm thưc hiện trình hội nhập giáo dục đại học toàn cầu, Kỷ yếu hội mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, thảo khoa học eLearning và kinh nghiệm triển bồi dưỡng nhân tài. Được hỗ trợ và hiện đại khai trong các trường đại học thành phố Hồ Chí hoá ở những mức độ khác nhau của kỹ thuật Minh, 12/2006, tr. 20. đại học điện tử sẽ phát huy mọi lợi thế để [4] Đỗ Trung Tá, Ứng dụng CNTT-TT để đổi mới nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục. giáo dục đại học ở Việt Nam, Báo Bưu điện Việt Nam, Số 16, tháng 4/2004, tr. 2. Quản lý nhà trường hiện đại được tiến hành [5] Ngô Tứ Thành, eLearning và mô hình người trên cơ sở phát huy tối đa vai trò quản lý giáo viên trong thời đại viễn thông tin học, Tạp trong thời đại công nghệ thông tin ở tất cả các chí giáo dục, Số 72, tháng 11/2003, tr. 24 . nhân tố đặc trưng của nhà trường. [6] Ngô Tứ Thành, Giải pháp đổi mới giáo dục theo Trong bài viết này, chúng tôi đã phân tích kịp phát triển của ICT, Tạp chí Thông tin kinh tê mô hình đại học điện tử và đưa ra những giải bưu điện, Số 3, tháng 3/2008, tr. 47.
  13. 66 Ngô Tứ Thành / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 24 (2008) 54-66 Solutions to enhance quality of graduates in information communication technology based on the model of eEducation Ngo Tu Thanh Post and Telecommunication Information Technology, 122 Hoang Quoc Viet, Hanoi, Vietnam The 21st century of knowledge-based economy has brought about new challenges to our universities. Universities have been changed to satisfy new demands and missions in educating high quality students with the capability of working in the globalization context. In this paper, the writer would like to present the characteristics of eUniversity, the impact of this model on the education process to produce high quality workers who could satisfy the demand of globalization. The paper’s major focus is on the solutions to enhance the training quality of manpower in ICT. They are as follows: - Build critical success factors in ensuring quality education. - Build factors that play important roles in school activities. - Build the human factor in the electronics university environment. In conclusion, the solutions to enhance the training quality of manpower in University of Information and Communication Technology.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản