1
NGHIÊN CU NHNG GII PHÁP PHÁT TRIN KINH T HÀNG HÓA
TNH QUNG NAM
PHN M ĐU
1. TÍNH CP THIT CA Đ TÀI
Tnh Qung Nam nm trên trc giao thông Bc Nam, v ñưng bquc l
1A ñưng st thng nht, trong tương lai gn cng K xây dng xong sân
bay Chu Lai cũng như hình thành khu kinh t m Chu Lai ñư c ñưa vào khai thác thì
Qung Nam nhiu ñiu ki!n thu"n l i cho vi!c phát tri#n hàng hóa, m rng giao
lưu kinh t v$i các nư$c trong khu vc và trên th gi$i.
Qung Nam là mt tnh có tim năng, th m&nh v nông nghi!p, ngoài l i th
v ñ'a nh hưng tích cc ñn phát tri#n ngành công nghi!p ti#u th( công
nghi!p trên ñ'a bàn Qung Nam ñư c chia thành nhiu vùng kinh t cho s phát tri#n
kinh t hàng hóa; vùng th' ven bi#n g)m th' Tam K, th' xã Hi An; vùng
ñ)ng bng ven bi#n 4 huy!n: Đi!n Bàn, Duy Xuyên, Thăng Bình, Núi Thành;
vùng ñ)ng bng, trung du có hai huy!n Đ&i Lc, Qu Sơn; vùng trung du min núi có
6 huy!n: Hiên, Nam Giang, Tiên Phư$c, Hi!p Đ*c, Phư$c Sơn, Trà My. V$i mt
tnh duyên hi min Trung nhiu huy!n min núi nhiu dân tc thi#u s sinh
sng. Các huy!n min núi Qung Nam ñt còn rng, dân cư thưa th$t, còn nhiu tim
năng kinh t chưa ñư c khai thác ht ñ# phát tri#n kinh t hàng hóa. Hi!n nay mt b
ph"n dân cư ñ)ng bào các dân tc còn sng du canh, du cư phá r+ng làm r,y. th
cuc sng c(a ñ)ng bào các huy!n min núi Qung Nam còn nhiu khó khăn, trình
ñ dân trí cht lư ng cuc sng còn rt thp, nhiu h( tc, t"p tc l&c h"u ñã kìm
hãm s phát tri#n kinh t hàng hóa, nh-ng tin b c(a ñi sng v"t cht tinh thn
ñn v$i ñ)ng bào chưa nhiu. Đ# thc hi!n ñư c mc tiêu xóa ñói gim nghèo các
huy!n min núi tnh Qung Nam, mt m.t Nhà nư$c h/ tr kinh phí ñ# t&o ñiu ki!n
cho nơi ñây phát tri#n, m.t khác phi tìm ra nh-ng gii pháp thích h p ñ# phát tri#n
kinh t hàng hóa. Đây vn ñ ñư c ñ.t ra rt cp thit cho s nghi!p công nghi!p
(CNH), hi!n ñ&i hóa (HĐH) nông nghi!p phát tri#n nông thôn c(a tnh Qung
Nam, nhm t+ng bư$c ci thi!n ñi sng v"t cht tinh thn cho ñ)ng bào các dân
tc ñ)ng thi ñưa các huy!n min núi c(a tnh phát tri#n nhanh hơn trong thi gian
t$i.
2. Tình hình nghiên c*u ñ tài
Nghiên c*u nh-ng gii pháp ñ# phát tri#n kinh t hàng hóa tnh Qung
Nam ñã có nhiu ñ tài, nhiu bài vit c(a các nhà khoa h0c; nhiu lu"n văn, ti#u lu"n
tt nghi!p c(a h0c viên sinh viên. Song vi!c nghiên c*u nh-ng gii pháp ñ# phát
tri#n kinh t hàng hóa các huy!n min núi c(a tnh Qung Nam dư$i góc ñ kinh t
chính tr' h0c thì chưa có ñ tài nào vit có h! thng trong nh-ng năm gn ñây.
3. Mc tiêu và nhi!m v c(a ñ tài
a. Mc tiêu
- Nghiên c*u nh-ng cơ s lu"n thc ti1n c(a quá trình phát tri#n sn
xut hàng hóa, vai tc(a kinh t hàng hóa trong quá trình phát tri#n kinh t - hi
2
nông thôn min núi, trong công cuc xóa ñói gim nghèo cho ñ)ng bào các dân tc
thi#u s.
- Nghiên c*u thc tr&ng nguyên nhân làm cho kinh t hàng a c
huy!n min núi tnh Qung Nam ch"m phát tri#n, trên cơ s ñó xác ñ'nh phương
hư$ng và ñ xut nh-ng nh-ng gii pháp ch( yu ñ# phát tri#n kinh t hàng hóa các
huy!n min núi c(a tnh.
b. Nhim v
- Lu"n gii cơ s khoa h0c c(a yêu cu phát tri#n kinh t hàng hóa các
huy!n min núi c(a tnh Qung Nam trong ñiu ki!n kinh t hàng hóa nhiu thành
phn v"n ñng theo cơ ch th' trưng ñ'nh hư$ng XHCN, mà trư$c mt thc hi!n
công nghi!p hóa hi!n ñ&i hóa nông nghi!p và phát tri#n nông thôn.
- Đánh giá ñúng thc tr&ng c(a kinh t hàng hóa các huy!n min núi tnh
Qung Nam và làm s hình thành, v"n ñng c(a kinh t h, kinh t trang tr&i, kinh
t h p tác.
- Xác ñ'nh phương hư$ng ñ xut nh-ng gii pháp kh thi, sát thc t
nông thôn min núi c(a tnh Qung Nam trong ñiu ki!n chuy#n sang nn kinh t th'
trưng ñ'nh hư$ng XHCN trong thi k quá ñ.
4. Phương pháp nghiên c*u
Ngoài nh-ng phương pháp chung, ph2 bin trong nghiên c*u lý lu"n, nghiên
c*u kinh t hàng hóa, ñ tài còn coi tr0ng phương pháp phân tích, thng kê, ñiu tra,
kho sát thc t k th+a các công trình ñã nghiên c*u có liên quan ñ# làm
nh-ng vn ñ m$i ñ.t ra trong nông nghi!p hàng hóa c(a cơ ch th' trưng.
5. Kt cu và phân công chuyên ñ nghiên c*u
5.1.Kinh t hàng hóa vai trò c(a ñi v$i vi!c phát tri#n kinh t hi
nói chung và nông thôn nói min núi nói riêng.
Ths. Ph&m Ng0c Gi$i
5.2. Thc tr&ng và phương hư$ng phát tri#n kinh t hàng hóa các huy!n
min núi tnh Qung Nam.
Ths. Đ.ng Văn Chu
5.3. Hoàn thi!n công tác quy ho&ch ñt ñai, cp quyn s3 dng ñt 2n ñ'nh
ñ# phát tri#n kinh t hàng hóa các huy!n min núi tnh Qung Nam.
Ths. Lê Trung Hưng
5.4. C(ng c ñu tư xây dng kt cu h& tng ñ# phát tri#n kinh t hàng
hóa các huy!n min núi tnh Qung Nam.
Ts. Đ/ Thanh Phương
5.5. Nâng cao dân trí, b)i dư4ng kin th*c kinh t ñ# phát tri#n kinh t hàng
hóa các huy!n min núi Qung Nam.
Ths. Ph&m Tin Lc
3
5.6. M rng th' trưng tiêu th nông sn ñ# phát tri#n kinh t hàng hóa
các huy!n min núi tnh Qung Nam.
C3 nhân: Lê Th' Thanh Huyn
5.7. ng dng tin b khoa h0c k5 thu"t m$i vào sn xut ñ# phát tri#n kinh
t hàng hóa các huy!n min núi tnh Qung Nam.
C3 nhân: Nguy1n H-u Tun
Trên cơ s cơ cu các chuyên ñ nghiên c*u, ñ tài ñư c t2ng h p thành 3
chương như sau:
Chương I: Cơ s lu"n và thc ti1n c(a vi!c phát tri#n kinh t hàng hóa
(trong ñó nghiên c*u sâu v kinh t hàng hóa nông thôn min núi).
Chương II: Thc tr&ng c(a qúa trình phát tri#n kinh t hàng hóa các huy!n
min núi tnh Qung Nam.
Chương III: Phương hư$ng nh-ng gii pháp ch( yu ñ# phát tri#n kinh t
hàng hóa các huy!n min núi c(a tnh Qung Nam hi!n nay.
CHƯƠNG I:
CƠ S LU8N VÀ TH9C TI:N CA VI;C PHÁT TRIN KINH T
HÀNG HÓA.
Sn xut hàng hóa phát tri#n kinh t hàng hóa nh-ng ph&m trù kinh t
ch qtrình tái sn xut c(a nhân lo&i, t+ giai ño&n sn xut mang tính t cp, t túc
sang giai ño&n kinh t cao ñó vi!c giao lưu, trao ñ2i sn ph<m ñã phát tri#n t&o
ra s phân công lao ñng xã hi ngày càng chuyên môn hóa cao. Hàng hóa ñem trao
d2i, mua bán mang mt sc thái m$i ñó là xã hi hàng hóa ngày càng cao.
1.1. Kinh t hàng hóa và vai trò c(a nó ñi v$i vi!c phát tri#n kinh t - xã hi.
Quá trình phát tri#n c(a hi lo&i ngưi ñã kh=ng ñ'nh nơi nào t)n t&i
nhiu hình th*c s h-u khác nhau thì ñó sn xut hàng hóa. L'ch s3 sn xut
hàng hóa ra ñi trên cơ s phân công lao ñng xã hi và ch ñ tư nhân v tư li!u sn
xut. Trong thi ñ&i ngày nay xu hư$ng quc t hóa trên tt c các lĩnh vc ñi sng
kinh t - xã hi ñã tr thành hi!n thc, thì sn xut hàng hóa không nh-ng tip tc
ñư c kh=ng ñ'nh n t&o ñiu ki!n thúc ñ<y nn nn kinh t phát tri#n, k# c
nh-ng nư$c có trình ñ kinh t phát tri#n cao.
Vn ñ ñ.t ra v$i m/i nư$c, ñ.c bi!t nư$c quá ñ lên CNXH phi nh"n
th*c ñúng ñn tính cht, m*c ñ ñ.c ñi#m c(a nn kinh t hàng hóa c(a ñt nư$c
mình ñ# ñ ra nh-ng chính sách, bi!n pháp s3 dng, ci t&o thích h p ñ'nh hư$ng
ñúng nhm thúc ñ<y sn xut hàng hóa phát tri#n, t&o công ăn vi!c làm 2n ñ'nh cho
ngưi lao ñng. Đúng như nin ñã kh=ng ñ'nh: Đi v$i các nư$c kém phát tri#n
quá ñ lên CNXH b? qua ch ñ phát tri#n TBCN, không nh-ng phi tôn tr0ng thc
t&i khách quan c(a nn kinh t hàng hóa, còn phi t&o ñiu ki!n thu"n l i ñ# thúc
ñ<y m&nh m@ s phát tri#n kinh t hàng hóa nhiu thành phn, làm cho lc lư ng sn
xut ngày càng ñư c tăng cưng, ñưa nn kinh t t+ sn xut nh? lên sn xut l$n,
tăng nhanh sn ph<m cung *ng cho xã hi, th?a mãn nhu cu ngày càng cao, ña d&ng
c(a ñi sng sn xut, m ng giao lưu kinh t, văn hóa gi-a các ngành, các ñ'a
4
phương vùng lãnh th2, gi-a kinh t trong nư$c v$i kinh t nư$c ngoài, góp phn
khc phc s mt cân ñi hàng - tin, thu - chi tài chính.. .
Đi v$i nư$c ta, qñ lên CNXH b? qua ch ñ TBCN t+ mt nư$c v$i
nn kinh t nông nghi!p l&c h"u, trình ñ phát tri#n c(a lc lư ng sn xut còn thp,
phân công lao ñng xã hi chưa phát tri#n, l&i phi gánh ch'u h"u qu n.ng n c(a
các cuc chin tranh ñ# l&i, hàng năm luôn b' thiên tai, các th lc tñ'ch trong
ngoài nư$c thưng xuyên cu kt tìm m0i cách phá ho&i nhm l"t ñ2 ch ñ XHCN
nư$c ta. Dư$i snh ñ&o c(a Đng nhân dân ta quyt tâm thi ñua sn xut ñưa nư$c
ta vư t qua khó khăn, thách th*c. Vn ñ quan tr0ng nht chúng ta phi nh"n th*c
ñúng ñn con ñưng ñi c(a cách m&ng XHCN nư$c ta, nh"n th*c ñúng tính tt yu
khách quan và bn cht c(a kinh t hàng hóa. Bài h0c ñt giá trong nhiu th"p kA qua
v$i cơ ch t"p trung quan liêu bao cp nh"n th*c gin ñơn v CNXH, chúng ta
chưa hi#u ñúng ñy ñ( v ñ.c ñi#m c(a nn kinh t quá ñ, v sn xut hàng hóa
vai tc(a nó trong nn kinh t - xã hi, trong cơ ch th' trưng cho rng sn xut
hàng hóa ch là hình th*c t2 ch*c sn xut c(a CNTB, ñ)ng nht hình th*c s h-u
v$i t2 ch*c kinh t và thành phn kinh t, coi nhB quy lu"t giá tr', quy lu"t c&nh tranh,
quy lu"t cung cu ..., ch thy m.t tiêu cc mà không thy m.t tích cc c(a cơ ch th'
trưng. Trong mt thi gian dài nhiu chính sách kinh t c(a chúng ta ñã m h&n
ch, th( tiêu ñng lc sn xut hàng hóa, không phát huy ñư c m0i ngu)n lc c(a các
thành phàn kinh t trong xã hi, d,n ñn nn kinh t dơi vào kh(ng hong cui th"p
kA 70 và nh-ng năm ñu c(a th"p kA 80.
Tình tr&ng trên bt ngu)n t+ nhiu nguyên nhân, nguyên nhân khách quan
ch( yu nn sn xut nh? và b' nh hưng n.ng n c(a cuc chin tranh kéo dài.
Nhưng quan tr0ng là nguyên nhân ch( quan, do tư tưng ch( quan, nóng vi, ñt
cháy giai ño&n, nh"n th*c gin ñơn mun có nhanh CNXH.
1.2. Vai trò quan ñi#m c(a Đng ta v phát tri#n kinh t hàng hóa trong
thi k quá ñ lên CNXH.
Xut phát t+ thc ti1n thc tr&ng c(a nn kinh t lúc by gi, Đ&i hi ñ&i
bi#u toàn quc ln th* VI c(a Đng ta (12/1986) ñã ñ ra ñưng li ñ2i m$i mt cách
toàn di!n, coi ñ2i m$i kinh t vn ñ có ý nghĩa sng còn c(a cách m&ng XHCN
nư$c ta. Đ&i hi ñã ñ ra ch( trương phát tri#n sn xut hàng hóa nhiu thành phn,
xóa b? cơ ch qun lý kinh t t"p trung quan liêu bao cp, s3 dng ñúng ñn quan h!
hàng - tin, coi ñó gii pháp ý nghĩa chin lư c quyt ñ'nh gii phóng s*c sn
xut khai thác m0i tim năng ñ# phát tri#n lc lư ng sn xut. Đây bư$c ñ2i
m$i quan tr0ng trong tư duy kinh t c(a Đng và nhà nư$c ta.
Quan ñi#m Đ&i hi VI c(a Đng ñã ñư c hi ngh' Ban chp hành TW ln
th* VI (3/1989) c th# hóa: Thc hi!n chính sách kinh t nhiu thành phn, gii
phóng m0i năng lc sn xut, ñ2i m$i cơ ch q(an kinh t, chuy#n nhanh các ñơn
v' sang h&ch toán kinh doanh theo quan ñi#m phát tri#n kinh t hàng hóa k ho&ch
g)m nhiu thành phn kinh t ñi lên CNXH. Coi ñó vn ñ ý nghĩa chin lư c
lâu dài và có tính quy lu"t t+ sn xut nh? lên sn xut l$n XHCN nư$c ta.
Đ&i hi ñ&i bi#u toàn quc ln th* VII (6/1991). Đng ta tip tc kh=ng ñ'nh
ñưng li ñ2i m$i phát tri#n kinh t nư$c ta do Đ&i hi VI ñã ñ ra hoàn toàn
ñúng ñn, h p quy lu"t và Ngh' quyt Đ&i hi VII c th# thêm mt bư$c cho phù h p
5
v$i tình hình m$i: phát tri#n kinh t hàng hóa nhiu thành phn v"n hành theo cơ ch
th' trưng s qun c(a Nhà nư$c hoàn toàn cn thit ñ# gii phóng phát
huy ñư c các tim năng sn xut trong hi. Đây là ch( trương ñúng, phù h p v$i
ñ.c ñi#m nn kinh t nư$c ta xu th c(a thi ñ&i ngày nay. Ch( trương này là
chin lư c m$i c(a công cuc xây dng CNXH, mang tính tt yu t+ yêu cu gii
phóng m0i năng lc sn xut hi!n có, xây dng quan h! sn xut phi phù h p v$i
tính cht và trình ñ phát tri#n c(a lc lư ng sn xut, thc hi!n quyn t làm ăn sinh
sng h p pháp c(a ñông ño qun chúng các thành phn kinh t; phn ñu mc
tiêu dan giàu, nư$c m&nh, hi công bng, dân ch(, văn minh ñưa c nư$c quá ñ
lên CNXH.
Đ&i hi ñ&i bi#u toàn quc ln th* VIII (6/1996) trong ñiu ki!n kinh t m
hi nh"p ñ# ñ<y nhanh tin trình CNH, HĐH ñt nư$c trư$c mt thc hi!n
CNH, HĐH nông nghi!p phát tri#n kinh t nông thôn. Đng ta xác ñ'nh: Xây
dng nn kinh t hàng hóa nhiu thành phn v"n hành theo cơ ch th' trưng phi ñi
ñôi v$i tăng cưng vai trò qun c(a Nhà nư$c theo ñ'nh hư$ng XHCN trên cơ s
ñưng li kinh t c(a Đng, Nhà nư$c ñã ban hành nhiu lu"t kinh t quan tr0ng t&o
ra môi trưng pháp thu"n l i ñ# thu hút ngo&i lc khai thác ni lc t&o ra s*c
m&nh t2ng lc ñưa nư$c ta nhanh chóng vư t ra kh?i kh(ng hong tip tc phát
tri#n. Bư$c vào th kA XXI Đ&i hi ñ&i bi#u toàn quc ln th* IX (4/2001) c(a Đng
l&i di1n ra trong bi cnh l'ch s3 ñ.c bi!t, (kt thúc kA nguyên c( bư$c sang kA
nguyên m$i) ln n-a Đng ta tip tc xác ñ'nh nêu quan ñi#m: Đng Nhà
nư$c ta ch( trương thc hi!n nht quán lâu dài chính sách phát tri#n kinh t hàng
hóa nhiu thành phn v"n ñng theo cơ ch th' trưng d qun c(a Nhà nư$c,
ñó chính nn kinh t th' trưng ñ'nh hư$ng XHCN, v$i ch( trương ñ<y nhanh tin
trình CNH, HĐH bng con ñưng rt ngn.
Đánh giá mt cách nghiêm túc và khách quan là tt c nh-ng quan ñi#m, ch(
trương c(a Đng, chính sách, pháp lu"t c(a Nhà nư$c ñư c ban hành t+ ñ&i hi VI
ñn nay ñã m ra mt giai ño&n m$i h p quy lu"t, mt bư$c ngo.t quan tr0ng ñưa
toàn b ñi sng kinh t - hi nư$c ta vào môi trưng phát tri#n - môi trưng h p
tác c&nh tranh làm cho nn kinh t hàng hóa ngày càng năng ñng, minh ch*ng
ñư c vai trò quan tr0ng c(a nn kinh t hàng hóa trong ñi sng kinh t - hi c(a
nhân dân ta nht trong công cuc xóa ñói, gim nghèo, trong vi!c giàu m&nh c(a
ñt nư$c hi nh"p quc t, ñ# chúng ta ñ( s*c lc bư$c vào mt thi k m$i -
thi k ñ<y t$i mt bư$c CNH, HĐH ñt nư$c trư$c mt CNH, HĐH nông
nghi!p và phát tri#n nông thôn, ñ.c bi!t là nông thôn min núi ñ# thc hi!n mt bư$c
công bng, văn minh xã hi. Phát tri#n nn sn xut hàng hóa làm cho cuc sng toàn
dân ñư c ci thi!n ñó ñiu ki!n quan tr0ng nht gi- v-ng ñc l"p, t ch( ch(
ñng hi nh"p quc t, ñưa v' th Vi!t nam ñư c kh=ng ñ'nh trên trưng quc t.
CHƯƠNG II
TH9C TRCNG CA QUÁ TRÌNH PHÁT TRIN KINH T HÀNG HÓA
CÁC HUY;N MIN NÚI TNH QUNG NAM
2.1. Min núi Qung Nam và tim năng