Giải phẫu vùng cẳng chân
(Kỳ 3)
Bài giảng Giải phẫu học
Chủ biên: TS. Trịnh Xuân Đàn
- Nguyên uỷ - tận cùng:
Là nhánh của động mạch khoeo từ cung cơ dép đến sau mắt cá trong chia
hai nhánh tận là động mạch gan chân trong và động mạch gan chân ngoài.
- Đường đi và liên quan:
Đi giữa hai lớp cơ cẳng chân sau, dưới mạc sâu lúc đầu đi giữa xương chày
xương mác sau cơ chày sau rồi chếch vào trong ở sau cơ gấp dài ngón chân, cùng
thần kinh chày sau chui ra nông ở 1/3 dưới cẳng chân đi dọc bờ trong gân gót.
Thần kinh chày sau đi ngoài động mạch.
- Phân nhánh: ngoài các nhánh cơ, động mạch chày sau cho:
+ Nhánh mũ mác đi vòng qua chỏm xương mác lên trên nối với động mạch
gối dưới ngoài của động mạch khoeo.
+ Nhánh động mạch mác đi theo xương mác.
+ Nhánh mắt cá trong góp phần vào mạng mạch mắt cá trong.
+ Nhánh gót cấp máu cho vùng gót.
+ Động mạch mác (a. peronea): là nhánh bên lớn nhất của động mạch chày
sau tách dưới cung cơ dép 3-4cm chếch ra ngoài nằm giữa cơ chày sau và cơ gấp
dài ngón cái rồi chạy dọc xương mác lách giữa xương và chỗ bám cơ gấp dài
ngón cái. Động mạch mác phân nhánh cho cơ và xương mác, tới trên cổ chân
tách ra:
• Nhánh xiên chọc qua màng gian cốt ra trước tới mặt ngoài mu chân
tham gia mạng mạch mắt cá ngoài.
• Nhánh thông nối với động mạch chày sau.
• Các nhánh mắt cá ngoài tham gia mạng mạch mắt cá ngoài.
• Các nhánh gót được xem như nhánh tận của động mạch mác.
3.2.2. inh mạch chày sau (v. tibialis posterior)
Có hai tĩnh mạch đi kèm động mạch, nhận các tĩnh mạch cùng tên với
các nhánh động mạch rồi đổ vào tĩnh mạch khoeo.
3.2.3. Thần kinh chày (n. tibialis)
Từ hõm khoeo qua cung cơ dép xuống cẳng chân sau đi cùng động mạch
chày sau và nằm ngoài động mạch rồi xuống gót chân chia hai nhánh gan
chân trong và gan chân ngoài. Trên đường đi thần kinh chày sau tách các nhánh:
- Tách các nhánh vận động cho các cơ khu cẳng chân sau.
- Nhánh gian cốt cẳng chân đi trên màng gian cất.
- Nhánh bì bắp chân trong cảm giác cho cẳng chân sau.
- Nhánh gót trong cảm giác mặt trong và dưới gót chân.
Hình 3.33. Mạch, thần kinh cẳng chân sau
VÙNG CẲNG CHÂN TRƯỚC
Vùng cẳng chân trước (regio cruralis anterior) là tất cả phần mềm che phủ
mặt trước ngoài 2 xương cẳng chân và được giới hạn:
- Ở trên bởi đường vòng qua dưới lồi củ chày trước.
- Ở dưới bởi đường vòng qua hai mắt cá chân.
Trên ết đồ cắt ngang qua cẳng chân, vùng cẳng chân trước nằm trước 2
xương cẳng chân, màng liên cốt và vách liên cơ ngoài từ nông vào sâu gồm có:
1. DA, TỔ CHỨC TẾ BÀO DƯỚI DA
Da mỏng, ít di động, ít mạch máu đôi khi có lông. Tổ chức tế bào dưới
da mỏng trong đó có mạch thần kinh nông.
- Tĩnh mạch nông: tĩnh mạch hiển lớn (v. saphena magna) bắt nguồn từ
cung tĩnh mạch mu chân, đi từ bờ trong bàn chân đến trước mắt cá trong lên tới
bẹn chọc qua cân nông đổ vào tĩnh mạch đùi. Tĩnh mạch hiển lớn nhận nhiều
nhánh nhỏ và nối với tĩnh mạch hiển bé.
- Thần kinh nông: ở vùng cẳng chân trước ngoài và mu chân có các nhánh:
+ Thần kinh mác nông (n. peroneus superficialis) thuộc dây mác chung.
+ Dây thần kinh hiển (n. saphenus) thuộc dây thần kinh đùi.