Giải phẫu vùng đùi
(Kỳ 8)
Bài giảng Giải phẫu học
Chủ biên: TS. Trịnh Xuân Đàn
* Thần kinh đùi (n. femoralis)
Là nhánh lớn nhất của đám rối thần kinh thắt lưng, do các nhánh sau ngành
trước của các thần kinh thắt lưng LII,II,IV tạo thành. Đi trong rãnh của cơ thắt
lưng chậu rồi chui dưới điểm giữa dây chằng bẹn (trong bao cơ thắt lưng chậu)
xuống tam giác đùi ở phía ngoài động mạch và chia thành 3 loại nhánh.
- Các nhánh cơ: vận động cho cơ lược, cơ may, cơ tứ đầu đùi, một phần cơ
khép dài.
- Các nhánh bì: chọc qua cơ may cảm giác cho mặt trước đùi.
- Thần kinh hiển: đi qua tam giác đùi vào ống cơ khép bắt chéo trước
động mạch rồi chọc ra nông chia làm hai nhánh:
+ Nhánh dưới bánh chè cảm giác da mặt trong gối.
+ Nhánh bì cẳng chân trong: cảm giác da mặt trong cẳng chân và một phần
gót chân.
1, 12. Thần kinh dưới sườn (Th12)
2. Thần kinh chậu hạ vị
3, 9. Thần kinh sinh dục đùi
4. Thần kinh chậu bẹn
5. Thân thắt đùi bì ngoài
6. Thần kinh đùi
7. Thân thắt lưng cùng
8. Thần kinh bịt
9. Thần kinh đùi bì
10. Cơ thắt lưng
11. Cơ vuông thắt lưng
Hình 3.24. Thần kinh đùi và đám rối thần kinh thắt lưng
* Động mạch bịt (a. abturatorius)
Xuất phát từ 1 nhánh của thân trước động mạch chậu trong, đi xuống đùi
qua rãnh bịt chia ngay ra làm hai ngành tận:
- Ngành trước đi ra trước, xuống dưới qua mặt ngoài màng bịt phân
nhánh cấp máu cho cơ bịt ngoài, cơ lược, cơ thon và các cơ khép, cùng với các
nhánh trước của dây thần kinh bịt và nối tiếp với động mạch mũ đùi trong.
- Ngành sau đi theo bờ sau lỗ bịt rồi vòng theo ngành xương ngồi nối với
nhánh mông dưới và cho 1 nhánh ổ cối đi vào khớp hông tới chỏm đùi qua dây
chằng tròn
* Tĩnh mạch bịt (v. obturatorius)
Xuất phát từ các cơ ở mặt trên trong của đùi, đi ngược chiều với động mạch
cùng tên, chui vào chậu hông qua ống bịt, rồi ngược vào lên chậu hông theo động
mạch để đổ vào tĩnh mạch chậu trong.
* Thần kinh bịt (n. obturatorius)
Được tạo bởi nhánh trước ngành trước thần kinh thắt lưng LII,II,IV đi ở bờ
trong cơ thắt lưng rồi cùng động mạch bịt qua rãnh bịt và chia thành hai
nhánh trước và sau kẹp lấy bờ trên cơ khép ngắn. Thần kinh bịt tách nhánh vận
động cho cơ bịt ngoài, cho 3 cơ khép, cơ thon, khớp hông, khớp gối và da mặt
trong đùi trên khớp gối.
- Ngành trước đi trước cơ khép ngắn và sau cơ khép dài.
- Ngành sau đi sau cơ khép ngắn và trước cơ khép lớn.
Thần kinh bịt đi vào rãnh bịt chạy áp sát xương nên khi bị thoát vị bịt,
thần kinh bị chèn ép gây đau vùng bẹn và vùng đùi trong.
1. Động mạch đùi
2. Thần kinh đùi
3. Động mạch đùi sâu
4. Thần kinh cơ rộng ngoài
5. Nhánh xiên ĐM đùi sâu
6. Thần kinh hiển
7. Nhánh trước thần kinh bịt
8. Nhánh sau thần kinh bịt
9. Thần kinh bịt
Hình 3.25. Động mạch đùi sâu và thần kinh bịt