z
LUẬN VĂN:
Giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài
cho nông dân để phát triển nông nghiệp
hàng hóa ở Quảng Bình
Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong giai đoạn hiện nay, ở nước ta đất đai là một trong những yếu tố quan
trọng nhất của quá trình sản xuất nông nghiệp, đồng thời nó còn có vai trò đặc biệt đối
với các ngành công nghiệp, dịch vụ và các ngành phi nông nghiệp khác. Do đó, giải quyết
đúng đắn vấn đề ruộng đất trên cơ sở vận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin về
địa tô, ruộng đất sẽ góp phần quan trọng vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước.
Với ý nghĩa và vị trí quan trọng đặc biệt của đất đai, trải qua nhiều giai đoạn
lịch sử, "vấn đề đất đai" luôn luôn được Nhà nước và nhân dân ta quan tâm, coi trọng.
Hiến pháp ta quy định "đất đai là tài sản quốc gia, thuộc sở hữu toàn dân và do nhà
nước thống nhất quản lý".
Vấn đề giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài cho nông dân để phát triển sản
xuất nông nghiệp theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nước ta
nhằm khuyến khích phát triển nông nghiệp hàng hóa.
Do vai trò quan trọng của đất đai nông nghiệp đối với phát triển kinh tế, Đại hội
Đảng bộ tỉnh Quảng Bình lần thứ XIII (2000) đã nêu lên nhiệm vụ trọng tâm đối với
ngành nông nghiệp của toàn tỉnh trong những năm trước mắt là: "Sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa trước hết tập trung vào khu vực nông nghiệp và nông thôn, coi
đó là định hướng chiến lược lâu dài để phát triển kinh tế hàng hóa, chuyển dịch cơ cấu
kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân". Vì vậy, giải quyết tốt vấn đề giao quyền sử
dụng ruộng đất lâu dài cho nông dân để thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa đã có
nhiều tiến bộ, hầu hết ruộng đất đã có chủ sử dụng cụ thể, nên việc đầu tư thâm canh và
bảo vệ đất có hiệu quả hơn. Bên cạnh đó vẫn còn một số tồn tại cần phải giải quyết cả
về lý luận và thực tiễn như: Nâng cao hiệu quả sử dụng đất; vấn đề tích tụ ruộng đất;
giao đất giao rừng; vấn đề thu lợi ích từ việc sử dụng đất đai... Nhất là đối với một số
địa bàn vùng sâu, vùng xa, một số đất trống đồi trọc chưa được khai thác đúng tiềm
năng của nó.
Với lý do trên tôi chọn đề tài: "Giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài cho
nông dân để phát triển nông nghiệp hàng hóa ở Quảng Bình" để nghiên cứu nhằm
góp một phần nhỏ bé tìm ra những giải pháp giúp cho việc giao quyền sử dụng ruộng
đất lâu dài cho nông dân trong thời kỳ tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông
nghiệp, nông thôn ở Quảng Bình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Khi bàn về giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài cho nông dân là một vấn đề
hết sức phức tạp. Do tầm quan trọng và ý nghĩa thực tiễn của nó nên có rất nhiều công
trình đã được thể hiện dưới nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau. Trên các Tạp chí
Nghiên cứu kinh tế, Tạp chí Lý luận... và một số sách đã xuất bản thì có nhiều tác giả đề
cập đến các khía cạnh khác nhau của vấn đề ruộng đất. Trong số tác giả này phải kể
đến: PGS.TS Nguyễn Đình Kháng - TS Vũ Văn Phúc, Một số vấn đề lý luận của Mác
và Lênin về địa tô, ruộng đất, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000; GS.TS Đỗ Thế
Tùng, Quan điểm của Lênin về sở hữu tư liệu sản xuất trong nông nghiệp, Tạp chí
Thông tin Nghiên cứu lý luận của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, tháng
3/1990; ngoài ra còn một số bài viết của các tác giả: Nguyễn Sinh Cúc; Trần Ngọc
Hiên,... Và gần đây nhất, vào tháng 5/2001 tại huyện Khoái Châu - Hưng Yên, Viện
Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương đã phối hợp với ủy ban nhân dân tỉnh Hưng
Yên tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: "Chuyển đổi ruộng đất và chuyển dịch cơ
cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn" và có đi sâu bàn đến "dồn điền, dồn thửa" ruộng
đất nông nghiệp thực tiễn ở địa phương tại huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa. Riêng về phân
tích đất đai nông nghiệp mới chỉ có một số tài liệu đánh giá đất của một số giảng viên
của Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội. Cùng với những đề tài đi vào nghiên cứu
"Tiềm năng đất đai nông nghiệp để phát triển kinh tế hàng hóa ở Phú Thọ" của thạc sĩ
Nguyễn Tiến Khôi.
Đối với Quảng Bình, những đề tài đi sâu nghiên cứu quan hệ ruộng đất để phát
triển nông nghiệp hàng hóa ở Quảng bình chưa có công trình nào đề cập đến. Do đó tôi
mạnh dạn chọn đề tài "Giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài cho nông dân để phát
triển nông nghiệp hàng hóa ở Quảng Bình" hy vọng góp một phần nhỏ của mình vào
việc tìm ra giải pháp trong vấn đề giao quyền sử dụng ruộng đất để thúc đẩy nông
nghiệp Quảng Bình ngày càng phát triển trên cơ sở phát huy nội lực của chính mình.
3. Mục đích, nhiệm vụ và giới hạn nghiên cứu của luận văn
- Mục đích nghiên cứu:
Xác định rõ cơ sở lý luận về đất đai, phân tích đánh giá những khả năng, những
điều kiện khách quan, chủ quan để vận dụng vào chủ trương giao đất giao rừng thúc đẩy
nền nông nghiệp Quảng Bình phát triển theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Từ đó luận văn có mục đích xác định những quan điểm và kiến nghị những giải
pháp chủ yếu để thực hiện giải quyết giao đất giao rừng để thúc đẩy nền nông nghiệp hàng
hóa ở Quảng Bình.
- Nhiệm vụ:
+ Làm rõ ý nghĩa lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và các chủ trương của
Đảng ta đối với việc giao đất giao rừng cho người nông dân để phát triển nông nghiệp
hàng hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
+ Khảo sát đánh giá việc thực hiện chủ trương giao đất giao rừng cho nông dân
ở Quảng Bình, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp đối với việc thực hiện chủ trương
này qua nghiên cứu thực tế ở tỉnh.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Thời gian nghiên cứu: từ 1986 đến nay (2002).
+ Địa bàn nghiên cứu: chủ yếu là 7 huyện, thị xã ở tỉnh Quảng Bình.
+ Đề tài giới hạn việc nghiên cứu: giao đất, giao rừng (chủ yếu là nông - lâm
nghiệp; trồng trọt và chăn nuôi).
4. Phương pháp nghiên cứu
- Luận văn được trình bày trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác -
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng ta.
- Tác giả dựa trên phương pháp nghiên cứu kinh tế chính trị, phương pháp duy
vật biện chứng, lịch sử, lôgíc, sử dụng phương pháp điều tra.
5. ý nghĩa của luận văn
Tuy nghiên cứu trong một phạm vi về thời gian, không gian nhất định, song
luận văn có một ý nghĩa phản ánh thực tế tình hình vấn đề giao quyền sử dụng ruộng đất
lâu dài cho nông dân để phát triển nền nông nghiệp hàng hóa ở địa phương. Từ đó có
những đề xuất cụ thể, những kiến nghị giải pháp để giúp các cơ quan ban ngành trong
tỉnh tham khảo hoạch định các chính sách nhằm phát triển kinh tế ngành nông nghiệp
nói riêng kinh tế xã hội ở địa phương nói chung.
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm: 3
chương, 6 tiết.
