intTypePromotion=1

Giáo trình Chẩn đoán nhanh và trị bệnh do ký sinh trùng ở ĐVTS nuôi nước lợ mặn - Phần 2

Chia sẻ: Nguyễn Thị Ngọc Lựu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:27

0
134
lượt xem
32
download

Giáo trình Chẩn đoán nhanh và trị bệnh do ký sinh trùng ở ĐVTS nuôi nước lợ mặn - Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình Chẩn đoán nhanh và trị bệnh do ký sinh trùng ở động vật thủy sinh nuôi nước lợ mặn - Phần 2 trình bày chẩn đoán nhanh và trị bệnh mỏ neo ở cá nuôi nước mặn, chẩn đoán và trị bệnh rậm cá ở cá nuôi nước mặn, chẩn đoán và trị bệnh trùng quả dưa ở cá nuôi nước mặn, chẩn đoán và trị bệnh trùng bánh xe ở cá nuôi nước mặn.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Chẩn đoán nhanh và trị bệnh do ký sinh trùng ở ĐVTS nuôi nước lợ mặn - Phần 2

  1. 25 Bài 3: Ch n ÿoán nhanh và tr b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n M c tiêu: - Trình bày ÿ c các b c ch n ÿoán nhanh b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n; - Thu ÿ c m u; quan sát ÿánh giá ÿ c tr ng thái c th c a cá; xác ÿ nh ÿ c b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n. A. N i dung: 1. Tác nhân gây b nh: 1.1. Gi i thi u: Trùng m neo (Therodamas sp) là ký sinh trùng r t ph bi n, th ng g p gây b nh cho VTS nuôi n c l m n. Trùng m neo ch y u ký sinh da hút máu cá làm cá g y y u, t o ÿi u ki n cho tác nhân nguy hi m xâm nh p vào bên trong c th . 1.2. Quan sát nh n d ng: Hình d ng ngoài c a trùng m neo g m 3 ph n: ÿ u, ng c, b ng. C th trùng kéo dài, các ÿ t h p l i thành ng h i v n mình, ph n ÿ u kéo dài thành s ng gi ng m neo ÿâm th ng bám ch c vào t ch c v t ch nên còn có tên là trùng m neo. Hình d ng và s l ng c a s ng l ng, s ng b ng có s sai khác gi a các loài. Ph n ÿ u do ÿ t ÿ u và ÿ t ng c th 1 h p l i thành chính gi a, có lá ÿ u hình n a vòng tròn, bên trên có m t do 3 m t nh t o thành. Hình 8-16: Trùng m neo Therodamas sp 2. D u hi u b nh lý: 2.1. Ho t ÿ ng c a cá b nh trong ao:
  2. 26 - Cá m i b c m nhi m ký sinh trùng m neo, lúc ÿ u c m th y khó ch u, bi u hi n cá b i l i không bình th ng, kh n ng b t m i gi m d n. Trùng m neo l y dinh d ng nên cá b g y y u và b i l i ch m ch p. 2.2. D u hi u b nh thân, vây, m t, mi ng, mang: - Lúc ký sinh, ph n ÿ u c a trùng m neo c m sâu vào trong t ch c ký ch , ph n sau l l ng trong n c nên th ng b m t s gi ng nguyên sinh ÿ ng v t, t o, n m bám vào da cá ph m t l p r t b n. - Trùng ký sinh m t s l ng l n trong xoang mi ng làm cho mi ng không ÿóng kín ÿ c, cá không b t ÿ c th c n và ch t. Trùng m neo ký sinh trên da, vây cá nhi u loài cá n c l m n nh t là ÿ i v i cá v y nh , cá còn non v y còn m m, làm t ch c g n n i ký sinh s ng ÿ , viêm loét, t bào h ng c u b th m th u ra ngoài, t bào b ch c u trong t ch c t ng, s c t da bi n nh t. - Khi t ch c b viêm loét, m ÿ ng cho vi khu n, các ký sinh trùng khác xâm nh p cá. Hình 8-17: Trùng m neo Therodamas sp ký sinh xoang mi ng cá b ng b p (m u thu Ngh a H ng, Nam nh, 6/2006)
  3. 27 3. Phân b và lan truy n b nh: Trùng m neo th ng ký sinh cá bi n và cá n c l . n c ta l n ÿ u tiên phát hi n cá b ng b p nuôi Ngh a H ng, Nam nh (6/2006), t l nhi m trong ao nuôi cá b ng b p t 30-50%, c ng ÿ nhi m khá cao 20- 40trùng/con cá và ÿã gây cho cá ch t trong ao nuôi. Nhi t ÿ phát tri n thích h p cho trùng m neo phát tri n là 18-300C. T l c m nhi m cao có th gây ch t hàng lo t. 4. Ch n doán b nh: 4.1. Thu m u cá b b nh: 4.1.1. Chu n b d ng c + Chài, l i, v t, túi nilon + S ghi chép + B gi i ph u 4.1.2. Quan sát tr ng thái cá b b nh trong ao. + Quan sát bi u hi n b t th ng c a cá b nh 4.1.3. Thu m u cá b nh - Thu m u cá nghi nhi m trùng m neo 4.2. Quan sát c th cá: - B ng m t th ng có th nhìn th y trùng m neo bám trên thân, vây và xoang mang, xoang mi ng. 5. Phòng và tr b nh: 5.1. Phòng b nh: 5.1.1. C i t o ao - L c k và kh trùng ngu n n c. - Kh trùng ÿáy ao: 10 - 15kg/100m2; kh trùng n c 1,5 – 2 kg/100m3 (m t tháng kh trùng 2 - 4 l n) và treo túi vôi: 2 – 4 kg/10m3. 5.1.2. Kh trùng cá tr c khi th - Tr c khi th cá nên sát trùng cá b ng dung d ch n c ng t trong 10-15 phút nh m h n ch ký sinh trùng bên ngoài cá. - Cá th không nên quá dày, th ng xuyên theo dõi ch d n và ÿi u ki n môi tr ng ao nuôi ÿ ÿi u ch nh cho thích h p. 5.1.3. Qu n lý môi tr ng nuôi - Th ng xuyên theo dõi môi tr ng nuôi, cho n theo "4 ÿ nh", h n ch th c n d th a. 5.2. Tr b nh: 5.2.1. Thay n c
  4. 28 - N u có ÿi u ki n nên thay toàn b n c trong ao ÿ ng th i kh trùng n c thay. 5.2.2. Ngâm lá xoan trong ao + Dùng lá xoan 0,4-0,5 Kg/m3 n c bón vào ao nuôi cá b b nh có th tiêu di t ÿ c ký sinh trùng Therodamas sp. Do lá xoan phân h y nhanh tiêu hao nhi u ôxy và th i khí ÿ c, nh t là mùa hè nhi t ÿ cao, do ÿó ph i theo dõi c p n c k p th i khi thi t. 5.2.3. T m cá trong dung d ch thu c tím + Dùng thu c tím KMnO4 n ng ÿ 10 -12 ppm t m t 1-2 gi , nhi t ÿ 20-30oC. B. Câu h i và bài t p th c hành: - Câu h i: + Anh ch hãy mô t ÿ c ÿi m và d u hi u b nh lý b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n? + Anh ch hãy k tên các lo i thu c, hóa ch t và bi n pháp phòng, x lý b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n? - Bài t p th c hành: + Bài t p 1: Hãy ti n hành thu và phân tích b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n m t ao, l ng nuôi c th t i ÿ a ph ng. + Bài t p 2: Th c hi n các bi n pháp phòng và tr b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n. C. Ghi nh : - Tác nhân gây b nh trùng m neo cá nuôi n c l m n là Therodamas sp, c th g m 3 ph n: ÿ u, ng c, b ng. C th trùng kéo dài, các ÿ t h p l i thành ng h i v n mình, ph n ÿ u kéo dài thành s ng gi ng m neo ÿâm th ng bám ch c vào t ch c v t ch . - Trùng m neo ký sinh trên thân, vây và xoang mang, xoang mi ng c a nhi u loài cá n c l m n nhi u l a tu i, nh ng gây b nh nghiêm tr ng nh t là ÿ i v i cá h ng, cá gi ng. - phòng tr b nh: c n l c k và kh trùng ngu n n c, ÿ nh k bón vôi, ngâm lá xoan, t m ho c phun thu c tím KMnO4 vào ao theo ÿúng tiêu chu n k thu t.
  5. 29 Bài 4: Ch n ÿoán và tr b nh r n cá cá nuôi n cl m n M c tiêu: - Trình bày ÿ c các b c ch n ÿoán nhanh b nh r n cá cá nuôi n cl m n; - Thu ÿ c m u; quan sát ÿánh giá ÿ c tr ng thái c th c a cá; xác ÿ nh ÿ c b nh r n cá cá nuôi n c l m n. A. N i dung: 1. Tác nhân gây b nh: 1.1. Gi i thi u: R n cá là m t giáp xác ký sinh ph bi n, ký sinh da, mang, hút máu cá làm cá g y y u, t o ÿi u ki n cho tác nhân nguy hi m xâm nh p vào bên trong c th . - Trùng gây b nh bao g m các gi ng: B Copepoda (B chân chèo) H Caligidae Gi ng Caligus B Branchiura (B mang ÿuôi) H Argulidae Gi ng Argulus B Isopoda (B chân ÿ u) H Aegidae Gi ng Alitropus H Corallanidae Gi ng Corallana 1.2. Quan sát nh n d ng: Hình 8-18: R n cá Caligus
  6. 30 Hình 8-19: R n cá (Caligus) ký sinh trên cá n c l và n cm n Hình 8-20: R n cá (Parapetalus) ký sinh trên cá bi n (cá giò)
  7. 31 2. D u hi u b nh lý: 2.1. Ho t ÿ ng c a cá b nh trong ao: - Cá b r n cá ký sinh có c m giác ng a ngáy, v n ÿ ng m nh trên m t n c, b i l i lung tung, c ng ÿ b t m i gi m. 2.2. D u hi u b nh thân, vây, m t, mi ng, mang: - Trùng ký sinh trên da, vây, n p mang cá nuôi, có th gây thành b nh làm cá ch t. - R n cá bám trong xoang mang c a cá, phá h y xoang mang và cung mang làm cá ng t th . - R n cá dùng tuy n ÿ c qua ng mi ng ti t ch t ÿ c phá ho i ký ch t o các v t th ng viêm ÿ , xu t huy t d nh m v i b nh ÿ m ÿ do vi khu n. - M t khác các gai x p ng c m t b ng r n cá cào rách t ch c da cá làm cho da cá b viêm loét t o ÿi u ki n cho vi khu n, n m, ký sinh trùng khác xâm nh p làm cá ch t hàng lo t. 3. Phân b và lan truy n b nh: - Trùng ký sinh trên da, vây, n p mang cá nuôi, khi c m nhi m v i c ng ÿ cao có th gây ch t cá. - R n cá ký sinh t t c các giai ÿo n phát tri n c a cá n c l m n. 4. Ch n doán b nh: 4.1. Thu m u cá b b nh: 4.1.1. Chu n b d ng c - Chài, l i, v t, túi nilon - S ghi chép - B gi i ph u 4.1.2. Quan sát tr ng thái cá b b nh trong ao - Quan sát bi u hi n b t th ng c a cá b nh 4.1.3. Thu m u cá b nh - Thu m u cá nghi nhi m r n cá 4.2. Quan sát c th cá: - Ch n ÿoán r n cá Caligus, Parapetalus ký sinh gây b nh cho cá có th quan sát b ng m t th ng ho c dùng kính lúp - R n cá bám trên da, vây, m t, trên mang, xoang mi ng - phân lo i chúng c n dùng kính hi n vi ÿ phóng ÿ i kho ng 40-80 x. 5. Phòng và tr b nh: 5.1. Phòng b nh: 5.1.1. C i t o ao - L c k và kh trùng ngu n n c.
  8. 32 - Kh trùng ÿáy ao: 10 - 15kg/100m2; kh trùng n c 1,5 – 2 kg/100m3 (m t tháng kh trùng 2 - 4 l n) và treo túi vôi: 2 – 4 kg/10m3. 5.1.2. Kh trùng cá tr c khi th - Tr c khi th cá nên sát trùng cá b ng dung d ch n c ng t trong 10-15 phút nh m h n ch ký sinh trùng bên ngoài cá. - Cá th không nên quá dày, th ng xuyên theo dõi ch d n và ÿi u ki n môi tr ng ao nuôi ÿ ÿi u ch nh cho thích h p. 5.1.3. Qu n lý môi tr ng nuôi - Th ng xuyên theo dõi môi tr ng nuôi, cho n theo "4 ÿ nh: nh ch t, ÿ nh l ng, ÿ nh ÿ a ÿi m và ÿ nh th i gian". 5.2. Tr b nh: 5.2.1. Thay n c - N u có ÿi u ki n nên thay toàn b n c trong ao ÿ ng th i kh trùng n c thay. 5.2.2. T m cá trong dung d ch thu c tím - Dùng thu c tím (KMnO4) t m cho cá b nh n ng ÿ 10 ppm th i gian 30 phút. - Treo túi thu c tím li u l ng 15-20g/1 m3 l ng, m i tu n treo 2 l n. B. Câu h i và bài t p th c hành: - Câu h i: + Anh ch hãy mô t d u hi u b nh lý b nh r n cá cá nuôi n c l m n? + Anh ch hãy k tên các lo i thu c, hóa ch t và bi n pháp phòng, x lý b nh r n cá cá nuôi n c l m n? - Bài t p th c hành: + Bài t p 1: Hãy ti n hành thu và phân tích b nh r n cá cá nuôi n cl m n m t ao, l ng nuôi c th t i ÿ a ph ng. + Bài t p 2: Th c hi n các bi n pháp phòng và tr b nh r n cá cá nuôi n c l m n. C. Ghi nh : - Tác nhân gây b nh là các gi ng r n cá Caligus, Parapetalus - R n ký sinh trên da, vây, n p mang cá nuôi, khi c m nhi m v i c ng ÿ cao có th gây ch t cá. - R n cá ký sinh t t c các giai ÿo n phát tri n c a cá n c l m n.
  9. 33 - phòng tr b nh: c n l c k và kh trùng ngu n n c, ÿ nh k bón vôi, ngâm lá xoan, t m ho c phun m t s hoá ch t nh thu c tím (KMnO4) , formol, vào ao theo ÿúng n ng ÿ .
  10. 34 Bài 5: Ch n ÿoán nhanh và tr b nh trùng qu d a cá nuôi n cl m n M c tiêu: - Trình bày ÿ c các b c ch n ÿoán nhanh b nh trùng qu d a cá nuôi n cl m n; - Thu ÿ c m u; quan sát ÿánh giá ÿ c tr ng thái c th c a cá; xác ÿ nh ÿ c b nh trùng qu d a cá nuôi n c l m n. A. N i dung: 1. Tác nhân gây b nh: 1.1. Gi i thi u: - B nh trùng qu d a cá n c l m n là m t b nh ký sinh trùng ph bi n. Trùng ký sinh da, mang, gây nh h ng nghiêm tr ng ÿ n ngh nuôi cá n c l m n n u không phát hi n s m và không bi t cách phòng tr b nh. - Tác nhân gây b nh trùng qu d a là loài Cryptocaryon irritans. - Trùng có d ng r t gi ng qu d a, kích th c c th 180-700Pm. Toàn thân có nhi u lông t nh , trùng m m m i, có th bi n ÿ i hình d ng khi v n ÿ ng. trong n c, u trùng b i l i nhanh h n trùng tr ng thành. - Trùng phát tri n nhi t ÿ 20-260C (n c m), hi n nay có ch ng phát tri n nhi t ÿ 12-140C (n c l nh) gây b nh cá b n (Paralichthyss olivaceus)- Hàn Qu c. - Chu k s ng c a trùng qu d a có hai giai ÿo n: giai ÿo n dinh d ng ký sinh tr n cá bi n và giai ÿo n bào nang (giai ÿo n s ng t do) bám vào rong t o s ng trên ÿáy bi n. Th i gian phát tri n c a bào nang nhi t ÿ 160C là 13- 15 ngày, nhi t ÿ 240C là 7-12 ngày. 1.2. Quan sát nh n d ng: Hình 8-21: Trùng qu d a–Cryptocaryon irritans và gây ho i t trên da cá
  11. 35 Hình 8-22: Sinh s n c a trùng qu d a (A- trùng tr ng thành; B- nhân t bào phân ÿôi; C- nhân th bào phân 3 và 4; E- bào nang) Hình 8-23: Chu k phát tri n c a Cryptocaryon irritans: A- phôi có 4 nhân ký sinh trên da cá; B- phôi trong bào nang ch a d i dài; C- hình thành các phôi m i; D- bào nang ch a ÿ y phôi; E- phôi non có 4 nhân. 2. D u hi u b nh lý: 2.1. Ho t ÿ ng c a cá b nh trong ao: - Cá b nh n i t ng ÿàn lên m t n c, b i l ÿ y u t. Lúc ÿ u cá qu y nhi u do ng a ngáy. - Khi cá y u quá ch còn ngoi ÿ u lên ÿ th , ÿuôi b t ÿ ng c m xu ng n c. Sau cùng cá l n nhào m y vòng r i l t b ng chìm xu ng ÿáy mà ch t. 2.2. D u hi u b nh da, vây, mang:
  12. 36 - Da, mang, vây c a cá b nhi m b nh có nhi u trùng bám thành các h t l m t m r t nh , màu h i tr ng ÿ c (ÿ m tr ng), có th th y rõ b ng m t th ng. Da, mang cá có nhi u nh t, màu s c nh t nh t. - Trùng bám nhi u mang, phá ho i bi u mô mang làm cá ng t th . 3. Phân b và lan truy n b nh: Cá nuôi l ng trên bi n châu Á th ng g p trùng lông, nhi u loài cá song (Epinephelus spp), cá v c (Lates calcarifer), cá mú (Cromileptes sp), cá mú (Plectropomus spp), cá hang (Lutjanus spp), cá cam (Seriola spp) và cá giò (Rachycentron canadus). B nh xu t hi n vào mùa khô ít m a, mi n B c vào mùa xuân, ÿ u hè và mùa ÿông. 4. Ch n doán b nh: 4.1. Thu m u cá b b nh: 4.1.1. Chu n b d ng c - Chài, l i, v t, túi nilon - S ghi chép - B gi i ph u 4.1.2. Quan sát tr ng thái cá b b nh trong ao - Quan sát bi u hi n b t th ng c a cá b nh 4.1.3. Thu m u cá b nh - Thu m u cá nghi nhi m trùng qu d a 4.2. Quan sát c th cá: - Trùng qu d a bám trên Da, vây, mang, t mang cá b nh - D a theo các d u hi u b nh lý quan sát b ng m t th ng và ki m tra nh t cá trên kính hi n vi. -C ng ÿ c m nhi m t 5-10 trùng/ la men là cá b b nh nguy hi m. 5. Phòng và tr b nh: 5.1. Phòng b nh: 5.1.1. C i t o ao - L c k và kh trùng ngu n n c. - Kh trùng ÿáy ao: 10 - 15kg/100m2; kh trùng n c 1,5 – 2 kg/100m3 (m t tháng kh trùng 2 - 4 l n) và treo túi vôi: 2 – 4 kg/10m3. 5.1.2. Kh trùng cá tr c khi th - Tr c khi th cá nên sát trùng cá b ng dung d ch n c ng t trong 10-15 phút nh m h n ch ký sinh trùng bên ngoài cá. - Cá th không nên quá dày, th ng xuyên theo dõi ch d n và ÿi u ki n môi tr ng ao nuôi ÿ ÿi u ch nh cho thích h p. 5.1.3. Qu n lý môi tr ng nuôi
  13. 37 - Th ng xuyên theo dõi môi tr ng nuôi, cho n theo "4 ÿ nh", h n ch th c n d th a. 5.2. Tr b nh: 5.2.1. Thay n c - N u có ÿi u ki n nên thay toàn b n c trong ao ÿ ng th i kh trùng n c thay. 5.2.2. T m cá trong dung d ch formalin - Formalin 200-300ppm, 30-60 phút B. Câu h i và bài t p th c hành: - Câu h i: + Anh ch hãy mô t d u hi u b nh lý b nh trùng qu d a cá nuôi n c l m n? + Anh ch hãy k tên các lo i thu c, hóa ch t và bi n pháp phòng, x lý b nh trùng qu d a cá nuôi n c l m n? - Bài t p th c hành: + Bài t p 1: Hãy ti n hành thu và phân tích trùng qu d a cá nuôi n c l m n m t ao, l ng nuôi c th t i ÿ a ph ng. + Bài t p 2: Th c hi n các bi n pháp phòng và tr b nh trùng qu d a cá nuôi n c l m n. C. Ghi nh : - Tác nhân gây b nh là gi ng Cryptocaryon irritans có hình d ng gi ng qu d a. Giai ÿo n s ng g m hai giai ÿo n: dinh d ng và bào nang. - Trùng qu d a ký sinh trên da, mang t t c các giai ÿo n phát tri n c a cá n c l m n. - phòng tr b nh: c n l c k và kh trùng ngu n n c, ÿ nh k bón vôi, t m ho c phun m t s hoá ch t formalin vào ao l ng theo ÿúng tiêu chu n k thu t. Di t trùng t t nh t th i k trùng b i l i t do giai ÿo n bào nang.
  14. 38 Bài 6: Ch n ÿoán nhanh và tr b nh trùng bánh xe cá nuôi n cl m n M c tiêu: - Trình bày ÿ c các b c ch n ÿoán nhanh trùng bánh xe cá nuôi n c l m n; - Thu ÿ c m u; quan sát ÿánh giá ÿ c tr ng thái c th c a cá; xác ÿ nh ÿ c b nh trùng bánh xe cá nuôi n c l m n. A. N i dung: 1. Tác nhân gây b nh: 1.1. Gi i thi u: - B nh trùng bánh xe là m t b nh ký sinh trùng ph bi n cá n c l m n. Trùng ký sinh da, mang, gây nh h ng nghiêm tr ng ÿ n ngh nuôi cá n c l m n n u không phát hi n s m và không bi t cách phòng tr b nh. - Tác nhân gây b nh trùng bánh xe là các gi ng: Gi ng Trichodina; Gi ng Trichodinella; Gi ng Tripartiella ÿ u thu c H Trichodonidae 1.2. Quan sát nh n d ng ký sinh trùng: 1.2.1. Chu n b kính hi n vi, tiêu b n 1.2.2. Quan sát ký sinh trùng d i kính hi n vi - Nhìn m t bên, trùng gi ng nh cái chuông, m t b ng gi ng cái ÿ a. Lúc v n ÿ ng trùng bánh xe quay tròn l t qua l t l i gi ng nh bánh xe nên có tên là trùng bánh xe. - Nhìn chính di n m t b ng có 1 ÿ a bám l n có c u t o ph c t p, trên ÿ a có 1 vòng r ng và các ÿ ng phóng x . - M t ph n c th có lông t phân b , lông t luôn luôn rung ÿ ng làm cho c th v n ÿ ng r t linh ho t. - C th có 1 h ch l n hình móng ng a n m gi a c th th ng b t màu rõ và 1 h ch nh hình tròn n m c nh h ch l n . Hình 8-24: C u t o c a trùng bánh xe A. Quan sát m t bên B. Quan sát m t b ph n m t c td c
  15. 39 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Hình 8-25: Trùng bánh xe th ng g p ký sinh trên cá nuôi Vi t Nam: 1- Trichodina acuta; 2- T. domerguei domerguei; 3- T. nigra; 4- T. rectangle rectangli; 5- T. nigra; 6- Trichodinella subtilis ; 7- Trichodina mutabilis; 8- Tripartiella obtusa; 9- Trichodina mutabilis; 10- T. heterodentata; 11- Trichodinella epizootica ; 12- Tripartiella bulbosa;13- Trichodina orientalis; 14- T. rectangle perforata; 15- T. siluri; 16- T. nobilis; 17- T. centrostrigata; 18- Paratrichodina incisa; 19- Trichodina gasterostei; 20- Tripartiella clavodonta.
  16. 40 2. D u hi u b nh lý: 2.1. Ho t ÿ ng c a cá b nh trong ao: - Cá ng a ngáy, th ng n i t ng ÿàn lên m t n c. - M t s con tách ÿàn b i quanh b ao. - àn cá b b nh nh thì g y y u, b nh n ng thì cá l t b ng m y vòng, chìm xu ng ÿáy ao và ch t 2.2. D u hi u b nh da, vây, mang: - Khi m i m c b nh, trên thân, mang cá có nhi u nh y màu h i tr ng ÿ c, da cá chuy n màu xám; - Khi b nh n ng trùng ký sinh mang, phá hu các t mang khi n cá b ng t th , nh ng con b nh n ng mang ÿ y nh t và b c tr ng. 3. Phân b và lan truy n b nh: - Trùng ký sinh các c quan bên ngoài nh mang, da, vây. - Trùng bánh xe phân b r ng và gây b nh nhi u loài cá khác nhau, gây tác h i ch y u cho cá gi ng. - B nh phát tri n quanh n m nh ng ph bi n nh t vào mùa xuân, ÿ u h và mùa thu mi n B c, vào mùa m a mi n Nam, nhi t ÿ thích h p là 20-300C. 4. Ch n doán b nh: 4.1. Thu m u cá b b nh: 4.1.1. Chu n b d ng c - Chài, l i, v t, túi nilon - S ghi chép - B gi i ph u 4.1.2. Quan sát tr ng thái cá b b nh trong ao - Quan sát bi u hi n b t th ng c a cá b nh 4.1.3. Thu m u cá b nh - Thu m u cá nghi nhi m trùng bánh xe 4.2. Quan sát c th cá: - Trùng bánh xe bám trên da, vây, mang, t mang cá b nh - D a theo các d u hi u b nh lý quan sát b ng m t th ng và ki m tra nh t cá trên kính hi n vi. - N u t l c m nhi m 90-100%, c ng ÿ c m nhi m 20-30 trùng/th tr ng 9 x 10 là cá b nguy hi m. 5. Phòng và x lý b nh: 5.1. Phòng b nh: 5.1.1. C i t o ao - L c k và kh trùng ngu n n c. - Kh trùng ÿáy ao: 10 - 15kg/100m2; kh trùng n c 1,5 – 2 kg/100m3 (m t tháng kh trùng 2 - 4 l n) và treo túi vôi: 2 – 4 kg/10m3.
  17. 41 5.1.2. Kh trùng cá tr c khi th - Tr c khi th cá nên sát trùng cá b ng dung d ch n c ng t trong 10-15 phút nh m h n ch ký sinh trùng bên ngoài cá. - Cá th không nên quá dày, th ng xuyên theo dõi ch ÿ n và ÿi u ki n môi tr ng ao nuôi ÿ ÿi u ch nh cho thích h p. 5.1.3. Qu n lý môi tr ng nuôi - Th ng xuyên theo dõi môi tr ng nuôi, cho n theo "4 ÿ nh", h n ch th c n d th a. 5.2. Tr b nh: 5.2.1. Thay n c - N u có ÿi u ki n nên thay toàn b n c trong ao ÿ ng th i kh trùng n c thay. 5.2.2. T m cá trong dung d ch formalin - Formalin 200-300ppm, 30-60 phút B. Câu h i và bài t p th c hành: - Câu h i: + Anh ch hãy mô t ÿ c ÿi m c a ký sinh trùng và d u hi u b nh lý b nh trùng bánh xe cá nuôi n c l m n? + Anh ch hãy k tên các lo i thu c, hóa ch t và bi n pháp phòng, x lý b nh trùng bánh xe cá nuôi n c l m n? - Bài t p th c hành: + Bài t p 1: Hãy ti n hành thu và phân tích trùng bánh xe cá nuôi n c l m n m t ao, l ng nuôi c th t i ÿ a ph ng. + Bài t p 2: Th c hi n các bi n pháp phòng và tr b nh trùng bánh xe cá nuôi n c l m n. C. Ghi nh : - Tác nhân gây b nh trùng bánh xe là các gi ng: Gi ng Trichodina; Gi ng Trichodinella; Gi ng Tripartiella ÿ u thu c H Trichodonidae - Trùng bánh xe ký sinh trên da, mang t t c các giai ÿo n phát tri n c a cá n c l m n, ÿ c bi t nguy hi m v i cá gi ng. - phòng tr b nh: c n l c k và kh trùng ngu n n c, ÿ nh k bón vôi, t m ho c phun m t s hoá ch t nh formalin vào ao theo ÿúng tiêu chu n k thu t.
  18. 42 H NG D N GI NG D Y MÔ UN I. V trí, tính ch t c a mô ÿun: - V trí: mô ÿun ch n ÿoán nhanh và tr b nh do ký sinh trùng VTS nuôi n c l m n là mô ÿun chuyên môn ngh trong ch ng trình ÿào t o trình ÿ s c p ngh c a ngh ch n ÿoán nhanh b nh ÿ ng v t th y s n, ÿ c gi ng d y sau mô ÿun ch n ÿoán nhanh và tr b nh do vi khu n, n m VTS nuôi n c l m n. Mô ÿun ch n ÿoán nhanh và tr b nh do ký sinh trùng VTS nuôi n c l m n có th gi ng d y ÿ c l p theo yêu c u h c viên. - Tính ch t: là mô ÿun chuyên môn th c hành, có m t ph n lý thuy t ÿ gi i thi u, h ng d n, mô ÿun ÿ c th c hi n t i th c ÿ a. II. M c tiêu: Sau khi h c xong mô ÿun này, h c viên c n ÿ t ÿ c: - Hi u ÿ c d u hi u b nh lý, ph ng pháp ch n ÿoán, phòng và x lý b nh sinh v t bám tôm, cua nuôi n c l m n; b nh sán lá ÿ n ch ; b nh trùng m neo; b nh r n cá; b nh trùng qu d a; b nh trùng bánh xe cá nuôi n c l m n do ký sinh trùng gây ra; - Nh n bi t và ch n ÿoán ÿ c d u hi u b nh lý c a sáu lo i b nh trên; - Th c hi n ÿ c bi n pháp x lý b nh sinh v t bám tôm, cua nuôi n c l m n; b nh sán lá ÿ n ch ; b nh trùng m neo; b nh r n cá; b nh trùng qu d a; b nh trùng bánh xe cá nuôi n c l m n do ký sinh trùng gây ra; - Tuân th các nguyên t c ch n ÿoán, các b c k thu t. III. N i dung chính c a mô ÿun: Th i l ng Lo i a Mã bài Tên bài T ng Lý Th c Ki m bài d y ÿi m s thuy t hành tra Lý L p 1 1 Bài m ÿ u thuy t h c Bài 1: Ch n ÿoán nhanh và 15 3 12 Tích Trang M8-01 tr b nh sinh v t bám h p tr i tôm, cua nuôi n c l m n Bài 2: Ch n ÿoán nhanh và 20 4 14 2 Tích Trang M8-02 tr b nh sán lá ÿ n ch h p tr i cá nuôi n c l m n Bài 3: Ch n ÿoán và tr 18 2 16 Tích Trang M8-03 b nh trùng m neo cá h p tr i nuôi n c l m n
  19. 43 Bài 4: Ch n ÿoán và tr 18 2 16 Tích Trang M8-04 b nh r n cá cá nuôi n c h p tr i l m n Bài 5: Ch n ÿoán nhanh 18 4 14 Tích Trang M8-05 và tr b nh trùng qu d a h p tr i cá nuôi n c l m n Bài 6: Ch n ÿoán nhanh và 20 4 14 2 Tích Trang M8-06 tr b nh trùng bánh xe cá h p tr i nuôi n c l m n Ki m tra h t mô ÿun Tr c L p 2 2 nghi m h c T ng c ng 112 20 86 6 IV. H ng d n th c hi n bài t p, bài th c hành 4.1. Bài 1: Ch n ÿoán nhanh và tr b nh sinh v t bám tôm, cua nuôi n cl m n 4.1.1. Hãy ti n hành thu và phân tích b nh sinh v t bám tôm, cua nuôi n c l m n m t ao nuôi c th t i ÿ a ph ng. - Ngu n l c: + V : 1 cu n/ 1 nhóm 5 h c viên + Bút: 1 cái/1 nhóm 5 h c viên + M u tôm b b nh sinh v t bám: 5 m u + M u cua b b nh sinh v t bám: 5 m u + Kính lúp phóng ÿ i 10 l n: 5 cái + Panh: 5 cái + Bình n c r a: 5 cái - Cách th c th c hi n: chia l p thành 5-6 nhóm, m i nhóm 5 h c viên. - Th i gian th c hi n: 3 gi . - Tiêu chu n s n ph m: + Xác ÿ nh ÿ c nguyên nhân tôm và cua b b nh là sinh v t bám. + Ghi tên sinh v t bám. 4.1.2. Bài t p 2: Th c hi n các bi n pháp phòng và tr sinh v t bám tôm, cua nuôi n c l m n. - Ngu n l c: + Formalin: 10 lít +N c oxy già: 10 lít
  20. 44 + Xô : 03 cái + Gáo múc: 03 cái + Cân 30kg: 01 cái + Cân 1g: 01 cái - Cách th c th c hi n: chia l p thành 3 nhóm, m i nhóm 10 h c viên. - Th i gian th c hi n: 4 gi . - Tiêu chu n s n ph m: là báo cáo thu ho ch nhóm mô t các b c công vi c c a th c hi n các bi n pháp phòng và tr sinh v t bám tôm, cua nuôi n c l m n. + T k t qu c a bài t p s 1 s ÿ a ra bi n pháp x lý + Mô t thao dùng và li u l ng Formalin dùng ÿ t m cho tôm, cua + Mô t cách dùng và ÿ a ra li u l ng n c oxy già dùng ÿ t m cho tôm cua. 4.2. Bài 2: Ch n ÿoán nhanh và tr b nh sán lá ÿ n ch cá nuôi n cl m n 4.2.1. Bài t p 1: Hãy ti n hành thu và phân tích b nh sán lá ÿ n ch cá nuôi n c l m n m t ao nuôi c th t i ÿ a ph ng. - Ngu n l c: + V : 1 cu n/ 1 nhóm 5 h c viên + Bút: 1 cái/1 nhóm 5 h c viên + M u cá b b nh: 5 m u + Kính hi n ÿ i 16 l n: 5 cái + Panh: 5 cái + Bình n c r a: 5 cái + B ÿ gi i ph u: 5 b - Cách th c th c hi n: chia l p thành 5-6 nhóm, m i nhóm 5 h c viên. - Th i gian th c hi n: 4 gi . - Tiêu chu n s n ph m: + Xác ÿ nh ÿ c nguyên nhân cá b b nh là sán ÿ n ch . 4.2.2. Bài t p 2: Th c hi n các bi n pháp phòng và tr b nh sán lá ÿ n ch cá nuôi n c l m n. - Ngu n l c: + Formalin: 10 lít +N c oxy già: 10 lít
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2