intTypePromotion=3

Giáo trình : Đánh giá tác động môi trường part 4

Chia sẻ: Ajfak Ajlfhal | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:17

0
366
lượt xem
238
download

Giáo trình : Đánh giá tác động môi trường part 4

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'giáo trình : đánh giá tác động môi trường part 4', khoa học tự nhiên, công nghệ môi trường phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình : Đánh giá tác động môi trường part 4

  1. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng Ð ti n hành ñánh giá r i ro, có th theo hư ng d n sau: Qu n lý r i ro Ðánh giá r i ro Nghiên c u Phòng thí nghi m và quan Phát tri n các bi n Xác ñ nh hi m ho sát th c ñ a v nh hư ng pháp l a ch n ñ c t có gây ra nh x u ñ i v i s c kh e và ñi u ch nh hư ng x u không ? ti p xúc ñ i v i t ng ch t ñ c. Thông tin v các phương Ðánh giá h u qu pháp ngo i suy v li u Ðánh giá s ph n ng l i s c kh e, kinh t , lư ng cao, th p ñ i v i li u lư ng (m i quan h xã h i, chính tr ngư i và sinh v t. gi a li u lư ng và ph m c a các phương án vi nh hư ng ñ i v i l a ch n ñi u ngư i là gì? ch nh Ð c ñi m r i ro Ðo ñ c ngoài th c ñ a, (ph m vi nh hư ng tính toán kh năng ti p Ðánh giá ti p xúc nào x u là gì trong 1 xúc, ñ c ñi m dân cư. thư ng b và bi t trư c nhóm dân s ñã Cơ quan quy t ñư c trong nh ng ñi u bi t) ñ nh và hành ñ ng ki n khác nhau nào ? Hình 3.2. Các bư c trong ñánh giá r i ro ñư c s d ng M - Xác ñ nh khu v c ñòi h i có s nâng c p, b sung (ñ c bi t ñ i v i nhà máy m i xây d ng và có s thay ñ i công ngh ). - Trình bày ñư c r ng ho t ñ ng c a công trình là an toàn. - B o ñ m ñư c "giá tr ti n t " vi c cung c p an toàn. V b n ch t, ñánh giá r i có th ñư c s ñ ng d xác ñ nh ưu tiên ñ i v i chi phí cho các bi n pháp làm gi m r i ro. - H i ñ ng nghiên c u qu c gia M (1983) ñ xu t và phát tri n m t cơ c u ñánh giá r i ro và cơ c u ñó ñư c cơ quan b o v môi trư ng M (USEPA) s d ng t 1986, nhưng ñáng ti c nó còn có nhi u h n ch ñ i v i ADB. sơ ñ trên hình 3.4 có mô t h th ng và th i gian, bư c này r t c n thi t ñ xác ñ nh nh ng ñi m quan tr ng x y ra các hi m h a và các ch t ñ c h i. 7.1. Cơ c u r i ro ñư c ñ xu t cho các d án phát tri n Năm 1983 H i ñ ng nghiên c u qu c gia M ñã trình bày các bư c ñánh giá r i ro trong m t cơ c u thích h p và nó ñư c cơ quan b o v môi trư ng c a M s d ng (1986). Trung tâm Ðông - Tây, Smith và c ng s (1988) ñã ñưa ra cơ c u ñánh giá r i ro như sau (hình 3.3) 52
  2. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng Xác ñ nh m i nguy hi m Tính toán, phân tích hi m h a (ñ nh nghĩa v chu trình dòng, h th ng gi i h n, qui trình chi t xu t, v n chuy n và phân tán) Ðánh giá ñư ng truy n môi trư ng (ñánh giá này có liên quan ñ n các nh hư ng x u: x , hàm lư ng, ti p xúc, li u lư ng) Ð c tính r i ro Qu n lý r i ro Hình 3.3. Cơ c u ñánh giá r i ro do Smith và c ng s ñ xu t 1988 Trên hình 3.3. nêu m i quan h c a khái ni m cơ b n v ñánh giá r i ro v i các quá trình ñánh giá r i ro và các bư c ho t ñ ng (hư ng d n) (Hư ng d n) Quá trình DGRR (Khái ni m v ñánh giá r i ro) Cái gì có th d n ñ n sai Ði m qua Xác ñ nh hi m h a trái ? Gi i h n (GH) K toán hi m h a Ðánh giá ñư ng truy n M c ñ kh c nghi t c a h u môi trư ng qu x u H u qu x u như th nào x y Ð c tính c a r i ro ra Cái gì c n ph i làm ñ gi m r i S th c hi n Qu n lý r i ro ro Hình 3.4. M i quan h c a khái ni m ñánh giá r i ro Trong khái ni m v ñánh giá r i ro, ngư i ta ñã s d ng m t b ba câu h i sau: 1. Cái gì s x y ra ñ i v i d án nh hư ng gì có th x y ra và tác ñ ng ñ n s c kh e c a con ngư i. nh hư ng này có th lan truy n qua môi trư ng (môi trư ng nư c, khí, ñ t, th c ph m...) 53
  3. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng Các h u qu làm ch t ngư i, tai n n có th x y ra 2. Ph m vi và m c ñ quan tr ng c a các h u qu x u là gì ? S lư ng ngư i b nh hư ng, s lư ng ti n tiêu phí, c a c i b hư h i, vùng ñ a lý b tàn phá. 3. H u qu x u ra sao ? V i t n su t nào gây ra các h u qu x u ñó, b ng ch ng l ch s và th c t kinh nghi m nào ñã có ñ xem xét kh năng r i ro có th x y ra. 7.2. M i nguy hi m và s không ch c ch n M i nguy hi m có liên quan ñ n các d án phát tri n kinh t bao g m: - Hóa ch t ñ c h i ñ i v i ngư i, ñ ng th c v t - V t ch t d cháy và d n - Các thi t b cơ h c b hư h ng s r t nguy hi m ñ i v i ngư i và c a c i. - Các công trình ñ v , hư h ng (ñ p nư c...) - Thiên tai làm tăng m c ñ nguy h i k th ât. - Tàn phá h sinh thái (phú dư ng hóa, xói mòn ñ t...) Thông tin v các hi m h a trên n u không ch c ch n thì có th c n ñ n ñánh giá r i ro môi trư ng (ÐGRRMT). - Ti m năng gây ra các hóa ch t ñ c h i. T l và s lư ng. - Ho ho n và gây n - V n chuy n và s hu ho i c a ch t gây ô nhi m có trong môi trư ng. - Hòa tan, phân tán m t cách cơ h c. - Ti p xúc v i ñ c t , ai ti p xúc, bao nhiêu ngư i, bao lâu. - D ñoán li u lư ng xâm nh p vào ngư i d a trên thí nghi m ñ ng v t. - T l hư h ng các tr m thi t b , nhà máy cơ khí, ki n trúc. - Tác phong làm vi c c a con ngư i; thi u sót c a công nhân, ph n ng c a xã h i. - Tai bi n thiên nhiên (ñ ng ñ t, bão, sóng th n). - S phân b h th ng thoát nư c, m c nư c, th c v t và vi khí h u. Nh ng s không ch c ch n n y sinh t : - Thi u hi u bi t v t m quan tr ng c a m i quan h :nguyên nhân nh hư ng (nhân qu ) thi u ki n th c khoa h c (lý thuy t) ví d v s tích t sinh h c c a các hóa ch t ñ c h i trong chu i th c ăn, ph n ng c a cây tr ng ñ i v i ô nhi m không khí. - S li u kém do l y m u, ño ñ c và x lý. - Thi u s li u, s li u không ñ ng b và khi ño ñ c không tuân th các nguyên t c và ñi u ki n môi trư ng c a d án. - T tài li u v ñ c t sinh thái ñư c ngo i suy t ñ ng v t sang ngư i và t li u lư ng cao trong thí nghi m ñ n li u lư ng th p khi ti p xúc. - T ng thành ph n môi trư ng thiên nhiên có s bi n ñ ng (bi n ñ ng th i ti t, khí h u; ch ñ th y văn...) - Các gi thi t tính toán, ñánh giá ñ chính xác, nh y bén c a gi thi t và k t qu th c t , s ăn kh p gi a xét ñoán và k t qu th c t x y ra. - Ði m m i l c a d án (áp d ng công ngh , hóa ch t, s thay ñ i ñ a ñi m, thi u kinh nghi m, l ch s s li u...) 54
  4. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng 7.3. Quá trình ñánh giá r i ro Ðánh giá r i ro bao g m 5 giai ño n chính sau ñây: xác ñ nh hi m h a, phân tích hi m ho , ñánh giá ñư ng truy n môi trư ng, ñ c thù r i ro và qu n lý r i ro. Xác ñ nh hi m h a Xác ñ nh hi m h a là li t kê nh ng kh năng có th x y ra c a các ngu n gây nguy hi m. Ðây là bư c ñánh giá ñ u tiên có ích ngay cho ngư i qu n lý khi ñánh giá d án. Xác ñ nh r i ro ph c v cho d báo ñ nh lư ng các nh hư ng c a d án mà ÐGTÐMT ñã ñ c p. Nh ng ngu n thông tin khác nhau, h sơ v tai n n, và các k thu t khác có th ñư c s d ng ñ xác ñ nh các s vi c x y ra có th gây nguy hi m. Nh ng ngu n thông tin tài li u ñó là: - H sơ v tai n n trong cùng lo i nhà máy hay có th s d ng: h sơ các ho t ñ ng tương t . - Th o lu n v i các k sư tham gia thi t k công trình - Tham quan nghiên c u hi n trư ng (nhà máy) - N u ñã có nghiên c u v m i nguy hi m hay ho t ñ ng c a nhà máy theo thi t k thì có th s d ng nó ñ xác ñ nh ti m tàng nguy h i. N u không có nghiên c u lo i này thì c n thi t ph i ti n hành nghiên c u ñ xác ñ nh ñâu là ñi m c n kh c ph c trong thi t k hay trong ho t ñ ng hi n nay chưa th t phù h p ñ ngăn ng a các tai n n. - C n ph i quan tâm thêm các y u t nh hư ng khác ch ng h n như th i ti t kh c nghi t, ñ ng ñ t... Nghiên c u v m i nguy hi m và kh năng ho t ñ ng c a m t công trình ñóng vai trò quan tr ng trong vi c xác ñ nh m i nguy hi m ti m tàng. Nghiên c u này là nghiên c u ki m tra chi ti t v thi t k c a nhà máy. M c ñích c a nó là ñ m b o nh ng nét cơ b n ñư c k t h p v i nhau ñ có ñư c s an toàn, ho t ñ ng có kinh nghi m c a nhà máy và tránh ñư c nh ng ñi m mà d án có th gây ra nh ng tác ñ ng x u. M t nhóm nh chuyên gia có kinh nghi m s ti n hành nghiên c u này; nó bao g m: - Nhóm trư ng - Tr lý nhóm - Ngư i phân tích r i ro - K sư ph trách quá trình thi t k - K sư ki m tra - Cán b qu n lý v n hành ho t ñ ng c a nhà máy - Cán b ph trách b o dư ng Trong công tác xác ñ nh m i nguy h i có s không ch c ch n. S không ch c ch n ch y u là kh năng c a "ngư i ñánh giá" ñ ñ m b o r ng t t c v t ch t nguy hi m và s ki n nguy hi m ñã ñư c xác ñ nh. 7.4. Ð c thù r i ro Ð c thù r i ro (Risk Characterization) là s bi u hi n r i ro ñ i v i t ng cá th , các c ng ñ ng hay các ñ i tư ng b tác ñ ng khác. S bi u hi n này ñư c ñ nh lư ng hóa. Ð c ñi m này thư ng ñưa v nh ng giá tr ñ nh lư ng cao hơn m c trung bình. Ví d s ngư i b ch t, b ñau m, thương t t, ñơn v th i gian... Có 2 m c ñích chính trong vi c th c hi n ñánh giá r i ro môi trư ng. Trư c h t c n bi t r i ro, sau ñó là làm gi m nó. Vi c làm ñ u tiên v ÐGRRMT là xem xét kh năng ch p nh n r i ro. S bi u hi n c a r i ro ñ i v i ngư i thư ng là t vong "ñi m cu i" và s bi u hi n ñó bao g m các thành ph n sau: Chi u dài th i gian 55
  5. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng - Tu i th - Tu i lao ñ ng ti p xúc v i ch t ñ c c a công nhân. - Hàng năm - Nh ng th i kỳ ñ c bi t khác có th l a ch n có liên quan ñ n ti p xúc. S lư ng ngư i: - Cá th - M t nhóm ngư i ñư c xác ñ nh l a ch n, ñ a phương, ngh nghi p. - Dân s trên m t ñ a bàn chính tr , hành chính hay ñ a lý. Ngu n ñ c thù r i ro - ñâu có l ch s hay kinh nghi m v r i ro. - Nơi nào có mô hình d báo v r i ro ñư c s d ng Trong khi xem xét ñ c thù r i ro, ngư i ta ti n hành so sánh r i ro có th x y ra do vi c th c hi n d án này v i m t d án ñã th c hi n có nh ng nét tương t . D a vào các thành ph n c a s bi u hi n r i ro mà ta có th ti n hành vi c so sánh. Ngay trong m t d án, ta có th so sánh (ví d t l t v ng) c a công ño n này v i công ño n khác gi a phân xư ng này v i phân xư ng khác... 7.5. Qu n lý r i ro M c ñích cu i cùng c a qu n lý r i ro là l a ch n và th c hi n các ho t ñ ng làm gi m r i ro. Qu n lý r i ro cung c p các thông tin c n thi t cho các nhà qu n lý d án ñ nâng cao quá trình ra quy t ñ nh cho các d án phát tri n c n vay v n. Quy t ñ nh này không ph i hoàn toàn là m t b n tư ng trình thành công hay không thành công v ñ cương c a m t d án, b i vì r ng cơ quan c p kinh phí thư ng xuyên liên h v i d án trong khâu xây d ng. ñây ÐGTÐMT và ÐGRRMT thư ng ñưa ra các yêu c u là d án không gây ra t n th t v môi trư ng. Qu n lý r i ro là s ñánh giá các phương án, các bi n pháp gi m nh r i ro và vi c th c hi n các phương án. Bi n pháp ñó ph i ñ t ñư c hi u qu (chi phí h u hi u). Trong m t vài trư ng h p ñ ñ t ñư c m t s l i ích nh t ñ nh ñành ph i ch p nh n s r i ro có th x y ra. 8. Câu h i và bài t p chương II 1. Thông s môi trư ng, ch s môi trư ng là gì? 2. Th nào là tr ng s c a ch s môi trư ng 3. Phương pháp ma tr n ñơn gi n có th cho k t qu rõ không? 4. Sau khi xây d ng ma tr n ñơn gi n có c n xây d ng ma tr n ñ nh lư ng không? Vì sao? 5. Th nào là t m quan tr ng c a tác ñ ng? M c ñ c a tác ñ ng? 6. Trong b ng ví d (trang.36..), c t ñ ng và hàng ngang có t ng s ñi m cho phép ñánh giá gì? 7. Giá tr l i nhu n hi n t i (NPV) là gì? 8. Vì sao l i ph i s d ng NPV và B/C 9. Khi th c hi n phân tích kinh t môi trư ng chúng ta c n chú ý ñ n quy n l i môi trư ng cho tương lai. Quan ñi m ñó th c s ph i hi u th nào? 56
  6. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng Chương IV M U ð CƯƠNG ðTM VÀ M T S ðTM VI T NAM 1. M u ñ cương ñánh giá tác ñ ng môi trư ng Ð cương ÐTM là khung chung cho các vi c s làm trong ñ t ñánh giá. M i qu c gia, m i m t t ch c có th có m u ñ cương ñánh giá tác ñ ng môi trư ng riêng. Sau ñây là m u ñ cương chung cho các d án d a cơ b n theo m u c a Ngân hàng th gi i. M u này ñ ng th i là m u ñ so n th o báo cáo t ng h p k t qu ñánh giá. 1.1. M ñ u 1.2. Thông tin cơ b n v d án Mô t sơ lư c các b ph n c u thành d án, m c tiêu c a t ng b ph n, cơ s th c hi n các b ph n này, l ch s ñ xu t d án, hi n tr ng và th i gian bi u th c hi n. M i quan h c a d án v i các d án khác trong khu v c . 1.3. M c tiêu c a ÐTM M c tiêu c a ÐTM, th i gian bi u c a ho t ñ ng ñánh giá, m i liên h v i các ho t ñ ng th c hi n d án trong các giai ño n khác nhau (lu n ch ng kh thi, thi t k , thi công, v n hành, quan tr c). 1.4. Các ñòi h i v th c hi n ÐTM Nêu lên các ñòi h i theo các quy ñ nh hi n hành c a qu c gia, c a ñ a phương, c a t ch c qu c t , mà vi c ñánh giá này ph i theo. 1.5. Ph m vi nghiên c u Xác ñ nh ph m vi không gian và th i gian xem xét trong ñánh giá, gi i thích lý do. 1.6. N i dung nghiên c u Có nh ng n i dung ñánh giá có th ñ nh trư c, có nh ng n i dung s phát hi n trong quá trình ñánh giá. C n nêu rõ ph n nào là ñ nh trư c, ph n nào s xác ñ nh trong quá trình ñánh giá. 1.7. Nhi m v 1: Mô t d án Mô t d án: m c tiêu, v trí, b trí, quy mô, công su t? các thành ph n h p thành v i mô t c n thi t; các ho t ñ ng trong th i gian chu n b , trong th i gian th c hi n chính th c; th i gian bi u; nhân l c; thi t b phương ti n; d ch v ; các ho t ñ ng v n hành, khai thác b o dư ng; các ho t ñ ng h tr ngoài hi n trư ng; th i gian phát huy hi u qu c a d án. 1.8. Nhi m v 2: Mô t môi trư ng Mô t hi n tr ng môi trư ng, các bi n ñ i môi trư ng có th x y ra do th c hi n d án t i khu v c d án, bao g m (a): môi trư ng v t lý, (b) môi trư ng sinh h c, (c) môi trư ng xã h i - văn hoá. 1.9. Nhi m v 3: Lu t pháp, quy ñ nh Các lu t pháp, quy ñ nh liên quan: ch t lư ng môi trư ng, b o v s c kho , s d ng tài nguyên thiên nhiên, b o v ña d ng sinh h c. Các lu t pháp qu c t , khu v c liên quan. 57
  7. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng 1.10. Nhi m v 4: Xác ñ nh các tác ñ ng có th x y ra Phân bi t tác ñ ng tích c c và tác ñ ng tiêu c c, tr c ti p và gián ti p, trư c m t và lâu dài, ñ o ngư c và không ñ o ngư c. Mô t tác ñ ng m t cách ñ nh tính và ñ nh lư ng, n u có th c n mô t thành giá tr môi trư ng tính b ng ti n ñ phân tích chi phí l i ích. 1.11. Nhi m v 5: Nghiên c u các phương án thay th Phương án thay th bao g m các thay th : v trí d án, thi t k , công ngh , phương ti n, thi t b s d ng, t ch c thi công, phương pháp v n hành, b o qu n. So sánh phương án cũ và m i v tác ñ ng môi trư ng, v ñ u tư, v chi phí v n hành, v thích h p v i ñ a phương, v ñào t o, quan tr c. C n ch rõ tác ñ ng nào tránh ñư c, tác ñ ng nào không th tránh. C g ng so sánh chi phí - l i ích c a các phương án, k c phương án ñình ch th c hi n d án. 1.12. Nhi m v 6: K ho ch ch ng các tác ñ ng tiêu c c K ho ch bao g m: các ho t ñ ng phòng ch ng, kh c ph c, x lý, th i gian bi u, ngân sách, nhân l c, t ch c ñào t o, các ho t ñ ng h tr . 1.13. Nhi m v 7: Các th ch ñ th c hi n các khuy n cáo c a ñánh giá TÐMT Xem xét các th ch ñã có, s d ng các th ch ñã có và thi t l p th ch m i n u c n thi t. 1.14. Nhi m v 8: Ð xu t k ho ch quan tr c theo dõi 1.15. Nhi m v 9: Ph i h p v i các cơ quan khác, các t ch c khác. Ph i h p v i các ngành, các c p c a Nhà nư c có liên quan, v i các t ch c xã h i. 1.16. So n báo cáo ÐTM Báo cáo ph i ch a ñ ng các n i dung ñã xác ñ nh trong ñ cương này. Ph i t p trung vào các phát hi n l n c a ñánh giá TÐMT. Trình bày rõ ràng, d hi u. 1.17. Thành ph n nhóm chuyên môn, phân công trong nhóm, t ch c c a nhóm 1.18. Th i gian bi u làm vi c c a nhóm 1.19. Các thông tin khác c n có trong ñ cương ÐTM. Trong quá trình th c hi n các bư c trên, tuỳ theo d án v tính ch t và quy mô c a nó nhóm công tác c n quy t ñ nh t p trung công vi c vào bư c nào cho hi u qu nh t. Nhóm công tác cũng c n xác ñ nh các yêu c u c a t ng bư c theo ñ c ñi m môi trư ng (công nghi p, nông nghi p, r ng, th y s n, giao thông, b n c ng, khu x lý th i, b nh vi n, s d ng ñ t, quy ho ch ñ t.v.v...) mà tìm, ch n y u t môi trư ng phù h p v i các hành ñ ng c a d án. 2. Gi i thi u m t s tóm t t k t qu th c hi n ÐTM Vi t Nam Ð có ñi u ki n tham kh o, hình dung công tác, bư c ñi, các phương pháp suy ñoán, chúng tôi gi i thi u (tóm t t) m t s ÐTM ñã ñư c th c hi n trong th i gian trư c ñây nư c ta. Nh ng thông báo ng n g n này n m c phương pháp, c nh ng ñ xu t và báo cáo c th . Vì ñi u ki n th i gian không th ñi quá nhi u, h c viên có th ti p t c nâng cao nh các ngu n tài li u tham kh o 2.1. Quy trình ÐTM chi n lư c (ÐTMC) v i quy ho ch h th ng ñư ng giao thông (Ngu n: T p chí Giao thông v n t i 10/2002) 1. Các ch th ñánh giá 58
  8. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng Các ch th ñánh giá giúp cho vi c cân nh c các phương án tuy n có th bao g m m t vài ho c t t c các v n ñ sau: • Ð t ñư c các m c ñích giao thông ñã ñ ra khi xác ñ nh ñ xư ng (v i ñư ng liên t nh là tuy n n i t t nh A ñ n t nh B, qua các ñi m trung gian C, D, E.v.v... có năng l c v n t i là X xe/ngày ñêm ; v i ñư ng ñô th nh m ngăn ng a n n ùn t c giao thông ñư c d ñoán có th n y sinh, t o s liên hoàn trong h th ng v n t i và c i thi n h th ng giao thông.v.v...). M i phương án tuy n ñ u ph i tho mãn yêu c u có tính chi n lư c này. • Tình tr ng chi m d ng ñ t: Sơ b tính toán trên b n ñ hi n tr ng s d ng ñ t ñ xét cho m i phương án v di n tích t ng lo i ñ t mà m i phương án tuy n chi m d ng. N u ñã có b ng giá tr cho các lo i ñ t thì ch s này có th tính toán b ng ti n ñ ti n so sánh. N u chưa có khung giá ñ t thì có th xem xét trên di n tích t ng lo i ñ t, gi m chi m d ng v i các khu v c ñông dân cư, các khu ñ t có giá tr cao, ñ t nông nghi p ñang có năng su t thu ho ch nông s n cao, ñ t vư n tr ng các lo i cây ñ c s n c a vùng, ñ t ng p nư c.v.v... • T ng s ngư i dân s ch u nh hư ng c a tuy n ñư ng quy ho ch, bao g m nh ng ngư i bu c ph i tái ñ nh cư, s ngư i m t ngu n ki m s ng, s ngư i s ph i ch u ti ng n cao, s ngư i ch u ô nhi m do con ñư ng. Cân nh c xem li u nh ng k ho ch tái ñ nh cư có bao g m nh ng kho n b i thư ng ñ y ñ cho nh ng m t mát c a ngư i dân, nh ng d ch v di chuy n nơi , s thi t l p nơi m i và s hoà nh p v i c ng ñ ng ch nhà. Li u nh ng ngư i tái ñ nh cư có kh năng l y l i ñư c m c s ng trư c ñây. Nh ng kh năng chuyên môn c a h có ñư c s d ng nơi m i không? Các y u t này ñư c cân nh c ñ ng th i như m t ñánh giá nh hư ng t i ngư i dân. • M c ñ g n v i khu v c có ñ nh y c m v môi trư ng như: Vư n qu c gia, khu b o t n, di tích l ch s , vùng danh lam th ng c nh... S lư ng các ñi m nh y c m n m trong vùng nh hư ng cu i hư ng gió ch ñ o so v i tuy n ñư ng. • M c ñ gây nh hư ng t i tài nguyên nư c: ñ xa, g n t i các dòng sông, ñ xa, g n các ngu n nư c và s thoát nư c t ñư ng: con ñư ng có n m trên nh ng kênh thoát nư c chính (sông ngòi, kênh r ch ho c các nơi tr nư c ng t chính (h ch a nư c) c a hi n t i và tương lai không? • M c ñ tác ñ ng t i ña d ng sinh h c: con ñư ng s ñi qua vùng có h sinh thái, ñ ng th c v t có giá tr b o t n (vùng b o t n, vùng hoang dã, ñ t ng p nư c, r ng nguyên sinh, nơi có loài ñang b ñe do ), ho c xét m c ñ g n c a tuy n ñư ng t i các vùng này. • Ch t lư ng không khí t i các khu dân cư g n ñư ng theo d tính có vư t giá tr cho phép c a TCVN ng v i th i gian d báo hay không, m c ñ vư t? • Ti ng n t i các khu dân cư và các khu c n yên tĩnh g n ñư ng theo d tính có vư t giá tr cho phép c a TCVN ng v i th i gian d báo hay không, m c ñ vư t; ch tiêu v n có th d dàng xác ñ nh b ng cách dùng mô hình: lan truy n ti ng n thông thư ng, các khu dân cư và các khu v c nh y c m v ti ng n (các khu vui chơi gi i trí, các vùng nông thôn yên tĩnh ho c các khu v c c n yên tĩnh do các chính quy n ñ a phương ñ xu t) trong ph m vi xem xét ñ u ñư c xác ñ nh nh mô hình này. 2. Các phương pháp ñánh giá M t s phương pháp ñánh giá thông thư ng, có th s d ng k t h p là: S d ng ý ki n chuyên gia, mô t b ng văn b n, h i th o, mô hình hoá, v b n ñ và phân tích tính g n gũi các vùng và l p ma tr n so sánh. 59
  9. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng S d ng ý ki n chuyên gia: là phương pháp thông d ng trong ÐTMC, ý ki n • chuyên gia ñư c tham kh o trong su t quá trình ÐTMC và cùng v i các phương pháp k trên ñ tránh ñư c các sai sót ñã g p. Phương pháp v b n ñ là không th thi u ñư c trong ÐTMC. B n ñ có t l ñ • làm hi n rõ ràng y u t v ñ a lý, hành chính, phân b dân cư như các con sông, vùng c ng, ñ ng lúa, làng m c, ñ t tr ng r ng ho c vùng ñ t ư t v.v... ch ra ñư c v trí c a nhà th , chùa, trư ng h c, b nh vi n, các khu v c dân cư và nhà c a h . Trên b n ñ này con ñư ng quy ho ch s ñư c ñưa vào ñ sao cho s có m t c a ñư ng không xâm h i nh ng giá tr môi trư ng c n ñư c b o v và không làm hình thành các ñi m nóng v môi trư ng, không làm quá t i ô nhi m t i vùng ti p c n. B n ñ ñư c s d ng ngay bư c sàng l c và l a ch n các phương án? tuy n ban ñ u. Nhóm ngư i làm vi c cùng b n ñ lúc này bao g m ngư i l p k ho ch giao thông, ngư i ph i h p v môi trư ng, chính quy n ñ a phương... Ngư i l p k ho ch giao thông luôn chú ý t i s t i ưu trong lưu thông hàng hoá, hành khách và s phù h p v i quy ho ch phát tri n chung trong vùng, ñưa ra quy mô và v trí con ñư ng (v i ñi m ñi và ñi m ñ n c a tuy n ñư ng, kh ñư ng, c p ñư ng có s n song có th thay ñ i d ng tuy n theo g i ý c a ngư i ph i h p v môi trư ng). Ngư i ph i h p v môi trư ng ph i luôn quan tâm ñ n các y u t môi trư ng có tính c n tr s phát tri n k ho ch giao thông, có th yêu c u thay ñ i quy ho ch; cân nh c t i các y u t t nhiên có giá tr như các vùng bãi săn b n, các khu du l ch, các khu b o t n, các di tích l ch s , có giá tr kh o c .v.v... c n ñư c gi gìn ñ c bi t v môi trư ng. Chính quy n ñ a phương hay ngư i dân ñ a phương là nh ng ngư i có kh năng xác l p v trí ñ a phương trong quá trình th c hi n quy ho ch và có th ñưa ra các ý ki n v c i ti n liên quan ñ n ñ t ñai và các v n ñ liên quan ñ n các quy n l i c a h tránh cho các mâu thu n có th phát sinh mu n hơn (mâu thu n v tín ngư ng hay phong t c t p quán.v.v...). Vi c th o lu n trong nhóm ñư c vi t ra ñ làm căn c xem xét ti p t c. H i th o: M c ñích ÐTMC trong vi c l p k ho ch h t ng GTVT là ñ t ñư c • tính b n v ng, thân thi n môi trư ng. Vi c này ch có th ñ t ñư c n u nh ng quan ñi m c a nh ng nhóm ngư i ch u nh hư ng ñư c ñưa vào xem xét m t cách ñ y ñ nh ng giai ño n khác nhau c a quá trình ÐTMC. M c ñích h i th o là ñ : tăng cư ng tính công khai trong vi c ñưa ra quy t ñ nh, qua vi c cung c p thông tin; nh n ñư c thêm thông tin h u ích v nh ng tác ñ ng ti m tàng và bi n pháp gi m nh chúng; nh n ñư c s ng h cho ñ xu t chính th c b ng cách l ng nghe ý ki n c a các nhóm liên quan trong quá trình l p k ho ch/tránh ñư c s tranh cãi, ñ i ñ u và gây ch m tr sau này trong quá trình ra quy t ñ nh do s ph n ñ i c a công chúng; ngăn ng a vi c tri n khai xây d ng ñư ng không ñư c ch p nh n v m t môi trư ng. Thành ph n tham gia h i th o bao g m các nhóm thu c cơ quan Nhà nư c và các nhóm công chúng liên quan. Nhóm thu c cơ quan Nhà nư c g m: cơ quan có th m quy n (B TN&MT); cơ quan ñ xu t quy ho ch (B GTVT); chính quy n các ñ a phương và các t ch c ch u trách nhi m v b o v môi trư ng, v b o t n thiên nhiên, di s n, b o v c nh quan, l p k ho ch s d ng ñ t và ki m soát ô nhi m; các t ch c ngành ngh thu c Nhà nư c có th ch u nh hư ng (nông nghi p, năng lư ng, ngh cá, lâm nghi p, v.v...) các t ch c qu c t có liên quan (UNEP, UNESCO). Nhóm công chúng có th g m: ñ i di n các c ng ñ ng ñ a phương, nh ng ngư i s h u ñ t và nhóm dân cư; ñ i di n cho nh ng ngư i s d ng môi trư ng (các ch trang tr i) và ñ i di n cho nh ng ngư i s d ng con ñư ng. H i th o ñư c ti n hành sau bư c sàng l c. N i dung có th xem xét ñ ng th i • t i vài phương án tuy n ñã ñư c ch n, biên b n h i th o ñư c s d ng trong quá trình xác ñ nh ph m vi và cân nh c khi thi t l p ma tr n so sánh. 60
  10. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng Mô t b ng văn b n ñư c s d ng sau m i cu c trao ñ i chuyên môn và sau h i • th o, cũng có th dư i d ng các k t lu n sau cùng cho m i bư c th c hi n ÐTMC, cũng chính là b n ÐTMC c a quy ho ch. Mô hình hoá ñư c dùng ñ tính toán lư ng khí nhà kính, lư ng khí axit phát th i • do giao thông ñư ng b khi quá trình khai thác v n t i ñư c th c hi n. Mô hình hoá cũng ñư c s d ng ñ d báo ñ n và m c ô nhi m không khí t i nh ng ñi m nh y c m v ti ng n và nh ng ñi m có yêu c u kh ng ch ô nhi m. Mô hình hoá ñư c s d ng sau bư c xác d nh ph m vi, k t qu mô hình góp ph n l p b ng ma tr n so sánh. V i trình ñ cao c a công ngh máy tính, mô hình còn giúp ích trong vi c t o c nh quan ñ p trong quá trình hình thành tuy n ñư ng (s u n lư n hài hoà c a ñư ng v i c nh quan chung). Ma tr n so sánh ñư c s d ng trong quá trình so sánh phương án, ma tr n có th • l p theo cách so sánh tương ñ i hay so sánh giá tr . - So sánh tương ñ i: là căn c vào m c ñ ñ t ñư c c a phương án (PA) ng v i các ch tiêu mà ñánh giá m c ñ ñ t ñư c là t t, trung bình hay kém. T các m c ñ ñánh giá ñó có th ch n ra phương án ñ t ñư c m c ñ ñánh giá có th ch n ra phương án ñ t ñư c m c ñ t t nh t, ví d xem ma tr n so sánh 3 phương án sau: V i quy ư c PA nào th a mãn t t nh t ch tiêu nào ñó thì ñư c ghi 3 d u (O), t t trung bình thì ghi 2 d u (O) và t t ít nh t thì ghi 1 d u (O), v i k t qu so sánh như v y thì có th nh n th y PA2 là ñáp ng các ch tiêu môi trư ng t t nh t. B ng 4.1. Ma tr n so sánh theo 3 phương án PA1 PA2 PA3 Ch tiêu 1 O OO OO Ch tiêu 2 OO OOO O Ch tiêu 3 OOO O OO Ch tiêu 4 O OOO OO Ch tiêu 5 OO OO O Ch tiêu 6 OO OO OOO Ch tiêu 7 OO O O Trong nhi u trư ng h p ma tr n so sánh, ngoài nh ng ch tiêu v môi trư ng, các ch tiêu v kinh t k thu t cũng ñư c ñem vào ñ so sánh ñ ng th i. - Ma tr n so sánh giá tr : khác v i ma tr n so sánh tương ñ i ch dùng tr ng s ñ cân nh c. Tuỳ theo t m quan tr ng c a các ch tiêu môi trư ng mà ñưa ra các tr ng s khác nhau. Ví d ch tiêu 1,2,5 có tr ng s là 0,5, ch tiêu 3,4 có tr ng s là 1, ch tiêu 6,7 có tr ng s 1,2 và v i ñi m tr ng s như th thì PA1 trong ví d trên s là PA t t nh t v m t môi trư ng. Vi c cho ñi m tr ng s c n ñư c th ng nh t gi a các thành viên trong nhóm xét ÐTMC. 3. Các bi n pháp gi m thi u tác ñ ng tiêu c c Các bi n pháp gi m tác ñ ng tiêu c c trong ÐTMC, n u xét riêng cho quy ho ch ñư ng b là không toàn di n, song do ph m vi nghiên c u ñã ñ ra, trong giai ño n ÐTMC có th bao g m các bi n pháp gi m thi u sau: 61
  11. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng Gi i pháp ñi u ch nh quy ho ch Là gi i pháp nh m lo i b hoàn toàn các hi u ng tiêu c c nh m c i thi n s hoà nh p c a quy ho ch vào môi trư ng. Các gi i pháp gi m nh cũng có th cho phép t i ưu hoá các tác ñ ng tích c c ñ nh m làm cho quy ho ch t t hơn. Bi n pháp gi m tác ñ ng tiêu c c t t nh t trong giai ño n này là phòng tránh/có nh ng s a ñ i c n thi t ñ i v i quy ho ch ñ không nh hư ng ñ n môi trư ng (ví d , n u tuy n ñư ng d ñ nh c t ngang qua m t khu v c t nhiên có ñ nh y c m thì thay ñ i tuy n ñư ng ñi th ng ñ ñi vòng qua khu v c có ñ nh y c m, ñó là cách t t nh t ñ tránh tác ñ ng). Chính vì lý do này mà m t ñi u r t quan tr ng là phát hi n ra nh ng tác ñ ng “ñư c m t” chính ñ i v i môi trư ng càng s m càng t t trong quá trình so n th o quy ho ch ñư ng cùng v i các quy ho ch phát tri n khác ñ còn có th thay ñ i ñư c hư ng c a tuy n ñư ng tránh vi c hình thành các ñi m nóng. Gi i pháp làm gi m lư ng khí ô nhi m phát th i t giao thông ñư ng b : Mu n gi m lư ng khí phát th i t giao thông ñư ng b c n th c hi n m t s bi n pháp như sau: - Nâng cao n n p s d ng xe tình tr ng k thu t t t nh t b ng cách th c hi n ñ y ñ quy ñ nh v khám xe và b o dư ng xe thư ng xuyên ñ ng th i ñào t o lái xe có trình ñ chuyên môn cao. - Lo i d n các xe ñ i cũ, ñã s d ng quá lâu và ñang v n hành v i tình tr ng k thu t r u rã. Trong tương lai các xe nh p kh u yêu c u ph i có su t hao nhiêu li u nh . - Nghiên c u ng d ng các nhiên li u s ch cho ô tô xe máy (khí thiên nhiên, năng lư ng ñi n và năng lư ng m t tr i). - Gi m ách t c giao thông trong thành ph b ng cách gi m phương ti n cá nhân và tăng phương ti n công c ng. T o nh ng nút giao thông c t khác m c và b trí h ñi u hành giao thông ñ ng b các nút giao c t. Các gi i pháp gi m lư ng khí phát th i liên quan m t thi t ñ n các quy ñ nh hay chính sách ñư c ñưa ra mang tính chi n lư c và thư ng ñư c th c hi n b ng các chương trình hành ñ ng qu c gia. Gi i pháp gi m ti ng n t giao thông ñư ng b : tương t như gi m lư ng khí phát th i t xe c , vi c gi m n liên quan ñ n ch t lư ng xe và các bi n pháp gi m thi u s liên quan ñ n các quy ñ nh và chính sách. Trong ÐTMC quan tâm ñ n t ng s ngư i ch u nh hư ng ti ng n t GTVT và liên quan ñ n vi c ñưa ñư ng giao thông ra xa khu dân cư. Gi i pháp ñ n bù: M t s tác ñ ng không th tránh ñư c, cũng không th gi m nh ñư c. Khi ñó, ngư i ta có th th c g ng ñ n l i nh ng m t mát, b t lu n ñó là tài nguyên thiên nhiên hay m t h p ph n nhân văn. Ví d , vi c phá hu m t bãi cá ñ trong môi trư ng nư c có th ñư c ñ n bù b ng cách b trí m t bãi cá ñ khác có di n tích tương t ngay c nh ñó; các quy ñ nh này ph i ñư c d tính trên b n ñ quy ho ch. 4. Chương trình monitoring môi trư ng Chương trình monitoring môi trư ng ph c v cho ÐTMC là chương trình nh m c p nh t s li u hàng năm v các thành t môi trư ng trong ph m vi c n xem xét c a quy ho ch. Nh m ñ c t các ngu n tài nguyên (nhân t o và t nhiên) c a vùng quy ho ch. K t qu monitoring thư ng ñư c ra dư i d ng b n ñ g m: - Các công ư c qu c t v ña d ng sinh h c, v tài nguyên môi trư ng m i ñư c ký hàng năm - D báo v tình tr ng s d ng ñ t - D báo v các ngu n tài nguyên và môi trư ng 62
  12. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng - Các ñi m nóng v môi trư ng s hình thành - D báo v xói mòn ti m n, các r i ro ñ a ch t (lún, trư t và ñ ng ñ t) trong vùng quy ho ch. - D báo v vi c hình thành các ngu n gây ô nhi m và m c ñ c a ngu n th i. - D báo v tình tr ng ô nhi m trong khu v c - Các thay ñ i v quy ho ch phát tri n c a vùng có quy ho ch ñư ng. - Các tiêu chu n m i nh t ñư c áp d ng v ch t lư ng môi trư ng. 2.2. Ðánh giá tác ñ ng môi trư ng trong d án ñư ng mòn H Chí Minh ño n qua Vư n qu c gia Cúc Phương (Ngu n: T p chí C u Ðư ng Vi t Nam 5/2003) 1. Gi i thi u chung 1) Ðư ng H Chí Minh, ño n t C u S i (km57+000, theo lý trình c a D án ñư ng H Chí Minh) ñ n M c Sơn (km 170+000) thu c hai t nh Hoà Bình và Thanh Hoá. Ch n ngang gi a hai t nh này là hai h th ng núi ñá vôi ch y song song nhau, b t ngu n t cao nguyên M c Châu - Sơn La theo hư ng tây b c ñông nam kéo dài t i ñ ng b ng c a các t nh Ninh Bình và Thanh Hoá. Xen k gi a hai h th ng núi này là các ñ i th p phát tri n trên ñá sét và núi ñá vôi v i nh ng thung lũng nh h p cùng v i hư ng núi. T t c chúng h p thành m t thung lũng tương ñ i l n và dài ñư c bao quanh b i hai h th ng núi. Trong thung lũng ñó có vư n Qu c gia Cúc Phương. Tuy nhiên, h th ng núi ñá vôi này b phân cách m nh m b i các ho t ñ ng ki n t o c , trong ñó có ñ t gãy sâu ch y c t ngang qua h th ng núi ñá vôi theo hư ng b c - nam. Chính ñ t gãy này ñã t o ra sông Bư i. Nh con sông này, nư c t sư n núi phía b c ch y thoát v phía nam, tư i cho cánh ñ ng m t s huy n phía b c Thanh Hoá. Ngư i Mư ng t 5 ñ i này ñã ñ n sinh cư d c thung lũng sông Bư i, h ñi l i, giao lưu v i nhau và v i các ñ a phương khác qua m t con ñư ng n m trên th m sông và ch y men theo b sông, ñó là ñư ng TL 437. H th ng ñư ng 500 KV cũng ñi d c sông này ñưa ñi n t th y ñi n Hoà Bình v các t nh phía nam v i lý do: ñư ng t i ñi n là ng n nh t. 2) Cúc Phương là vư n qu c gia (VQG) ñ u tiên Vi t Nam, ñư c thành l p theo Quy t ñ nh s 72/TTg c a Th tư ng Chính ph ngày 7 tháng 7 năm 1962 và phê chu n lu n ch ng kinh t k thu t VQG Cúc Phương theo quy t ñ nh c a H i ñ ng B trư ng s 139/CT ngày 9 tháng 5 năm 1988. T ng di n tích t nhiên c a VQG là 22.200ha. Trong ñó, khu b o v nguyên v n là 20.745ha; khu chuyên dùng di n tích 734ha; còn l i là vùng ñ m. Ðo n sông Bư i ch y trên ph m vi VQG là m t ranh gi i t nhiên chia c t rõ r t vư n thành hai ph n: phía ñông và phía tây, 90% lãnh th VQG phía ñông sông Bư i, l p thành m t khu v c trung tâm v i h sinh c nh r ng nguyên sinh, ñ ng th i là sinh c nh thích nghi c a ph n l n các loài ñ ng v t hoang dã quý hi m c a Cúc Phương và 10% phía tây sông Bư i, nơi r ng ñã tr thành h sinh thái nông nghi p và khu v c ñ m, nơi r ng th sinh ñang trong quá trình ph c h i. Ð ñ m b o tính nguyên v n c a Vư n, t nh Thanh Hóa ñư c l nh c a Chính ph ñang xúc ti n vi c di d i s dân ra kh i ph n phía tây c a Vư n. Hi n ñang có nh ng ñ xu t n i li n Cúc Phương v i Pù Luông, t o khu sinh c nh ñá vôi n i t Sơn La ñ n Cúc Phương (hình 1) 3) VQG Cúc Phương là m t kho tàng di s n thiên nhiên v lĩnh v c ña d ng sinh v t, ña d ng c nh quan ñ a lý. Vì v y, “vi c s d ng, khai thác khu b o t n thiên nhiên ph i ñư c phép c a cơ quan qu n lý Nhà nư c v b o v môi trư ng” theo Ði u 13 - Lu t b o v môi trư ng, D án ñư ng H Chí Minh ñã xem xét m t cách nghiêm túc v n ñ này. Ðo n tuy n qua VQG Cúc Phương ñã ñư c l p báo cáo ñánh giá tác ñ ng môi trư ng (ÐTM) riêng và ñã ñư c B trư ng B KHCN và MT phê chu n trong quy t ñ nh s 209/QÐ-BKHCNMT-MTg ngày 31/1/2001. Sau 3 l n th m ñ nh c p Nhà nư c vào tháng 63
  13. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng 7/2000, 6/2001 và tháng 10/2001. Vi c ÐTM ño n ñư ng ñi qua VQG Cúc Phương ñư c th c hi n sau khi ti n hành phân tích so sánh xét m t t ng h p theo các khía c nh k thu t, kinh t và môi trư ng t 5 phương án bao g m: - Phương án ñi v phía tây ñ c h m qua dãy Pù Luông (PA2a) - Phương án vòng xa v phía tây, theo Q6, QL15 qua Tòng Ð u v Ng c L c (PA 2b) - 2 phương án ñi v phía ñông trong ñó có phương án ñi qua các vùng ñ m VQG và ôm sát khu b o v nghiêm ng t (PA 3a và PA 3b) - Và phương án c u c n k t h p Hình 2: Sơ ñ v trí các phương án tuy n Do các phương án PA2a, 2b và 3b có quá nhi u như c ñi m, d dàng lo i b các phương án này. Dư i ñây là ph n gi i thi u chi ti t v k t qu so sánh l a ch n phương án t i ưu gi a PA1 và PA3a. 2. So sánh l a ch n phương án t i ưu gi a PA1 và PA3a. 2. 1. Tóm t t v phương pháp Phương pháp s (phương pháp c a Odum) ñư c s d ng ñ so sánh tìm phương án t i ưu gi a hai phương án. B n ch t c a phương pháp là t các thông s dùng ñ so sánh không cùng? th nguyên, ngư i ta quy chúng v cùng m t ñơn v chung. Sau ñó, trên cơ s th ng nh t các ñánh giá c a các chuyên gia c a nhi u lĩnh v c khác nhau ch nh bình các ch s tác ñ ng r i tính t ng các ch s tác ñ ng theo m i phương án. Phương án ñư c ch n là phương án có ch s tác ñ ng th p nh t. 2. 2. Các bư c th c hi n L a ch n các thông s dùng ñ so sánh: ñã l a ch n 23 thông s ñ so sánh (b ng 4.1). B ng 4.1: L a ch n các thông s so sánh TT Thông s Ðơn v PAI PA3a K thu t 1 Chi u dài xây d ng Km 31 58,361 m3 2 Kh i lư ng ñào n n 377.871 1.408.673 m3 3 Kh i lư ng ñ p n n 1.379.393 1.298.505 4 Cu m 3.893,36 5.315,1 5 C ng m 1.888 1.570 Kinh t 6 T ng m c ñ u tư T ñ ng 368,469 749,066 Môi trư ng Ð a m o - ñ a ch t 7 Tuy n qua cánh ñ ng Karst Km 10 30 8 Xáo tr n do xói mòn và lũ bùn ñá M cñ Th p Cao 9 Tuy n c t qua thung lũng ñá vôi và gi ng km 0 15 Karst 10 Tuy n c t qua ñ i cà nát th ôc h t ng Tân km 0 25 Lc Ng p lũ và thoát lũ 11 Ng p sâu t 3 - 5m ngay c khi có c u c n km 0 4 64
  14. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng 12 Chi u dài tuy n có nguy cơ xói l do lũ núi km 2 15 13 Ng p lũ do phân lũ c a sông Hoàng Long km 0 7 Chi m d ng ñ t và tái ñ nh cư 14 S h ph i di r i H 87 921 15 S nhân kh u b nh hư ng Ngư i 348 3.684 Km2 16 Di n tích ñ t th cư b chi m d ng 374 7,4 17 Xáo tr n do tái ñ nh cư M cñ Th p Cao 18 Xáo tr n do di dân ngư c M cñ Th p Cao 19 Xáo tr n do phát tri n dân cư d c tuy n M cñ Th p Cao Tài nguyên sinh v t 20 L n chi m h sinh thái r ng (tái sinh) Km 8 20 21 Xáo tr n do ñe do ñ n các loài chim quý M cñ Th p Cao hi m 22 Xáo tr n do s di cư c a ñ ng v t hoang dã M cñ Th p Cao 23 Xáo tr n do ti p c n c a con ngư i ñ n M cñ Th p Cao vư n và kh năng gi m thi u Trong ñó, các thông s môi trư ng ñư c l a ch n theo 4 v n ñ : Ð a m o - Ð a ch t, ng p lũ và thoát lũ, chi m d ng ñ t và tái ñ nh cư, tài nguyên sinh v t. Lư ng hoá các thông s (B ng 4.2) B ng 4.2: K t qu lư ng hóa các thông s TT Thông s PA1 PA3 K thu t 1 Chi u dài xây d ng 0,53 1 2 Kh i lư ng ñào n n 0,27 1 3 Kh i lư ng ñ p n n 1 0,94 4 Cu 0,73 1 5 1 0,83 C ng Kinh t 6 T ng m c ñ u tư 0,49 1 Môi trư ng Ð a m o - ñ a ch t 7 Tuy n qua cánh ñ ng Karst 0,33 1 8 Xáo tr n do xói mòn và lũ bùn ñá 0,3 1 9 Tuy n c t qua thung lũng ñá vôi và gi ng Karst 0 1 10 Tuy n c t qua ñ i cà nát th ôc h t ng Tân L c 0 1 Ng p lũ và thoát lũ 11 Ng p sâu t 3 - 5m ngay c khi có c u c n 0 1 12 Chi u dài tuy n có nguy cơ xói l do lũ núi 0,13 1 13 Ng p lũ do phân lũ c a sông Hoàng Long 0 1 Chi m d ng ñ t và tái ñ nh cư 14 S h ph i di r i 0,09 1 15 S nhân kh u b nh hư ng 0,09 1 65
  15. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng 16 Di n tích ñ t th cư b chi m d ng 0,45 1 17 Xáo tr n do tái ñ nh cư 0,3 1 18 Xáo tr n do di dân ngư c 0,3 1 19 Xáo tr n do phát tri n dân cư d c tuy n 0,3 1 Tài nguyên sinh v t 20 L n chi m h sinh thái r ng (tái sinh) 0,4 1 21 Xáo tr n do ñe do ñ n các loài chim quý hi m 0,3 1 22 Xáo tr n do s di cư c a ñ ng v t hoang dã 0,3 1 23 Xáo tr n do ti p c n c a con ngư i ñ n vư n và kh năng gi m thi u 0,3 1 B ng 4.3: Ch nh bình và tính t ng ch s tác ñ ng TT Thông s T m quan PA1 PA3a tr ng K thu t 1 chi u dài xây d ng 5 2,65 5 2 Kh i lư ng ñào n n 4 1,08 4 3 Kh i lư ng ñ p n n 3 3 2,82 4 Cu 3 2,19 3 5 C ng 2 2 1,66 Kinh t 6 T ng m c ñ u tư 5 2,45 5 Môi trư ng Ð a m o - ñ a ch t 7 Tuy n qua cánh ñ ng Karst 4 1,33 4 8 Xáo tr n do xói mòn và lũ bùn ñá 4 1,2 4 9 Tuy n c t qua thung lũng ñá vôi và gi ng Karst 5 0 5 10 Tuy n c t qua ñ i cà nát th ôc h t ng Tân L c 4 0 4 Ng p lũ và thoát lũ 11 Ng p sâu t 3 - 5m ngay c khi có c u c n 5 0 5 12 Chi u dài tuy n có nguy cơ xói l do lũ núi 3 0,39 3 13 Ng p lũ do phân lũ c a sông Hoàng Long 4 0 4 Chi m d ng ñ t và tái ñ nh cư 14 S h ph i di r i 5 0,45 5 15 S nhân kh u b nh hư ng 5 0,45 5 16 Di n tích ñ t th cư b chi m d ng 4 1,8 4 17 Xáo tr n do tái ñ nh cư 5 1,5 5 18 Xáo tr n do di dân ngư c 3 0,9 3 19 Xáo tr n do phát tri n dân cư d c tuy n 3 0,9 3 Tài nguyên sinh v t 20 L n chi m h sinh thái r ng (tái sinh) 4 1,6 4 66
  16. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng 21 Xáo tr n do ñe do ñ n các loài chim quý hi m 5 1,5 5 22 Xáo tr n do s di cư c a ñ ng v t hoang dã 4 1,2 1 23 Xáo tr n do ti p c n c a con ngư i ñ n vư n và kh năng? gi m 5 1,5 5 thi u T ng ch tiêu tác ñ ng 28,09 90,48 Khía c nh k thu t và kinh t : - Vi c ñào ñ p m t kh i lư ng ñ t ñá trong khu v c có nhi u hang ñ ng ñá vôi và trong khu ñ m VQG ngoài chi phí l n s t o ra nguy cơ s t gây m t n ñ nh cho chính công trình thi t h i này là quan tr ng. - Xét thu n tuý v giao thông, khi kho ng cách t A ñ n B b kéo dài ra, thì nh ng t n th t v n doanh s kéo dài trong su t quá trình khai thác tuy n ñư ng sau này. ý nghĩa c a t n th t này ñư c ñánh giá là r t quan tr ng. - T ng kinh phí dành cho tuy n ñư ng H Chí Mình dài 1.100km kho ng là 5.000t ñ ng. Ðây là s c g n l n nh t c a nhà nư c ñ u tư cho d án này. Cân nh c th n tr ng chi phí ñ u tư cho ño n tuy n mang m t ý nghĩa r t quan tr ng. Khía c nh môi trư ng • V n ñ ñ a m o ñ a ch t: Tai bi n ñ a ch t như s t trư t, ñá l , ñá lăn... Trong d án luôn ñư c quan tâm không ch ñ i v i các nhà môi trư ng mà còn c các nhà k thu t. B i chính ñi u ki n ñ a ch t quy ñ nh vi c ñ u tư cho các công trình nh m ñ m b o tính b n v ng. Hi n tư ng s t lún công trình có th x y ra t i các cánh ñ ng Karst ng m gây s t; khi ch xây d ng ñư ng qua nh ng thung khe và các thung lũng ñá vôi s tr thành các vùng tích nư c, m t y u t giúp cho ho t ñ ng Kast; v phong hoá t i vùng phân b ñá l c nguyên r t dày, ngu n cung c p v t li u cho lũ bùn ñá, nh hư ng t i ñư ng; s m t nư c trong ñ i ñ p v c a h t ng Tân L c là tiêu ñ d n ñ n s t lún công trình. T m quan tr ng c a nh ng nguyên nhân gây tai biên ñ a ch t thay ñ i t m ch ñ n t n m ch r t m nh ph thu c vào quy mô c a m i tai bi n. • V n ñ ng p lũ và thoát lũ g n như ñã ñư c gi i quy t khi xây d ng tuy n c u c n - ñư ng ñ p ñ i v i PA1. Nhưng ñ i v i PA3a s xu t hi n tình tr ng lũ núi d c tuy n sư n b c (km130 ñ n cu i tuy n), ng p lũ do phân lũ sông Hoàng Long và tình tr ng ng p sâu ñ n 5m t i các xã Thành Vinh. Thành M ngay c khi có c u c n. M c ñ quan tr ng do tình tr ng ng p lũ và thoát lũ có th ñư c? ñánh giá m c trung bình ñ n m c nghiêm tr ng tuỳ thu c vào m c ñ nh hư ng c a chúng. Ð c bi t, tình hình ng p lũ sâu t i các xã Thành Vinh và Thành M là r t nghiêm tr ng. • Chi m d ng ñ t và tái ñ nh cư. V n ñ di dân, ñ n bù, tái ñ nh cư luôn luôn ñư c quan tâm ñ c bi t trong các d án giao thông. N u không gi i quy t t t v n ñ này thì nó s gây t n th t cho d án và gây m t tác ñ ng x u t i môi trư ng nhân văn. Vi c ñi m t s lư ng r t l n các h gia ñình thu c các hu ên Nho Quan, Hoàng Long, Th ch Thành Trong vùng d án là r t nghiêm tr ng vì ñây là các vùng ñ t ch t, ngư i ñông, di n tích ñ t canh tác l i ít, l i là ñ t x u, thư ng hay b ng p l t, do v y tìm ra vùng ñ t m i dành cho vi c tái ñ nh cư không ph i là v êc ñơn gi n, r t khó gi i quy t. Nguy cơ di dân ngư c và ñ nh cư d c tuy n là ch c ch n s x y ra làm cho v n ñ phân b dân cư và môi trư ng tr lên nghiêm tr ng. • Tài nguyên sinh v t các phương án tuy n ñ u tránh khu v c b o v nghiêm ng t vùng gi a VQG Cúc Phương. Chúng ñư c ñ nh v t i các h sinh thái canh tác nông nghi p (d c t nh l 437, hai bên b sông Bư i). Tuy nhiên, dù theo phương án tuy n nào, cũng ñ u ít xâm h i ñ n tài nguyên nào, cũng ñ u ít nhi u xâm h i ñ n tài nguyên sinh v t và h sinh thái ñang t n t i ñây, ñ ng th i ñe d a ñ n vi c b o v khu trung tâm v a Vư n, Ðó là nhưng nh hư ng r t nghiêm tr ng khi tác ñ ng ñ n 15 loài quý hi m và 01 loài cá ñ c h u (Cá Ni t Cúc Phương) d c theo ño n tuy n phía nam Vư n t km 110 67
  17. Giáo trình ðánh giá tác ñ ng môi trư ng ñ n km 130 (PA3a), nh ng nh hư ng có t m quan tr ng n u như có m t tuy n ñư ng ñ p ngăn c n vi c di cư, ñi l i và tìm ñ n ngu n th c ăn, nư c u ng c a các thú sư n phía nam Vư n cũng r t nghiêm tr ng n u như không ki m soát ñư c s ti p c n ñ khai thác trái phép tài nguyên r ng t i khu trung tâm c a Vư n n u như c a r ng ñã ñư c m t i 30 km d c theo m t tuy n ñư ng dài trên 58km ôm sát Vư n. Gi i quy t tri t ñ v n ñ c n ph i có tuy n c u c n như ñã ñư c trù tính ñ i v i PA1. • Căn c vào k t qu so sánh, PA1 ñi d c sông Bư i theo t nh l 437 có t ng ch tiêu tác ñ ng th p hơn r t nhi u so v i phương án 3a. Vì v y phương án 1 là phương án t i ưu. 2.3. Ðánh giá tác ñ ng môi trư ng c a d án kh thi Xây d ng giao thông v n t i. (Ngu n: T p chí Giao thông v n t i 4/ 2002). Ð t nư c ta ñang bư c vào th i kỳ công nghi p hoá, hi n ñ i hoá. Ph n ñ u ñ n năm 2020 Vi t Nam tr thành m t nư c công nghi p. Ngành GTVT ñóng vai trò vô cung quan tr ng, c n ñư c phát tri n ñi trư c m t bư c. M t m ng lư i cơ s h t ng GTVT hoàn thi n s góp ph n to l n thúc ñ y kinh t phát tri n, th c hi n công nghi p hoá, hi n ñ i hoá ñ t nư c. Trong ñó m ng lư i GTVT Vi t Nam còn l c h u, s lư ng ít , ch t lư ng s u r t h n ch phương pháp kinh t ñ t nư c. Chính vì v y Ð ng và Nhà nư c ñang t p trung ưu tiên ñ u tư xây d ng cơ s h t ng GTVT. Nhi u d án xây d ng, nâng c p, c i ta các công trình giao thông ñã ñ u tư ñúng m c d n mang l i hi u qu cao, bên c nh vi c tính toán phân tích, các ch tiêu ñánh giá v m t kinh t , tài chính c a m t m t d án, chúng ta không th không ñánh giá phân tích các tác ñ ng c a nó ñ n môi trư ng. Trong ñó bài báo này ñ c p ñ n quan ñi m v ñánh giá tác ñ ng môi trư ng và các n i dung c n thi t trong vi c nghiên c u kh thi ñánh giá tác ñ ng c a môi trư ng các d án ñ u tư xây d ng GTVT. 1. Quan ñi m v phát tri n b n v ng Chúng ta c n ph i hi u rõ môi trư ng là m t h th ng các y u t bao g m: - Y u t v con ngư i, văn hoá,xã h i: M c s ng, ñi u ki n sinh ho t, trình ñ văn hoá, phong t c t p quán, truy n th ng văn hoá c a c ng ñ ng dân cư ñó. - Y u t sinh thái, t nhiên: Ð t ñai, nư c, không khí, môi trư ng v t lý. - Y u t kinh t , công ngh : Các d án, các quy t ñ nh ñ u tư. Môi trư ng luôn có tính h th ng nên nó tuân theo quy lu t c a lý thuy t h th ng c a chúng ta không th tách r i m t vài y u t nào ñó ra kh i h th ng c a nó ñ phân tích, nghiên c u nó, toàn b các y u t c a h th ng. M i h th ng môi trư ng b n v ng ph i tính ñ n s phát tri n hài hoà c a t t c các y u t . M c ñích c a nghiên c u kh thi ñánh giá tác ñ ng c a môi trư ng là: Phân tích ñánh giá ñư c toàn b các tác ñ ng tích c c c a d án trong quá trình th c hi n d án cũng như sau khi d án ñư c hoàn thành, nêu các y u t : Con ngư i, xã h i và môi trư ng sinh thái. 2 Các bư c th c hi n c a m t nghiên c u kh thi ñánh giá tác ñ ng Môi trư ng Bư c 1: Xác ñ nh gi i h n c a nghiên c u Bao g m 3 gi i h n, ph m vi ñ a lý, th i gian và kinh phí. • Ph m vi ñ a lý: Ph i xác ñ nh vùng nghiên c u: Là vùng ch u tác ñ ng c a d án khi th c hi n cũng như khi hoàn thành. Vi c xác ñ nh ñúng ph m vi vùng nh hư ng r t quan tr ng trong m t s trư ng h p tác ñ ng c a vi c th c hi n d án ñ n các vùng ph c n th hai và th ba còn m nh hơn là ño n vùng tr c ti p có d án th c hi n. 68

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản