intTypePromotion=1

Giáo trinh : KỸ THUẬT ĐO LƯỜNG ĐIỆN - ĐIỆN TỬ part 2

Chia sẻ: Ouiour Isihf | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:16

0
144
lượt xem
53
download

Giáo trinh : KỸ THUẬT ĐO LƯỜNG ĐIỆN - ĐIỆN TỬ part 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong đó G được gọi là độ nhạy của cơ cấu đo. Công thức (1-21) cho thấy góc lệch α tỉ lệ với dòng điện đi vào cơ cấu đo. Hàm truyền đạt của cơ cấu đo là tuyến tính, do đó dụng cụ sẽ có thang đo tuyến tính. Trong các điện kế từ điện, để tăng độ nhạy và độ chính xác của phép đo, khung dây phần động 1 (xem hình 1-16, a) được gắn bằng dây treo 2, góc lệch phần động được chỉ thị trên thang độ bằng ánh sáng phản chiếu...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trinh : KỸ THUẬT ĐO LƯỜNG ĐIỆN - ĐIỆN TỬ part 2

  1. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 17 - Trong ñoù MC laø moâmen caûn; K laø heä soá phuï thuoäc vaøo tính chaát ñaøn hoài cuûa loø xo xoaén. Moâmen caûn phuï thuoäc tuyeán tính vaøo goùc leäch phaàn ñoäng. Khi caân baèng giöõa moâmen quay vaø moâmen caûn kim chæ thò seõ döøng laïi ôû vò trí goùc leäch α: (1-20) Kα = BSWI BSWI α= Hay = GI (1-21) K Trong ñoù G ñöôïc goïi laø ñoä nhaïy cuûa cô caáu ño. Coâng thöùc (1-21) cho thaáy goùc leäch α tæ leä vôùi doøng ñieän ñi vaøo cô caáu ño. Haøm truyeàn ñaït cuûa cô caáu ño laø tuyeán tính, do ñoù duïng cuï seõ coù thang ño tuyeán tính. Trong caùc ñieän keá töø ñieän, ñeå taêng ñoä nhaïy vaø ñoä chính xaùc cuûa pheùp ño, khung daây phaàn ñoäng 1 (xem hình 1-16, a) ñöôïc gaén baèng daây treo 2, goùc leäch phaàn ñoäng ñöôïc chæ thò treân thang ñoä baèng aùnh saùng phaûn chieáu treân göông 3 gaén vôùi daây treo nhôø moät heä thoáng quang hoïc (hình 1-16, b). 2 3 1 N S 3 a) b) Hình 1-16. Chæ thò baèng aùnh saùng nhôø heä thoáng quang hoïc 3.2. Chæ thò daïng soá. Ñeå coù theå deã daøng ñoïc keát quaû ño ngöôøi ta ñaõ söû duïng caùc boä chæ thò soá ñeå hieån thò keát quaû ño löôøng. Coù nhieàu caùch khaùc nhau ñeå toå chöùc boä chæ thò soá: – Chæ thò soá daïng cô ñieän: duøng ñeøn neon hoaëc ñeøn ñoát tim ñeå chieáu saùng moät baûng panel coù khaéc caùc chöõ soá. – Duøng ñeøn cathode laïnh. Trong ñeøn naøy chöùa ñaày khí neon, coù 1 anode chung vaø 10 cathode rieâng reõ. Caùc cathode ñöôïc uoán thaønh hình caùc chöõ soá aû raäp töø 0 ñeán 9. Khi xuaát hieän ñieän aùp giöõa anode vaø moät cathode naøo ñoù do boä giaûi maõ ñöa tôùi thì seõ xaûy ra söï phoùng ñieän giöõa chuùng vaø gaây ra quaù trình ion hoùa do va chaïm. Caùc nguyeân töû bò ion hoùa do maát electron neân tích ñieän döông vaø ñöôïc ñieän tröôøng gia toác chuyeån ñoäng veà phía cathode, khi ñaäp vaøo cathode chuùng laøm phaùt xaï ra caùc electron thöù caáp, caùc electron thöù caáp naøy laïi tieáp tuïc gaây ion hoùa vaø taùi hôïp trôû laïi vôùi caùc ion ñöông. Quaù trình taùi hôïp giaûi phoùng ra naêng löôïng döôùi daïng aùnh saùng vaø quanh cathode naøo ñöôïc kích hoaït seõ saùng leân hieän hình chöõ soá töông öùng. Caáu taïo cuûa moät trong caùc loïai ñeøn naøy nhö treân hình 1-17 vaø sô ñoà maéc maïch chæ thò baèng maïch baùn daãn chæ ra treân hình 1-18. Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  2. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 18 - Hình 1-17. Caáu taïo vaø kyù hieäu ñeøn hieän soá cathode laïnh R +V Ñeøn cathode laïnh R1 R2 1 T1 R3 2 T2 R4 3 T3 R5 4 T4 R6 5 T5 R7 6 T6 R8 7 T7 R9 8 T8 R10 9 T9 10 T10 -V Hình 1-18. Maïch chæ thò baèng ñeøn cathode laïnh – Boä chæ thò soá laø moät heä thoáng caùc khe chieáu saùng. Moãi chöõ soá ñöôïc caáu taïo töø toå hôïp caùc khe. Thoâng thöôøng heä thoáng naøy goàm 7 hoaëc 9 khe. Khi caùc boä chæ thò caàn kích thöôùc lôùn thì caùc khe naøy ñöôïc chieáu saùng nhôø caùc ñeøn ñoát tim hoaëc ñeøn neon (caùc boä chæ baùo giôø vaø nhieät ñoä taïi caùc nôi coâng coäng, chæ thò quang baùo treân caùc baûng panel lôùn, v.v…). – Vôùi caùc boä chæ thò vöøa vaø nhoû thöôøng duøng caùc diode quang (LED) ñeå chieáu saùng vaø thöôøng ñöôïc cheá taïo coâng nghieäp döôùi daïng thöông phaåm. Chaúng haïn moät soá boä chæ thò soá duøng caùc ñeøn LED 7 ñoaïn hoï FND350, FND357, FND360, FND367 (hình 1-19, a). – Ñeå chæ thò daáu (+) vaø daáu (–) duøng caùc ñeøn hoï FND501, FND531, FND541, FND551, FND561(H. 1-19, b). Treân thò tröôøng coù caû loaïi ñeøn keùp cho pheùp söû duïng ñeå chæ thò hai soá treân moät ñeøn nhö hoï FND6710, FND6740 (H. 1-19,c). Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  3. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 19 - – Boä chæ thò soá duøng ñeøn tinh theå loûng (Liquid Crystal Display - LCD) 7 ñoaïn cuõng boá trí töông töï nhö caùc boä chæ thò LED 7 ñoaïn. ÔÛ ñaây moãi ñoaïn ñöôïc thay baèng moät oâ tinh theå loûng. Maët caét cuûa oâ tinh theå loûng kieåu hieäu öùng tröôøng ñöôïc minh hoïa treân hình 1-20, a. Tinh theå loûng ñöôïc ñaët thaønh lôùp giöõa 2 beà maët thuûy tinh vaø caùc ñieän cöïc trong suoát keát tuûa ôû maët trong. Moät ñieän theá xoay chieàu ñöôïc aùp vaøo giöõa ñoaïn (ñaõ phuû kim loaïi) caàn hieån thò vaø maët phoâng (Back Plane). Khi khoâng coù hieäu ñieän theá taùc ñoäng thì ñoaïn phuû kim loaïi phaûn xaï aùnh saùng tôùi, ñoàng thôøi do tinh theå loûng trong suoát neân aùnh saùng cuõng phaûn xaï töø maët phoâng laøm ñoaïn bò hoøa laãn vaøo neàn phoâng, ta chæ thaáy toaøn maët cuûa boä hieån thò moät maøu saùng baïc yeáu. Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  4. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 20 - PIN FND350/357/360/367 1 Common-Cathode 2 Segment F 3 Segment G 4 Segment E 5 Segment D 6 Common-Cathode 7 Decimal Point 8 Segment C 9 Segment B 10 Segment A a) PIN FND501/531/541/551/561 1 Minus 2 Cathode ± 3 Segment C 4 Cathode 1/DP 5 Decimal Point 6 Segment B 7 Cathode 1/DP 8 Cathode ± 9 Plus NC b) PIN PND6710 FND6740 1 E Cath. Digit 1 C Cath. Digit 1 2 D Cath. Digit 1 D Cath. Digit 1 3 C Cath. Digit 1 B Cath. Digit 1 4 DP Catb. Digit 1 DP Cath. Digit 1 5 E Cath. Digit 2 E Cath. Digit 2 6 D Cath. Digit 2 D Cath. Digit 2 7 G Cath. Digit 2 G Cath. Digit 2 8 C Cath. Digit 2 C Cath. Digit 2 9 DP Cath. Digit 2 DP Cath. Digit 2 1 0 B Cath. Digit 2 B Cath. Digit 2 11 A Cath. Digit 2 A Cath. Digit 2 12 F Cath. Digit 2 F Cath. Digit 2 c) 13 Digit 2 Anode Digit 2 Anode 14 Digit 1 Anode Digit 1 Anode 15 B Cath. Digit 1 A Cath. Digit 1 16 A Cath. Digit 1 NC 17 G Cath. Digit 1 NC 18 F Cath..Digit 1 NC Hình 1-19. Moät vaøi daïng ñeøn hieän soá duøng diode quang Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  5. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 21 - Khi coù hieäu ñieän theá taùc ñoäng, ñieän tröôøng giöõa ñoaïn vaø maët phoâng laøm thay ñoåi tính chaát quang hoïc cuûa tinh theå (phaù vôõ söï saép xeáp traät töï cuûa caùc phaân töû trong tinh theå) laøm cho chaát loûng giöõa ñoaïn vaø maët phoâng khoâng coøn trong suoát nöõa. Luùc naøy aùnh saùng khoâng phaûn xaï ñöôïc töø maët phoâng ôû vuøng töông öùng vôùi ñoaïn, keát quaû oâ ñöôïc kích hoaït trong boä hieän soá seõ noåi (ñen) leân treân neàn phoâng cuûa chuùng. a) b) Hình 1-20. Caáu taïo oâ tinh theå loûng vaø ñeøn hieän soá 7 ñoaïn. Vì caùc oâ tinh theå loûng chæ laø vaät phaûn xaï hoaëc truyeàn xaï chöù khoâng phaûi vaät phaùt aùnh saùng neân chuùng tieâu toán raát ít naêng löôïng. Doøng toaøn phaàn cho 4 boä hieän soá 7 ñoaïn nhoû chæ vaøo khoaûng 300µA, nhôø vaäy maø boä chæ thò soá duøng ñeøn tinh theå loûng raát höõu ích trong caùc thieát bò ño löôøng kích thöôùc nhoû. Treân hình 1-21 laø hình daïng vaø sô ñoà chaân cuûa vaøi loaïi moâ ñun LCD ñieån hình. a) b) Hình 1-21 Thoâng thöôøng caùc boä chæ thò duøng tinh theå loûng söû duïng nguoàn ñieän aùp coù daïng laø caùc xung vuoâng taàn soá 60Hz, coù bieân ñoä ñænh – ñænh VPP = 3÷8V. Coù loaïi LCD raát nhaïy, coù theå laøm vieäc töø 1,5Vrms. Thôøi gian ñoùng môû tín hieäu ñieàu khieån khoaûng 300ms. Ñieän aùp moät chieàu cao nhaát cho pheùp laø 100mV, neáu lôùn hôn 100mV 0caùc ñieän cöïc trong suoát baèng baèng oxyt keõm coù theå bò khöû vaø ñieän cöïc bò toái ñi. Cuõng nhö trong caùc ñeøn LED 7 ñoaïn, trong caùc boä chæ thò soá duøng LCD moät ñaàu ra cuûa moãi oâ ñöôïc noái chung, ôû ñaây khoâng phaân bieät anode vaø cathode nhö trong LED; ñaàu ra chung ñöôïc goïi laø maët phoâng (H. 1-20, b). Ngoaøi caùc LCD ñöôïc ñieàu khieån tröïc tieáp, moãi ñoaïn cuûa LCD ñöôïc noái vôùi maïch ñieàu khieån (H. 1-21,a) coøn coù loaïi LCD ñöôïc ñieàu khieån theo phöông phaùp multiplex (H. 1-21, b). Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  6. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 22 - 3.3. Chæ thò baèng ñeøn oáng tia aâm cöïc . Trong caùc thieát bò quan saùt vaø ghi daïng tín hieäu, boä phaän chæ thò thöôøng duøng ñeøn oáng tia aâm cöïc (CRT - Cathode Ray Tube). Nguyeân lyù hoaït ñoäng cuûa CRT laø duøng ñieän tröôøng ñeå ñieàu khieån ñöôøng ñi cuûa moät chuøm electron ñöôïc phoùng ra töø suùng ñieän töû vaø cho höôùng leân maøn huyønh quang ñeå veõ dao ñoäng ñoà cuûa tín hieäu caàn nghieân cöùu. Treân hình 1-225 laø sô ñoà nguyeân lyù cuûa ñeøn oáng tia aâm cöïc CRT. Hình 1-22. Nguyeân lyù caáu taïo cuûa ñeøn oáng tia aâm cöïc (CRT) 3.3.1. Suùng ñieän töû. Suùng ñieän töû coù nhieäm vuï taïo ra moät chuøm tia ñieän töû nhoû, coù naêng löôïng cao baén tôùi maøn huyønh quang ñeå gaây taùc duïng phaùt saùng. Suùng ñieän töû ñöôïc caáu taïo töø catoát, löôùi ñieàu cheá vaø caùc anoát. Catoát thöôøng ñöôïc laøm töø niken ñöôïc ñoát noùng giaùn tieáp nhôø sôïi ñoát baèng nguoàn xoay chieàu 6,3V. Cöïc löôùi cuõng laøm baèng niken coù daïng hình truï bao boïc laáy catoát. Nhôø ñieän aùp phaân cöïc treân catoát vaø caùc anoát maø chuøm ñieän töû phaùt xaï töø catoát sau khi ñöôïc ñieàu tieát bôûi löôùi ñieàu cheá ñöôïc tieâu tuï vaø gia toác seõ coù ñuû naêng löôïng vaø ñoä tuï cao phoùng thaúng veà maøn huyønh quang. 3.3.2. Heä thoáng ñieàu tieâu. Caùc anoát A1, A2, A3 taïo ra moät heä thoáng coù taùc duïng nhö moät thaáu kính ñieän töû. Chöùc naêng cuûa chuùng laø ñieàu tieâu chuøm tia ñieän töû töø catoát tôùi. Treân hình 1-23 chæ ra caùc möùc theá phaân cöïc cho catoát, löôùi vaø caùc anoát. Catoát A1 taïo ra tröôøng hoäi tuï vaø gia toác sô boä chuøm tia ñieän töû. Do A1 vaø A3 ñöôïc giöõ ôû theá ñaát, trong khi theá A2 ñieàu chænh quanh –2kV, keát quaû söï phaân boá caùc ñöôøng ñaúng theá giöõa caùc anoát coù daïng nhö treân hình 1-23. Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  7. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 23 - Hình 1-23. Hình da ng phaân boá ñieän theá giöõa Caùc electron khi ñi qua A1 nhö moät chuøm phaân kyø, khi caét ngang caùc ñöôøng ñaúng theá chuùng chòu löïc taùc duïng cuûa ñieän tröôøng theo höôùng vuoâng goùc vôùi caùc ñöôøng ñaúng theá. Hình daïng caùc ñöôøng ñaúng theá cuûa A1 taïo neân löïc hoäi tuï, coøn A3 taïo ra löïc phaân kyø ñoái vôùi chuøm electron (xem hình 1-23). Coù theå thay ñoåi caùc löïc naøy nhôø ñieàu chænh theá phaân cöïc cho A2, theá naøy ñieàu chænh ñieåm ñieàu tieâu cuûa chuøm neân A2 ñoâi khi coøn goïi laø vaønh hoäi tuï. 3.3.3. Heä thoáng laùi tia ñieän töû. Chuøm tia electron töø suùng ñieän töû phoùng ra ñöôïc ñieàu khieån bôûi heä thoáng laùi chuøm tia tröôùc khi ñi tôùi maøn huyønh quang. Heä thoáng bao goàm hai caëp phieán laùi tia: caëp phieán leäch ñöùng vaø caëp phieán leäch ngang ñaët vuoâng goùc vôùi nhau thöôøng goïi taét laø caëp phieán YY vaø XX (hình 1-24). Neáu treân moät caëp phieán leäch ñaët moät hieäu ñieän theá, thì giöõa chuùng seõ toàn taïi moät ñieän tröôøng. Khi electron bay vaøo vuøng khoâng gian giöõa hai baûn seõ chòu taùc duïng löïc ñieän tröôøng laøm thay ñoåi quyõ ñaïo chuyeån ñoäng. Ñoä leäch cuûa ñieåm saùng do chuøm tia ñieän töû taïo neân treân maøn hình so vôùi vò trí ban ñaàu phuï thuoäc vaøo cöôøng ñoä ñieän tröôøng vaø thôøi gian bay cuûa ñieän töû qua khoaûng khoâng gian giöõa hai baûn. Cöôøng ñoä ñieän tröôøng caøng lôùn cuõng nhö thôøi gian bay cuûa ñieän töû caøng laâu thì ñoä leäch cuûa quyõ ñaïo caøng taêng. Cöôøng ñoä ñieän tröôøng tyû leä vôí ñieän aùp Uy ñaët vaøo caëp phieán leäch (hình 1-24), vaø tyû leä nghòch vôùi khoaûng caùch d giöõa hai phieán. Thôøi gian bay cuûa ñieän töû qua khoaûng giöõa hai phieán tyû leä vôùi ñoä daøi l cuûa phieán vaø tyû leä nghòch vôùi toác toä cuûa ñieän töû, toác ñoä cuûa ñieän töû laïi tyû leä vôùi ñieän aùp anoát A2. Nhö vaäy taêng A2 thì ñoä saùng treân maøn hình taêng, nhöng ñoàng thôøi cuõng laøm giaûm ñoä leäch cuûa tia ñieän töû. Noùi caùch khaùc laøm giaûm ñoä nhaïy cuûa oáng tia ñieän töû. Töø hình veõ ta thaáy ñoä leäch cuûa tia ñieän töû coøn phuï thuoäc vaøo L laø khoaûng caùch töø ñieåm giöõa cuûa phieán leäch ñeán maøn huyønh quang. Nhö vaäy, ta coù quan heä: U y lL y= = SUy (1-22) 2 dU A 2 Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  8. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 24 - lL trong ñoù S = ñöôïc goïi laø ñoä nhaïy cuûa CRT, noù baèng ñoä leäch cuûa tia 2 dU A 2 saùng treân maøn tính ra mm khi ñaët treân phieán leäch moät hieäu ñieän theá laø 1voân. Caùc CRT thoâng thöôøng coù ñoä nhaïy töø 0,2 ÷ 1mm/V. l U Uy Hình 1-24 3.3.4. Maøn huyønh quang. Maøn hình cuûa CRT ñöôïc taïo ra baèng caùch maï moät lôùp huyønh quang baèng phoát pho ôû maët trong. Khi coù ñieän töû baén vaøo thì taïi nhöõng ñieåm ñoù seõ phaùt saùng huyønh quang. Thôøi gian phaùt saùng coù theå keùo daøi trong vaøi miligiaây, vaøi giaây, thaäm chí laâu hôn nöõa. Tuøy thuoäc vaøo vaät lieäu maø aùnh saùng huyønh quang phaùt ra coù theå coù maøu xanh lô, ñoû, xanh luïc hoaëc maøu traéng. Phoát pho söû duïng ôû maøn hình laø chaát caùch ñieän, neáu khoâng coù söï phaùt xaï thöù caáp, maøn hình seõ coù theá aâm khi caùc electron sô caáp tích tuï laïi, vaø chuùng coù theå lôùn tôùi möùc ñaåy ngöôïc chuøm electron tôùi. Ñeå trieät boû hieäu öùng naøy, treân thaønh coå oáng CRT ñöôïc phuû moät lôùp than chì ñeå thu gom vaø trung hoøa caùc electron tích tuï (xem hình 1- 22). 3.3.5. Ñieàu chænh ñoä choùi Ñoä choùi cuûa hình aûnh taïo ra treân maøn hình phuï thuoäc vaøo maät ñoä soá electron trong chuøm tia tôùi. Ñeå ñieàu chænh maät ñoä electron ngöôøi ta ñieàu chænh ñieän aùp löôùi ñieàu cheá M. Maët khaùc ñoä choùi coøn phuï thuoäc vaøo toác ñoä cuûa electron tôùi, nghóa laø chuùng phaûi ñöôïc gia toác tôùi toác ñoä khaû dó cao nhaát. Tuy nhieân neáu toác ñoä cuûa chuøm electron quaù cao thì taùc duïng cuûa ñieän aùp laøm leäch leân chuøm tia seõ giaûm khi chuùng ñi qua heä thoáng laøm leäch, vaø ñoä nhaïy laùi tia seõ keùm. Do vaäy ngöôøi ta thöôøng boá trí moät heä thoáng gia toác sau laøm leäch khi tia ñieän töû ñaõ ñi qua caùc taám laùi tia. Moät daây xoaén oác baèng chaát coù ñieän trôû cao ñöôïc cho keát tuûa beân trong phaàn loe cuûa oáng CRT. Ñieåm ñaàu noái ñaát coøn ñaàu cuoái coù ñieän theá cao tôùi +12kV, nhôø vaäy taïo ra moät ñieän tröôøng gia toác lieân tuïc chuøm electron tröôùc khi noù ñaäp vaøo maøn hình. Heä thoáng naøy ñoâi khi coøn goïi laø cöïc haäu gia toác. 3.4. Chæ thò baèng aâm thanh vaø aùnh saùng. Trong caùc thieát bò ño löôøng duøng chæ thò baèng aâm thanh thöôøng söû duïng oáng nghe vì ñaây laø loaïi chæ thò raát nhaïy coù theå phaùt hieän ñöôïc caùc doøng ñieän coù coâng suaát Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  9. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 25 - raát nhoû ñeán microâoat hay ñieän aùp raát thaáp ñeán microâvon. OÁng nghe coù ñoä nhaïy cao ôû phaïm vi taàn soá hôïp vôùi tai nghe, töùc vaøo khoaûng 800 ñeán 1200 Hz neân duøng laøm chæ thò aâm taàn raát thích hôïp. Ñoái vôùi caùc maùy ño chæ thò caân baèng (chæ thò 0) khi duøng oáng nghe laøm chæ thò coù theå ño ñaïc xaùc ñònh caùc ñaïi löôïng raát nhanh. Caùc oáng nghe duøng trong ño löôøng thöôøng coù ñieän trôû cao vaø coù caáu taïo ñeå coù ñoä nhaïy cao vôùi taàn soá vaøo khoaûng 1000Hz. Trong caùc thieát bò ño löôøng nhaèm phaùt hieän vaø chæ baùo caùc möùc ngöôõng aùp duïng trong caùc heä thoáng baûo veä, thì vieäc söû duïng caùc tín hieäu aâm thanh hoaëc aùnh saùng ñeå chæ thò laø raát coù yù nghóa veà maët caûnh baùo, tín hieäu gaây chuù yù ñeå baùo hieäu cho con ngöôøi bieát veà söï coá ñeå coù bieän phaùp khaéc phuïc. 3.5. Löu tröõ keát quaû ño löôøng. Ñeå coù theå löu tröõ keát quaû ño löôøng ngöôøi ta söû duïng nhieàu bieän phaùp khaùc nhau: Söû duïng caùc maùy ghi chuyeân duïng; thieát keá caùc heä thoáng ño coù söû duïng vi xöû lyù vaø heä thoáng nhôù treân ñóa töø; gheùp noái heä ño vôùi maùy vi tính vaø ñieàu khieån töï ñoäng. Caùc maùy ghi laø caùc thieát bò cho pheùp ghi laïi keát quaû ño dieãn bieán theo thôøi gian. Coù theå ghi baèng nhieàu caùch: 3.5.1. Ghi lieân tuïc: Thöôøng laø duøng baêng giaáy chaïy lieân tuïc vaø quaù trình dieãn bieán cuûa ñaïi löôïng ñöôïc ghi thaønh moät ñöôøng cong, vaø qua ñoù coù theå xaùc ñöôïc ñöôïc söï phuï thuoäc cuûa ñaïi löôïng theo thôøi gian. 3.5.2. Ghi giaùn ñoaïn: Vieäc ghi ñöôïc thöïc hieän theo töøng thôøi gian nhaát ñònh vaø thöôøng keát hôïp ñeå ghi nhieàu ñaïi löôïng khaùc nhau baèng moät maùy nhôø caùc boä chuyeån maïch. Keát quaû cuûa pheùp ghi coù theå laø nhöõng con soá hoaëc caùc ñöôøng chaám chaám. Coù nhieàu phöông phaùp ghi khaùc nhau: – Ghi baèng buùt ghi: laø loaïi ghi ñôn giaûn nhaát. – Ghi baèng phöông phaùp cô ñieän: Duøng phöông phaùp tia löûa ñieän ñeå ñaùnh thuûng giaáy ghi töøng luùc, hoaëc duøng phaûn öùng hoùa hoïc treân giaáy ghi. – Ghi baèng phim aûnh, giaáy aûnh. – Ghi treân baêng töø. – Ghi baèng phöông phaùp soá treân ñóa töø. – Ghi treân ñóa quang CD. v.v... 4. DUÏNG CUÏ ÑO DIEÄN, SAI SOÁ, CAÁP CHÍNH XAÙC Coù nhieàu loaïi, tuøy theo nguyeân taéc thieát keá maïch vaø nguyeân lyù taùc ñoäng maø ngöôøi ta chia ra hai loaïi cô baûn laø: - Caùc duïng cuï ño töông töï (analog) - Caùc duïng cuï ño theo phöông phaùp soá (digital). Caùc duïng cuï ño töông töï thöôøng duøng chæ thò baèng kim treân maët ñoàng hoà ñieän keá. Ña soá caùc duïng cuï ño ñieän thoâng duïng laø loaïi cô ñieän, tuøy thuoäc vaøo nguyeân lyù taùc ñoäng cuûa cô caáu ño maø ngöôøi ta chia ra caùc loaïi sau : - Cô caáu ño töø ñieän (ñieän keá khung quay); - Cô caáu ño kieåu ñieän töø; - Cô caáu ño kieåu ñieän ñoäng; Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  10. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 26 - - Cô caáu ño kieåu nhieät ñieän; - Cô caáu ño tónh ñieän; - Cô caáu ño kieåu caûm öùng. . . . Treân baûng 1-1 chæ ra caùc kyù hieäu quy öôùc treân maët ñoàng hoà ño ñieän vaø yù nghóa cuûa chuùng. Baûng 1-1 C ô c a áu ñ o k i eå u t ö ø ñ i e än C ô ca áu h i e äu c h æ n h C ô c a áu ñ o k i eå u ñ i eän t ö ø G i a ù t r ò t ö ø t r öô ø n g n g oø a i g a ây r a s a i le äc h c h æ s o á d u ïn g c u ï G i a ù t r ò ñ ie ä n t r ö ô ø n g n g o øa i g a â y r a s a i l e äc h c h æ s oá d u ï n g c uï ño L o âg o â m e ùt t ö ø ñ i e ä n Ñ i e ä n a ùp kie åm t r a ñ o ä c a ùc h ñ ie än 5 0 0 V L o âg oâ m e ùt ñ i eä n t ö ø Ñ i e ä n a ùp kie åm t r a ñ o ä c a ùc h C ô c a áu ñ o k i eå u ñ i eän ñ o än g ñ i e ä n t r eân 5 00 V ( ï 2 kV ) khoâ n g kie åm t r a ñ i eä n a ùp c a ùc h ñ i eä n L o âg oâ m e ùt ñ i eä n ñ o ä n g Ñ a ët d u ïn g c u ï t ha ú n g ñ ö ù n g C ô c a áu ñ o s aét ñ i eän ñ o än g Ña ët d u ïn g c u ï n a è m g n ga ng L o âg o â m e ùt s a ét ñ i e ä n ñ o än g D o ø n g m o ät c h i e à u C ô c a áu ñ o k i eå u n h i e ät ñ i eän D o øn g x o a y c h i e àu C ô c a áu ñ o k i eå u t ó n h ñ i e ä n D o ø n g ñ i e än m o ä t c h i e à u v a ø C a ëp n h i e ät n g aãu t r öïc t i e áp xo a y c h ie àu Ñò nh h ö ô ùn g c u ûa d u ï n g c u ï C a ëp n h ie ät n g a ãu g ia ùn t i e á p ñ o t r o n g t ö ø t r ö ô øn g t r a ù i ñ a á t C a áp c h í n h x a ùc t í n h t h e o p h a à n t r a ê m g i a ù t r ò c u o ái M a øn c h a é n t ó nh ñ i e ä n c u øn g t h a n g ñ o C a áp c h í n h x a ùc t í n h t h e o M a øn c h a é n t ö ø p h a àn t r a ê m c h ie à u d a øi t h a n g ño Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  11. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 27 - Caùc maùy ño coù ñoä chính xaùc cao thöôøng ñöôïc laép ñaët theâm caùc maïch boå trôï baèng caùc linh kieän ñieän töû, baùn daãn, vaø cô caáu chæ thò thöôøng duøng loaïi töø ñieän. Trong caùc duïng cuï ño theo phöông phaùp soá, ñaïi löïôïng ño töông töï loái vaøo ñöôïc soá hoùa nhôø caùc maïch bieán ñoåi töông töï soá ADC (Analog to Digital Converter), sau ñoù ñöa qua maïch ñeám, giaûi maõ vaø chæ thò baèng caùc ñeøn LED 7 ñoaïn (LED - Light Emitting Diode) hoaëc ñeøn tinh theå loûng 7 ñoaïn. Theo ñaïi löôïng ño ngöôøi ta chia caùc duïng cuï ño ñieän ra theo teân goïi: nhö Ampekeá, Miliampekeá, Microâampekeá, Voân keá, Milivoânkeá, OÂmkeá,v.v... 4.2. Sai soá. Baát kyø pheùp ño naøo cuõng maéc phaûi sai soá, Theo caùch bieåu dieãn sai soá thì coù 2 loaïi sai soá sau : 4.2.1. Sai soá tuyeät ñoái: Laø hieäu giöõa giaù trò thöïc cuûa ñaïi löôïng ño vaø trò soá ño ñöôïc baèng pheùp ño: (1-23) ∆Χ = XT - X m XT - Giaù trò thöïc cuûa ñaïi löôïng ño Xm - Giaù trò ño ñöôïc baèng pheùp ño Nhö vaäy ∆Χ coù theå coù giaù trò döông hoaëc aâm. Tuy nhieân, do XT ta chöa bieát, neân trong thöïc teá ngöôøi ta thöôøng laáy giaù trò gaàn ñuùng cuûa XT baèng caùch ño nhieàu laàn vaø xem giaù trò trung bình cuûa n laàn ño gaàn ñuùng vôùi XT. 1n ∑ XM i XT ≅ X = (1-24) n i =1 Vaø giaù trò cuûa ∆Χ cuõng ñöôïc bieåu dieãn nhö sau: ( ) 1n 1n ∑ ∆X i = ∑ X i − X ∆X = (1-25) n i =1 n i =1 4.2.2. Sai soá töông ñoái: Ñeå ñaùnh giaù ñoä chính xaùc cuûa pheùp ño, ngöôøi ta duøng sai soá töông ñoái δX vaø bieåu dieãn ra phaàn traêm: ∆Χ δΧ(%) = ⋅ 100 % (1-26) Χ Thöïc teá, cuõng thöôøng bieåu dieãn baèng giaù trò gaàn ñuùng trung bình cuûa noù: ∆Χ δΧ(%) = ⋅ 100 % (1-27) Χ 4.3. Caáp chính xaùc cuûa ñoàng hoà ño ñieän. Ñeå ñaùnh giaù ñoä chính xaùc cuûa ñoàng hoà ño ñieän, ngöôøi ta duøng khaùi nieäm caáp chính xaùc cuûa duïng cuï. Caáp chính xaùc cuûa duïng cuï ño ñieän ñöôïc ñònh nghóa laø: ∆X max γ%= ⋅ 100 % (1-28) Amax ∆X max – laø sai soá tuyeät ñoái lôùn nhaát cuûa duïng cuï ño ôû thang ño töông öùng; Amax – laø giaù trò lôùn nhaát cuûa thang ño . Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  12. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 28 - Duïng cuï ño ñieän coù 8 caáp chính xaùc sau : 0,05; 0,1; 0,2; 0,5; 1,0; 1,5; 2,5 vaø 5. Caáp chính xaùc ñöôïc ghi treân maët cuûa ñoàng hoà ño. Bieát caáp chính xaùc ta coù theå tính ñöôïc sai soá tuyeät ñoái lôùn nhaát cho pheùp cuûa pheùp ño: ∆Xmax = γ% . Amax / 100 (1-29) Ví duï: Moät miliampekeá coù thang ñoä lôùn nhaát Amax = 100mA, caáp chính xaùc laø 2,5. Sai soá tuyeät ñoái lôùn nhaát cho pheùp seõ laø: ∆Xmax = 2,5 x 100 / 100 = 2,5 mA Vöôït quaù giaù trò 2,5mA naøy ñoàng hoà seõ khoâng coøn ñaït caáp chính xaùc 2,5 nöõa. 4.4 . Caùc caùch tính sai soá. 4.4.1. Sai soá cuûa pheùp ño vôùi caùc thang ño khaùc nhau: Trong thöïc teá khi ño vôùi moät maùy ño coù caáp chính xaùc nhaát ñònh, nhöng khi thay ñoåi thang ño thì sai soá tuyeät ñoái cuûa pheùp ño seõ thay ñoåi, caùch tính theo coâng thöùc (1-29). Ví duï: Moät voân keá coù caáp chính xaùc 1,5 khi duøng thang ño 50V maéc sai soá cho pheùp lôùn nhaát laø : ∆ Umax = 1,5. 50 / 100 = 0,75V Nhöng neáu duøng thang ño 100V thì sai soá tuyeät ñoái lôùn nhaát cho pheùp laïi laø ∆ U’max = 1,5 . 100 / 100 = 1,5V 4.4.2. Sai soá töông ñoái cuûa toång 2 ñaïi löôïng. Neáu hai ñaïi löôïng ño coù tính chaát ñoäc laäp vôùi nhau, moãi ñaïi löôïng coù sai soá töông ñoái rieâng bieät δA vaø δB thì sai soá töông ñoái cuûa toång 2 ñaïi löôïng (A + B) seõ laø : AδA + BδB ∆A + ∆B δ ( A+ B) = = (1-30) A+B A+B 4.4.3. Sai soá töông ñoái cuûa tích 2 ñaïi löôïng. Neáu hai ñaïi löôïng ñoäc laäp vôùi nhau maø moãi ñaïi coù moät trò soá sai soá töông ñoái rieâng bieät thì sai soá töông ñoái cuûa tích 2 ñaïi löôïng (A.B) ñöôïc xaùc ñònh: (1-31) δ (A.B) = δA + δB Toång quaùt, trong tröôøng hôïp tích cuûa nhieàu ñaïi löôïng ñoäc laäp vôùi nhau: n ∑δ Ai δ ∏ Ai = (1-32) i =1 i 4.4.4. Sai soá töông ñoái cuûa moät thöông δ (A/B) = δA + δB (1-33) Toång quaùt cho tröôøng hôïp tyû soá cuûa tích nhieàu ñaïi löôïng : ∏ Ai δ = ∑ δ Ai + ∑ δ Bj i Neáu : x = Thì: (1-34) ∏ Bj i j j Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  13. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 29 - CHÖÔNGII: ÑO CAÙC ÑAÏI LÖÔÏNG ÑIEÄN § 1. KHAÙI NIEÄM CHUNG Caùc ñaïi löôïng ñieän ñöôïc chia laøm hai loaïi: loaïi taùc ñoäng (active) vaø loaïi thuï ñoäng (passive). – Loaïi taùc ñoäng: Caùc ñaïi löôïng mang naêng löôïng nhö ñieän aùp, doøng ñieän, coâng suaát laø nhöõng ñaïi löôïng taùc ñoäng. Khi ño caùc ñaïi löôïng naøy, baûn thaân naêng löôïng cuûa chuùng seõ taùc ñoäng leân maïch ño vaø cô caáu ño. Trong caùc tröôøng hôïp naêng löôïng quaù lôùn phaûi söû duïng caùc maïch phaân doøng, phaân aùp hoaëc caùc maïch laáy maãu ñaïi löôïng ño (bieán aùp, bieán doøng). Tröôøng hôïp ngöôïc laïi, neáu caùc ñaïi löôïng ño quaù nhoû, phaûi söû duïng caùc maïch khueách ñaïi ñeå khueách ñaïi chuùng leân ñuû lôùn ñeå maïch ño coù theå laøm vieäc bình thöôøng. – Loaïi thuï ñoäng: Caùc ñaïi löôïng khoâng mang naêng löôïng nhö ñieän trôû, ñieän caûm, ñieän dung laø caùc ñaïi löôïng thuï ñoäng. Khi ño caùc ñaïi löôïng naøy phaûi coù nguoàn ñieän aùp ñeå cung caáp naêng löôïng cho chuùng trong maïch ño. § 2. ÑOÀNG HOÀ ÑO ÑIEÄN VAÏN NAÊNG 2.1. Caùc chæ tieâu chaát löôïng cuûa ñoàng hoà vaïn naêng. 2.1.1. Ñoä nhaïy γ. Ñoä nhaïy cuûa ñoàng hoà bieåu thò moái quan heä phuï thuoäc cuûa goùc leäch phaàn ñoäng khi coù doøng ñieän taùc ñoäng leân cô caáu ño. Noù chính laø doøng ñieän nhoû nhaát coù khaû naêng laøm leäch kim chæ thò leân heát thang ñoä. Doøng caøng nhoû thì ñoä nhaïy caøng cao. Ñoä nhaïy cuûa ñoàng hoà tæ leä vôùi maät ñoä töø thoâng cuûa nam chaâm vónh cöûu, soá voøng cuûa khung daây ñieän keá, vaø tyû leä nghòch vôùi löïc caûn cuûa loø xo xoaén. Caùc ñoàng hoà coù ñoä nhaïy cao thöôøng coù ñoä nhaïy (50÷20)µA. Ñoä nhaïy thöïc teá cuûa ñoàng hoà thöôøng bò giaûm ñi vì coù sun vaïn naêng ñaáu song song vôùi khung daây. Treân maët cuûa ñoàng hoà ño thöôøng coù ghi trò soá ñieän trôû vaøo öùng vôùi moãi voân (Ω/V). Muoán tính ra ñoä nhaïy thöïc teá chæ caàn soá laáy nghòch ñaûo cuûa ñieän trôû vaøo öùng vôùi moãi voân. Ví duï, ñoàng hoà vaïn naêng 500 T coù ñieän trôû vaøo öùng moãi voân laø 20.000 Ω/V thì ñoä nhaïy thöïc teá seõ laø: 1 1V γ= = 50 µA = 20.000 Ω / V 20.000 Ω Nhö vaäy, ñoàng hoà coù soá Ω/V caøng lôùn thì doøng ñieän laøm leäch heát thang ñoä caøng nhoû vaø ñoàng hoà caøng nhaïy. Doøng ñieän naøy thöôøng reõ nhaùnh qua maïch sun vaïn naêng, neân doøng ñieän thöïc teá chaïy tröïc tieáp qua khung daây ñieän keá nhoû hôn. Chaúng Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  14. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 30 - haïn, ñoàng hoà 500 T coù ñoä nhaïy thöïc teá laø 50 µA, nhöng doøng thöïc teá qua khung daây chæ laø 40 µA. Ñoàng hoà 108 T coù trò 5000Ω/V, ñoä nhaïy thöïc teá laø 200 µA, nhöng doøng qua khung daây chæ laø 63 µA. 2.1.2. Caáp chính xaùc. Do maïch ño duøng phoái hôïp ñeå ño caû ñieän aùp, doøng ñieän vaø ñieän trôû neân caáp chính xaùc cuûa ñoàng hoà vaïn naêng thöôøng thaáp hôn caùc maùy ño rieâng leû. Caáp chính xaùc ñöôïc bieåu thò theo sai soá phaàn traêm ñoái vôùi trò soá lôùn nhaát cuûa thang ño. Caáp chính xaùc ñoái vôùi ñieän xoay chieàu thì nhoû hôn ñoái vôùi ñieän moät chieàu vì aûnh höôûng cuûa ñaëc tuyeán chænh löu phi tuyeán. Treân maët ñoàng hoà thöôøng ghi roõ caáp chính xaùc ñoái vôùi ñieän moät chieàu vaø xoay chieàu. Caùc ñoàng hoà thoâng duïng coù caáp chính xaùc 2,5 ñoái vôùi ñieän moät chieàu vaø 4 ñoái vôùi ñieän xoay chieàu. 2.1.3. Tính thaêng baèng. Ñoàng hoà vaïn naêng coù tính thaêng baèng toát thì duø ñeå naèm, ñeå ñöùng hay nghieâng kim chæ thò vaãn veà ñuùng soá 0. Ñieàu ñoù chöùng toû troïng taâm cuûa khung quay naèm ñuùng treân ñöôøng noái hai muõi nhoïn cuûa truïc quay. 2.2. Maïch ño trong ñoàng hoà ño ñieän vaïn naêng. Sô ñoà khoái trình baøy nguyeân lyù toå chöùc maïch ño trong moät ñoàng hoà ño ñieän vaïn naêng chæ ra treân hình 2-1. Maïch goàm 3 khoái chöùc naêng cô baûn: khoái ño doøng ñieän, khoái ño ñieän aùp vaø khoái ño ñieän trôû. Cô caáu chæ thò duøng ñieän keá töø ñieän G. Maïch ño I I - + U Maïch ño U R Maïch ño R Hình 2-1. Sô ñoà khoái ma ch ño cuûa ñoàng hoà ño ñieän 2.2.1. Maïch ño doøng ñieän moät chieàu. Caùc cô caáu ño töø ñieän chæ ño ñöôïc töø vaøi chuïc tôùi vaøi traêm microâampe (µA). Nhöng trong thöïc teá ta caàn ño nhöõng doøng ñieän coù trò soá lôùn hôn nhieàu, muoán vaäy phaûi môû roäng thang ño cho ñoàng hoà. Sô Rg ñoà nguyeân lyù maéc sun môû roäng thang ño cho ñieän keá chæ ra treân hình 2-2. Ig Goïi doøng caàn ño laø I, doøng laøm leäch toaøn phaàn cô caáu ño laø Ig, ñieän trôû cô Is I Rs caáu ño laø Rg, ñieän trôû sun laø RS, töø hình 2- 2 ta deã daøng thaáy: Hình 2-2 Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  15. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 31 - I = IS + Ig Ig RS = IS Rg Ta coù: IS = I – Ig , goïi n = I / Ig laø heä soá môû roäng thang ño doøng, ta seõ coù: I = nIg , töø ñoù: Ig Ig R 1 =S = = n −1 IS nI g − I g Rg Rg RS = Hay: (2-1) n −1 Trong ñoàng hoà vaïn naêng maïch ño thöôøng coù nhieàu thang ño khaùc nhau, coù 2 caùch ñaáu sun: kieåu ñaáu sun rieâng reõ vaø kieåu ñaáu sun vaïn naêng. a.Maïch sun rieâng reõ. Rg _ Ig Caùc sun ñaáu rieâng reõ öùng + vôùi töøng thang ño khaùc nhau (hình R1 I1 2-3). Vieäc choïn thang ño ñöôïc R2 thöïc hieän nhôø chuyeån maïch SW. I2 Giaù trò cuûa caùc ñieän trôû sun R1, R3 SW I3 R2, R3 ñöôïc tính theo coâng thöùc (2-1). Sun rieâng reõ coù öu ñieåm Hình 2-3. Maïch sun rieâng reõ laø taùch rôøi nhau neân deã daøng kieåm tra hieäu chænh vaø söûa chöõa. Tuy nhieân, khoâng kinh teá vì taêng soá ñieän trôû daây quaán. Maët khaùc khi chuyeån maïch bò tieáp xuùc xaáu hoaëc khoâng tieáp xuùc, maïch sun seõ bò ngaét, toaøn boä doøng ño seõ ñoå qua ñieän keá laøm chaùy khung daây cuûa ñoàng hoà. Do vaäy kieåu sun rieâng reõ ít söû duïng trong thöïc teá. b) Maïch sun vaïn naêng. Maïch sun vaïn naêng coù ñaëc ñieåm laø bao goàm taát caû caùc sun rieâng reõ cuûa töøng thang ño. Caùc sun rieâng reõ ñaáu noái tieáp vôùi nhau vaø toaøn boä ñieän trôû sun ñaáu song song thöôøng tröïc vôùi cô caáu ño (hình 2-4). Rg _ + _ + R4 R3 R2 R1 R2 R1 2 3 1 2 4 1 SW Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý
  16. Kyõ Thuaät Ño Löôøng Ñieän –Ñieän töû - 32 - a) b) Hình 2-4. Ma ch sun va n naêng Moãi moät thang ño seõ laø toå hôïp caùc ñieän trôû, sun cuûa thang ño tröôùc laø moät phaàn sun cuûa thang ño sau. Trong sô ñoà hình 2-4, a thì öùng vôùi thang ño thöù nhaát, ñieän trôû sun laø R1, coøn R2, R3, R4 ñoùng vai troø caùc ñieän trôû phuï noái tieáp vôùi cô caáu ño. Ñaây cuõng laø thang ño doøng lôùn nhaát trong caùc thang ño treân (öùng vôùi sun nhoû nhaát). Moät caùch töông töï, ta coù (R1 + R2) laø sun cuûa thang ño thöù 2; (R1 + R2 + R3) laø sun cuûa thang ño thöù ba vaø (R1 + R2 + R3 + R4) laø sun cuûa thang ño thöù tö (thang ño doøng nhoû nhaát). So vôùi kieåu maïch duøng sun rieâng bieät, maïch duøng sun vaïn naêng tieát kieäm ñöôïc ñieän trôû daây quaán hôn, ñaëc bieät do ñieän trôû sun maéc song song thöôøng tröïc vôùi cô caáu ño neân khoâng sôï xaûy ra quaù taûi cho ñoàng hoà. Tuy nhieân, vieäc ñieàu chænh vaø söûa chöõa maïch sun vaïn naêng seõ phöùc taïp hôn. Ñeå tính toaùn ñieän trôû sun vaïn naêng ta cuõng xuaát phaùt töø caùch tính toång quaùt ñoái vôùi sun rieâng reõ. Ta haõy xeùt maïch sun vaïn naêng ñôn giaûn nhö chæ ra treân hình 2-5 goàm hai ñieän trôû R1 + R2 Rg RS = R1 + R2 = Ta coù: (2-2) n1 − 1 ÔÛ ñaây n1 laø heä soá hieäu chænh doøng öùng vôùi thang ño maéc sun RS = R1 + R2. Vôùi thang ño sau, ñieän trôû sun laø R2, coøn R1 noái tieáp vôùi cô caáu ño. AÙp duïng coâng thöùc tính sun (2-1) ta coù: R1 + Rg R2 = (2-3) n2 − 1 ÔÛ ñaây n2 laø heä soá hieäu chænh doøng ñieän öùng vôùi thang ño coù sun laø R2. Töø phöông trình (2-2) vaø (2-3) ta ruùt ra: n1 ⎛ 1 1⎞ R1 = R g ⎜ ⎟ − (2-4) n1 − 1 ⎜ n1 n2 ⎟ ⎝ ⎠ R2 = RS – R1 Tính toaùn töông töï vôùi caùc maïch sun vaïn naêng cho 3, 4,...k thang ño ta ruùt ra coâng thöùc toång quaùt tính ñieän trôû sun vaïn naêng Rk cuûa thang ño baát kyø: n1 ⎛ 1 1⎞ ⎜ ⎟ Rk = R g − (2-5) n1 − 1 ⎜ nk nk +1 ⎟ ⎝ ⎠ –Ví duï: Moät ñieän keá coù doøng leäch toaøn thang laø Ig = 50µA, ñieän trôû cô caáu ño Rg = 300Ω. Tính trò soá sun vaïn naêng ñeå môû roäng thang ño cho ñieän keá vôùi caùc doøng 100 µA, 1mA, 10mA vaø 100mA. Ta coù heä soá hieäu chænh doøng öùng vôùi caùc thang ño töông öùng laø: n1 = 100/50 = 2; n2 = 1000/50 = 20; n3 = 10.000 /50 = 2000; n4 = 100.000/50 = 2000. Lưu Thế Vinh Khoa Vật Lý

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản