intTypePromotion=1

Giáo trình Luật kinh tế (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Cơ Giới Ninh Bình

Chia sẻ: Calliope09 Calliope09 | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:81

0
6
lượt xem
1
download

Giáo trình Luật kinh tế (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Cơ Giới Ninh Bình

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình Luật kinh tế cung cấp kiến thức và kỹ năng chuyên sâu về pháp luật, thực tiễn pháp lý, pháp luật trong kinh doanh; khả năng nghiên cứu và xử lý những vấn đề pháp lý đặt ra trong thực tiễn hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Luật kinh tế (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Cơ Giới Ninh Bình

  1. BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI NINH BÌNH GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: LUẬT KINH TẾ NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số:  TC/TCGNB ngày.....tháng.....năm 20 của Trường Cao đẳng Cơ giới Ninh Bình
  2. Ninh Bình, năm 2018
  3. TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể  được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và  tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh  doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 3
  4. LỜI NÓI ĐẦU Luật kinh tế  là môn khoa học cơ  sở  trong nội dung chương trình đào  tạo nghề  Kế  toán doanh nghiệp.  Môn học nghiên cứu những kiến thức cơ  bản về các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành để điều chỉnh các quan  hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tổ chức và quản lý kinh tế của nhà nước   và trong quá trình sản xuất kinh doanh giữa các chủ thể kinh doanh với nhau.   Luật kinh tế  ra đời nhằm duy trì và giải quyết các tranh chấp trong kinh  doanh, thương mại cũng như  đảm bảo quy trình hoạt động của các doanh   nghiệp trong quá trình trao đổi, giao thương trong nước và quốc tế. Môn học cung cấp kiến thức và kỹ năng chuyên sâu về pháp luật, thực   tiễn pháp lý, pháp luật trong kinh doanh; khả năng nghiên cứu và xử lý những  vấn đề pháp lý đặt ra trong thực tiễn hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp   và quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp. Nội dung môn học gồm 5 chương do nhóm giáo viên thuộc tổ  bộ  môn  Kế toán doanh nghiệp biên soạn: Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về Luật kinh tế Chương 2: Chế định pháp lý của các loại hình doanh nghiệp Chương 3: Chế định pháp lý về Hợp đồng kinh tế Chương 4: Chế định pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh tế Chương 5: Chế định pháp luật về phá sản doanh nghiệp Giáo trình Luật kinh tế đã được Hội đồng thẩm định Trường Cao đẳng  Cơ giới Ninh Bình xét duyệt. Tuy  nhiên   trong   quá   trình  biên   soạn   không  tránh   khỏi   những   khiếm  khuyết, rất mong được những ý kiến đóng góp của bạn đọc để  giáo trình  ngày càng hoàn thiện hơn. Tham gia biên soạn: Đinh Thị Như Quỳnh 4
  5. Đào Thị Thủy Phạm Thị Hồng MỤC LỤC  1. Khái niệm Luật kinh tế                                                                                    ...............      9  1.1. Đối tượng, phương pháp điều chỉnh của Luật kinh tế                            ........................     9  1.2. Khái niệm Luật kinh tế                                                                               ...........................................................................       11  2. Chủ thể của Luật kinh tế                                                                              ..............      12  2.1. Khái niệm về chủ thể kinh tế                                                                    ................................................................       12  2.2 Phân loại chủ thể kinh tế                                                                             .........................................................................       12  2.3 Điều kiện trở thành chủ thể của Luật kinh tế                                        ....................................       12  3. Vai trò của Luật kinh tế đối với nền kinh tế quốc dân                            ..............      13  3.1 Nguồn của Luật kinh tế                                                                                ............................................................................       13  3.2. Vai trò của Luật kinh tế trong quản lý kinh tế                                        ....................................      14  BÀI TẬP THỰC HÀNH                                                                                       ...................................................................................       15  1. Chế định pháp lý của doanh nghiệp nhà nước                                           ..........       16  1.1 Khái niệm doanh nghiệp Nhà nước (DNNN)                                             .........................................       16  1.2 Đặc điểm, phân loại của doanh nghiệp Nhà nước                                   ...............................      16  1.3 Thành lập và giải thể, phá sản doanh nghiệp nhà nước                         .....................      18  1.4 Tổ chức và quản lý của doanh nghiệp Nhà nước                                     .................................      20  1.5. Quyền và nghĩa vụ doanh nghiệp Nhà nước                                            ........................................       21  2.  Chế định pháp lý về doanh nghiệp tập thể (HTX)                                    .....................       24  2.1 Khái niệm và đặc điểm của HTX                                                                ............................................................       24  2. Thành lập và giải thể HTX                                                                             .........................................................................       24  3. Tổ chức và quản lý HTX                                                                                 .............................................................................       26  4. Quyền và nghĩa vụ của HTX                                                                          ......................................................................       28  4.1. Quyền của HTX                                                                                            ........................................................................................       28  4.2. Nghĩa vụ của HTX                                                                                         .....................................................................................       29  3. Chế định pháp lý về công ty                                                                           .....................      30  3.1. Địa vị pháp lý của Công ty Hợp danh                                                         .....................................................       30  3.2.  Địa vị pháp lý của Công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH)                   ...............       33  3.3  Địa vị pháp lý của Công ty Cổ phần                                                          ......................................................       37  4. Chế định pháp lý về doanh nghiệp tư nhân                                                 .....................       40 5
  6.  4.1. Khái niệm, đặc điểm của doanh nghiệp tư nhân (DNTN)                     .................       40  4.2. Thành lập và giải thể doanh nghiệp tư nhân                                           .......................................       41  4.3. Quyền và nghĩa vụ của DNTN                                                                    ................................................................       42  5. Chế định pháp lý về doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài                ............       44  5.1 Khái quát các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam  .  44       5.2 Địa vị pháp lý của Doanh nghiệp liên doanh                                              ..........................................       45  5.3 Địa vị pháp lý của Doanh nghiệp có 100% vốn nước ngoài                    ................      47  BÀI TẬP THỰC HÀNH                                                                                       ...................................................................................       48  CHƯƠNG 3                                                                                                           .......................................................................................................       50  CHẾ ĐỊNH PHÁP LÝ VỀ HỢP ĐỒNG KINH TẾ                                          ......................................       50  1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của Hợp đồng kinh tế                             .........................       51  1.1 Khái niệm                                                                                                        ....................................................................................................       51  1.2 Đặc điểm của Hợp đồng kinh tế (HĐKT)                                                 .............................................       51  1.3  Vai trò của Hợp đồng kinh tế                                                                     .................................................................       51  2. Ký kết hợp đồng kinh tế                                                                                ............................................................................       52  2.1. Nguyên tắc ký kết Hợp đồng kinh tế                                                        ....................................................       52  2.2 Nội dung của Hợp đồng kinh tế                                                                  ..............................................................       53  3. Thực hiện hợp đồng kinh tế                                                                          ......................................................................       53  3.1. Điều kiện để hợp đồng kinh tế có hiệu lực                                            ........................................       53  3.2. Nguyên tắc thực hiện hợp đồng kinh tế                                                   ...............................................       53 3.3 Các biện pháp đảm bảo về tài sản cho việc thực hiện hợp đồng kinh   tế                                                                                                                             .........................................................................................................................       54  3.4. Thực hiện hợp đồng kinh tế                                                                       ...................................................................       55  4. Hợp đồng kinh tế vô hiệu và sử lý hợp đồng kinh tế vô hiệu                  ..............       56  4.1. Hợp đồng kinh tế vô hiệu                                                                            .......................................................................       56  4.2. Xử lý hợp đồng kinh tế vô hiệu                                                                  ..............................................................       56  5. Trách nhiệm pháp lý do vi phạm hợp đồng kinh tế                                   ...............................       57  5.1. Căn cứ phát sinh trách nhiệm tài sản                                                         .....................................................       57  5.2. Các hình thức trách nhiệm do vi phạm hợp đồng kinh tế                      ..................       57  BÀI TẬP THỰC HÀNH                                                                                       ...................................................................................       59  1. Khái niệm chung về tranh chấp kinh tế trong kinh doanh                        ....................       64  1.1. Khái niệm                                                                                                       ...................................................................................................       64  1.2. Đặc điểm                                                                                                        ....................................................................................................       64 2. Các phương thức giải quyết tranh chấp kinh tế ở Việt Nam hiện nay                                                                                                                                65 .............................................................................................................................       2.1. Thương lượng                                                                                               ...........................................................................................       65  2.2. Hoà giải                                                                                                           .......................................................................................................       66  2.3. Trọng tài thương mại                                                                                   ...............................................................................       67  2.4. Toà án                                                                                                              ..........................................................................................................       68  BÀI TẬP THỰC HÀNH                                                                                       ...................................................................................       70 6
  7.  1. Khái quát về phá sản và quy định về phá sản                                             .........................................       71  1.1. Khái niệm phá sản doanh nghiệp                                                               ...........................................................       71   1.2. Phân loại phá sản                                                                                         ....................................................................................      72  1.3. Phân biệt phá sản với giải thể                                                                    ................................................................       72  2. Trình tự thủ tục giải quyết phá sản doanh nghiệp                                    ................................       73  2.1. Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản                                                       ...................................................       73  2.2 Tổ chức hội nghị chủ nợ và tổ chức lại hoạt động kinh doanh             .........       76  2.3.  Thủ tục thanh lý tài sản và thanh toán nợ                                                ............................................       78  2.4.  Tuyên bố phá sản                                                                                         .....................................................................................      80  BÀI TẬP THỰC HÀNH                                                                                       ...................................................................................       81 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Luật kinh tế Mã môn học: MH 09 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: ­ Vị trí: Luật kinh tế là môn học được bố trí giảng dạy sau khi học các   môn chung; 7
  8. ­ Tính chất: Là môn học cơ sở; ­ Ý nghĩa và vai trò của môn học: Môn học nghiên cứu những kiến thức   cơ  bản về  các quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành để  điều chỉnh các   quan hệ  kinh tế  phát sinh trong quá trình tổ  chức và quản lý kinh tế  của nhà   nước và trong quá trình sản xuất kinh doanh giữa các chủ thể kinh doanh với   nhau. Luật kinh tế ra đời nhằm duy trì và giải quyết các tranh chấp trong kinh  doanh, thương mại cũng như  đảm bảo quy trình hoạt động của các doanh   nghiệp trong quá trình trao đổi, giao thương trong nước và quốc tế. Mục tiêu của môn học: ­ Về kiến thức:  + Trình bày được khái niệm và vai trò của Luật kinh tế; + Trình bày được khái niệm, nội dung của hợp đồng kinh tế; + Trình bày được bản chất của các tranh chấp kinh tế  phát sinh trong  quá trình kinh doanh; + Trình bày được các hình thức phá sản trong kinh doanh; + Phát hiện các tranh chấp kinh tế phát sinh trong hoạt động kinh doanh; + Vận dụng các chế  tài với hành vi vi phạm pháp luật kinh tế  và vi   phạm hợp đồng kinh tế. ­ Về kỹ năng: + Viết được hợp đồng kinh tế đúng quy định pháp luật; +  Phân biệt được các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế  quốc   dân; +   Thực   hiện   được   trình   tự,   thủ   tục   để   giải   quyết   phá   sản   doanh  nghiệp;  + Vận dụng được các trình tự và thủ tục pháp lý để giải quyết phá sản  trong kinh doanh. ­ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:            + Tuân thủ pháp luật kinh tế trong thực hiện hành vi kinh doanh;            + Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ kinh tế;            + Có thái độ nghiêm túc trong học tập, xác định đúng đắn động cơ và  mục đích học tập. Nội dung của môn học: 8
  9. CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LUẬT KINH TẾ Mã chương: LKT01 Giới thiệu: Trang bị  cho người học những kiến thức cơ  bản về  Luật kinh tế  như  khái niệm, đối tượng, phương pháp điều chỉnh, chủ thể, vai trò của Luật kinh   tế đối với nền kinh tế quốc dân. Mục tiêu: ­ Trình bày được khái niệm Luật kinh tế; ­ Trình bày được lịch sử hình thành và phát triển của Luật kinh tế; ­ Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của Luật kinh tế  đối với   hoạt động kinh doanh của xã hội; ­ Trung thực, nghiêm túc trong nghiên cứu. Nội dung chính: 1. Khái niệm Luật kinh tế                                                                  1.1. Đối tượng, phương pháp điều chỉnh của Luật kinh tế a. Đối tượng điều chỉnh của Luật kinh tế ­ Điều chỉnh mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình hoạt động sản   xuất kinh doanh giữa các doanh nghiệp  như: Mua bán vật tư, tiêu thụ  sản  phẩm, cung ứng dịch vụ, đây là nhóm quan hệ chủ yếu mà ngành Luật kinh tế  điều chỉnh có các đặc điểm sau: + Phát sinh trực tiếp trong sản xuất kinh doanh nhằm đáp  ứng nhu cầu  hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp; + Chủ thể của nhóm quan hệ này là các doanh nghiệp; + Nhóm quan hệ này chủ yếu phát sinh thông qua Hợp đồng kinh tế. ­ Điều chỉnh mối quan hệ  kinh tế  phát sinh giữa cơ  quan quản lý Nhà  nước với doanh nghiệp Quan hệ  phát sinh giữa cơ  quan quản lý Nhà nước về  kinh tế  với các  Doanh nghiệp, có đặc điểm chung phát sinh trong quá trình quản lý kinh tế,  chủ thể tham gia nhóm quan hệ này có địa vị pháp lý khác nhau. Một bên là cơ  9
  10. quan quản lý kinh tế cấp trên, một bên là đơn vị kinh tế cấp dưới. Cơ sở pháp  lý phát sinh quan hệ này là các văn bản quản lý. Ví dụ: Quy định về  ngành nghề  kinh doanh; nghĩa vụ  nộp thuế; các văn  bản về bảo vệ tài nguyên môi trường ... ­ Điều chỉnh mối  quan hệ kinh tế phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp:  Các doanh nghiệp được cấu thành từng bộ phận, phân xưởng, đội sản xuất...  việc sản xuất của bộ  phận này được tiến hành trên cơ  sở  hạch toán nội bộ,  hoặc chế  độ  khoán trong quá trình sản xuất kinh doanh, mỗi bộ  phận hợp   thành có vai trò khác nhau trong việc tạo ra sản phẩm hay kết quả công việc   giữa chúng phát sinh những quan hệ  nhất định. Quan hệ  đó người ta gọi là   quan hệ nội bộ. Đặc điểm của nhóm quan hệ này là chúng phát sinh trong nội   bộ một doanh nghiệp khi chúng tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh. Mỗi bộ  phận hợp thành trong một doanh nghiệp không có tư  cách pháp  nhân quan hệ  nội bộ  được điều chỉnh chủ  yếu bằng các quy định của bản  thân đơn vị đó nhưng phải phù hợp với Pháp luật. Ví dụ: Quan hệ giữa các phân xưởng với nhau, giữa phân xưởng với các   Phòng, ban, bộ phận. b. Phương pháp điều chỉnh của Luật kinh tế.   ­ Phương pháp thoả  thuận (bình đẳng): Là phương pháp chủ  yếu điều  chỉnh những quan hệ  kinh tế  phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh  giữa các doanh nghiệp đó là các đơn vị  sản xuất hàng hoá độc lập với nhau.   Theo phương pháp này những vấn đề mà các bên tham gia quan tâm đều được  giải quyết trên cơ sở bình đẳng, thoả thuận bàn bạc. ­ Phương pháp mệnh lệnh (quyền uy): Là phương pháp sử  dụng quyền  lực Nhà nước chủ yếu để điều chỉnh quan hệ kinh tế phát sinh, trong lĩnh vực   quản lý sản xuất kinh doanh. Chủ thể tham gia quan hệ này ở vào vị trí không  bình đẳng, một bên là cơ  quan quản lý Nhà nước về  kinh tế, một bên là các  doanh nghiệp trực thuộc, bản chất của phương pháp này là thể hiện ở chỗ cơ  quan quản lý Nhà nước về  kinh tế  có quyền đưa ra những quyết định bắt  buộc đối với đơn vị  kinh tế  cơ  sở  trực thuộc  ở  mức độ  nhất định, phương  pháp này là sự cần thiết cho quản lý của Nhà nước. Ví dụ: Thực hiện nghĩa vụ  với Nhà nước (thuế), các quy định bắt buộc  trong việc sản xuất kinh doanh, buôn bán, bảo vệ tài nguyên môi trường ... 10
  11. 1.2. Khái niệm Luật kinh tế Thời kỳ  bao cấp: Luật kinh tế có thể  hiểu là tổng hợp các quy phạm  pháp luật do Nhà nước ban hành, quy định thể  chế  quản lý chặt chẽ  và toàn  diện của Nhà nước đối với các đơn vị  kinh tế  quốc doanh từ  chế độ  sở  hữu  tài sản đến tổ chức hoạt động sản xuất, các quan hệ hợp đồng, chế  độ  phân  phối nhằm đảm bảo tính kế hoạch hóa và bao cấp của Nhà nước. Đặc trưng: ­ Hệ thống pháp luật được xây dựng trên nền tảng chế độ công hữu tư  liệu sản xuất chủ yếu của xã hội; ­ Các chủ thể không có quyền tự do kinh doanh; ­ Xác lập sự can thiệp toàn diện của Nhà nước vào tất cả các mặt hoạt  động của doanh nghiệp. Công cuộc đổi mới: Đại hội VI Đảng Cộng sản Việt Nam (12/1986) đề  ra đường lối đổi  mới chính sách kinh tế  chuyển từ  nền kinh tế  kế  hoạch hóa tập trung, bao   cấp sang xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Hiến pháp (1992) sửa đổi, bổ sung năm 2001 đã khẳng định: “....cơ cấu  kinh tế  nhiều thành phần với các hình thức tổ  chức sản xuất kinh doanh đa  dạng...” Sự  thay đổi tính chất của các quan hệ  kinh tế  ­ pháp luật giữa Nhà  nước và các chủ thể kinh doanh thể hiện: ­ Thừa nhận nền kinh tế nhiều thành phần; ­ Nhà nước là người đầu tư, chủ sở hữu, còn doanh nghiệp là một pháp  nhân có quyền tự do trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Do vậy, Luật kinh tế  có thể  hiểu là ngành luật điều chỉnh hoạt động  kinh doanh và là nhà kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế. Khoa học pháp lý hiện nay quan niệm: Luật kinh tế là tổng thể các quy phạm Pháp luật do Nhà nước ban hành   hoặc thừa nhận, điều chỉnh các quan hệ  phát sinh trong quá trình tổ  chức,   quản lý và hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp thuộc mọi   thành phần kinh tế.  Ví dụ: Trao đổi mua bán hàng hoá, dịch vụ thông qua các Hợp đồng kinh  tế 11
  12. 2. Chủ thể của Luật kinh tế                                                             2.1. Khái niệm về chủ thể kinh tế Chủ  thể  của Luật kinh tế  là các tổ  chức, cá nhân có những quyền và  nghĩa vụ  pháp lý khi tham gia vào các quan hệ  kinh tế  do Luật kinh tế điều   chỉnh. 2.2 Phân loại chủ thể kinh tế ­  Nếu căn cứ vào chức năng hoạt động của chủ thể luật kinh tế gồm: + Cơ quan có chức năng quản lý kinh tế: Đây là những cơ quan nhà nước  trực tiếp thực hiện chức năng quản lý kinh tế, gồm cơ quan quản lý có thẩm   quyền chung, cơ quan quản lý có thẩm quyền riêng. + Các đơn vị có chức năng sản xuất kinh doanh trong đó gồm các doanh  nghiệp thuộc các thành phần kinh tế  và cả  cá nhân được phép kinh doanh,   nhưng chủ yếu là các doanh nghiệp ­ Nếu căn cứ vào vị trí, vai trò và mức độ  tham gia vào các quan hệ luật   kinh tế thì có các chủ thể sau: + Chủ  thể  chủ  yếu và thường xuyên của luật kinh tế. Đó là các doanh   nghiệp bởi vì trong nền kinh tế  hàng hoá nhiều thành phần theo cơ  chế  thị  trường của nước ta, các doanh nghiệp được thành lập với mục đích chủ  yếu  là tiến hành các hoạt động kinh doanh. Sự  tồn tại của chúng gắn liền với   hoạt động kinh doanh, vì thế  chúng thường xuyên tham gia vào các quan hệ  kinh tế. Tức là sự tham gia vào các quan hệ kinh tế của các doanh nghiệp thể  hiện tính phổ biến, tính liên tục và phạm vi rộng rãi. + Chủ  thể  không thường xuyên của luật kinh tế. Đó là những cơ  quan  hành chính sự nghiệp như trường học, bệnh viện, viện nghiên cứu và các tổ  chức xã hội trong quá trình hoạt động cũng ký kết hợp đồng kinh tế để phục   vụ cho hoạt động chính của đơn vị. Sự tham gia vào các quan hệ do luật kinh  tế điều chỉnh của các tổ chức này là không thường xuyên liên tục do đó chúng  không phải là chủ thể, thường xuyên chủ yếu của luật kinh tế. 2.3 Điều kiện trở thành chủ thể của Luật kinh tế ­ Phải được thành lập một cách hợp pháp:  Những cơ  quan, tổ  chức  được coi là thành lập hợp pháp khi chúng được cơ  quan nhà nước có thẩm   quyền ra quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập hoặc tuân thủ các thủ  tục do luật định ra được tổ  chức dưới những hình thức nhất định với chức   12
  13. năng, nhiệm vụ  và phạm vi hoạt động rõ ràng theo các quy định của pháp   luật. ­ Phải có tài sản riêng: Một tổ chức được coi là có tài sản riêng khi: + Tổ chức đó có một khối lượng tài sản nhất định phân biệt với tài sản   của cơ quan cấp trên hoặc của các tổ chức khác;           + Có khối lượng quyền năng nhất định để chi phối khối lượng tài sản  đó và phải tự chịu trách nhiệm độc lập bằng chính tài sản đó. ­  Phải có thẩm quyền kinh tế:  Thẩm quyền kinh tế  là tổng hợp các  quyền và nghĩa vụ  về  kinh tế   được pháp luật ghi nhận hoặc công nhận.   Thẩm quyền kinh tế của một chủ thể luật kinh tế luôn phải tương  ứng với  chức năng nhiệm vụ  và lĩnh vực hoạt động của nó. Như  vậy có thể  thấy  thẩm quyền kinh tế là giới hạn pháp lý mà trong đó các chủ  thể luật kinh tế  được hành động hoặc phải hành động hoặc không được phép hành động.  Thẩm quyền kinh tế trở thành cơ sở pháp lý để các chủ thể luật kinh tế thực   hiện các hành vi pháp lý nhằm tạo ra các quyền và nghĩa vụ cụ thể cho mình. 3. Vai trò của Luật kinh tế đối với nền kinh tế quốc dân           3.1 Nguồn của Luật kinh tế Bao gồm Luật, các văn bản dưới luật và các điều ước quốc tế Hiến pháp năm 1992 là đạo luật cơ  bản của Nhà nước và là nguồn của  nhiều ngành luật. Đối với Luật kinh tế, hiến pháp có vai trò đặc biệt quan  trọng, những quy định trong hiến pháp là cơ  sở, nguyên tắc chung cho việc   XD Luật kinh tế. Các Luật do Quốc hội thông qua như: Luật công ty, Luật đầu tư, Luật  doanh nghiệp, Luật Hợp tác xã, Luật Thương mại, Luật phá sản, Luật Kế  toán ... ­ Những quyết  định của Quốc hội như  Nghị   định của QH thông qua  phương hướng, nhiệm vụ, kế hoạch của Nhà nước. ­ Pháp lệnh của UB thường vụ  Quốc hội  như pháp lệnh về  hợp đồng  kinh tế, pháp lệnh bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp .... 13
  14. ­ Nghị định, nghị quyết, quyết định của Chỉnh phủ, của thủ tướng Chính  phủ, các văn bản của các Bộ ngành và UBND các cấp. 3.2. Vai trò của Luật kinh tế trong quản lý kinh tế Trong hệ thống pháp luật phục vụ cho quản lý kinh tế của nước ta. Luật   kinh tế có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, điều đó được quyết định bởi tính  chất quan trọng của những quan hệ  kinh tế  mà nó điều chỉnh. Vai trò của  Luật kinh tế được biểu hiện cụ thể ở các mặt sau: ­ Thông qua Luật kinh tế, Nhà nước đã thể chế  hoá các đường lối, chủ  trương, chính sách kinh tế  của Đảng thành các quy định pháp lý có tính chất  bắt buộc chung đối với các chủ thể của Luật kinh doanh; ­ Luật kinh tế tạo hành lang pháp lý thuận lợi để khuyến khích tổ chức,  cá nhân trong và ngoài nước đầu tư vào kinh doanh nhằm tăng nguồn vốn kinh   doanh, mở rộng các hoạt động kinh doanh, các hình thức tổ  chức kinh doanh,  các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh. Thông qua đó thúc đẩy nền kinh tế   ổn   định và tăng trưởng; ­ Luật kinh doanh là cơ sở pháp lý xác định địa vị pháp lý cho các chủ thể  kinh doanh với đầy đủ các quyền và nghĩa vụ pháp lý của nó; ­ Luật kinh doanh điều chỉnh các hành vi kinh doanh của các chủ thể kinh  doanh, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra lành mạnh; ­ Luật kinh doanh quy định các vấn đề  tài phán trong kinh doanh, quy  định trình tự, thủ  tục, các cơ  quan có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp  trong kinh doanh vừa bảo đảm được quyền tự định đoạt của các chủ thể kinh   doanh vừa đảm bảo nguyên tắc pháp chế XHCN; ­ Luật kinh doanh quy định điều kiện và trình tự thủ tục giải quyết việc  phá sản doanh nghiệp, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho các chủ  nợ, doanh nghiệp mắc nợ và các bên có liên quan; thúc đẩy doanh nghiệp hoạt  động kinh doanh có hiệu quả  và bảo đảm trật tự  kỷ  cương trong hoạt động   kinh tế và trật tự xã hội. 14
  15.        Tóm lại, trong nền kinh tế thị trường Luật kinh doanh đóng vai trò hết sức  quan trọng. Nó đảm bảo cho Nhà nước kiểm soát các hoạt động kinh doanh của   các chủ  thể  kinh doanh một cách hiệu quả, đồng thời không can thiệp sâu vào  hoạt động của các tổ chức kinh tế, góp phần đảm bảo nền kinh tế quốc dân ổn  định và tăng trưởng vững chắc. BÀI TẬP THỰC HÀNH 1. Đối tượng điều chỉnh của Luật kinh tế 2. Điều kiện trở thành chủ thể của Luật kinh tế 3. So sánh giữa pháp nhân và thể nhân        ­ 01 cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự được gọi là thể nhân. ­ 01 tổ chức đáp ứng đầy đủ 04 điều kiện theo điều 84 Bộ Luật Dân sự: + Được thành lập một cách hợp pháp; + Có cơ  cấu tổ  chức chặt chẽ; (có bộ  máy quản lý, có tài sản riêng, có  con dấu..) + Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác, tự chịu trách nhiệm bằng  tài sản đó. + Nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật một cách độc lập  thì được gọi là pháp nhân. 15
  16. CHƯƠNG 2 CHẾ ĐỊNH PHÁP LÝ CỦA CÁC LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP Mã chương: LKT02 Giới thiệu: Trang bị cho người học những kiến thức  chung về  các loại hình doanh  nghiệp như khái niệm, đặc điểm, vai trò, thành lập và giải thể  các loại hình  doanh nghiệp đối với nền kinh tế quốc dân. Mục tiêu: ­ Mô tả  được mô hình kinh doanh tập trung phổ  biến hiện nay là các   doanh nghiệp; ­ Trình bày được quy định pháp lý về các loại hình doanh nghiệp; ­ Phân biệt được sự khác nhau giữa các loại hình doanh nghiệp; ­ Trung thực, nghiêm túc trong nghiên cứu. Nội dung chính: 1. Chế định pháp lý của doanh nghiệp nhà nước                              1.1 Khái niệm doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) Theo điều 1 Luật DNNN năm 2003: Doanh nghiệp Nhà nước là tổ chức   kinh tế  do Nhà nước sở  hữu toàn bộ  vốn điều lệ  hoặc có cổ  phần, vốn   góp chi phối, được tổ chức dưới hình thức Công ty Nhà nước, công ty Cổ   phần, Công ty TNHH. 1.2 Đặc điểm, phân loại của doanh nghiệp Nhà nước a. Đặc điểm doanh nghiệp nhà nước 16
  17. So với các loại hình doanh nghiệp khác được tổ  chức hoạt động trong  nền kinh tế thị trường  ở nước ta hiện nay như: Doanh nghiệp tư nhân, Công   ty, Hợp tác xã, Doanh nghiệp có vốn đầu tư  nước ngoài, Doanh nghiệp của   các đoàn thể thì DNNN có những đặc trưng cơ bản sau đây: + Doanh nghiệp nhà nước là doanh nghiệp do Nhà nước sở  hữu toàn bộ  vốn điều lệ, hoặc có cổ phần vốn góp chi phối thành lập và tổ chức quản lý.  (vốn Nhà nước chiếm trên 50% vốn điều lệ và nhà nước giữ quyền chi phối   doanh nghiệp). + Doanh nghiệp nhà nước được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau  như Công ty nhà nước, Công ty cổ phần và Công ty TNHH. + Doanh nghiệp nhà nước có tư  cách pháp nhân, có thẩm quyền kinh tế  bình đẳng với các doanh   nghiệp khác và hạch toán kinh tế  độc lập trong  phạm vi vốn do doanh nghiệp quản lý. + Doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân  được giao chức năng kinh doanh hoặc hoạt động công ích. + Doanh nghiệp nhà nước có trụ sử chính trên lãnh thổ Việt Nam. b. Phân loại doanh nghiệp nhà nước * Dựa theo hình thức tổ  chức, doanh nghiệp nhà nước được chia thành  các loại sau: + Công ty Nhà nước là doanh nghiệp do nhà nước sở  hữu toàn bộ  vốn  điều lệ, thành lập, tổ  chức quản lý, đăng ký hoạt động theo quy định của   Luật doanh nghiệp nhà nước. Công ty nhà nước được tổ  chức dưới hai hình  thức là Công ty nhà nước độc lập và Tổng công ty nhà nước. + Công ty cổ  phần Nhà nước là công ty cổ  phần mà toàn bộ  cổ  đông là  các công ty Nhà nước hoặc tổ  chức được NN uỷ  quyền góp vốn, được tổ  chức và hoạt động theo Luật doanh nghiệp. + Công ty TNHH Nhà nước một thành viên là công ty TNHH Nhà nước   do nhà nước sở  hữu toàn bộ  vốn điều lệ, được tổ  chức quản lý và đăng ký  hoạt động theo quy định của Luật doanh nghiệp. + Công ty TNHH Nhà nước hai thành viên trở lên là công ty TNHH trong   đó tất cả  các thành viên là công ty nhà nước và thành viên khác được nhà  nước uỷ quyền góp vốn, được tổ chức và hoạt động theo luật doanh nghiệp. 17
  18. + Doanh nghiệp có cổ phần hoặc vốn góp của Nhà nước chiếm trên 50%   vốn điều lệ và Nhà nước giữ quyền chi phối doanh nghiệp đó. * Dựa theo cơ  cấu chủ  sở  hữu của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhà  nước được chia thành các loại sau: + Doanh nghiệp nhà nước do nhà nước sở  hữu 100% vốn: Công ty nhà  nước, công ty Cổ  phần nhà nước, Công ty TNHH một thành viên, công ty  TNHH hai thành viên trở lên; * Dựa theo mô hình quản trị, DNNN được chia thành các loại sau: + Doanh nghiệp nhà nước có hội đồng quản trị: Công ty nhà nước có quy  mô lớn, doanh nghiệp nhà nước là công ty cổ phần; + Doanh nghiệp nhà nước không có hội đồng quản trị: Công ty nhà nước  không thuộc diện tổ  chức HĐQT, doanh nghiệp nhà nước là công ty TNHH   một thành viên và công ty TNHH hai thành viên trở lên. 1.3 Thành lập và giải thể, phá sản doanh nghiệp nhà nước a. Thành lập doanh nghiệp nhà nước Bước 1: Đề nghị thành lập doanh nghiệp  Phải lập hồ  sơ  đề  nghị  thành lập doanh nghiệp nhà nước và gửi hồ  sơ  đến người có quyền quyết định thành lập doanh nghiệp nhà nước. Hồ sơ gồm: ­ Tờ trình đề nghị thành lập doanh nghiệp ­ Đề án thành lập doanh nghiệp ­ Dự kiến mức vốn điều lệ ­ Dự thảo điều lệ ­ Giấy đề nghị cho doanh nghiệp sử dụng đất Bước 2: Lập hội đồng thẩm định ­ Đề án thành lập doanh nghiệp phải có tính khả thi và hiệu quả phù hợp   với chiến lược phát triển kinh tế xã hội, đáp ứng được yêu cầu công nghệ và   quy định của nhà nước về bảo vệ môi trường. ­ Mức vốn điều lệ phải phù hợp với quy mô ngành nghề kinh doanh, lĩnh   vực hoạt động và không thấp hơn vốn pháp định, có chứng nhận của cơ quan  tài chính về nguồn và mức vốn được cấp. ­ Dự thảo điều lệ không trái với quy định của pháp luật 18
  19. ­ Có xác nhận của cơ  quan Nhà nước có thẩm quyền về  nơi đặt trụ  sở  làm việc và mặt bằng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Sau khi xem xét hội đồng thẩm định phải có ý kiến bằng văn bản. Bước 3:  Ký quyết định thành lập DNNN là Thủ  tướng chính phủ, Bộ  trưởng Bộ quản lý ngành, Chủ tịch UBND Tỉnh và phải bổ nhiệm chủ tịch và   các thành viên HĐQT (nếu có); Tổng giám đốc hoặc giám đốc trong thời hạn  30 ngày kể từ ngày có quyết định thành lập Bước 4: Đăng ký kinh doanh Chỉ sau khi được cấp giấy đăng ký kinh doanh thì DNNN mới đi vào hoạt  động trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày có quyết định thành lập DNNN phải   tiến hành đăng ký kinh doanh tại phòng đăng ký kinh doanh cấp Tỉnh nơi Công  ty đặt trụ sở chính. * Hồ sơ xin đăng ký kinh doanh gồm: ­ Đơn xin cấp giấy đăng ký kinh doanh ­ Quyết định thành lập doanh nghiệp ­ Điều lệ doanh nghiệp ­ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của doanh nghiệp ­ Quyết định bổ nhiệm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc Trong trường hợp 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đăng ký kinh doanh   thì phòng đăng ký kinh doanh phải cấp giấy đăng ký kinh doanh, trường hợp  không chấp thuận sẽ trả lời bằng văn bản. Bước 5: Đăng báo công khai Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được cấp giấy đăng ký kinh doanh thì  doanh nghiệp phải đăng báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng.  Cụ thể là phải đăng 5 số báo liên tiếp trên báo trung ương và báo địa phương  về việc thành lập mới donh nghiệp. b. Giải thể doanh nghiệp nhà nước trong các trường hợp sau: ­ Doanh nghiệp hết thời hạn hoạt động ghi trong điều lệ  mà không xin   gia hạn ­ Doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ kéo dài nhưng chưa lâm vào tình trạng  mất khả năng thanh toán nợ đến hạn ­ Doanh nghiệp không thực hiện được các nhiệm vụ  do nhà nước quy   định sau khi đã áp dụng các biện pháp cần thiết. 19
  20. ­ Việc tiếp tục duy trì doanh nghiệp là không cần thiết Trình tự và thủ tục thực hiện quyết định giải thể doanh nghiệp do Chính  phủ quy định ­ Người có thẩm quyền quyết định thành lập Doanh nghiệp thì là người  ký quyết định giải thể. Trước khi quyết định giải thể  thì phải thành lập Hội   đồng giải thể. Hội đồng này đồng thời là người tổ chức thực hiện quyết định   giải thể khi có hiệu lực. c. Phá sản Doanh nghiệp Nhà nước     Được thực hiện theo quy định của pháp luật về phá sản doanh nghiệp. 1.4 Tổ chức và quản lý của doanh nghiệp Nhà nước Theo luật DNNN năm 2003, cơ  cấu quản lý DNNN được chia thành 2   loại là DNNN có Hội đồng quản trị và DNNN không có Hội đồng quản trị * Doanh nghiệp Nhà nước có Hội đồng quản trị   (áp dụng đối với  DNNN độc lập có quy mô lớn) Mô hình này áp dụng đối với Tổng công ty Nhà nước bao gồm hội đồng  quản trị, ban kiểm soát, Tổng giám đốc, các Phó tổng giám đốc, Kế  toán  trưởng và bộ máy giúp việc. ­ Hội đồng quản trị là cơ  quan đại diện chủ  sở  hữu Nhà nước tại Tổng   công ty Nhà nước, Công ty Nhà nước độc lập có Hội đồng quản trị có quyền  nhân danh Công ty để quyết định mọi vấn đề  có liên quan đến việc xác định  và thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ và quyền lợi của Công ty trừ những vấn đề  thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của chủ sở hữu phân cấp cho các cơ quan, tổ  chức khác là đại diện chủ sở hữu thực hiện. Hội đồng quản trị gồm chủ tịch và các phó chủ  tịch. Chủ  tịch Hội đồng   quản trị không kiêm chức tổng giám đốc. ­ Tổng giám đốc là người điều hành mọi hoạt động hàng ngày của Công  ty theo quy định của pháp luật phù hợp với điều lệ công ty và nghị quyết của   hội đồng quản trị, chịu trách nhiệm trước hội đồng quản trị  và trước pháp  luật về việc thực hiện các quyền và nhiệm vụ được giao. ­ Phó Tổng giám đốc, Kế  toán trưởng giúp giám đốc điều hành hoạt  động theo quyền hạn và nhiệm vụ được giao. 20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2